Examkin

Tüm alıştırma soruları

1797 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 361Soru →

Aşağıda formülleri verilen kovalent bağlı molekülleri, bu moleküllerin Lewis elektron nokta formüllerine ait özelliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

(1H_1H, 6C_6C, 7N_7N, 8O_8O, 9F_9F)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

HCNHCN
CO2CO_2
OF2OF_2
C2H4C_2H_4

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci molekül (HCNHCN) ile üçlü kovalent bağ içeren ve merkez atomu oktetini tamamlamış olan özellik; ikinci molekül (CO2CO_2) ile ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çifti sayıları eşit olan özellik; üçüncü molekül (OF2OF_2) ile ortaklanmamış elektron çifti sayısının ortaklanmış elektron çifti sayısının 44 katı olduğu özellik; dördüncü molekül (C2H4C_2H_4) ile bağ elektronu sayısı 1212 olan ve ortaklanmamış elektron çifti bulundurmayan özellik eşleşir.
Verilen kovalent bileşiklerin Lewis formülleri doğru çizildiğinde; HCNHCN yapısında üçlü kovalent bağ barındıran ve merkezdeki karbon atomu oktete ulaşmış olan tek moleküldür. CO2CO_2 molekülünde 44 çift ortaklanmış ve 44 çift ortaklanmamış elektron bulunarak eşitlik sağlanır. OF2OF_2 yapısında toplam 88 çift ortaklanmamış ve 22 çift ortaklanmış elektron yer aldığından oran 44 kattır. C2H4C_2H_4 molekülünde ise tüm değerlik elektronları bağ yapımında kullanılır (1212 elektron) ve ortaklanmamış elektron bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
HCNHCN molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
H−C≡N:H-C \equiv N: yapısı elde edilir. Karbon atomu 44 bağ yaparak oktetini, hidrojen 11 bağ ile dubletini tamamlar. Azot üzerinde ise 11 çift ortaklanmamış elektron bulunur.
Moleküldeki bağ yapısını ve merkez atom olan karbonun oktet durumunu teyit etmek için bu adım gereklidir.
2
CO2CO_2 molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
:O=C=O::O=C=O: yapısı elde edilir. 44 bağlayıcı (ortaklanmış) elektron çifti ve oksijenler üzerinde toplam 44 ortaklanmamış elektron çifti bulunur.
Moleküldeki ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çifti sayılarını karşılaştırmak için bu adım gereklidir.
3
OF2OF_2 molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
Oksijen merkezde, florlar uçta olacak şekilde :F−O−F::F-O-F: yapısı çizilir. Oksijen üzerinde 22 çift, flor atomlarının her birinde ise 33'er çift olmak üzere toplam 88 ortaklanmamış elektron çifti ve 22 ortaklanmış (bağlayıcı) elektron çifti bulunur.
Ortaklanmış ve ortaklanmamış elektron çifti sayılarını belirlemek için bu adım gereklidir.
4
C2H4C_2H_4 molekülünün değerlik elektron sayısını hesaplayıp Lewis yapısını çizmek.
H2C=CH2H_2C=CH_2 yapısı elde edilir. Karbonlar arasında çift bağ, karbonlar ile hidrojenler arasında tekli bağlar yer alır. Toplam 66 kovalent bağda 1212 elektron paylaşılmıştır ve ortaklanmamış elektron çifti yoktur.
Bağ yapımına katılan toplam elektron sayısını ve ortaklanmamış elektron durumunu belirlemek için bu adım gereklidir.

Anahtar Kavram

Kovalent bileşiklerin Lewis elektron nokta gösterimleri ve bağlayıcı/ortaklanmamış elektron çiftlerinin hesaplanması
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 362Soru →

Aşağıdaki alkol tanımlarını ve tepkime özelliklerini, karşılarında karışık olarak verilen uygun alkollerin IUPAC adları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

0,1 mol0,1\text{ mol}'ünün yeterli NaNa metali ile tepkimesinden normal koşullarda 2,24 L2,24\text{ L} H2H_2 gazı açığa çıkaran en küçük karbon say��lı doymuş alkol
Uygun koşullarda bir basamak yükseltgendiğinde propanon (aseton) bileşiğini oluşturan monoalkol
Asidik ortamda 140∘C140^\circ\text{C}'de 2 mol2\text{ mol}'ünün dehidrasyonu (su çekilmesi) ile dietil eter bileşiğini oluşturan monoalkol
Yükseltgenme tepkimesi vermeyen ve 1 mol1\text{ mol}'ünün tamamen yanmasıyla 4 mol4\text{ mol} CO2CO_2 gazı açığa çıkaran monoalkol

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk ifade 1,2-etandiol ile, ikinci ifade 2-propanol ile, üçüncü ifade etanol ile ve dördüncü ifade 2-metil-2-propanol ile eşleşmelidir.
Verilen tanımlayıcı özellikler incelendiğinde; 0,1 mol0,1\text{ mol}'ünden 0,1 mol0,1\text{ mol} H2H_2 açığa çıkaran en küçük alkol 1,2-etandiol; bir basamak yükseltgendiğinde aseton oluşturan alkol 2-propanol; 140∘C140^\circ\text{C}'de dehidrasyonu ile dietil eter veren alkol etanol; yükseltgenmeyen ve 4 karbonlu olan alkol ise 2-metil-2-propanol ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadedeki alkolün sınıfını ve adını bulmak için sodyum ile tepkime verilerini analiz ediniz.
Normal koşullarda 2,24 L2,24\text{ L} H2H_2 gazı 0,1 mol0,1\text{ mol}'dür. 0,1 mol0,1\text{ mol} alkolden 0,1 mol0,1\text{ mol} H2H_2 gazı açığa çıktığına göre alkolde 22 tane hidroksil grubu vardır ve bir dioldür. En küçük doymuş diol 2 karbonlu olan 1,2-etandioldür.
Alkollerdeki hidroksil grubu sayısı ile açığa çıkan hidrojen gazı mol sayısı arasında doğrudan bir ilişki vardır.
2
İkinci ifadedeki alkolün türünü yükseltgenme ürünü olan propanondan tespit ediniz.
Propanon 3 karbonlu bir ketondur. Ketonlar sekonder alkollerin yükseltgenmesiyle elde edildiği için aradığımız alkol 3 karbonlu sekonder alkol olan 2-propanoldür.
Sekonder alkollerin bir derece yükseltgenmesi sonucu ketonlar oluşur.
3
Üçüncü ifadedeki eterleşme reaksiyonunu inceleyerek kullanılan monoalkolü belirleyiniz.
Asit katalizörlüğünde 140∘C140^\circ\text{C}'de monoalkollerin dehidrasyonu ile eter oluşur. Simetrik bir eter olan dietil eterin (C2H5−O−C2H5C_2H_5-O-C_2H_5) elde edilmesi için reaksiyona giren alkolün etanol (C2H5OHC_2H_5OH) olması gerekir.
Eter eldesinde 2 mol2\text{ mol} monoalkolden 1 mol1\text{ mol} su çekilmektedir.
4
Dördüncü ifadedeki alkolün karbon sayısını ve sınıfını yükseltgenme eğilimi ile yanma ürününe göre belirleyiniz.
Tersiyer alkoller yükseltgenmezler. Yanma sonucu 4 mol4\text{ mol} CO2CO_2 açığa çıkması yapıda 4 karbon atomu bulunduğunu belirtir. 4 karbonlu tersiyer alkolün IUPAC adı 2-metil-2-propanoldür.
Tersiyer alkollerin hidroksil grubu taşıyan karbon atomlarında hidrojen atomu bulunmaması yükseltgenmelerini engeller.

Anahtar Kavram

Alkollerin Sınıflandırılması, Fiziksel ve Kimyasal Tepkimeleri
Soru 363Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen çok fonksiyonlu organik bileşikler ile bu bileşiklerin içerdikleri karakteristik fonksiyonel grup sınıflarına dair aç��klamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3−CO−CH2−CO−NH2CH_3 - CO - CH_2 - CO - NH_2
CH3−O−CH2−CH2−NH2CH_3 - O - CH_2 - CH_2 - NH_2
HC(=O)−CH2−CH2−COOHHC(=O) - CH_2 - CH_2 - COOH
HO−CH2−CH2−CO−O−CH3HO - CH_2 - CH_2 - CO - O - CH_3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

CH3−CO−CH2−CO−NH2CH_3 - CO - CH_2 - CO - NH_2 bileşiği keton ve amit bulunduran açıklama ile; CH3−O−CH2−CH2−NH2CH_3 - O - CH_2 - CH_2 - NH_2 bileşiği eter ve amin bulunduran açıklama ile; HC(=O)−CH2−CH2−COOHHC(=O) - CH_2 - CH_2 - COOH bileşiği aldehit ve karboksilik asit bulunduran açıklama ile; HO−CH2−CH2−CO−O−CH3HO - CH_2 - CH_2 - CO - O - CH_3 bileşiği ise alkol ve ester bulunduran açıklama ile eşleşmektedir.
Verilen organik bileşiklerin yarı açık formüllerindeki tüm fonksiyonel gruplar doğru kimyasal tanımları ve özellikleri ile birebir eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
CH3−CO−CH2−CO−NH2CH_3 - CO - CH_2 - CO - NH_2 bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşiğin sol tarafında iki alkil grubu arasında bulunan karbonil grubu (−CO−-CO-) yani keton yapısı, sağ tarafında ise karbonil grubuna doğrudan azot atomunun bağlanmasıyla oluşan amit (−CO−NH2-CO-NH_2) yapısı tespit edilmiştir. Bu durum, keton ve amit içeren tanımlamayla eşleşir.
Moleküldeki karbonil gruplarının bağlandığı komşu atomlar onların keton ve amit sınıfında yer almasını sağlar.
2
CH3−O−CH2−CH2−NH2CH_3 - O - CH_2 - CH_2 - NH_2 bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşikte iki alkil zinciri arasında köprü kuran oksijen atomu (−O−-O-) yani eter yapısı, diğer uçta ise doymuş karbon zincirine bağlı amino grubu (−NH2-NH_2) yani amin yapısı tespit edilmiştir. Bu durum, eter ve amin içeren tanımlamayla eşleşir.
Oksijen atomunun iki alkil grubuna tekli bağlarla bağlı olması eter sınıfını, azot atomunun alkil grubuna bağlı olması ise amin sınıfını gösterir.
3
HC(=O)−CH2−CH2−COOHHC(=O) - CH_2 - CH_2 - COOH bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşiğin sol ucunda karbonil grubuna doğrudan bir hidrojen atomunun bağlı olduğu aldehit (−CHO-CHO) grubu, sağ ucunda ise asidik özellik gösteren karboksil (−COOH-COOH) grubu tespit edilmiştir. Bu durum, aldehit ve karboksilik asit içeren tanımlamayla eşleşir.
Karbonil grubuna en az bir hidrojen bağlı olması aldehit yapısını, karbonil grubuna hidroksil bağlı olması ise karboksilik asit yapısını karakterize eder.
4
HO−CH2−CH2−CO−O−CH3HO - CH_2 - CH_2 - CO - O - CH_3 bileşiğinin fonksiyonel gruplarını analiz etmek.
Bileşiğin sol ucunda sp3sp^3 hibritleşmesi yapmış karbon atomuna bağlı hidroksil grubu (−OH-OH) yani alkol yapısı, sağ tarafında ise karbonil karbonuna alkoksi grubunun (−OCH3-OCH_3) bağlanmasıyla oluşan ester (−COOCH3-COOCH_3) yapısı tespit edilmiştir. Bu durum, alkol ve ester içeren tanımlamayla eşleşir.
Doymuş karbona bağlı −OH-OH alkol sınıfını, karbonil grubuna −OR-OR bağlanması ise ester sınıfını tanımlar.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerde fonksiyonel grupların yapısal formüller üzerinden tanınması ve sınıflandırılması.
Soru 364Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen organik bileşik açıklamalarını, sağ sütunda verilen uygun bileşik isimleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

0,1 mol0,1\text{ mol}'ünün amonyaklı gümüş nitrat (Tollens ayracı) çözeltisiyle tepkimesinden en fazla 0,4 mol Ag0,4\text{ mol } Ag metali açığa çıkaran en basit alifatik aldehit
Karbonil karbonuna bir metil ve bir izopropil grubunun bağlanmasıyla oluşan keton bileşiği
İndirgenmesiyle oluşan alkol molekülünün asimetrik (kiral) karbon atomu içermesini sağlayan en küçük karbon sayılı alifatik karbonil bileşiği
Tollens ayracını gümüş aynasına indirgeyebildiği hâlde, Fehling ayracı ile tepkime vermeyen en basit aromatik karbonil bileşiği

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 1. madde Metanal (Sağ 1) ile, 2. madde 3-Metil-2-bütanon (Sağ 2) ile, 3. madde Bütanon (Sağ 3) ile ve 4. madde Benzaldehit (Sağ 4) ile eşleşmektedir.
Bileşiklerin kimyasal özellikleri ve IUPAC adlandırma kuralları çerçevesinde; metanalin 1:4 Ag oranı vermesi, metil izopropil ketonun IUPAC adının 3-metil-2-bütanon olması, bütanonun indirgenmesiyle kiral 2-bütanol oluşması ve benzaldehitin Fehling testi vermemesi eşleştirmelerin doğruluğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Metanalin Tollens tepkimesinin incelenmesi
1 mol metanal 4 mol Ag açığa çıkarır, dolayısıyla 0,1 molü 0,4 mol Ag oluşturur.
Metanal (formaldehit) iki kademeli yükseltgenerek karbonik aside dönüşür.
2
Karbonile metil ve izopropil bağlı ketonun adlandırılması
Formül (CH3)2CH−CO−CH3(CH_3)_2CH-CO-CH_3 şeklindedir ve IUPAC adı 3-metil-2-bütanondur.
En uzun zincir 4 karbonlu olup 3. karbonda metil dalı bulunur.
3
İndirgenme ürünü kiral olan en küçük karbonil bileşiğinin bulunması
Bileşik bütanondur (CH3COCH2CH3CH_3COCH_2CH_3), indirgenme ürünü ise 2-bütanoldür.
2-bütanolün 2. karbonu kiraldir. Daha küçük olan propanon veya propanal kiral alkol oluşturmaz.
4
Tollens ile tepkime verip Fehling ile vermeyen aromatik karbonilin bulunması
Bu özelliklere sahip en basit aromatik karbonil bileşiği benzaldehittir.
Benzaldehit aromatik bir aldehit olduğundan Tollens ile tepkime verirken Fehling ile vermez.

Anahtar Kavram

Aldehit ve ketonların yapısal özellikleri, adlandırılmaları, Tollens/Fehling yükseltgenme ve indirgenme tepkimeleri.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 365Soru →

Aşağıda formülleri verilen karboksilik asitler ile bu asitlerin IUPAC adlandırmalarını ve yapısal sınıflandırmalarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

HCOOHHCOOH
HOOC−COOHHOOC-COOH
C6H5COOHC_6H_5COOH

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

HCOOHHCOOH metanoik asit, HOOC−COOHHOOC-COOH etandioik asit ve C6H5COOHC_6H_5COOH benzoik asit ile eşleşir.
Verilen karboksilik asitlerin formülleri ile IUPAC adları ve yapısal sınıflandırmaları tam olarak eşleşmektedir. HCOOHHCOOH en basit mono karboksilik asit (metanoik asit), HOOC−COOHHOOC-COOH en basit dikarboksilik asit (etandioik asit) ve C6H5COOHC_6H_5COOH en basit aromatik karboksilik asittir (benzoik asit).

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin yapısındaki karboksil (−COOH-COOH) gruplarının sayısı ve türü belirlenir.
HCOOHHCOOH tek karboksil grubu içeren alifatik yapı, HOOC−COOHHOOC-COOH iki karboksil grubu içeren alifatik yapı, C6H5COOHC_6H_5COOH ise benzen halkasına bağlı karboksil grubu içeren aromatik yapıdır.
Bileşiklerin karboksilik asit sınıfını doğru belirlemek için fonksiyonel grup sayısı ve aromatik halka varlığı incelenmelidir.
2
Her bileşik için IUPAC kurallarına göre adlandırma tespit edilir.
Tek karbonlu mono karboksilik asit metanoik asit; iki karbonlu dikarboksilik asit etandioik asit; benzen halkalı en basit asit ise benzoik asit (benzenkarboksilik asit) olarak belirlenir.
IUPAC kuralları karbon sayısına ve fonksiyonel grup türüne göre sistematik adlandırma sağlar.
3
Elde edilen bilgiler doğrultusunda sağ sütundaki tanımlarla eşleştirme yapılır.
HCOOHHCOOH metanoik asit ile, HOOC−COOHHOOC-COOH etandioik asit ile, C6H5COOHC_6H_5COOH benzoik asit ile eşleştirilir.
Yapısal özellikler ve sistematik adlar birbirleriyle uyumludur.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin sınıflandırılması ve IUPAC kurallarına göre adlandırılması
Soru 366Soru →

Tek basamakta (elementer) gerçekleştiği bilinen,

2X(g)+Y(k)+3Z(g)→T(g)+Q(g)2X(g) + Y(k) + 3Z(g) \rightarrow T(g) + Q(g)

tepkimesi sabit sıcaklıkta kapalı bir kapta gerçekleştirilmektedir. Bu tepkimenin gerçekleştiği sisteme sabit sıcaklıkta bazı işlemler uygulanıyor.

Buna göre, sol sütunda verilen i��lemler ile bu işlemler sonucu tepkime hızında meydana gelen değişimleri gösteren sağ sütundaki ifadeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sıcaklık sabit tutularak kap hacminin yarıya indirilmesi
Sabit sıcaklık ve hacimde kaba sadece Y(k)Y(k) katısı eklenerek kütlesinin 3 katına çıkar��lması
Sabit sıcaklıkta kap hacmi 2 katına çıkarılırken aynı anda X(g)X(g) mol sayısının 4 katına çıkarılması
Sabit sıcaklık ve hacimde X(g)X(g) derişiminin yarıya indirilip Z(g)Z(g) derişiminin 2 katına çıkarılması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıcaklık sabit tutularak kap hacminin yarıya indirilmesi işlemi tepkime hızının 32 katına çıkmasıyla; sabit sıcaklık ve hacimde kaba sadece Y(k)Y(k) katısı eklenerek kütlesinin 3 katına çıkarılması işlemi tepkime hızının değişmemesiyle; sabit sıcaklıkta kap hacmi 2 katına çıkarılırken aynı anda X(g)X(g) mol sayısının 4 katına çıkarılması işlemi tepkime hızının yarıya inmesiyle; sabit sıcakl��k ve hacimde X(g)X(g) derişiminin yarıya indirilip Z(g)Z(g) derişiminin 2 katına çıkarılması işlemi ise tepkime hızının 2 katına çıkmasıyla eşleşir.
Tepkime tek basamaklı olduğundan hız bağıntısı reaktiflerin gaz fazındaki katsayıları esas alınarak r=k⋅[X]2⋅[Z]3r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z]^3 şeklinde belirlenir. Katı olan YY maddesi hız bağıntısında yer almaz. Birinci işlemde hacim yarıya inince gaz derişimleri 2 katına çıkar ve hız 32 kat artar. İkinci işlemde katı eklenmesi hızı değiştirmez. Üçüncü işlemde hacim 2 katına çıkıp XX molü 4 katına çıkınca [X][X] 2 katına çıkar, [Z][Z] yarıya iner; hız yarıya düşer. Dördüncü işlemde [X][X] yarıya inip [Z][Z] 2 katına çıkınca hız 2 katına çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimenin hız bağıntısının yazılması
r=k⋅[X]2⋅[Z]3r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z]^3
Tepkime tek basamakta gerçekleştiği için hız bağınt��sı reaktiflerin katsayılarına göre yazılır. Saf katı olan Y(k)Y(k) hız bağıntısında yer almaz.
2
Birinci işlem için hız değişiminin hesaplanması
Hız 32 katına çıkar.
Hacim yarıya düşürüldüğünde gazların derişimleri 2 katına çıkar: [X]→2[X]0[X] \rightarrow 2[X]_0 ve [Z]→2[Z]0[Z] \rightarrow 2[Z]_0. Bağıntıda yerine konulduğunda hız 22⋅23=322^2 \cdot 2^3 = 32 kat artar.
3
İkinci işlem için hız değişiminin değerlendirilmesi
Hız değişmez.
YY maddesi katı fazında olduğundan miktarı hız bağıntısını etkilemez ve tepkime hızını değiştirmez.
4
Üçüncü işlem için derişimlerin ve hız değişiminin hesaplanması
Hız yarıya iner.
Hacim 2 katına çıkarılırsa ZZ gazının derişimi yarıya iner ([Z]→12[Z]0[Z] \rightarrow \frac{1}{2}[Z]_0). XX gazının mol sayısı 4 katına çıkarken hacim de 2 katına çıktığından derişimi 2 katına çıkar ([X]→2[X]0[X] \rightarrow 2[X]_0). Hız 22⋅(1/2)3=4⋅18=122^2 \cdot (1/2)^3 = 4 \cdot \frac{1}{8} = \frac{1}{2} katına iner.
5
Dördüncü işlem için hız değişiminin hesaplanması
Hız 2 katına çıkar.
XX derişimi yarıya inip [Z][Z] iki katına çıktığında hız bağıntısı gereği hız (1/2)2⋅23=14⋅8=2(1/2)^2 \cdot 2^3 = \frac{1}{4} \cdot 8 = 2 katına çıkar.

Anahtar Kavram

Tepkime hız bağıntısında yalnızca gazlar ve suda çözünmüş maddeler yer alır; saf katı ve sıvıların derişimi sabit olduğundan hız bağıntısına yazılmazlar. Derişim ve hacim değişimlerinin hız üzerindeki etkisi, maddelerin hız bağıntısındaki üsleri dikkate alınarak hesaplanır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 367Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin ait olduğu karakteristik fonksiyonel grup sınıflarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3−CO−NH−CH3CH_3 - CO - NH - CH_3
CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3
CH3−O−CH(CH3)2CH_3 - O - CH(CH_3)_2
CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşiklerin fonksiyonel grup sınıflarıyla doğru eşleşmesi şu şekildedir: Birinci bileşik amit, ikinci bileşik ester, üçüncü bileşik eter, dördüncü bileşik ise amin sınıfına aittir.
Doğru eşleştirmede; karbonil grubuna bağlı azot içeren birinci bileşik amit sınıfına, karbonil grubuna bağlı oksijen içeren ikinci bileşik ester sınıfına, iki alkil grubu arasında tekli bağla oksijen taşıyan üçüncü bileşik eter sınıfına ve karbonil grubu taşımadan doğrudan alkil grubuna bağlı azot içeren dördüncü bileşik amin sınıfına yerleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci sıradaki CH3−CO−NH−CH3CH_3 - CO - NH - CH_3 bileşiğinin yapısı incelenir.
Karbonil grubuna (−CO−-CO-) doğrudan azot atomunun (−NH−-NH-) bağlandığı görülür.
Karbonil grubuna bağlı azot atomu içeren fonksiyonel grup amit (−CONH−-CONH-) yapısıdır. Bu yüzden bu bileşik amit ile eşleşir.
2
İkinci sıradaki CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 bileşiğinin yapısı incelenir.
Karbonil grubuna doğrudan bir alkoksi grubunun (−O−CH3-O-CH_3) bağlandığı görülür.
Karbonil grubuna oksijen üzerinden alkil bağlanması ester (−COOR-COOR) fonksiyonel grubunu oluşturur. Bu yüzden bu bileşik ester ile eşleşir.
3
Üçüncü sıradaki CH3−O−CH(CH3)2CH_3 - O - CH(CH_3)_2 bileşiğinin yapısı incelenir.
İki alkil grubunun (metil ve izopropil) arasına köprü şeklinde bir oksijen atomunun (−O−-O-) yerleştiği görülür.
İki alkil grubuna bağlı tekli bağlar yapan oksijen atomu eter fonksiyonel grubudur. Bu yüzden bu bileşik eter ile eşleşir.
4
Dördüncü sıradaki CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 bileşiğinin yapısı incelenir.
Alkil grubuna karbonil grubu olmaksızın doğrudan bir azot atomunun (−NH2-NH_2) bağlandığı görülür.
Doymuş karbon atomuna doğrudan bağlı olan azot grubu amin (−NH2-NH_2) yapısıdır. Bu yüzden bu bileşik amin ile eşleşir.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerin içerdikleri heteroatomlara ve fonksiyonel gruplara göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 368Soru →

Demir ve çelik gibi günlük hayatta sıkça kullanılan metaller nemli hava ve oksijenle temas ettiklerinde zamanla korozyona uğrayarak kimyasal ve fiziksel özelliklerini kaybederler. Endüstride metallerin korozyondan korunması amacıyla farklı yöntemler kullanılmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen korozyondan korunma yöntemlerini, sağ sütunda verilen bu yöntemlerin temel ��alışma mekanizmaları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kurban Anot Kullanımı (Katodik Koruma)
Galvanizleme
Alaşım Oluşturma
Boya ile Kaplama

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmede; Kurban Anot Kullanımı, korunacak metalden daha aktif bir metalin sisteme bağlanmasıyla; Galvanizleme, metalin sıvı çinko banyosuna daldırılmasıyla; Alaşım Oluşturma, yapıya krom veya nikel eklenmesiyle; Boya ile Kaplama ise metalin nem ve oksijenle temasının fiziksel olarak engellenmesiyle eşleşir.
Kurban anot koruması, galvanizleme, alaşım oluşturma ve korozyona dayanıklı boya ile kaplama yöntemlerinin her biri, metalleri korozyondan korumak için farklı kimyasal ve fiziksel mekanizmalar kullanır. Bu eşleştirmeler, yöntemlerin temel elektrokimyasal ve fiziksel sınırlarını doğru şekilde tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kurban anot yönteminin çalışma prensibini analiz etmek.
Kurban anot yönteminde, korunan metal yerine yükseltgenme potansiyeli daha yüksek (aktif) olan bir metal (kurban anot) bağlanır ve bu metal yükseltgenerek korozyona uğrar.
Yükseltgenme potansiyeli daha yüksek olan metalin anot olarak davranıp aşınmasını sağlamak için.
2
Galvanizleme yönteminin çalışma prensibini belirlemek.
Galvanizlemede korunacak metal (örneğin demir) erimiş çinko banyosuna daldırılarak yüzeyinde koruyucu bir çinko katmanı oluşturulur.
Çinko tabakasının hem fiziksel engel oluşturması hem de çinkonun demire göre daha aktif olması sayesinde demiri korozyondan korumak için.
3
Alaşım oluşturma yönteminin çalışma prensibini incelemek.
Alaşım oluşturma yönteminde, metalin içine belirli oranlarda krom, nikel gibi elementler eklenerek paslanmaz çelik gibi dayanıklı metal karışımları oluşturulur.
Metalin iç yapısını değiştirerek homojen bir karışımla korozyon direncini artırmak için.
4
Boya ile kaplama yöntemini incelemek.
Boya veya polimerik kaplama yönteminde, metal yüzeyi hava (oksijen) ve nem (su) ile temas etmeyecek şekilde fiziksel olarak yalıtılır.
Korozyonun gerçekleşmesi için gerekli olan oksijen ve nemin metal yüzeyine ulaşmasını engellemek için.

Anahtar Kavram

Metallerin korozyondan korunması amacıyla uygulanan yöntemlerin (kurban anot, galvanizleme, alaşım oluşturma ve boyama) çalışma prensipleri ve elektrokimyasal temelleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 369Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen organik bileşikler ile bu bileşiklerin yapısında bulunan karakteristik fonksiyonel grupların sınıflarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3
CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2
CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3
CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3 eter, CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2 amit, CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 ester ve CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 amin sınıfı fonksiyonel gruplarla eşleşir.
Verilen organik bileşiklerden CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3 yapısındaki eter köprüsü nedeniyle eter; CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2 yapısındaki amit köprüsü nedeniyle amit; CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 yapısındaki ester köprüsü nedeniyle ester ve CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 yapısındaki amino grubu nedeniyle amin sınıfına aittir. Bu durum tüm eşleşmelerin doğru bir şekilde yapılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İlk bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CH2−O−CH3CH_3 - CH_2 - O - CH_3 yapısında iki alkil grubu arasında bir oksijen atomu (−O−-O-) bulunduğundan bu bileşik eter sınıfına aittir.
Alkoksi (−O−-O-) grubu eterlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.
2
İkinci bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CO−NH2CH_3 - CO - NH_2 yapısında karbonil karbonuna (−CO−-CO-) bir amino grubu (−NH2-NH_2) bağlı olduğundan (−CONH2-CONH_2) bu bileşik amit sınıfına aittir.
Karboksamit (−CONH2-CONH_2) grubu amitlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.
3
Üçüncü bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CO−O−CH3CH_3 - CO - O - CH_3 yapısında karbonil karbonuna bir alkoksi grubu (−OCH3-OCH_3) bağlı olduğundan (−COOR-COOR) bu bileşik ester sınıfına aittir.
Karbalkoksi (−COOR-COOR) grubu esterlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.
4
Dördüncü bileşikteki fonksiyonel grubu belirleme
CH3−CH2−NH2CH_3 - CH_2 - NH_2 yapısında alkil grubuna doğrudan bir amino grubu (−NH2-NH_2) bağlı olduğundan bu bileşik amin sınıfına aittir.
Amino (−NH2-NH_2) grubu aminlerin karakteristik fonksiyonel grubudur.

Anahtar Kavram

Organik bileşiklerin yapısındaki heteroatom içeren karakteristik fonksiyonel grupların tanınması ve sınıflandırılması.
Soru 370Soru →

Aşağıda verilen petrol ve doğal gaz ile ilgili kavramları, karşılarında karışık olarak verilen açıklamalarla en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG)
Sıkıştırılmış Doğal Gaz (CNG)
Ayrımsal Damıtma

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) - Propan (C3H8C_3H_8) ve bütan (C4H10C_4H_{10}) gazlarının sıvılaştırılmış karışımı; Sıkıştırılmış Doğal Gaz (CNG) - Metan (CH4CH_4) gazından oluşan sıkıştırılmış yakıt; Ayrımsal Damıtma - Petrol bileşenlerini kaynama noktası farkına göre ayıran fiziksel yöntem.
Sıvılaştırılmış Petrol Gazı (LPG) propan ve bütan karışımıdır, Sıkıştırılmış Doğal Gaz (CNG) çoğunlukla metan gazından oluşur ve ayrımsal damıtma ham petrolün kaynama noktası farkına göre bileşenlerine ayrılmasını sağlayan yöntemdir.

Adım Adım Çözüm

1
LPG kavramının tanımını belirleme
LPG, sıvılaştırılmış petrol gazı olup temel bileşenleri propan (C3H8C_3H_8) ve bütandır (C4H10C_4H_{10}). Bu nedenle üçüncü açıklama ile eşleşir.
LPG'nin kimyasal bileşimini ve eldesini tanımlamak.
2
CNG kavramının tanımını belirleme
CNG, sıkıştırılmış doğal gazdır ve en büyük bileşeni metandır (CH4CH_4). Bu nedenle birinci açıklama ile eşleşir.
Doğal gazın temel bileşenini ve CNG'nin fiziksel durumunu belirlemek.
3
Ayrımsal damıtma yönteminin amacını belirleme
Ayrımsal damıtma, ham petrolün kaynama noktaları farklı olan hidrokarbon bileşenlerine ayrılmasını sağlayan fiziksel işlemdir. Bu nedenle ikinci açıklama ile eşleşir.
Petrol rafinasyonunun temel ayrıştırma prensibini açıklamak.

Anahtar Kavram

Petrol ve doğal gaz bileşenleri ile bunların fiziksel ayrılma yöntemleri ve temel hidrokarbon içerikleri.
Soru 371Soru →

Aşağıda verilen organik bileşiklerdeki belirtilen karbon (CC) atomlarının hibritleşme türlerini ve bu atomların gerçekleştirdiği bazı bağlardaki orbital örtüşme türlerini uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Eten (C2H4C_2H_4) molekülündeki karbon atomlarının hibritleşme türü ve karbon-hidrojen (C−HC-H) bağlarındaki orbital örtüşmesi
Asetilen (C2H2C_2H_2) molekülündeki karbon atomlarının hibritleşme türü ve karbon-karbon (C−CC-C) σ\sigma bağındaki orbital örtüşmesi
Etan (C2H6C_2H_6) molekülündeki karbon atomlarının hibritleşme türü ve karbon-karbon (C−CC-C) σ\sigma bağındaki orbital örtüşmesi
Propadien (CH2=C=CH2CH_2=C=CH_2) molek��lündeki merkez karbon atomunun hibritleşme türü ve uç karbon atomlarıyla yaptığı σ\sigma bağındaki orbital örtüşmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşen çiftler sırasıyla: Eten'deki C-H bağları sp2sp^2 hibritleşmesi ve sp2−ssp^2-s örtüşmesi; Asetilen'deki C-C bağı spsp hibritleşmesi ve sp−spsp-sp örtüşmesi; Etan'daki C-C bağı sp3sp^3 hibritleşmesi ve sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesi; Propadien'deki merkez karbonun komşu karbonlarla bağı spsp hibritleşmesi ve sp−sp2sp-sp^2 örtüşmesidir.
Doğru eşleştirmede, her bir karbon atomunun bağ sayısı ve doğrultu sayısı analiz edilerek hibritleşme türü bulunur. Etende 3 doğrultu olduğundan karbonlar sp2sp^2 hibritleşmesi yapar ve hidrojenin ss orbitali ile sp2−ssp^2 - s örtüşmesi oluşturur. Asetilende 2 doğrultu olduğundan karbonlar spsp hibritleşmesi yapar ve iki karbon arasındaki σ\sigma bağı sp−spsp - sp örtüşmesidir. Etanda 4 doğrultu olduğundan karbonlar sp3sp^3 hibritleşmesi yapar ve karbon-karbon bağı sp3−sp3sp^3 - sp^3 örtüşmesidir. Propadien molekülündeki merkez karbon atomu iki taraftan π\pi bağı yaptığı için spsp hibritleşmesi yaparken, uç karbonlar sp2sp^2 hibritleşmesi yapar; bu durum merkez ve uç karbonlar arasındaki σ\sigma bağında sp−sp2sp - sp^2 örtüşmesine yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir molekülün Lewis yapısını çizerek karbon atomlarının σ\sigma ve π\pi bağ sayılarını belirleyin.
Eten (C2H4C_2H_4) molekülünde karbonlar 3 σ\sigma ve 1 π\pi bağı; asetilen (C2H2C_2H_2) molekülünde karbonlar 2 σ\sigma ve 2 π\pi bağı; etan (C2H6C_2H_6) molekülünde karbonlar 4 σ\sigma bağı; propadien (CH2=C=CH2CH_2=C=CH_2) molekülünde merkez karbon 2 σ\sigma ve 2 π\pi bağı, uç karbonlar ise 3 σ\sigma ve 1 π\pi bağı yapar.
Karbon atomlarının doğrultu sayısı (ve dolayısıyla hibritleşme türü), yaptıkları σ\sigma bağı sayısı ile doğrudan ilişkilidir.
2
Karbon atomlarının doğrultu sayılarına göre hibritleşme türlerini tayin edin.
3 doğrultu için sp2sp^2 (eten ve propadien uç karbonları), 2 doğrultu için spsp (asetilen ve propadien merkez karbonu), 4 doğrultu için sp3sp^3 (etan) hibritleşmesi gerçekleşir.
Hibritleşme türünün belirlenmesi, bağ oluşumunda örtüşen orbitallerin doğru tespit edilmesini sağlar.
3
Bağları oluşturan atomların bağa katılan orbitallerini belirleyerek orbital örtüşmelerini yazın.
Hidrojen atomu bağa yalnızca ss orbitali ile katılır. Hibritleşmiş karbon atomları σ\sigma bağlarını hibrit orbitalleriyle yaparken, π\pi bağlarını hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşturur.
Eşleştirme listesindeki sol sütun bileşenlerinin sağ sütundaki doğru orbitallerle eşleştirilmesi tamamlanır.

Anahtar Kavram

Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türünün (sp³, sp², sp) moleküldeki doğrultu sayısına göre belirlenmesi ve bağların oluşumunda rol oynayan orbital örtüşmelerinin analizi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 372Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen hormonlar ile sağ sütunda verilen bu hormonların sağlıklı bir insandaki temel işlevlerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İnsülin
ADH (Antidiüretik Hormon)
Kalsitonin
Tiroksin

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hormonlar ve temel görevleri şu şekilde eşleşir: İnsülin - Kan şekerini düşürme; ADH - Suyun geri emilimi; Kalsitonin - Kandan kemiğe kalsiyum geçişi; Tiroksin - Metabolizma hızını artırma.
Eşleştirme, hormonların lise biyoloji müfredatında yer alan en temel ve ayırt edici işlevleri üzerine kuruludur. İnsülinin glikoz üzerindeki düşürücü etkisi, ADH'nin böbreklerdeki su tutma görevi, kalsitoninin kalsiyumu kemiğe yönlendirmesi ve tiroksinin genel metabolizma hızını belirlemesi temel biyolojik bilgilerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Her bir hormonun salgılandığı bezi ve temel fizyolojik etkisini belirleyin.
İnsülin pankreastan, ADH hipofizden, Kalsitonin ve Tiroksin tiroit bezinden salgılanır.
Hormonların etki mekanizmalarını doğru eşleştirmek için kaynak bezleri ve hedef organları bilmek gerekir.
2
Hormonların kan bileşimi üzerindeki etkilerini analiz edin.
İnsülin şekeri, Kalsitonin kalsiyumu, ADH ise su miktarını düzenler.
Hormonların çoğu homeostazı korumak adına belirli maddelerin kandaki yoğunluğunu değiştirir.
3
Eşleştirmeyi tamamlayın.
Hormonlar ilgili biyolojik süreçlerle (şeker düşürme, su emilimi, kalsiyum dengesi, metabolizma) eşleşmiş olur.
Her hormonun kendine özgü bir reseptörü ve spesifik bir etkisi vardır.

Anahtar Kavram

Hormonların Temel Görevleri ve Hedef Organ Etkileşimleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 373Soru →

İnsan vücudundaki duyu organlarında bulunan bazı yapılar ve bu yapıların temel görevleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda yer alan yapıları sağ sütundaki uygun görev tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Salyangoz (Kohlea)
Yarım Daire Kanalları
İris
Kornea

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Salyangoz - İşitme (Korti organı), Yarım Daire Kanalları - Dönme/Denge, İris - Işık Ayarı, Kornea - İlk Kırılma
Eşleştirme sonucunda; salyangozun işitme (Korti organı), yarım daire kanallarının denge, irisin ışık miktarını ayarlama ve korneanın ışığı ilk kez kırma görevleri birbirini tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kulak yapılarının işlevlerini belirleme.
Salyangoz işitme, yarım daire kanalları ise denge ile ilişkilendirilir.
İç kulaktaki reseptörlerin konumu görevlerini belirler.
2
Gözdeki yapıların optik ve fiziksel görevlerini analiz etme.
Korneanın dışta ışığı kırdığı, irisin ise ışık miktarını (göz bebeği yoluyla) düzenlediği tespit edilir.
Işığın izlediği yol ve görüntü netliği bu yapıların kontrolündedir.
3
Tanımları anatomik isimlerle eşleştirme.
Tüm eşleşmeler doğru bir şekilde tamamlanır.
Duyu organlarının temel yapı-görev ilişkisini kurmak AYT biyolojisinin temelidir.

Anahtar Kavram

Duyu organlarının yapısal bileşenleri ve fizyolojik görevleri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 374Soru →

İnsan vücudundaki farklı duyu organlarında görev yapan yapılar ile bu yapıların temel işlevleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, yapıları ilgili işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kohlea
Fovea (Sarı benek)
Paccini cisimciği
Sarı bölge

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kohlea - Ses dalgalarının sıvı basıncı ile işitme impulsunu başlatması; Fovea - Koni reseptörleri ile merkezi görme; Paccini cisimciği - Deride basınç algısı; Sarı bölge - Talamusa uğramadan iletilen koku duyusu.
Kohlea işitme (mekanik/sıvı dalgası), Fovea net görme (fotoreseptör), Paccini basınç (mekanik) ve Sarı bölge koku (kemoreseptör/talamus bypass) özellikleri ile doğru eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kulak yapısını analiz etme
Kohleanın iç kulakta işitmeden sorumlu olduğu ve sıvı dalgalarını algıladığı belirlenir.
Kohlea (salyangoz), içindeki Korti organı sayesinde ses dalgalarını nöral sinyallere dönüştürür.
2
Göz tabakalarını analiz etme
Foveanın retina üzerinde en net görmeden sorumlu bölge olduğu saptanır.
Fovea, koni hücrelerinin en yüksek yoğunlukta bulunduğu kısımdır.
3
Deri reseptörlerini analiz etme
Paccini cisimciğinin mekanik bir uyaran olan basıncı algıladığı doğrulanır.
Derideki farklı reseptörler (Meissner, Merkel, Paccini vb.) farklı mekanik uyarıları özelleşmiş şekilde algılar.
4
Burun ve koku yolunu analiz etme
Sarı bölgeden gelen koku uyarılarının talamusa uğramama istisnası hatırlanır.
Koku duyusu, diğer duyuların aksine talamusa uğramadan beyin kabuğuna ulaşan tek duyudur.

Anahtar Kavram

Duyu organlarının yapısal özellikleri ve impuls iletim yolları
Soru 375Soru →

İnsan vücudunda bulunan farklı kas doku çeşitlerini, bu kasların yapısal ve fonksiyonel özellikleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Çizgili Kas
Düz Kas
Kalp Kası

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çizgili kas somatik sinirlerle kontrol edilen hızlı yapıdadır; Düz kas mekik şekilli ve yavaş kasılan yapıdadır; Kalp kası ise dallanmış yapıda ve ritmik çalışan yapıdır.
Çizgili kaslar istemli hareketlerimizi yönettiği için somatik sinirlerle eşleşir. Düz kaslar sindirim sistemi gibi iç organlarda mekik şekilli hücrelerle yavaş çalışır. Kalp kası ise kendine özgü dallanmış yapısıyla kalbin ritmik çalışmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kas çeşitlerinin kontrol mekanizmalarını (istemli/istemsiz) ayırt et.
Çizgili kas istemli (somatik), düz kas ve kalp kası istemsiz (otonom) çalışır.
Kasların hangi sinir sistemi bölümüyle kontrol edildiği temel bir ayırt edici özelliktir.
2
Hücrelerin mikroskobik şekillerini analiz et.
Çizgili kas silindirik, düz kas mekik, kalp kası ise dallanmış hücre yapısına sahiptir.
Hücre morfolojisi kas tipini tanımlayan en belirgin görsel kriterdir.
3
Çalışma hızlarını ve ritimlerini karşılaştır.
Çizgili kas en hızlı, düz kas en yavaş, kalp kası ise orta hızda ve ritmiktir.
Kasılma fizyolojisi dokunun vücuttaki görevine göre özelleşmiştir.

Anahtar Kavram

Kas Dokusu Çeşitleri ve Özellikleri
Tahmini Süre:45s
Soru 376Soru →

Aşağıda formülleri verilen karboksilik asitler ile bu bileşiklerin yapısal özelliklerine ve kullanım alanlarına göre doğru eşleştirmelerini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

HCOOHHCOOH (Metanoik asit)
HOOC−COOHHOOC-COOH (Etandioik asit)
CH3−CH(OH)−COOHCH_3-CH(OH)-COOH (2-Hidroksipropanik asit)
C6H4(OH)COOHC_6H_4(OH)COOH (2-Hidroksibenzoik asit)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanoik asit, yapısındaki aldehit grubu nedeniyle Tollens ile gümüş aynası oluşturma özelliğiyle eşleşir. Etandioik asit, tüm karbonlarının sp2sp^2 hibritleşmesi yapması ve en basit dikarboksilik asit olmasıyla eşleşir. 2-Hidroksipropanik asit, kiral karbon içermesi ve yorgunluk asidi (laktik asit) olmasıyla eşleşir. 2-Hidroksibenzoik asit ise aromatik yapısı ve aspirin sentezinde hammadde olmasıyla eşleşir.
Bileşiklerin yapıları ve özellikleri incelendiğinde: Metanoik asit aldehit ve karboksil özelliklerinin her ikisini de taşıdığından Tollens ayracıyla tepkime verir. Etandioik asit (oksalik asit) iki karboksil grubu taşır ve karbonları sp2sp^2 hibritleşmesine sahiptir. 2-Hidroksipropanik asit (laktik asit) yapısında asimetrik karbon bulundurur. 2-Hidroksibenzoik asit (salisilik asit) ise aromatik yapılı olup aspirin yapımında kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Metanoik asidin (HCOOHHCOOH) yapısı incelenir.
Metanoik asidin karboksil grubuna ba��lı bir hidrojen atomu bulunur (H−COOHH-COOH). Bu yapı hem karboksilik asit hem de karbonil grubuna hidrojen bağlı olduğu için aldehit özelliği gösterir. Tollens ayracı ile tepkime veren tek karboksilik asittir.
Bileşiğin ayırt edici Tollens tepkimesini veren yapısal özelliğini belirlemek amacıyla.
2
Etandioik asidin (HOOC−COOHHOOC-COOH) molekül yapısı incelenir.
Bu bileşik, iki karboksil grubunun doğrudan birbirine bağlanmasıyla oluşan en basit dikarboksilik asittir (oksalik asit). Her iki karbon atomu da çift bağ (C=OC=O) içerdiği için sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
Bileşiğin hibritleşme türünü ve en basit dikarboksilik asit olma durumunu eşleştirmek amacıyla.
3
2-Hidroksipropanik asidin (CH3−CH(OH)−COOHCH_3-CH(OH)-COOH) kiralite ve fonksiyonel grup analizi yapılır.
Moleküldeki ikinci karbon atomuna dört farklı grup bağlıdır (HH, −OH-OH, −CH3-CH_3, −COOH-COOH). Bu durum onu kiral (asimetrik) karbon içeren optikçe aktif bir oksi-asit (laktik asit) yapar. Yoğurtta bulunur ve kaslarda yorgunluğa neden olur.
Moleküldeki kiral karbon varlığı ve biyolojik özelliğini saptamak amacıyla.
4
2-Hidroksibenzoik asidin (C6H4(OH)COOHC_6H_4(OH)COOH) yapısı ve kullanım alanları incelenir.
Aromatik benzen halkasına hem karboksil (−COOH-COOH) hem de fenolik hidroksil (−OH-OH) grubu bağlıdır (salisilik asit). Söğüt kabuğundan elde edilir ve aspirin sentezinde başlangıç maddesidir.
Aromatik yapı ve aspirin sentezi ile ilişkiyi doğrulamak amacıyla.

Anahtar Kavram

Karboksilik asitlerin (mono-, di-, oksi- ve aromatik asitler) yapısal özellikleri, adlandırılması ve kimyasal reaksiyonları/kullanım alanları.
Soru 377Soru →

Aşağıda verilen alkol bileşikleri ile bu bileşiklerin karakteristik fiziksel, kimyasal özelliklerini ve tepkime eğilimlerini en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Metanol
Etandiol
2-Metil-2-propanol
2-Propanol

