Examkin

Soru

Zorluk: ZorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Yârim sen gideli yedi yıl oldu
Gözümün yaşları sel gibi doldu
Bahçemde açılan çiçekler soldu
Acep bu dünyada kalan var mıdır

Bu dörtl��nün ahenk özellikleri hakkında aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Düz kafiye şemasına sahip olan dörtlükte, dize sonlarında zengin kafiye kullanılmış ve ek hâlinde redifle ahenk sağlanmıştır.
  2. B
    11'li hece ölçüsünün 4+4+3 durak düzeniyle kaleme alınan şiirde, dize sonlarında yarım kafiye ve kelime hâlinde redif kullanılmıştır.
  3. Düz kafiye örgüsüyle yazılan bu dörtlükte, 11'li hece ölçüsünün 6+5 durak düzeni kullanılmış; dize sonlarında tam kafiye ve ek hâlinde redife yer verilmiştir.Cevap
  4. D
    Mani tipi kafiye şemasıyla örülen bu dizelerde, dize sonlarındaki ses benzerliklerinin tamamı redif görevindedir.
  5. E
    Duraksız 11'li hece ölçüsüyle yazılan dörtlükte, tam kafiye kullanılmış ancak redife yer verilmemiştir.

Cevap

Düz kafiye örgüsüyle yazılan bu dörtlükte, 11'li hece ölçüsünün 6+5 durak düzeni kullanılmış; dize sonlarında tam kafiye ve ek hâlinde redife yer verilmiştir.
Düz kafiye örgüsüyle yazılan bu dörtlükte, 11'li hece ölçüsünün 6+5 durak düzeni kullanılmış; dize sonlarında tam kafiye ve ek hâlinde redife yer verilmiştir. Çünkü dize sonlarında yer alan 'oldu', 'doldu' ve 'soldu' sözcüklerindeki '-du' ekleri aynı görevli ekler olup rediftir. Köklerde kalan 'ol' sesleri ise iki ses benzerliği olduğu için tam kafiyeyi oluşturur. Şiir 11 heceli olup durakları 6+5 biçimindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kafiye şemasını belirleme
Dörtlüğün dizelerinin son kelimeleri 'oldu' (a), 'doldu' (a), 'soldu' (a) ve 'mıdır' (b) şeklinde bittiği için kafiye düzeni 'aaab' yani düz kafiyedir.
Şiirdeki kafiye örgüsünü saptamak için dize sonlarındaki uyumu harflerle sembolize etmek gerekir.
2
Dize sonlarındaki kafiye ve redifleri çözümleme
'oldu', 'doldu' ve 'soldu' kelimelerinin kökleri sırasıyla 'ol-', 'dol-' ve 'sol-' fiilleridir. Bu kelimelere gelen '-du' ekleri aynı göreve (görülen geçmiş zaman eki) sahip olduğu için ek hâlinde rediftir. Köklerdeki 'ol' sesleri ise iki ses benzerliğine dayandığı için tam kafiyedir.
Aynı görevdeki ek veya kelimeleri redif olarak ayırıp kalan ses benzerliklerinden kafiye türünü bulmak gerekir.
3
Ölçü ve durak düzenini analiz etme
Dizelerin hece sayıları eşit olup her biri 11 heceden oluşmaktadır. Kelime bölünmeleri incelendiğinde durakların 6+5 şeklinde (örneğin: 'Yârim sen gideli / yedi yıl oldu') yapıldığı tespit edilmiştir.
Halk şiirinde hece sayısının ve durak yerlerinin tespiti ahenk unsurlarının tam analizi için gereklidir.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye (uyak), redif, hece ölçüsü ve durak analizinin yapılması
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru