Examkin

Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Ruhumda gizli bir emel mi kaldı
Gönlümde bitmeyen bir sel mi kaldı
Bilmem ki tutacak bir el mi kaldı
Garibim, her yanım virane şimdi

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    11’li hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
  2. B
    “mi kaldı” ifadeleri sözcük hâlinde rediftir.
  3. C
    “el” sesleri tam kafiye örneğidir.
  4. D
    Kafiye şeması “aaab” (düz kafiye) şeklindedir.
  5. Dizelerde zengin kafiye kullanılmıştır.Cevap

Cevap

Dizelerde zengin kafiye kullanılmıştır ifadesi yanlıştır; çünkü mısra sonlarındaki benzerlik iki sesle sınırlıdır ve bu durum tam kafiye oluşturur.
Verilen dörtlükte dize sonlarındaki 'mi kaldı' ifadeleri rediftir. Redifler atıldığında geriye kalan 'emel', 'sel' ve 'el' sözcüklerindeki 'e' ve 'l' harfleri (iki ses) benzerlik göstermektedir. Türk edebiyatı geleneğinde iki ses benzerliği 'tam kafiye' olarak adlandırılır. Bu nedenle dizelerde 'zengin kafiye' (en az üç ses) kullanıldığı yargısı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Ölçü kontrolü yapılır.
Ünlü harfler sayıldığında (Ru-hum-da-giz-li-bir-e-mel-mi-kal-dı) 11 hece olduğu saptanır.
Şiirin ritmik yapısını belirlemek için hece ölçüsüne bakılır.
2
Redif tespiti yapılır.
Dize sonlarındaki 'mi kaldı' ifadelerinin hem yazılışı hem de anlam/görevi aynıdır. Dolayısıyla bunlar rediftir.
Kafiyeden sonra gelen görevdaş unsurları ayırt etmek gerekir.
3
Kafiye (uyak) tespiti yapılır.
Redifler çıkarıldıktan sonra kalan 'emel', 'sel' ve 'el' kelimelerindeki ortak sesler incelenir. Üçünde de ortak olan 'el' (e ve l) sesleridir.
Kafiye türünü belirlemek için benzeşen ses sayısı sayılır.
4
Kafiye türü adlandırılır.
İki ses benzerliği (e+l) olduğu için bu 'tam kafiye'dir.
Edebiyat bilgilerine göre iki ses benzerliği tam kafiyeyi tanımlar.

Anahtar Kavram

Şiirde ahenk unsurlarından kafiye ve redif ayrımı.
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru