Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Divan edebiyatında beyitler, işledikleri temalara göre farklı nazım türlerine dahil edilir. Buna göre, sol sütundaki şiir parçalarını sağ sütundaki uygun nazım türleriyle eşleştiriniz.

  • Yâ Rab hemîşe lutfunu kıl kılavuz bana
    Râh-ı hatâda koyma yitirmiş kılavuz bana    Münacat
  • Hâk-i pâyine yetem der ömrlerdir muttasıl
    Başını taştan taşa urup gezer âvâre su    Naat
  • Bâtıl isteyü haktan ayrıldım
    Boynuz umdum kulaktan ayrıldım    Hicviye
  • Hurşîde baksa gözleri kamaşır idi halkın
    Seng-i musallâda yatan ol pâdişâh mıdır    Mersiye

Cevap

Beyitlerin doğru eşleştirmesi şu şekildedir: Birinci beyit Allah'a yakarışı ifade ettiği için Münacat, ikinci beyit Hz. Muhammed'e duyulan sevgiyi anlattığı için Naat, üçüncü beyit toplumsal/bireysel yergi içerdiği için Hicviye ve dördüncü beyit ölüm konusunu işlediği için Mersiye ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; 'Yâ Rab' yakarışı münacata, Hz. Muhammed'in ayağının tozu olan 'hâk-i pây' naata, Harnâme'den alınan hiciv unsuru olan 'boynuz umdum kulaktan ayrıldım' hicviyeye ve padişahın vefatı üzerine yazılan 'seng-i musallâ' dizesi mersiyeye karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitte geçen 'Yâ Rab', 'lutf' ve 'râh-ı hatâ' (hata yolu) kavramlarını inceleyiniz.
Bu kavramlar Allah'a yönelişi, yakarışı ve doğru yola iletme talebini gösterir. Dolayısıyla bu beyit bir münacat örneğidir.
Münacat, Allah'a yalvarmak ve yakarmak amacıyla yazılan şiirlerdir.
2
İkinci beyitteki 'hâk-i pây' (ayağının tozu) ifadesini ve suyun Peygamber'e ulaşma çabasını simgeleyen edebi sanatı çözümleyiniz.
Klasik edebiyatta 'hâk-i pây' ifadesi sıklıkla Hz. Muhammed için kullanılır. Bu beyit Peygamber'e yazılan bir naat örneğidir.
Naat, Hz. Muhammed'i övmek ve ona duyulan sevgiyi dile getirmek için kaleme alınan nazım türüdür.
3
Üçüncü beyitteki 'boynuz umdum kulaktan ayrıldım' deyimini ve 'bâtıl' sözcüğünü değerlendiriniz.
Bu beyit, hırslı bir eşeğin başına gelenleri mizahi ve eleştirel bir dille anlatmaktadır, yani yergi içermektedir. Bu nedenle hicviye türündedir.
Hicviye, kişilerin veya toplumun aksayan yönlerini eleştirmek amacıyla yazılan yergi şiirleridir.
4
Dördüncü beyitte geçen 'seng-i musallâ' (musalla taşı) ve 'pâdişâh' kelimelerini analiz ediniz.
Beyit, cihan padişahının (Kanuni Sultan Süleyman) vefatından sonra musalla taşında yatan naaşı karşısında duyulan şaşkınlığı ve acıyı anlatmaktadır. Bu yönüyle bir mersiyedir.
Mersiye, ölen bir kişinin ardından duyulan acıyı dile getirmek ve onun erdemlerini övmek amacıyla yazılan şiirlerdir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında beyitlerin tematik içeriklerine göre nazım türlerini (münacat, naat, hicviye, mersiye) belirleme.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Türleri ve Konuları

Bu konudan daha fazla soru