Kazan Beg aydur: "Bire yiğitler, ben neyleyeyim? Karşı yatan kar karlı ala dağım yıkılmıştır, ulu sularım kurumuludur, gölgeli ulu ağacım kesilmiştir. Kadir Tanrı bana bir oğul vermemiştir ki yerime yurduma sahip çıksın, ocağımı tüttürsün!" dedi, hıçkırıp ağladı. Kazan Beg'in bu sözleri üzerine salondaki Oğuz beyleri hüngür hüngür ağlaştı.
Dede Korkut Hikâyeleri’nden alınan bu parçadan ve bu eserin genel niteliklerinden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- AHikâyelerin dili, Doğu Anadolu ve Azerbaycan sahasında şekillenen Oğuz Türkçesinin fonetik ve morfolojik hususiyetlerini yansıtacak biçimde sadedir.
- BOğuz boylarında neslin sürdürülmesi ve erkek evlat sahibi olunması, ocağın tütmesi ve yurdun korunması bağlamında hayati bir sosyal değer taşımaktadır.
- Eser, 15. yüzyılda bizzat Dede Korkut tarafından yazıya geçirilmiş olup onun yaşadığı d��neme ait tarihsel ve askeri olayları gerçekçi bir tarzda aktarmaktadır.Cevap
- DMetindeki 'Kadir Tanrı' yakarışı, eserin geneline hâkim olan İslamiyet öncesi inanç unsurları ile İslami motiflerin bir arada yaşatıldığı dini senteze örnek oluşturur.
- EAlıntıda geçen 'ala dağ', 'ulu su' ve 'ulu ağaç' gibi tabiat unsurları, eski Türk inanç sistemindeki doğa kültlerinin edebiyattaki devamıdır.
Cevap
Eserin Dede Korkut tarafından yazıldığını ve gerçekçi bir üslupla tarihi olayları aktardığını belirten seçenek söylenemez. Dede Korkut hikâyelerin yazarı değil, bilge anlatıcısıdır ve eser anonim olarak yazıya geçirilmiştir.
Dede Korkut Hikâyeleri, destan geleneğinden halk hikâyeciliğine geçişin ilk örneği olup anonim bir nitelik taşır. Dede Korkut hikâyelerin yazarı değil, anlatıcısı ve bilge kahramanıdır. Ayrıca eser tamamen gerçekçi tarihsel olayları değil, destansı ve olağanüstü ögeleri barındırır. Dolayısıyla eserin Dede Korkut tarafından yazıldığını iddia eden yargı yanlıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Dede Korkut Hikâyeleri'nin anonim yapısı, Dede Korkut'un yazar değil anlatıcı/bilge derviş rolü ve eserin destandan halk hikâyeciliğine geçiş dönemi özellikleri.