Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHalk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

Kız der: "Bey yigidim, eğer seni buradan kurtaracak olursam bana söz verir misin, benimle evlenir misin?" Beyrek ant içti: "Kılıcıma doğranayım, okuma saplanayım, yer gibi yarılayım, toprak gibi savrulayım; zindandan çıkarsam seni kendime helal kılacağım." dedi. Kız da zindanın kapısını açtı, Beyrek dışarı çıktı. Beyrek orada duran bir ata bindi ve yola koyuldu.

Dede Korkut Hikâyeleri'nden alınan bu parça ve ait olduğu anlatı türünün özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Destandan halk hikâyesine geçiş döneminin özelliklerini taşıyan bu metinde; yemin etme ve kahramanlık gibi epik ögeler ile aşk ve sadakat gibi insani temalar bir arada yer almaktadır.Cevap
  2. B
    Olağanüstü unsurların ve hayalî varlıkların ön planda olduğu bu anlatı; yer ve zamanın tamamen belirsiz olması, tekerlemelerle kurulması yönüyle klasik masal türünün özelliklerini taşımaktadır.
  3. C
    Toplumu derinden etkileyen tarihsel bir olayın veya doğa olayının kutsal bir inançla açıklanması amacıyla oluşturulmuş, inandırıcılık iddiası taşıyan bir efsane örneğidir.
  4. D
    Milletin kolektif hafızasındaki büyük göç, savaş veya doğal afetleri tamamen manzum (şiir) bir yapıyla dile getiren, İslamiyet öncesi dönemine ait klasik bir Türk destanıdır.
  5. E
    Âşıkların kahvehanelerde saz eşliğinde doğaçlama olarak anlattığı bu eser, baştan sona hece ölçüsüyle yazılmış manzum parçalardan oluşmasıyla geleneksel halk hikâyesinin 'fasıl' bölümünü temsil etmektedir.

Cevap

Destandan halk hikâyesine geçiş döneminin özelliklerini taşıyan bu metinde; yemin etme ve kahramanlık gibi epik ögeler ile aşk ve sadakat gibi insani temalar bir arada yer almaktadır.
Destandan halk hikâyesine geçişin en önemli eseri kabul edilen Dede Korkut Hikâyeleri'nden alınan bu metinde, kahramanın silahı üzerine ant içmesi gibi destansı (epik) gelenekler ile aşk, sadakat gibi halk hikâyelerine özgü bireysel ve insani temalar iç içe geçmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin dil ve içerik özelliklerinin belirlenmesi.
Metinde yalın bir Türkçe kullanıldığı, kahramanlık unsurları içeren bir ant içme (yemin) motifi ile evlenme/sadakat gibi insani temaların bir arada yer aldığı görülür.
Metnin hangi dönem ve türe ait olduğunu belirlemek için üslup ve içerik analizi yapılmalıdır.
2
Metnin ait olduğu eserin (Dede Korkut Hikâyeleri) edebiyat tarihindeki yerinin saptanması.
Eserin, Türk edebiyatında destan geleneğinden halk hikâyeciliğine geçişin ilk örneği olduğu saptanır.
Parçadaki hem epik (destan) hem de lirik/gerçekçi (halk hikâyesi) unsurların birlikteliğini doğru yorumlayabilmek için eserin geçiş dönemi karakteri hatırlanmalıdır.
3
Seçeneklerin bu bilgiler ışığında değerlendirilmesi.
Yemin etme gibi destansı ögelerle aşk ve sadakat gibi halk hikâyesi temalarının bir arada sunulduğunu belirten ifadenin doğru olduğu görülür.
Yanlış türler (masal, efsane, destan) ve yanlış yapısal özellikler elenerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Dede Korkut Hikâyeleri'nin destandan halk hikâyesine geçiş niteliği ve içerik özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Halk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

Bu konudan daha fazla soru