Soru

Zorluk: OrtaTürk-İslam Devletlerinde Devlet Teşkilatı ve Toplum Yapısı

İlk Türk-İslam devletlerinde saray teşkilatının işleyişi ve devlet organları arasındaki ilişkiler belirli kurallara bağlanmıştır. Bu teşkilatın en önemli görevlilerinden biri olan "hacip", hükümdar ile tebaa ve hükümdar ile devlet görevlileri arasındaki iletişimi düzenlemek, elçileri kabul etmek ve saray protokolünü yönetmekle sorumluydu.

Buna göre hacibin görev alan�� ve yetkileri düşünüldüğünde, bu makamın devlet teşkilatındaki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hükümdar ile devlet organları ve halk arasındaki bürokratik ve törensel köprüyü kurmakCevap
  2. B
    Kurultay kararlarını veto ederek hükümdarın mutlak yetkilerini sınırlamak
  3. C
    Divan-ı Hümayun toplantılarına başkanlık ederek sadrazamlık makamını temsil etmek
  4. D
    İkta topraklarının vergi gelirlerini toplayarak taşrada bağımsız ordular kurmak
  5. E
    Şer'i davalara bakarak adalet teşkilatının en üst kademesini oluşturmak

Cevap

Hükümdar ile devlet organları ve halk arasındaki bürokratik ve törensel köprüyü kurmak
Hacip; Karahanlı, Gazneli ve Büyük Selçuklu devletlerinde hükümdarın en yakın yardımcılarından biri olup saray protokolünü düzenler. Hükümdarın halkla, divan üyeleriyle ve dış elçilerle olan görüşmelerini koordine eder. Bu niteliğiyle hükümdar ile devlet organları ve halk arasında bürokratik ve törensel köprü vazifesi görür.

Adım Adım Çözüm

1
Hacip makamının görev ve yetkilerinin belirlenmesi
Hacibin saray protokolü, elçi kabulleri ve hükümdarla halk/devlet görevlileri arasındaki iletişimi sağladığı saptanır.
Hacip kurumunun devlet yönetimindeki yerini anlamak.
2
Seçeneklerdeki idari kurumların ait oldukları dönem ve alanlara göre incelenmesi
Kurultay (İslamiyet öncesi), Divan-ı Hümayun (Osmanlı), İkta (taşra teşkilatı) ve Şer'i davaların (yargı teşkilatı) hacibin görev tanımı dışında olduğu tespit edilir.
Kronolojik ve kavramsal çeldiricileri doğru şekilde ayırt etmek.
3
Temel işlevin saptanması
Hükümdar ile tebaa ve devlet görevlileri arasındaki iletişimin bürokratik ve törensel bir köprü kurmak anlamına geldiği doğrulanır.
Soruda istenen temel işlevi netleştirmek.

Anahtar Kavram

İlk Türk-İslam Devletlerinde Saray Teşkilatı ve Hacip Makamı
Bu soruyu puanla