Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatındaki Edebî Akımlar ve Eğilimler

Aşağıda sol sütunda verilen beyitleri, sağ sütunda verilen Divan edebiyatı akım ve eğilimleriyle eşleştiriniz.

  • Pür-heves olma cihanın lezzet-i bî-hûdesine
    Kâse-i zehri sunarlar adını sahbâ koyarak    Hikemi Tarz (Nâbî Ekolü)
  • Bir şûlesi var ki şem-i cânın
    Fânûsuna sığmaz âsmânın    Sebk-i Hindi Akımı
  • Meyhâne mukassî görünür taşradan ammâ
    Bir başka ferahlık var içinde a canım    Mahallileşme Akımı
  • Kocadı sakalı ağardı Nazmî
    Yine ol taze yâri arar ister    Türk-i Basit Akımı

Cevap

Birinci beyit Hikemi Tarz (Nâbî Ekolü), ikinci beyit Sebk-i Hindi Akımı, üçüncü beyit Mahallileşme Akımı ve dördüncü beyit Türk-i Basit Akımı ile eşleşmektedir.
Beyitler dil, üslup ve içerik yönünden incelendiğinde; birinci beyitteki ahlaki öğüt Hikemi Tarz ile, ikinci beyitteki kapalı ve soyut imgeler Sebk-i Hindi ile, üçüncü beyitteki günlük hitap ve yerel ögeler Mahallileşme Akımı ile, dördüncü beyitteki yalın Türkçe ise Türk-i Basit Akımı ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitteki 'Pür-heves olma cihanın lezzet-i bî-hûdesine' (Dünyanın boş lezzetlerine heveslenme) ifadesini ve genel anlamını incelemek.
Beytin didaktik ve ahlaki bir öğüt içerdiği tespit edilir. Bu felsefi ve düşünsel yönelim Hikemi Tarz'a (Nâbî Ekolü) aittir.
Hikemi Tarz, şiirde duygu yerine düşünceyi ve ahlaki dersler vermeyi ön plana çıkarır.
2
İkinci beyitteki 'şem-i cân' (can mumu) ve 'fânûs-ı âsmân' (gökyüzü fanusu) gibi soyut, alışılmamış bağdaştırmaları değerlendirmek.
Yoğun hayal gücüne dayalı, anlamca kapalı ve imgesel bir dil kullanıldığı görülür. Bu özellikler bizi Sebk-i Hindi akımına ulaştırır.
Sebk-i Hindi akımı şairleri, şiirde anlaşılması güç, derin ve girift hayaller kurmayı amaçlarlar.
3
Üçüncü beyitte geçen 'meyhâne' mekânını ve 'a canım' hitabını analiz etmek.
Günlük yaşamdan somut bir unsur ile halk söyleyişine ait samimi bir ifadenin aruz ölçüsü içinde kullanıldığı görülür. Bu yaklaşım Mahallileşme Akımı ile eşleşir.
Mahallileşme Akımı, Divan şiirini soyut dünyadan çıkarıp yerel unsurlarla ve günlük dilin doğallığıyla buluşturmayı hedefler.
4
Dördüncü beyitte yer alan kelimelerin (kocadı, sakalı, ağardı, taze, arar, ister) kökenini ve yapısını kontrol etmek.
Beytin yabancı kelimelerden ve Arapça-Farsça dil kurallarından tamamen uzak, yalın ve sade bir Türkçe ile yazıldığı görülür. Bu dil bilinci Türk-i Basit akımını temsil eder.
Türk-i Basit akımı, Divan şiiri formu içinde Türkçe kelimeler ve halk dilindeki söyleyişlerle şiir yazma yönelimidir.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatı edebi akım ve eğilimlerinin dil, üslup ve tema özellikleri üzerinden ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatındaki Edebî Akımlar ve Eğilimler

Bu konudan daha fazla soru