Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Gönül bahçesinde açan o güldür,
Aşkı fısıldayan tatlı bir dildir.
Bağrı yanık âşığı gel de güldür,
Sanma ki bu yangın geçici yeldir.

Bu dörtlünün ahenk unsurlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. A
    Dörtlüğün tüm dizeleri hece ölçüsünün 6+5 durak düzenine göre şekillendirilmiştir.
  2. Birinci ve üçüncü dizelerin sonundaki 'güldür' sözcükleri arasında cinaslı kafiye kurulmuştur.Cevap
  3. C
    Dörtlükteki tüm dizelerin sonundaki '-dir / -dür' ekleri görevdeş olduğundan redif olarak kabul edilmelidir.
  4. D
    İkinci ve dördüncü dizeler kendi arasında zengin kafiye oluşturmaktadır.
  5. E
    Dörtlükte birinci, ikinci ve dördüncü dizeler arasında tam kafiye kullanılmıştır.

Cevap

Birinci ve üçüncü dizelerin sonundaki 'güldür' sözcükleri arasında cinaslı kafiye kurulmuştur.
Birinci dizedeki 'güldür' sözcüğü 'gül' ismi ile ek-fiilin birleşmesiyle oluşmuşken, üçüncü dizedeki 'güldür' sözcüğü 'gül-' fiiline ettirgenlik yapım ekinin getirilmesiyle kurulmuştur. Yazılışları ve okunuşları aynı olmasına rağmen kök türleri ve ek işlevleri tamamen farklı olan bu sözcükler cinaslı kafiye oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayılarını ve duraklarını çözümleme
Tüm dizeler 11 hecelidir. Birinci, ikinci ve dördüncü dizeler 6+5 durak yapısına sahipken, üçüncü dizede durak 7+4 şeklindedir.
Dizelerin durak bütünlüğünü kontrol etmek.
2
Dize sonundaki kelimelerin ve eklerin morfolojik yapılarını inceleme
Birinci dizede gül (isim) + -dür (ek-fiil), ikinci dizede dil (isim) + -dir (ek-fiil), üçüncü dizede gül- (fiil) + -dür (ettirgenlik yapım eki), dördüncü dizede yel (isim) + -dir (ek-fiil) yapıları mevcuttur.
Eklerin görevdeş olup olmadığını ve dolayısıyla redif sınırını belirlemek.
3
Kafiye ve redif tespiti yapma
Üçüncü dizedeki '-dür' yapım eki olduğundan diğer dizelerdeki ek-fiillerle redif oluşturamaz. Birinci ve üçüncü dizedeki 'güldür' kelimeleri yazılışça aynı, anlam ve yapıca farklı olduğu için cinaslı kafiyedir. Birinci, ikinci ve dördüncü dizelerin kendi arasında ise '-dir/-dür' ekleri redif, köklerdeki 'l' sesleri yarım kafiyedir.
Ahenk unsurlarının türlerini tam olarak sınıflandırmak.

Anahtar Kavram

Kafiye ile redif ayrımında eklerin görevdaşlığı ve cinaslı kafiye tespiti
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru