Examkin

Soru

Zorluk: ZorTanzimat Dönemi Şiiri

Aşağıdaki dizeler Tanzimat Dönemi şairlerinden Muallim Naci’nin *Köylü Kızların Şarkısı* adlı şiirinden alınmıştır:

*Niçin sık sık bakarsın böyle yollara?*
*Gözlerin mi yoruldu, a köylü kızı?*
*Uzat mahzun elini, ver şu dallara,*
*Gönlün mü kırıldı, a köylü kızı?*

Bu dizeler ve şairiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Eski edebiyatın hararetli bir savunucusu olarak tanınan şairin, Batı etkisindeki yeni şiir biçimlerine ve sade dile tümüyle kapalı olmadığını göstermektedir.
  2. B
    Tema ve mekân seçimi yönüyle Tanzimat Dönemi Türk şiirinde köy hayatını ve köylü insanı doğrudan konu edinen ilk örnek kabul edilmektedir.
  3. C
    Ahenk özellikleri bakımından aruz ölçüsü yerine Türk halk şiiri geleneğine uygun olarak hecenin 11'li kalıbıyla kaleme alınmıştır.
  4. D
    Dize sonlarındaki ses benzerlikleri incelendiğinde; 'yollara' ve 'dallara' sözcüklerinde yer alan '-lara' ekleri redif, köklerdeki 'l' sesleri ise yarım kafiyedir.
  5. Dizelerde geçen 'yollara' ve 'dallara' kelimelerindeki '-ara' sesleri zengin kafiye oluşturarak Tanzimat şiirinin biçimsel mükemmellik arayışını yansıtmaktadır.Cevap

Cevap

Dizelerde geçen 'yollara' ve 'dallara' kelimelerindeki '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğunu ve bunun biçimsel mükemmellik arayışını yansıttığını savunan yargı söylenemez.
Dizelerin dize sonu ahenk unsurları incelendiğinde; 'yollara' ve 'dallara' kelimelerinin kökleri sırasıyla 'yol' ve 'dal'dır. Bu sözcüklere gelen '-lar' çoğul eki ve '-a' yönelme durumu eki aynı görev ve anlamda kullanıldığı için '-lara' bölümü rediftir. Kelime köklerinde kalan ses benzerliği ise yalnızca tek bir ünsüzden ('l') ibaret olup yarım kafiyeyi oluşturur. Dolayısıyla '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğunu iddia eden yargı yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin ait olduğu eseri ve şairini belirlemek.
Dizelerin Muallim Naci'nin 'Köylü Kızların Şarkısı' adlı şiirine ait olduğu ve edebiyatımızdaki ilk köy şiiri olduğu saptanır.
Şiirin edebi değerini ve dönemsel bağlamını doğru analiz edebilmek amacıyla şair ve eser tespiti yapılır.
2
Şiirin biçimsel özelliklerini (ölçü ve hece kalıbı) incelemek.
Dizelerin heceleri sayıldığında 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı doğrulanır.
Şiirin ahenk unsurlarından biri olan ölçü özelliğini teyit etmek için hece sayımı gerçekleştirilir.
3
Dize sonlarındaki kafiye ve redifleri çözümlemek.
'yollara' ve 'dallara' sözcüklerindeki '-lara' (çoğul eki + yönelme durumu eki) ekinin redif, köklerde kalan tek ses benzerliği olan 'l' harfinin ise yarım kafiye olduğu belirlenir. Bu doğrultuda '-ara' seslerinin zengin kafiye oluşturduğu iddiasının dil bilgisi ve kafiye kurallarına aykırı olduğu sonucuna ulaşılır.
Şiirin biçimsel doğruluğunu kontrol etmek ve hatalı ahenk çözümlemesini saptamak amacıyla kök-ek çözümlemesi yapılır.

Anahtar Kavram

Tanzimat Dönemi Şiirinde Biçim ve İçerik Yenilikleri (Muallim Naci)
Bu soruyu puanla

Konular

Tanzimat Dönemi Şiiri

Bu konudan daha fazla soru