Examkin

Soru

Zorluk: ZorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Sevda bahçesine sevgi sermiştir,
Gönül kapısını yâre vermiştir,
Umut köprüsünü sabırla germiştir,
Bizim bu sevdada yönümüz nedir?

Bu dörtlükle ilgili olarak;
I. 6+56+5 duraklı 1111’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
II. Dize sonlarında hem ek hem de sözcük hâlinde redif kullanılmıştır.
III. Sözcük köklerindeki iki ses benzerliğine dayanan tam kafiye yer almaktadır.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. I ve IIICevap
  5. E
    II ve III

Cevap

I ve III
Dörtlüğün dizeleri incelendiğinde 1111’li hece ölçüsüyle ve 6+56+5 durak düzeniyle yazıldığı görülür. Dize sonlarında tekrarlanan 'sermiştir', 'vermiştir', 'germiştir' kelimelerinin kökleri sırasıyla 'ser-', 'ver-', 'ger-' olup, köklerden sonra gelen '-miştir' ekleri aynı görevdedir ve ek hâlinde redif oluştururlar. Köklerde kalan 'e' ve 'r' sesleri ise iki ses benzerliğiyle tam kafiyeyi oluşturur. Bu nedenle hece ölçüsü ve tam kafiye yargıları doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayılarını ve durak yerlerini sayarak ölçüyü belirlemek.
Tüm dizelerde 1111 hece bulunmaktadır ve duraklar 'Sevda bahçesine (6) / sevgi sermiştir (5)' şeklinde 6+56+5 durak düzenine uygundur. Dolayısıyla I. yargı doğrudur.
Türk halk şiirinde en yaygın kullanılan ritim ve durak kalıplarının doğruluğunu test etmek.
2
Dize sonundaki kelimelerin ek ve kök analizini yaparak redifleri tespit etmek.
'ser-miş-tir', 'ver-miş-tir', 'ger-miş-tir' sözcüklerindeki '-miştir' ekleri aynı görevde kullanıldığı i��in ek hâlinde rediftir. Dörtlükte kelime tekrarı bulunmadığından sözcük hâlinde redif yoktur. Dolayısıyla II. yargı yanlıştır.
Kafiye tespitine geçmeden önce dil bilgisel olarak özdeş olan ses gruplarını (redif) ayırmak.
3
Köklerde kalan ortak sesleri inceleyerek kafiye türünü bulmak.
'ser-', 'ver-' ve 'ger-' fiil köklerinde ortak olan 'e' ve 'r' harfleri iki ses benzerliği gösterir. İki ses benzerliğiyle yapılan kafiye türü tam kafiyedir. Dolayısıyla III. yargı doğrudur.
Kök düzeyindeki ses benzerliği sayısı doğrultusunda kafiyeyi sınıflandırmak.

Anahtar Kavram

Şiirde ahenk unsurlarını saptarken kelimelerin doğru morfolojik (kök-ek) analizini yapmak ve hece sayıları ile durak yapısını belirlemektir.
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru