Soru

Zorluk: OrtaDede Korkut Hikâyeleri

Bayındır Han’ın bir boğası var idi, bir de buğrası var idi. O boğa demir zinciri kırar, mermer taşı boynuzu ile un gibi ufatırdı. Yazın ve güzün boğa ile buğrayı savaştırırlardı. Bayındır Han, Oğuz beyleriyle temaşa ederdi, eğlenirdi. Meğer bir gün yine boğayı salıverdiler. Oğuz beylerinin çocukları meydanda a��ık oynarlardı. Dirse Han’ın on beş yaşındaki oğlu da o çocukların arasındaydı. Boğayı salıverince dediler: 'Kaçın!' Dirse Han’ın oğlancığı kaçmadı, ak meydanın ortasında durdu. Boğa da oğlana sürdü, geldi. İstedi ki oğlanı helak etsin. Oğlan, boğanın alnına dik dik bakarak yumruğunu öyle bir vurdu ki boğayı kıçüstü çökertti.

Dede Korkut Hikâyeleri'nden alınan bu parçadan hareketle eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Metindeki boğanın mermeri un ufak etmesi gibi olağanüstü tasvirler ile çocukların meydanda oyun oynaması gibi gerçekçi unsurlar, destandan halk hikâyesine geçiş özelliklerini yansıtır.
  2. B
    Metinde geçen 'buğra' ve 'aşık oynamak' gibi kavramlar, Oğuz Türklerinin bozkır kültürüne özgü günlük yaşantısını ve geleneksel eğlence biçimlerini yansıtmaktadır.
  3. Eserin, Dede Korkut adındaki bilge bir müellif tarafından 15. yüzyılda bizzat kaleme alınarak özgün bir biçimde tasarlandığını kanıtlamaktadır.Cevap
  4. D
    Oğuz beylerinin bir araya gelerek eğlenmesi ve Dirse Han'ın oğlunun gösterdiği cesaret, eserin kahramanlık ve yiğitlik temaları üzerine kurulu olay örgüsünü örnekler.
  5. E
    Parçada anlatıcı olarak öne çıkan Dede Korkut, olayları bizzat yaşayan ana kahraman olmaktan ziyade Oğuz toplumunun bilge akıl hocası ve anlatıcısı olarak konumlandırılmıştır.

Cevap

Eserin, Dede Korkut adındaki bilge bir müellif tarafından 15. yüzyılda bizzat kaleme alınarak özgün bir biçimde tasarland��ğını kanıtlamaktadır.
Dede Korkut Hikâyeleri anonim bir eserdir. Eserdeki hikâyeleri bizzat kaleme alan kişi Dede Korkut değildir; o, hikâyelerin bilge anlatıcısı, Oğuzların akıl hocası ve ozanıdır. Hikâyeler 15. yüzyılda kimliği bilinmeyen bir kişi tarafından derlenerek yazıya geçirilmiştir. Dolayısıyla eserin Dede Korkut adında bilge bir yazar tarafından bizzat kaleme alındığını iddia eden yargı yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin içerik ve biçim özelliklerini, destan ve halk hikâyesi geçiş dönemi nitelikleri açısından incelemek.
Parçada olağanüstü unsurlarla (mermer taşını un eden boğa) gerçekçi hayat tasvirlerinin (çocukların aşık oynaması, beylerin eğlenmesi) iç içe geçtiği görülür. Bu durum destandan halk hikâyeciliğine geçişin bir göstergesidir.
Metnin edebi türünü ve dönem özelliklerini belirlemek için.
2
Dede Korkut'un eser içindeki rolünü ve eserin yazarlık durumunu değerlendirmek.
Dede Korkut, hikâyelerin yazarı veya yaratıcısı değildir; o, hikâyelerin anlatıcısı, Oğuzların bilge akıl hocası ve ozanıdır. Eser anonimdir.
Eserin yazılış süreci ve yazar kimliği hakkındaki yanlış bilgileri elemek için.
3
Seçeneklerde verilen iddiaları metin ve genel edebi bilgilerle karşılaştırarak söylenemeyecek olan yargıyı tespit etmek.
Eserin Dede Korkut tarafından bizzat kaleme alındığını savunan seçeneğin yanlış olduğu, çünkü eserin anonim nitelik taşıdığı ve Dede Korkut'un sadece anlatıcı/bilge karakter olduğu belirlenir.
Doğru cevaba ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Dede Korkut Hikâyeleri'nin anonim niteliği, Dede Korkut'un yazar değil anlatıcı/bilge karakter olması ve eserin geçiş dönemi özellikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla