Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki dizelerde kullanılan kafiye (uyak) türlerini sağdaki tanımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Ecel büke belimizi
    Söyletmeye dilimizi
    Yarım Kafiye
  • Sürmeli gözlerin canımı yakar
    Bakışı gönlüme bir hançer çakar
    Tam Kafiye
  • Bursa'da bir eski cami avlusu
    Mermer şadırvanda şakırdayan su
    Tunç Kafiye
  • Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç
    Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç
    Cinaslı Kafiye

Cevap

Dizelerdeki ahenk unsurları incelendiğinde; 'bel/dil' dizelerinde yarım kafiye, 'yakar/çakar' dizelerinde tam kafiye, 'avlusu/su' dizelerinde tunç kafiye ve 'geç/geç' dizelerinde cinaslı kafiye yer almaktadır.
Verilen dizeler sırasıyla yarım, tam, tunç ve cinaslı kafiye örneklerini içermektedir. 'bel/dil' tek ses (l) ile yarım; 'yakar/çakar' iki ses (ak) ile tam; 'avlusu/su' kelime içermesiyle tunç; 'geç/geç' anlam farkıyla cinaslı kafiyedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki kafiye ve redifleri ayırmak için kelimelerin kök ve eklerini inceleyin.
Birinci dizede 'bel-imiz-i' ve 'dil-imiz-i' şeklinde ekler ayrılır.
Redif, kelime kökü dışında kalan ve aynı görevdeki eklerdir; kafiye ise köklerdeki ses benzerliğidir.
2
Ses benzerliği sayısını tespit ederek kafiye türünü belirleyin.
'l' (tek ses) yarım, 'ak' (iki ses) tam kafiyedir.
Kafiye türleri ses benzerliği sayısına göre isimlendirilir.
3
Kelimelerin anlamlarını ve birbirleri içindeki durumlarını kontrol edin.
İç içe geçme durumu tunç kafiyeyi, sesdeşlik durumu ise cinaslı kafiyeyi verir.
Özel kafiye türleri (tunç, cinas) kelimenin yapısı ve anlamıyla doğrudan ilişkilidir.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye (uyak) türleri, dize sonlarındaki ses benzerliklerinin sayısı ve niteliğine göre belirlenir.

Daha Fazla Pratik

Farklı nazım biçimlerinde (gazel, koşma) bu kafiye türlerinin kullanım sıklığını karşılaştırarak bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla