Examkin

Soru

Zorluk: ZorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan ahenk özellikleri (ölçü, kafiye ve redif) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Süzme çeşmün gelmesün müjgân müjgân üstüne
    Urma zahm-ı sîneme peykân peykân üstüne    Aruz ölçüsü, zengin kafiye, kelime hâlinde redif
  • Karac'oğlan der ki kondum göçülmez
    Acı yavşan taze selvi biçilmez
    Üç derdim var birbirinden geçilmez    11'li hece ölçüsü, yarım kafiye, ek hâlinde redif
  • Y��ce dağdan esen rüzgâr
    Bağrımı yakıp kavurur
    Gönlümdeki eski efkâr
    Külleri göğe savurur    8'li hece ölçüsü, çapraz kafiye düzeni, zengin kafiye, ek hâlinde redif
  • Bende bir güzel gördüm
    Gözleri sürmelidir
    Kulak verin sözüme
    Güzeli sürmelidir    7'li hece ölçüsü, mani tipi kafiye düzeni, cinaslı kafiye

Cevap

Birinci beyit aruz ölçüsü, zengin kafiye ve kelime hâlinde redif barındıran ahenk özelliğiyle; ikinci dörtlük 11'li hece ölçüsü, yarım kafiye ve ek hâlinde redif içeren ahenk özelliğiyle; üçüncü dörtlük 8'li hece ölçüsü, çapraz kafiye düzeni, zengin kafiye ve ek hâlinde redif içeren ahenk özelliğiyle; dördüncü dörtlük ise 7'li hece ölçüsü, mani tipi kafiye düzeni ve cinaslı kafiye içeren ahenk özelliğiyle eşleşir.
Sol sütundaki şiirlerin hece/aruz ölçüleri hesaplandığında, kafiye şemaları ve kök-ek tahlilleri yapıldığında ahenk özellikleri sağ sütundaki tanımlarla bire bir örtüşmektedir. Divan beyti aruz ve kelime halinde redifle; 11'li dörtlük yarım kafiye ve ek halinde redifle; 8'li çapraz dörtlük zengin kafiyeyle; mani ise cinaslı kafiyeyle doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk şiir parçasının ölçü, kafiye ve redif analizini yapınız.
Divan edebiyatından alınan beyit aruz ölçüsüyle yazılmıştır. 'müjgân üstüne' ve 'peykân üstüne' kelime gruplarında 'üstüne' kelimeleri kelime hâlinde rediftir. 'müjgân' ve 'peykân' kelimelerindeki 'ân' sesleri zengin kafiyedir.
Beyitteki ahenk unsurlarını belirleyerek doğru seçenekle eşleştirmek.
2
İkinci şiir parçasının hece sayısı ile kök-ek ilişkisini analiz ediniz.
Dizeler 11 heceden oluşmaktadır. 'göç-ül-mez', 'biç-il-mez', 'geç-il-mez' şeklinde eklerine ayrıldığında '-ilmez' ekleri aynı işlevde olduğundan rediftir. Köklerdeki tek ortak ünsüz olan 'ç' ise yarım kafiyedir.
Halk edebiyatı koşma tarzındaki bu ahenk yapısını tespit etmek.
3
Üçüncü şiir parçasının kafiye şemasını ve ses benzerliklerini inceleyiniz.
Dizeler 8 hecelidir ve çapraz (abab) kafiyelidir. 'rüzgâr/efkâr' kelimelerinde 'âr' zengin kafiyedir. 'kavurur/savurur' kelimelerinde '-ur' eki redif, 'avur' sesleri ise zengin kafiyedir.
Çapraz kafiyeli dörtlükteki zengin kafiye ve redif ilişkisini netleştirmek.
4
Dördüncü şiir parçasının anlam ve ses ilişkisini çözümleyiniz.
Dörtlük 7 hecelidir ve mani düzenindedir. Dizelerin sonundaki 'sürmelidir' kelimeleri sesteş olup farklı anlamlar taşıdığı için cinaslı kafiyedir.
Cinaslı kafiyenin varlığını ve mani tipi yapıyı doğrulamak.

Anahtar Kavram

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru