Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKlasik Dönem Merkez Teşkilatı ve Divan-ı Hümayun

Osmanlı Devleti'nin Klasik Dönemi'nde Divan-ı Hümayun üyeleri, üstlendikleri sorumluluklar ve üyesi oldukları yönetim sınıfları (seyfiye, ilmiye, kalemiye) doğrultusunda merkez teşkilatında farklı alanlardaki devlet işlerini yürütmüşlerdir. Buna göre, sol tarafta verilen Divan-ı Hümayun üyelerini, sağ tarafta verilen kendilerine özgü yetki, görev ve sınıf tan��mlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • SadrazamPadişahın mutlak vekili sıfatıyla yürütme ve orduya komuta etme (serdar-ı ekrem) yetkisini elinde bulunduran seyfiye temsilcisi
  • KazaskerDivan-ı Hümayun'da büyük davaları karara bağlayan, şer'i hukuk sistemini yürüten ve kadı ile müderrislerin atamalarından sorumlu olan ilmiye temsilcisi
  • NişancıÖrfi hukuk kurallarına dayanarak kanunname ve fermanların hazırlanmasını yöneten, tahrir defterlerini tutan ve belgelere padişahın tuğrasını çeken kalemiye temsilcisi
  • DefterdarDevletin genel bütçesini hazırlayan, mali işlerden ve hazinenin yönetiminden sorumlu olan kalemiye temsilcisi

Cevap

Sadrazam padişahın mutlak vekili ve seyfiye temsilcisi; Kazasker büyük davalara bakan, kadı/müderris atayan ilmiye temsilcisi; Nişancı ��rfi hukuk uygulayıcısı, tahrir ve tuğra sorumlusu kalemiye temsilcisi; Defterdar ise bütçe ve hazine işlerinden sorumlu kalemiye temsilcisidir.
Divan-ı Hümayun üyeleri klasik dönemde işlevsel bir iş bölümüyle çalışırlar. Sadrazam yürütme (seyfiye), Kazasker yargı ve eğitim (ilmiye), Nişancı örfi hukuk ve arazi tescili (kalemiye), Defterdar ise mali bütçe ve hazine (kalemiye) işlerinden yetkilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sadrazamın görev ve yetki sınırlarını tayin etmek.
Sadrazam, padişahın mührünü taşıyarak yürütme yetkisini kullanır ve serdar-ı ekrem olarak orduyu yönetir. Seyfiye sınıfındadır.
Yürütme ve askeri liderliği temsil eden üyeyi belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.
2
Kazaskerin yetkilerini ve hangi yönetim sınıfında olduğunu tespit etmek.
Kazasker, yargı ve eğitim alanından sorumludur; kadı ve müderrisleri atar. İlmiye sınıfının üyesidir.
Adalet ve eğitim sisteminin başındaki Divan üyesini doğru görev tanımıyla eşleştirmek amacıyla bu adım uygulanır.
3
Nişancının hukukî, bürokratik ve kayıt işlerindeki sorumluluğunu incelemek.
Nişancı örfi hukuk kurallarını kanunnamelere işler, tahrir defterlerini tutarak toprak kaydeder ve belgelere padişahın tuğrasını çeker. Kalemiye sınıfındadır.
Belgelere tuğra çekilmesi ve toprak kayıtlarının tutulmasından sorumlu olan kalemiye mensubunu bulmak amacıyla bu adım uygulanır.
4
Defterdarın mali görevlerini netleştirmek.
Defterdar devletin mali gelir ve gider hesaplarını yapar, bütçeyi hazırlar. Kalemiye sınıfındadır.
Ekonomi ve hazine işlerinden sorumlu olan Divan üyesini belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Divan-ı Hümayun üyelerinin işlevsel görevleri, yetki sınırları ve dahil oldukları klasik yönetim sınıfları (seyfiye, ilmiye, kalemiye).
Bu soruyu puanla

Konular

Klasik Dönem Merkez Teşkilatı ve Divan-ı Hümayun