Examkin

Soru

Zorluk: ZorTürk-İslam Devletlerinde Devlet Teşkilatı ve Toplum Yapısı

Büyük Selçuklu Devleti'nde ikta sistemi; tarımsal üretimin sürekliliğini sağlamak, hazineye yük olmadan güçlü bir ordu beslemek ve taşrada güvenliği tesis etmek amacıyla uygulanmıştır. Ancak sistemin doğası gereği, taşrada geniş topraklara ve askerî güce hükmeden ikta sahiplerinin (mukta) zamanla güçlenerek merkezî otoriteye rakip birer feodal güce dönüşme riski bulunmaktaydı. Selçuklu yöneticileri bu riski ortadan kaldırmak amacıyla sistem üzerinde sıkı denetim mekanizmaları kurmuşlardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devleti'nde ikta sahiplerinin yerel birer güç odağı hâline gelmesini engellemek amacıyla uygulanan politikalardan biri değildir?

  1. A
    İkta topraklarının mülkiyetinin devlete ait tutulması; muktanın topra��ı satma, bağışlama veya miras bırakma hakkının bulunmaması
  2. B
    Eyaletlerde şer'i ve örfi yargı yetkisinin doğrudan merkezden atanan kadılara verilmesi ve ikta sahibinin yargı işlerine müdahalesinin yasaklanması
  3. İkta sahiplerinin yetiştirdiği atlı askerlerin (cebelü) belirli dönemlerde doğrudan merkezdeki Gulaman-ı Saray birliğine dâhil edilerek sultanın koruması altına verilmesiCevap
  4. D
    İkta sahiplerinin köylüden yalnızca devletin belirlediği oranlarda vergi toplaması ve bu durumun Divan-ı İşraf denetçileri vasıtasıyla kontrol edilmesi
  5. E
    Gerektiğinde ikta topraklarının geri alınması veya muktanın görev yerinin değiştirilmesi yoluyla belirli bir bölgede kalıcı yerel bağlar kurmasının önlenmesi

Cevap

İkta sahiplerinin yetiştirdiği atlı askerlerin (cebelü) belirli dönemlerde doğrudan merkezdeki Gulaman-ı Saray birliğine dâhil edilerek sultanın koruması altına verilmesi
İkta sahiplerinin yetiştirdiği eyalet askerlerinin (cebelü), merkezî profesyonel saray ordusu olan Gulaman-ı Saray birliğine dâhil edilmesi Selçuklu askerî teşkilat yapısına aykırıdır. Gulaman-ı Saray doğrudan merkeze bağlı ve sarayda eğitilen askerlerden oluşurken, cebelüler taşrada ikta gelirleriyle beslenen yerel süvarilerdir. Bu iki sınıfın birleştirilmesi gibi bir uygulama merkezî otoriteyi koruma tedbirleri arasında yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Büyük Selçuklu Devleti'ndeki ikta sisteminin feodalleşmesini önlemek amacıyla alınan idari, hukuki ve ekonomik önlemler analiz edilir.
Toprak mülkiyetinin devlette kalması, yargı yetkisinin bağımsız kadılarda olması, vergi oranlarının denetlenmesi ve rotasyon usulünün uygulanması merkezî otoriteyi korumaya yönelik gerçek önlemlerdir.
Bu uygulamaların her biri taşradaki yerel askeri yöneticilerin bağımsız birer senyör haline gelmesini engeller.
2
Selçuklu askeri teşkilatındaki sınıfların yapısı incelenir.
İkta sahiplerinin yetiştirdiği atlı askerler (cebelü) taşra eyalet ordusuna bağlıyken, Gulaman-ı Saray merkezî saray ordusunu oluşturur.
Cebelülerin doğrudan merkezî gulam birliğine katılması hem askeri teşkilatın yapısına hem de taşra savunmasının ihtiyaçlarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Türk-İslam Devletlerinde Devlet Teşkilatı ve Toplum Yapısı
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türk-İslam Devletlerinde Devlet Teşkilatı ve Toplum Yapısı