Soru

Zorluk: Zor15. ve 16. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri

Aşağıdaki beyit, ünlü bir Divan şairinin bir gazelinin makta beytinden alınmıştır:

*Minnet Hudâ’ya devlet-i dünyâ fenâ bulur*
*Bâkî kalır cihânda hemân adımuz bizüm*

Bu beyit ve şairiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. 16. yüzyılın önemli isimlerinden olan şair, tasavvufi düşüncelerden ziyade dünyevi a��kı, yaşam zevkini ve rindane edayı ön plana çıkaran şiirleriyle tanınmıştır.Cevap
  2. B
    15. yüzyılda yaşamış olan şair, bu beyitte görülen derin tasavvufi teslimiyeti ve ilahi aşkı eserlerinin geneline yayarak mesnevi türünde önemli eserler vermiştir.
  3. C
    16. yüzyılın tasavvuf ve ızdırap şairi olarak bilinen sanatçı, bu beyitteki fani dünya algısını 'Leylâ vü Mecnûn' mesnevisinde de işlemiştir.
  4. D
    15. yüzyılın 'Sultânü'ş-Şuarâ'sı olarak kabul edilen şair, Türkçe kelimeleri aruza uydurmadaki başarısıyla tanınmış ve 'Harname' adlı alegorik eseriyle ünlenmiştir.
  5. E
    16. yüzyılın toplumsal eleştiri ve yergi ustası olan şair, bu beyitteki didaktik üslubuyla tanınmış ve 'Terkib-i Bend'iyle dönemin yozlaşmasını hicvetmiştir.

Cevap

16. yüzyılın önemli isimlerinden olan şair, tasavvufi düşüncelerden ziyade dünyevi aşkı, yaşam zevkini ve rindane edayı ön plana çıkaran şiirleriyle tanınmıştır.
Verilen beyit, 16. yüzyıl divan edebiyatının en büyük temsilcilerinden biri olan Bâkî’ye aittir. Beyitte geçen 'Bâkî' ifadesiyle şair, dünyevi makam ve zenginliklerin geçici olduğunu fakat kendi adının (ve şiirinin) bu dünyada kalıcı olacağını belirterek sanatkâr yönünü öne çıkarır. Bâkî, tasavvufi derinliklerden ziyade İstanbul'un yaşam zevkini, eğlencesini ve beşeri aşkı konu alan 'rindane' tarzıyla bilinir. Bu doğrultuda şairin 16. yüzyılda yaşadığı ve rindane tarzıyla tanındığı bilgisi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Beyitteki mahlası ve anlam�� analiz etme
İkinci dizede geçen 'Bâkî' kelimesinin hem 'kalıcı, ölümsüz' anlamında hem de şairin mahlası olarak (tevriyeli) kullanıldığı tespit edilir. Beyit, 16. yüzyıl divan şairi Bâkî'ye aittir.
Şairin kimliğini ve dolayısıyla dönemini belirlemek için mahlas tespiti yapılır.
2
Şairin edebi özelliklerini ve yüzyılını seçeneklerle karşılaştırma
Bâkî'nin 16. yüzyılda yaşadığı, mesnevi yazmadığı, tasavvufa şiirlerinde yer vermediği ve tamamen din dışı lirik-rindane konularda şiirler kaleme aldığı bilgileri doğrulanarak doğru seçeneğe ulaşılır.
Diğer 15. ve 16. yüzyıl şairlerinin (Fuzûlî, Şeyhî, Bağdatlı Ruhî) tarzlarıyla oluşturulan çeldiricileri elemek için şairin üslup özelliklerinin kıyaslanması gerekir.

Anahtar Kavram

16. Yüzyıl Divan Şairi Bâkî'nin Edebi Tarzı (Rindane Şiir) ve Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla