Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki dizelerde kullanılan kafiye (uyak) türlerini, dize sonlarındaki ses benzerliklerini dikkate alarak uygun kavramlarla eşleştiriniz.

  • Ağacın biri her gün taşlanır
    Meyvesi olan ağaç haşlanır
    Tam Kafiye
  • Ertesi gün başladı gün doğmadan yolculuk
    Soğuk bir ay öpüyor uykusuz bir çocuk
    Zengin Kafiye
  • Karacaoğlan der ki kondum göçerim
    Acı tatlı şerbetleri içerim
    Yarım Kafiye
  • Her nefeste eyledik yüz bin günah
    Bir günaha etmedik hiçbir ah
    Tunç Kafiye

Cevap

Dizeler sırasıyla Tam Kafiye, Zengin Kafiye, Yarım Kafiye ve Tunç Kafiye ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirme dize sonlarındaki ses benzerliği sayısına dayanır: 1 ses yarım, 2 ses tam, 3 ve üzeri ses zengin kafiye oluşturur. Bir kelimenin diğerinin içinde geçmesi ise tunç kafiye olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dize sonlarındaki kelimeleri ek ve köklerine ayırın.
"taş-la-n-ır / haş-la-n-ır", "yolculuk / çocuk", "göç-er-im / iç-er-im", "günah / ah".
Redif ve kafiyeyi birbirinden doğru ayırmak için kelime yapısını analiz etmek gerekir.
2
Kelime sonlarındaki aynı görevli ekleri (redifleri) belirleyin.
Birinci örnekte "-lanır", üçüncü örnekte "-erim" rediftir. Diğerlerinde ortak görevli ek yoktur.
Redifler ses benzerliği sayımına dahil edilmez.
3
Kalan köklerdeki ses benzerliklerini sayarak türü belirleyin.
taş/haş (-aş, 2 ses = tam); yolculuk/çocuk (-ocuk, 4 ses = zengin); göç/iç (-ç, 1 ses = yarım); ah/günah (iç içe geçme = tunç).
Ses sayısı kafiye türünü (yarım, tam, zengin) belirler.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye (uyak), dize sonlarındaki köklerde bulunan ses benzerliğidir; redif ise dize sonlarındaki aynı görevli ek veya kelime tekrarıdır.
Bu soruyu puanla