Soru

Zorluk: ZorTürkiye'de Yerleşmelerin Tarihsel Gelişimi, Fonksiyonları ve Dokusal Özellikleri

Türkiye'deki yerleşmelerin tarihsel gelişim süreçleri, fonksiyonel yapıları ve dokusal özellikleri göz önüne alındığında, sol tarafta verilen açıklamaları sağ taraftaki en uygun kavram veya etmenlerle eşleştiriniz.

  • Karabük ve İskenderun gibi şehirlerin kurulup hızlı büyümesinde ve fonksiyonel gelişiminde en belirleyici olan beşeri etkenCumhuriyet dönemi sanayileşme hamleleri çerçevesinde kurulan demir-çelik tesisleri ve buna bağlı iş imkanları
  • Çatalhöyük ve Göbeklitepe gibi Anadolu'daki ilk yerleşmelerin yer seçiminde ve gelişiminde rol oynayan temel faktörlerTarımsal faaliyetlerin başlaması, su kaynaklarına kolay erişim ve verimli toprakların mevcudiyeti
  • Doğu Karadeniz kıyı kuşağındaki kırsal yerleşmelerin dağınık dokulu bir özellik kazanmasının temel nedeniEngebeli yer şekilleri, tarım alanlarının parçalı olması ve su kaynaklarının her yerde bolca bulunması
  • İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki kırsal yerleşmelerin toplu dokulu bir yapı sergilemesinin ana sebebiYer şekillerinin sade olması ve su kaynaklarının yetersizliği nedeniyle meskenlerin belirli su odaklarında toplanması

Cevap

Karabük ve İskenderun gibi şehirlerin gelişimi sanayi faaliyetleriyle; Çatalhöyük ve Göbeklitepe'nin gelişimi ilk tarım ve su kaynaklarıyla; Doğu Karadeniz'deki dağınık yerleşmeler engebeli arazi ve bol su kaynaklarıyla; İç ve Güneydoğu Anadolu'daki toplu yerleşmeler ise sade yer şekilleri ve su kıtlığıyla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmeler yapıldığında; ağır sanayi tesisleri Karabük ve İskenderun ile, Neolitik tarım ve su kaynakları Çatalhöyük ve Göbeklitepe ile, engebeli arazi ile bol su kaynakları Doğu Karadeniz'in dağınık yerleşmeleri ile, sade yer şekilleri ve su kıtlığı ise İç ve Güneydoğu Anadolu'nun toplu yerleşmeleri ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Şehirlerin ekonomik fonksiyonlarının ve gelişim nedenlerinin analiz edilmesi.
Karabük ve İskenderun gibi kentlerde sanayi tesislerinin (demir-çelik) kurulması, bu şehirlerin birer sanayi merkezine dönüşmesini sağlamıştır.
Karabük'teki taş kömürü (enerji kaynağı) varlığı ve İskenderun'daki liman ulaşım kolaylığı, bu sanayi yatırımlarının yapılmasında belirleyici olmuştur.
2
Tarih öncesi yerleşmelerin kuruluş şartlarının incelenmesi.
Çatalhöyük ve Göbeklitepe gibi ilk yerleşmelerin seçilmesinde tarımsal elverişlilik ve su kaynakları etkili olmuştur.
İnsanlığın ilk yerleşik hayata geçiş dönemlerinde temel geçim kaynağının tarım olması, sulak alanları ve verimli ovaları cazip kılmıştır.
3
Kırsal yerleşme dokularının doğal çevre faktörleriyle ilişkilendirilmesi.
Dağınık doku bol su ve engebeli rölyefle; toplu doku ise su kıtlığı ve sade rölyefle eşleştirilmiştir.
Doğu Karadeniz'de suyun bol olması yerleşmelerin yayılmasına izin verirken, İç ve Güneydoğu Anadolu'da su kıtlığı insanları tek bir su kaynağı çevresinde toplamıştır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de yerleşmelerin dağılışını, tarihsel gelişimini, fonksiyonlarını ve dokusal özelliklerini etkileyen fiziki ve beşeri coğrafya unsurları.
Bu soruyu puanla