Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÂşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Âşık edebiyatı geleneğine ait aşağıdaki dörtlük verilmiştir:

*Ala gözlü benli dilber*
*Koma beni el yerine*
*Altın kemerin olayım*
*Dola beni bel yerine*

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Hece sayıları dikkate alındığında 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı ve nazım biçiminin semai olduğu görülür.
  2. B
    Sevgiliye duyulan aşk, özlem ve bağlılık temalarını işlediği için nazım türü bakımından güzellemedir.
  3. C
    Dize sonlarında 'yerine' sözcükleri redif, 'el' ve 'bel' sözcüklerindeki 'el' sesleri ise tam kafiyeyi oluşturmaktadır.
  4. D
    Klasik âşık edebiyatının genel karakteristiklerine uygun olarak sade, duru ve samimi bir Türkçe ile söylenmiştir.
  5. Hece ölçüsünün 11'li olması ve lirik bir anlatıma sahip olması nedeniyle nazım biçimi güzelleme, nazım türü ise koşmadır.Cevap

Cevap

Hece ölçüsünün 11'li olduğunu, nazım biçiminin güzelleme ve nazım türünün koşma olduğunu belirten seçenek söylenemez. Çünkü şiir 8'li hece ölçüs��yle yazılmıştır; ayrıca güzelleme nazım türü, koşma ise nazım biçimidir.
Verilen dörtlük incelendiğinde her dizenin 8 heceden oluştuğu görülmektedir. Âşık edebiyatında 8'li hece ölçüsüyle yazılan nazım biçimi semaidir. İlgili yanlış seçenekte ise hece ölçüsü 11'li olarak belirtilmiş, ayrıca biçimsel özellik olan 'koşma' ile tematik özellik olan 'güzelleme' kavramları ters verilerek kavram kargaşası yaratılmıştır. Bu nedenle bu ifade dörtlükle ilgili olarak söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüğün hece ölçüsünü belirlemek için dizelerdeki heceler sayılır.
Her dizenin 8 heceden oluştuğu tespit edilir ('A-la göz-lü ben-li dil-ber' -> 8 hece).
Âşık edebiyatında hece sayısı, şiirin nazım biçimini (koşma veya semai) belirlemede en temel kriterlerden biridir.
2
Şiirin teması analiz edilerek nazım türü belirlenir.
Sevgiliye hitap edildiği, aşk ve güzellik temalarının işlendiği görülür; bu durum şiirin nazım türünün güzelleme olduğunu gösterir.
Konularına göre âşık edebiyatı ürünleri güzelleme (aşk/doğa), koçaklama (kahramanlık), taşlama (yergi) veya ağıt (ölüm) olarak sınıflandırılır.
3
Nazım biçimi ile nazım türü terimlerinin tanımları karşılaştırılır.
Semai bir nazım biçimi iken güzelleme bir nazım türüdür.
Nazım biçimi şiirin dış yapısını (ölçü, kafiye şeması), nazım türü ise şiirin içeriğini (konusunu) ifade eder. Bu kavramların karıştırılmaması gerekir.
4
Yanlış olan seçenek tespit edilir.
Şiirin 11'li hece ölçüsüyle yazıldığını öne süren ve nazım biçimi ile nazım türü kavramlarını ters eşleştiren yargının yanlış olduğu belirlenir.
Bu yargı hem dörtlükteki hece sayısıyla hem de edebiyat teorisindeki terimlerin tanımlarıyla doğrudan çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatında nazım biçimi (hece ölçüsüne göre belirlenen koşma, semai) ile nazım türü (konuya göre belirlenen güzelleme, koçaklama vb.) kavramlarının farkı.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru