Soru

Zorluk: OrtaŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki şiir dizelerinde (sol sütun) yer alan kafiye (uyak) türlerini, sağ sütundaki kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

  • Gözümden dökülen dinmeyen bir yaş,
    Bağrımda yanan bu közden bir taş.
    Yarım Kafiye
  • Her nefeste eyledikçe bin günah,
    Bir günahla bitti eyvah bin sipah.
    Tam Kafiye
  • Baygın bir koku var yamacın çiçeklerinde,
    Sessiz bir uyku var gece böceklerinde.
    Zengin Kafiye
  • Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç,
    Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç.
    Cinaslı Kafiye
  • Ağır ağır önümden geçiyor bir alay,
    Gökten süzülerek doğuyor yeni ay.
    Tunç Kafiye

Cevap

Dizelerdeki kafiye türleri sırasıyla yarım, tam, zengin, cinaslı ve tunç kafiye olarak eşleşmektedir.
Doğru eşleştirme dize sonundaki ses benzerliği sayısına dayanır: yaş/taş (1 ses-yarım), günah/sipah (2 ses-tam), çiçek/böcek (3 ses-zengin), geç/geç (eş sesli-cinas), ay/alay (iç içe-tunç).

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin sonlarındaki kelimeleri kök ve eklerine ayırarak redif olup olmadığını kontrol edin.
çiçek-lerinde ve böcek-lerinde örneklerinde '-lerinde' eki aynı görevde olduğu için rediftir; diğer örneklerde redif bulunmamaktadır.
Kafiye bulunmadan önce rediflerin ayrılması, ses benzerliği sayısının doğru tespit edilmesi için şarttır.
2
Kalan köklerdeki ses benzerliklerini sayın.
yaş/taş (ş: 1 ses), günah/sipah (ah: 2 ses), çiçek/böcek (çek: 3 ses) şeklinde sesler tespit edilir.
Ses sayısı kafiye türünü belirler: 1 ses yarım, 2 ses tam, 3 ve üzeri zengin kafiyedir.
3
Özel kafiye durumlarını (cinas ve tunç) değerlendirin.
Geç (vakit) ve Geç (geçmek) anlamca farklı olduğu için cinas; 'ay' kelimesi 'alay'ın içinde olduğu için tunç kafiye belirlenir.
Anlam farklılığı ve kelimenin kelime içinde yer alması ahengi güçlendiren özel unsurlardır.

Anahtar Kavram

Şiirde kafiye türleri, dize sonlarındaki ses benzerliklerinin sayısına ve niteliğine göre belirlenir.
Tahmini Süre:1m 50s
Bu soruyu puanla