Soru

Zorluk: OrtaHalk Anlatıları (Halk Hikâyeleri, Masal, Efsane, Dede Korkut)

Padişah, Tahir’in Zühre’ye olan aşkını öğrenince çok öfkelendi ve Tahir’i Mardin Kalesi’ne sürgün etti. Tahir orada gece gündüz Zühre’nin hasretiyle yanıp tutuştu. Sonunda dayanamayıp sazını eline aldı, tellere vurup şöyle seslendi:

Mardin Kalesi’nde melil mahzunum
Zühre’m senin için deli mecnunum
Eğer ecelim gelip de ölürsem
Kabrime gel, sana kurban olayım

Bu sözlerden sonra Tahir yine gözyaşları içinde sazını bir kenara bıraktı ve Zühre'ye ulaştırması için rüzgâra selam söyledi.

Bu parçanın biçim ve içerik özellikleri dikkate alındığında, ait olduğu anlatı türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Metinde görüldüğü gibi anlatmaya dayalı kısımlar nesirle, duyguların yoğunlaştığı bölümler ise nazımla ifade edilir.
  2. B
    Aşk ve hasret gibi bireysel konuların işlendiği bu anlatıda, Mardin Kalesi örneğinde olduğu gibi gerçekçi mekân unsurları kullanılmıştır.
  3. C
    Genellikle halk şairleri (âşıklar) tarafından düğünlerde veya kahvehanelerde saz eşliğinde anlatılarak sözlü gelenek içinde yaşatılmıştır.
  4. D
    Türk edebiyatında destan döneminden modern hikâyeciliğe geçiş sürecini yansıtan önemli anlatı türlerinden biridir.
  5. Masal türünde olduğu gibi zaman ve mekân tamamen belirsiz olup olağanüstü olaylar bütünüyle hayalî bir evrende geçer.Cevap

Cevap

Masal türünde olduğu gibi zaman ve mekân tamamen belirsiz olup olağanüstü olaylar bütünüyle hayalî bir evrende geçer yargısı halk hikâyeleri için söylenemez.
Halk hikâyelerinde olayların geçtiği zaman ve mekân tamamen belirsiz ve hayalî değildir; aksine Mardin Kalesi örneğinde görüldüğü gibi gerçekçi mekânlar kullanılır. Bu durum, zaman ve mekânın bütünüyle belirsiz ve hayalî olduğunu savunan yargıyı geçersiz kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Parçanın yapı ve içerik yönünden incelenmesi
Metnin nazım-nesir karışık olduğu ve Tahir ile Zühre halk hikâyesinden alındığı belirlenir.
Halk anlatısının türünü doğru tespit edebilmek amacıyla bu inceleme yapılır.
2
Halk hikâyelerinin genel özelliklerinin sorgulanması
Türün; sözlü gelenek ürünü olması, saz eşliğinde anlatılması ve destan-hikâye geçişini sağlaması gibi özelliklerinin doğrulanması sağlanır.
Seçeneklerdeki doğru bilgileri eleyerek yanlış olanı bulmak hedeflenir.
3
Masal ile halk hikâyesinin mekân/zaman yönünden karşılaştırılması
Halk hikâyelerinde mekânın (Mardin Kalesi gibi) gerçekçi olduğu, masallardaki gibi tamamen belirsiz ve düşsel olmadığı tespit edilir.
Söylenemeyecek olan yanlış yargıyı ortaya çıkarmak için bu karşılaştırma yapılır.

Anahtar Kavram

Halk hikâyelerinin genel özellikleri ve masal/destan gibi diğer halk anlatısı türlerinden ayrılan yönleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla