Soru

Zorluk: Çok zorKlasik Dönem Merkez Teşkilatı ve Divan-ı Hümayun

Klasik Dönem Osmanlı Devleti'nde, yeni fethedilen bir sancağın idari, sosyal ve ekonomik düzenini tesis etmek amacıyla toplanan Divan-ı Hümayun'da şu kararlar alınmıştır:

* Sancağa bağlı topraklardaki gayrimüslim halkın din ve vicdan hürriyeti güvence altına alınmış, can ve mal güvenliklerini korumak amacıyla adaleti sağlayacak kadı görevlendirilmiştir.
* Sancağın tüm gelir kaynakları tespit edilerek defterlere kaydedilmiş ve bu gelirlerin bir kısmı bölgedeki askeri görevlilere hizmetleri karşılığında dirlik olarak tahsis edilmiştir.
* Bölgedeki çarşı ve pazarlarda satılacak temel tüketim maddelerinin azami fiyat sınırları belirlenerek esnaf denetimi karara bağlanmıştır.

Bu kararlar ve Divan-ı Hümayun'un işleyişi göz önüne alındığında, Klasik Dönem Osmanlı devlet teşkilatı ve sosyo-ekonomik yapısı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Hizmet karşılığı dirlik alan askeri görevlilerin bu topraklar üzerinde özel mülkiyet hakkına sahip olması, Osmanlı Devleti'nde Avrupa'dakine benzer feodal bir toprak düzeninin kurulmasını sağlamıştır.
  2. B
    Fethedilen bölgedeki yerel halkın inanç ve ibadet hürriyetinin güvence alt��na alınması, bölgeye Anadolu'dan Müslüman nüfusun yerleştirilmesini öngören iskan politikasının doğrudan bir sonucudur.
  3. Sancağın gelir kaynaklarının defterlere kaydedilmesi ve dirliklerin belgelenmesi süreci, divanda Kalemiye sınıfını temsil eden b��rokratlar tarafından yürütülmüştür.Cevap
  4. D
    Çarşı ve pazardaki temel tüketim maddelerinin fiyat sınırlarının belirlenmesi, esnafa dükkan açma ruhsatı ve imtiyazı verilmesini sağlayan gedik usulünün uygulamaya konduğunu gösterir.
  5. E
    Divan-ı Hümayun'un bu kararları alırken bağımsız bir yasama organı gibi çalışması, klasik dönemde padişahın mutlak otoritesini sınırlayan anayasal bir parlamenter sistemin varlığını kanıtlar.

Cevap

Sancağın gelir kaynaklarının defterlere kaydedilmesi ve dirliklerin belgelenmesi sürecinin, divanda Kalemiye sın��fını temsil eden bürokratlar tarafından yürütüldüğünü belirten ifade doğrudur.
Doğru cevap, sancağın gelir kaynaklarının defterlere kaydedilmesi ve dirliklerin belgelenmesi sürecinin Kalemiye sınıfına mensup bürokratlar tarafından yürütüldüğünü belirten seçenektir. Klasik dönem Osmanlı devlet teşkilatında yeni fethedilen yerlerin gelirlerinin tahrir defterlerine kaydedilmesi, beratların hazırlanması ve belgelere padişahın tuğrasının çekilmesi gibi bürokratik işlemler, divanda Kalemiye (bürokrasi) sınıfının temsilcileri olan Nişancı ve mali kayıtlardan sorumlu olan Defterdar tarafından koordine edilirdi.

Adım Adım Çözüm

1
Divan kararlarındaki faaliyetlerin kavramsal analizinin yapılması
Sancak gelirlerinin defterlere yazılması 'tahrir' işlemidir, dirlik dağıtımı 'tımar' sistemidir, fiyat sınırlarının belirlenmesi 'narh' usulüdür ve inanç özgürlüğünün güvenceye alınması 'istimalet' politikasıdır.
Öncüllerde geçen uygulamaların Osmanlı kurumsal tarihindeki karşılıklarını doğru saptamak.
2
İlgili faaliyetlerin bürokratik sınıflar ile eşleştirilmesi
Tahrir defterlerinin tutulması, dirliklerin kaydedilmesi ve yazışmaların belgelenmesi divanda Kalemiye sınıfını temsil eden Nişancı ve Defterdar'ın temel görevleridir.
Klasik Dönem Merkez Teşkilatı bünyesindeki Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye sınıflarının iş bölümünü analiz etmek.
3
Çeldirici seçeneklerdeki kavramsal ve kronolojik yanılgıların ayıklanması
Dirlik sisteminin feodal mülkiyete yol açmadığı (toprak devlete aittir), inanç serbestliğinin iskan değil istimalet olduğu, fiyat sınırının gedik değil narh olduğu ve divanın anayasal bir parlamento olmadığı saptanmıştır.
Öğrencilerin en çok karıştırdığı kavramsal hataları belirleyerek yanlış seçenekleri elemek.
4
Doğru çıkarımın doğrulanması
Tahrir ve dirlik belgeleme süreçlerinin Kalemiye sınıfı bürokratlarının yetkisinde yürütüldüğü tarihsel gerçeği kesin olarak doğrulanmıştır.
Sorunun kökünde istenen doğru yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Divan-ı Hümayun'da görev yapan bürokratik sınıfların (Seyfiye, İlmiye, Kalemiye) işlevleri ve klasik dönem Osmanlı sosyo-ekonomik sistemleri.
Bu soruyu puanla