Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHalk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

Halk hikâyelerinde kahramanın âşık olma süreci genellikle sıradışı bir olayla başlar. Kahraman rüyasında kutsal bir kişinin (pir, derviş, Hızır vb.) elinden aşk şerbetini içer ve orada kendisine gösterilen sevgilinin resmine bakarak ona gönül verir. Uykudan uyandığında ağzından ve burnundan kan süzülür, geçici bir dilsizlik yaşar. Çevresindekilerin getirdiği sazı eline alarak irticalen (doğaçlama) şiirler söylemeye başlar. Bu olaydan sonra kahraman, sevgilisinin peşinden gurbete çıkar.

Bu parçada söz edilen ve kahramanın âşıklık yeteneği kazanmasıyla sevgilisinin peşine düşmesini sağlayan geleneksel motif aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Bade içmeCevap
  2. B
    Ad alma
  3. C
    Yum soylama
  4. D
    Soylama
  5. E
    Döşeme

Cevap

Bade içme
Parçada tasvir edilen olaylar zinciri (rüyada pir elinden şerbet içilmesi, uykudan uyanınca ağzından köpük/kan gelmesi ve irticalen saz çalıp şiir söylenmesi), Türk halk edebiyatında âşıkların mahlas almalarını, saz çalmaya başlamalarını ve sevgilinin peşinde yola çıkmalarını sağlayan 'bade içme' (veya düşte bade içme) motifini doğrudan tanımlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen bilgilerin hangi edebi türe ve geleneğe ait olduğunu belirlemek.
Metinde geçen rüyada pir elinden aşk şerbeti içilmesi, doğaçlama şiir söyleme yeteneği kazanılması ve sevgilinin peşinden gurbete gidilmesi unsurları halk hikâyelerine ve âşıklık geleneğine aittir.
Doğru kavrama ulaşabilmek için öncelikle anlatım özelliklerinin ait olduğu edebi geleneğin tespit edilmesi gerekir.
2
Parçada anlatılan ana olayı ve bu olayın edebiyattaki terimsel karşılığını analiz etmek.
Kahramanın uykuda bir içecek (şerbet, şarap, su vb.) içmesi ve bu sayede saz çalıp şiir söyleme (âşık olma) yeteneği elde etmesi 'bade içme' terimiyle karşılanır.
Halk hikâyelerindeki bu geçiş ritüeli edebiyat tarihinde spesifik bir motif olarak isimlendirilmiştir.
3
Çelişen diğer seçenekleri değerlendirmek ve yanlışlama yapmak.
Ad alma, soylama ve yum soylama kavramları Dede Korkut Hikâyelerine özgü unsurlarken; döşeme ise masal ve halk hikâyelerinin başlangıcındaki kalıplaşmış giriş bölümüdür. Bu nedenle parçadaki tasvir doğrudan 'bade içme' motifini gösterir.
Seçenekler arasındaki kavramsal farkların ortaya konulması kesin sonuca ulaşılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Halk Hikâyelerinde Bade İçme Motifi
Bu soruyu puanla

Konular

Halk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

Bu konudan daha fazla soru