Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bahar geldi yine güller açıldı,
Dünyaya mis gibi koku saçıldı,
Aşkın şarabından meyden içildi,
Gönül kuşum kanat açtı uçmaya.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki ahenk unsurlarından hangisi doğrudur?

  1. 11'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve redif kullanılmıştır.Cevap
  2. B
    11'li hece ölçüsü ve tam kafiye kullanılmıştır, redif yoktur.
  3. C
    8'li hece ölçüsü, zengin kafiye ve redif kullanılmıştır.
  4. D
    11'li hece ölçüsü ve tunç kafiye kullanılmıştır.
  5. E
    12'li hece ölçüsü ve cinaslı kafiye kullanılmıştır.

Cevap

Dörtlükte 11'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve redif bir arada kullanılmıştır.
Dizeler incelendiğinde her dizede 11 hece olduğu görülür. 'aç-ıl-dı', 'saç-ıl-dı' ve 'iç-il-di' kelimelerinde yer alan '-ıl-dı / -il-di' ekleri hem edilgenlik hem de zaman bildirme görevinde ortak oldukları için redif oluşturur. Kelime köklerinde kalan 'ç' sesleri ise tek ses benzerliğine dayandığı için yarım kafiyedir. Bu durum 11'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve redif kullanımını doğrular.

Adım Adım Çözüm

1
Hece ölçüsünü belirlemek için ünlü harfleri sayın.
1. dize: Ba-har gel-di yi-ne gül-ler a-çıl-dı (11), 2. dize: Dün-ya-ya mis gi-bi ko-ku sa-çıl-dı (11).
Türk şiirinde ahengi sağlayan temel ölçü birimini tespit etmek gerekir.
2
Dize sonlarındaki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak görevdaş sesleri bulun.
aç-ıl-dı / saç-ıl-dı / iç-il-di. Burada '-ıl-dı / -il-di' ekleri edilgenlik ve görülen geçmiş zaman görevindedir.
Aynı görevdeki ekler veya kelimeler redif oluşturur.
3
Köklerdeki ses benzerliklerini analiz ederek kafiye türünü belirleyin.
'aç', 'saç' ve 'iç' köklerinde sadece 'ç' ünsüzü ortaktır. Tek ses benzerliği yarım kafiyedir.
Rediften arta kalan ses benzerlikleri kafiye türünü belirler.

Anahtar Kavram

Şiirde redif ve kafiye ayrımı yapılırken eklerin görevine dikkat edilmelidir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir analizi Divan edebiyatından bir gazel beyti üzerinde yaparak aruz ölçüsü ve zengin kafiye farkını çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla