Examkin

Soru

Zorluk: ZorTanzimat Dönemi Şiiri

Tanzimat Dönemi Türk şiirindeki anlayış farklarını ve estetik dönüşümü somutlaştırmak isteyen bir öğretmen, tahtaya şu iki beyiti yazar:

I. Beyit:
*Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini;*
*Yoğimiş kurtaracak bahtı kara mâderini?*

II. Beyit:
*Her hâtıra bir levha-i mahzun u kederdir,*
*Her leyl-i siyeh bir şeb-i târîk-i hederdir.*

Bu beyitlerin temsil ettiği şiir anlayışları ve edebi dönemler hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. beyit, Tanzimat I. D��nemi'nin şiiri toplumsal bir mücadele aracı olarak gören, 'vatan' ve 'millet' gibi kavramları ön plana çıkaran sanat anlayışına örnek oluşturur.
  2. B
    II. beyit, Tanzimat II. Dönemi'nin bireysel acıları, melankoliyi ve içe dönük temaları işleyen, sanatı estetik bir amaç olarak gören çizgisiyle uyuşmaktadır.
  3. Her iki beyitte de dize sonlarındaki ses benzerlikleri incelendiğinde; I. beyitte zengin kafiye ve redif kullanılmışken II. beyitte tam kafiye ve redif kullanılmıştır.Cevap
  4. D
    II. beyitte, 'hâtıra' ve 'leyl-i siyeh' (siyah gece) gibi unsurlar sırasıyla 'levha-i mahzun' (hüzünlü tablo) ve 'şeb-i târîk-i heder' (boşa giden karanlık gece) olarak nitelendirilerek teşbih (benzetme) sanatından yararlanılmıştır.
  5. E
    Her iki beyitte de Arapça ve Farsça kelimelerin yoğun olduğu süslü bir dilin tercih edilmesi, Tanzimat şairlerinin dilde sadeleşme düşüncesini şiir pratiğinde tam anlamıyla uygulayamadıklarını gösterir.

Cevap

Birinci beyitte tam kafiye ve redif, ikinci beyitte ise zengin kafiye ve redif kullanıldığından, bunun aksini iddia eden değerlendirme yanlıştır.
Birinci beyitte yer alan 'hançerini' ve 'mâderini' kelimelerinde yer alan '-ini' ekleri redif, 'hançer' ve 'mâder' kelimelerinin köklerindeki iki ses benzerliğine dayanan 'er' sesleri ise tam kafiyedir. İkinci beyitte yer alan 'kederdir' ve 'hederdir' kelimelerindeki '-dir' ekleri redif, 'keder' ve 'heder' kelimelerinin köklerindeki dört ses benzerliğine dayanan 'eder' sesleri ise zengin kafiyedir. Bu durumda birinci beyitte zengin, ikinci beyitte ise tam kafiye kullanıldığını iddia eden değerlendirme yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci beyitteki kafiye ve redif yapısını incelemek.
Birinci beyitte 'hançerini' ve 'mâderini' kelimelerindeki '-ini' eki redif, 'hançer' ve 'mâder' kelimelerinin köklerindeki iki ses benzerliğine dayanan 'er' sesleri ise tam kafiyedir.
Şiirdeki ahenk unsurlarının doğru tespit edilmesi değerlendirmenin doğruluğunu denetlemek için gereklidir.
2
İkinci beyitteki kafiye ve redif yapısını incelemek.
İkinci beyitte 'kederdir' ve 'hederdir' kelimelerindeki '-dir' ekleri redif, 'keder' ve 'heder' kelimelerinin köklerindeki dört ses benzerliğine dayanan 'eder' sesleri ise zengin kafiyedir.
Kafiye türlerinin ses benzerliği sayısına göre doğru sınıflandırılması gerekir.
3
Dönemsel özellikleri ve edebi sanatları değerlendirmek.
Birinci beyit vatan savunmasını konu alan toplumsal bir şiirdir (Tanzimat I. Dönem). İkinci beyit bireysel hüzün ve melankoliyi işleyen bir şiirdir (Tanzimat II. Dönem) ve bünyesinde teşbih sanatı barındırır.
Seçeneklerde sunulan dönemsel ve sanatsal yorumların doğruluğundan emin olmak için bu analiz yapılır.

Anahtar Kavram

Tanzimat I. ve II. Dönem Şiirinin Karşılaştırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Tanzimat Dönemi Şiiri

Bu konudan daha fazla soru