Examkin

Soru

Zorluk: ZorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Yüce dağ başında bir derin yara,
Merhem kâr eylemez bendeki zara,
Dostun sitemleri döndürdü hara,
Yine sığmaz oldum koca dünyaya.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Hece ölçüsünün 6+56+5 duraklı kalıbıyla kaleme alınmıştır.
  2. B
    Kafiye örgüsü 'aaab' şeklinde olup düz kafiye şemasına sahiptir.
  3. Dize sonlarında ek hâlinde redife yer verilmiş, köklerde ise tam kafiye kullanılmıştır.Cevap
  4. D
    Dize sonlarındaki ses benzerliği üç sese dayandığı için zengin kafiye örneğidir.
  5. E
    Halk şiiri geleneğinin dil ve biçim özelliklerini yansıtmaktadır.

Cevap

Dize sonlarında ek hâlinde redife yer verilmiş, köklerde ise tam kafiye kullanılmıştır ifadesi söylenemez çünkü şiirde redif bulunmamakta, '-ara' sesleriyle zengin kafiye yapılmaktadır.
Dize sonlarındaki 'yara', 'zara' ve 'hara' kelimeleri incelendiğinde; 'yara' kelimesinin kök hâlinde olduğu, 'zara' (zar-a) ve 'hara' (har-a) kelimelerinin ise yönelme durum eki (-a) aldığı görülür. Bir kelimenin kökündeki ses ile diğer kelimelerdeki ekler arasında redif ilişkisi kurulamayacağı için dize sonlarında redif yoktur. Ortak olan '-ara' sesleri üç ses benzerliğine dayandığı için zengin kafiyedir. Dolayısıyla ilk üç dizede ek hâlinde redif ve tam kafiye kullanıldığını öne süren ifade yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayılarını ve duraklarını saymak.
Tüm dizelerin 11 heceli olduğu ve duraklarının 6+56+5 şeklinde (Yüce dağ başında / bir derin yara) bölündüğü görülmüştür.
Ölçü ve durak düzenini belirlemek.
2
Dize sonlarındaki kelimelerin ek ve kök tahlilini yapmak.
'yara' kelimesinin kök hâlinde olduğu, 'zara' (zar-a) ve 'hara' (har-a) kelimelerinin ise yönelme durum eki (-a) aldığı belirlenmiştir.
Seslerin görevdaş olup olmadığını denetleyerek redif varlığını saptamak.
3
Kafiye türünü ve şemasını belirlemek.
'yara' kelimesindeki '-a' sesi köke ait olduğundan diğer kelimelerdeki yönelme ekiyle görevdaş değildir, bu yüzden redif yoktur. Ortak olan '-ara' sesleri zengin kafiyeyi oluşturur. Şema ise 'aaab' (düz kafiye) şeklindedir.
Seçeneklerdeki ahenk unsurları iddialarını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye ve redif tahlili yaparken kelimelerin ek ve kök yapılarının, eklerin görev ve anlam yönünden özdeşliğinin kontrol edilmesi gerekir.
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru