Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

*Karac’oğlan der ki kondum göçülmez*
*Ecel şerbetidir bu ki içülmez*
*Gökten yağsa dolu yere saçılmaz*
*Bize de bir nasip gelir Mevlâ’dan*

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    11’li hece ölçüsüyle kaleme alınmıştır.
  2. B
    "-ülmez / -ılmaz" ekleri redif görevindedir.
  3. "ç" sesleri tam kafiye oluşturmuştur.Cevap
  4. D
    Kafiye dizilişi "düz kafiye" (aaab) biçimindedir.
  5. E
    Durak düzeni 6+5 şeklinde oluşturulmuştur.

Cevap

Dörtlükte 'ç' sesleri tek ses benzerliğine dayandığı için 'yarım kafiye' oluşturmaktadır; seçenekte belirtilen 'tam kafiye' ifadesi yanlıştır.
Dörtlüğün dize sonlarında yer alan 'göç-', 'iç-' ve 'saç-' kelimelerinin kökleri arasında yalnızca 'ç' ünsüzü benzemektedir. Edebiyat bilgisinde tek ses (genellikle tek ünsüz) benzerliğine dayanan kafiye türüne 'yarım kafiye' denir. Seçenekte ise bunun 'tam kafiye' olduğu iddia edildiği için bu bilgi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayılarını kontrol et.
Tüm dizeler 11 heceden oluşmaktadır. (11'li hece ölçüsü).
Şiirin ölçüsünü belirlemek için hece sayımı yapılır.
2
Dize sonlarındaki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak redif ve kafiyeyi belirle.
göç-ülmez, iç-ülmez, saç-ılmaz. Kökler: göç, iç, saç. Ekler: -ülmez/-ılmaz.
Aynı görevdeki ekler redif, köklerdeki ses benzerlikleri kafiyedir.
3
Köklerdeki ses benzerliği sayısını tespit et.
Ortak olan sadece 'ç' sesidir (Tek ses).
Kafiye türünü belirlemek için kaç sesin benzediğine bakılır.
4
Tespit edilen ses benzerliğini isimlendir.
Tek ses benzerliği 'Yarım Kafiye'dir.
Türk edebiyatı kurallarına göre tek ünsüz benzerliği yarım kafiye olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye ve redif ayrımı

Daha Fazla Pratik

Farklı görevdeki eklerin (örneğin biri iyelik eki, diğeri hal eki) ses benzerliği oluşturduğu durumlarda kafiye mi yoksa redif mi sayılacağı üzerine alıştırma yapınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla