Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTanzimat Dönemi Öğretici Metinleri ve Gazetecilik

Tanzimat Dönemi öğretici metinleri ve gazetecilik faaliyetleri, Osmanlı entelektüelinin Batılılaşma programını halka yayma ve yeni bir kamuoyu (efkâr-ı umumiye) oluşturma çabasının en somut ürünüd��r. I. Dönem'de Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa gibi isimler gazeteyi toplumu eğitmede bir okul olarak görürken; II. Dönem'de değişen siyasi koşullar öğretici metinlerin yönün�� estetik ve teorik tartışmalara (eleştiri, edebiyat teorisi) kaydırmıştır. Ancak bu süreçte türlerin gelişimi, yayın organlarının çizgisi ve yazarların savundukları görüşler arasında karmaşık ilişkiler mevcuttur.

Bu parçadan hareketle Tanzimat Dönemi öğretici metinleri ve gazeteciliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Ziya Paşa’nın *Şiir ve İnşa* makalesindeki halk şiiri savunusu ile *Harabat* antolojisinin ön sözündeki divan şiiri övgüsü, Tanzimat aydınının geleneksel miras ile yeni yönelimler arasında yaşadığı estetik ve fikri ikilemin öğretici metinlere yansıyan en belirgin örneğidir.
  2. B
    Tanzimat II. Dönem sanatçılarından Recaizade Mahmut Ekrem’in *Takdir-i Elhan* adlı eseri, edebi eleştirinin merkezini toplumsal faydadan ziyade 'güzellik' ve 'estetik değer' üzerine kurarak döneminin sanat anlayışındaki değişimi somutlaştırmıştır.
  3. C
    İlk Türkçe özel gazete olan *Tercüman-ı Ahval*’in ilk sayısında yayımlanan mukaddime, sadece gazetenin çıkış amacını açıklamakla kalmamış; edebiyatımızda batılı anlamda ilk makale örneği kabul edilerek öğretici metinlerin dil ve üslup sınırlarını belirlemiştir.
  4. Tanzimat I. Dönem öğretici metinlerinde görülen dilde sadeleşme ve halka ulaşma gayesi, II. Dönem'de de aynen korunmuş; Muallim Naci'nin *Demdeme* ve Recaizade Mahmut Ekrem'in *Zemzeme* mukaddimeleri gibi eserlerde toplumsal sorunlar ve siyasi eleştiriler dilin sadeleştirilmesi aracılığıyla halka aktarılmaya çalışılmıştır.Cevap
  5. E
    Namık Kemal'in *Lisan-ı Osmani'nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülahazatı Şamildir* makalesi, edebi ve filolojik bir eleştiri olmanın ��tesinde, dilin sadeleştirilmesi ve yazı dili ile konuşma dili arasındaki uçurumun kapatılması gerektiğini savunan sistemli bir program niteliğindedir.

Cevap

Tanzimat II. Dönem öğretici metinlerinde dilde sadeleşme gayesi korunmamış, dil ağırlaşmıştır. Ayrıca Demdeme ve Zemzeme mukaddimeleri toplumsal veya siyasi eleştiriler içermez; tamamen şiir estetiği ve eski-yeni edebiyat kavgasına odaklanan bireysel ve edebi nitelikli tartışmalardır.
Tanzimat II. Dönem'de 'sanat sanat içindir' anlayışı hakim olmuş, dil ağırlaşmış ve edebi eleştiri yazıları toplumsal sorunlardan ziyade edebi-estetik tartışmalara odaklanmıştır. Bu nedenle Muallim Naci'nin ve Recaizade Mahmut Ekrem'in eleştiri yazılarının toplumsal/siyasi eleştirileri sade bir dille halka aktarmayı amaçladığını belirten ifade tamamen yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat I. ve II. Dönem öğretici metinlerinin ve gazeteciliğinin temel farklarını edebi anlayış, dil ve konu çerçevesinde analiz etmek.
I. Dönem'de toplumsal fayda, halkı eğitme ve sade dil ideali varken; II. Dönem'de siyasi baskıların da etkisiyle sanat sanat içindir anlayışı, ağır bir dil ve estetik/bireysel konular öne çıkmıştır.
Dönemsel zihniyet farklarının metinlere nasıl yansıdığını belirlemek, seçeneklerdeki yargıları doğru değerlendirmek için gereklidir.
2
Muallim Naci'nin Demdeme ve Recaizade Mahmut Ekrem'in Zemzeme Mukaddimeleri gibi II. Dönem edebi tartışma metinlerinin içeriğini incelemek.
Bu metinlerin siyasi/toplumsal eleştirilerden uzak, şiirde 'güzel' olanın ne olduğu ve eski-yeni çatışması üzerine kurulu estetik metinler olduğu belirlenmiştir.
Bu eserlerin yanlış seçenek tarafından iddia edilen toplumsal ve siyasi işlevleri barındırıp barındırmadığını kontrol etmek gerekir.
3
I. ve II. Dönem arasındaki sadeleşme politikasının devamlılığını doğrulamak.
II. Dönem'de dilde sadeleşme çabalarının kesintiye uğradığı ve dilin ağırlaştığı sonucuna varılmıştır.
Dilde sadeleşmenin II. Dönem'de aynen korunduğu iddiasının yanlışlığını kesinleştirmek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Tanzimat I. ve II. Dönem öğretici metinlerinin edebi anlayış, dil ağırlaşması ve konu seçimi (toplumsal fayda vs. estetik kaygı) bakımından ayrışması.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Tanzimat Dönemi Öğretici Metinleri ve Gazetecilik

Bu konudan daha fazla soru