Klasik mantıkta varlıkların sınıflandırılması ve kavramlar aras�� hiyerarşinin belirlenmesinde 'beş tümel' (cins, tür, ayrım, özgülük, ilinti) temel ölçüt olarak kullanılır. Bu hiyerarşik yapıda kavramlar bulundukları konuma göre birbirleriyle ilişkilendirilir.
Örneğin, 'omurgalı', 'memeli' ve 'köpek' kavramlarının oluşturduğu bir hiyerarşide:
* 'Memeli' kavramı, 'omurgalı' kavramına göre daha özel bir grubu temsil ederken, 'köpek' kavramına göre daha genel bir grubu temsil eder.
* Köpeğin 'havlaması' sadece bu türe ait bir davranış iken, 'solunum yapması' veya 'uyuması' diğer memelilerle paylaştığı bir durumdur.
Bu parçadan hareketle beş tümel ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
- ACins ve tür kavramları hiyerarşide sabit birer konuma sahip olmayıp, birbirlerine göre değişen göreli niteliklerdir.
- BBir türe özgü olan ve sadece o türün bireylerinde gerçekleşen 'havlama' gibi özellikler özgülük olarak kabul edilir.
- Bir kavramın ortak özelliklere sahip olduğu gruptaki diğer türlerden ayrılmasını sağlayan özsel niteliği o kavramın ilintisidir.Cevap
- DBir türün başka türlerle paylaştığı 'uyuma' veya 'solunum yapma' gibi genel özellikler ilinti kapsamında değerlendirilir.
- EHiyerarşide daha üstte yer alan ve kapsamı daha geniş olan 'omurgalı' kavramı, 'memeli' kavramının cinsi durumundadır.
Cevap
Bir kavramın ortak özelliklere sahip olduğu gruptaki diğer türlerden ayrılmasını sağlayan özsel niteliği o kavramın ilintisidir.
Doğru yanıt, bir kavramı kendi cinsindeki diğer türlerden ayıran özsel niteliğin ilinti olduğunu iddia eden seçenektir. Klasik mantıkta bu nitelik 'ayrım' (differentia) olarak adlandırılır. İlinti ise özsel olmayan, rastlantısal ve paylaşılan özellikleri ifade eder. Dolayısıyla bu tanım yanlıştır ve paragraftan bu yargıya ulaşılamaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Beş tümel arasındaki hiyerarşik ve tanımsal ilişkiler
Tahmini Süre:2m 0s