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanol bileşiği odunun damıtılmasıyla elde edilen en basit monoalkol özelliğiyle; etandiol bileşiği antifriz olarak kullanılan ve sulu ç��zeltisi elektriği iletmeyen diol özelliğiyle; 2-metil-2-propanol bileşiği yükseltgenmeyen tersiyer alkol özelliğiyle; 2-propanol bileşiği ise su çekilmesiyle propen oluşturan sekonder alkol ��zelliğiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede; Metanol odunun damıtılmasıyla elde edilen ve formaldehite yükseltgenen en basit monoalkol ile eşleşir. Etandiol antifriz olarak kullanılan ve elektriği iletmeyen diol ile eşleşir. 2-Metil-2-propanol yükseltgenme tepkimesi vermeyen tersiyer alkol ile eşleşir. 2-Propanol ise izopropil alkol olup su çekilmesiyle propen oluşturan sekonder alkol ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Metanol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.
Metanol (CH3OHCH_3OH), tek karbonlu en basit monoalkoldür. Tarihsel olarak odunun havasız ortamda damıtılmasıyla elde edildiğinden odun alkolü olarak da bilinir. Primer alkol özelliği gösterdiğinden yükseltgendiğinde formaldehite dönüşür. Bu nedenle üçüncü açıklama ile eşleşir.
Metanolün fiziksel eldesi ve fonksiyonel grup yükseltgenme basamaklarını belirlemek için.
2
Etandiol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.
Etandiol (glikol, C2H4(OH)2C_2H_4(OH)_2), yapısında iki adet hidroksil grubu bulunduran bir dioldür. Donma noktasını düşürme özelliğinden dolayı otomobillerde antifriz olarak yaygın şekilde kullanılır. Moleküler olarak çözündüğü için elektrik akımını iletmez. Bu nedenle ikinci açıklama ile eşleşir.
Polialkollerin (diollerin) günlük hayattaki kullanım alanlarını ve çözünme özelliklerini belirlemek için.
3
2-Metil-2-propanol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.
2-Metil-2-propanol ((CH3)3COH(CH_3)_3COH), tersiyer bir alkoldür. Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomuna başka hidrojen bağlı olmadığı için uygun koşullarda yükseltgenemez. Aktif bir metal olan sodyum ile tepkimeye girerek alkolat (sodyum ters-bütoksit) oluşturur ve H2H_2 gazı açığa çıkarır. Bu nedenle birinci açıklama ile eşleşir.
Tersiyer alkollerin yükseltgenme ve aktif metallerle tepkime özelliklerini analiz etmek için.
4
2-Propanol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.
2-Propanol (CH3−CH(OH)−CH3CH_3-CH(OH)-CH_3), sekonder bir alkoldür ve özel adı izopropil alkoldür. Asidik ortamda katalizör eşliğinde su çekilmesine uğradığında alken sınıfı bir bileşik olan propen (CH3−CH=CH2CH_3-CH=CH_2) oluşturur. Bu nedenle dördüncü açıklama ile eşleşir.
Sekonder alkollerin adlandırılmasını ve eliminasyon (su çekilmesi) tepkimelerini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması, adlandırılması, fiziksel özellikleri ve tepkimeleri
Soru 378Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen hormonları, sağ sütunda yer alan temel fizyolojik görevleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

ADH (Antidiüretik Hormon)
Kalsitonin
İnsülin
Glukagon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

ADH hormonu suyun geri emilimiyle, Kalsitonin kandan kemiğe kalsiyum geçişiyle, İnsülin kan şekerini düşürmekle, Glukagon ise kan şekerini yükseltmekle görevlidir.
Doğru eşleştirmede her hormon, fizyolojik işleyişteki birincil göreviyle eşleşmiştir. ADH suyun tutulmasını, Kalsitonin kalsiyumun kemiğe geçişini, İnsülin şeker düşürülmesini ve Glukagon şeker yükseltilmesini temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
ADH hormonunun görevini belirle.
ADH, böbreklerden suyun geri emilimini artırır ve idrar miktarını azaltır.
Vücudun su dengesini korumak için ozmotik basınç artışına tepki olarak salgılanır.
2
Kalsitonin hormonunun kalsiyum dengesindeki rolünü analiz et.
Kalsitonin, kan kalsiyumu arttığında kalsiyumun kemiklerde depolanmasını sağlar.
Tiroit bezi tarafından salgılanan kalsitonin, parathormonun zıttı yönde etki eder.
3
İnsülin ve Glukagon arasındaki farkı belirle.
İnsülin kan şekerini düşürürken, glukagon kan şekerini yükseltir.
Bu iki hormon pankreastan salgılanarak kan şekerini dar bir aralıkta sabit tutar.

Anahtar Kavram

Hormonların hedef organlar üzerindeki özgül etkileri ve antagonist (zıt) çalışan hormon çiftleri.
Soru 379Soru →

İnsan vücudunda homeostazinin sağlanmasında görev alan aşağıdaki hormonları, gerçekleştirdikleri temel fizyolojik işlevlerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

ADH (Vazopressin)
Aldosteron
Kalsitonin
İnsülin

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

ADH hormonu suyun geri emilimiyle, Aldosteron sodyum ve potasyum dengesiyle, Kalsitonin kandan kemiğe kalsiyum geçişiyle, İnsülin ise kandaki glikozun hücrelere geçişiyle eşleşmelidir.
Verilen eşleştirmeler, her bir hormonun salgılandığı bezin fizyolojik amacına ve hedef hücrelerindeki özgün reseptör etkileşimlerine dayanmaktadır. ADH su dengesini, Aldosteron mineral dengesini, Kalsitonin kalsiyum dengesini ve İnsülin şeker dengesini düzenleyerek vücut iç dengesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
ADH hormonunun hedef organını ve etkisini belirleme
ADH böbreklere etki ederek suyun geri emilimini sağlar.
Kanın ozmotik basıncı arttığında hipofizden salgılanarak su kaybını önlemek içindir.
2
Aldosteron hormonunun iyon dengesi üzerindeki rolünü analiz etme
Aldosteron Na+Na^+ geri emilimini uyarırken K+K^+ atılımını sağlar.
Kan basıncının ve hacminin korunması için sodyum tutulumu kritiktir.
3
Kalsitonin hormonunun kalsiyum metabolizmasındaki yerini belirleme
Kalsitonin kandaki kalsiyumu azaltarak kemiklere aktarır.
Tiroit bezi, kandaki kalsiyum düzeyi normalin üzerine çıktığında bu hormonu salgılar.
4
İnsülin hormonunun glikoz metabolizmasını düzenleme şeklini anlama
İnsülin kandaki glikozun karaciğer ve kas hücrelerine girişini sağlar.
Yemek sonrası yükselen kan şekerini normal seviyeye çekmek pankreasın görevidir.

Anahtar Kavram

Hormonların hedef doku özgüllüğü ve homeostatik dengedeki rolleri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 380Soru →

İnsan vücudunda homeostazinin sağlanmasında görev alan aşağıdaki hormonları, gerçekleştirdikleri temel fizyolojik etkilerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aldosteron
Parathormon
İnsülin
TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Aldosteron mineral dengesini (sodyum geri emilimi), Parathormon kan kalsiyum artışını, İnsülin kan şekeri düşüşünü, TSH ise tiroid bezi denetimini sağlar.
Doğru eşleşme, her hormonun salgılandığı bezin ve hedef dokusundaki birincil etkisinin bilinmesini gerektirir. Aldosteron mineral dengesini, Parathormon kalsiyum artışını, İnsülin glikoz düşüşünü ve TSH ise tiroid uyarımını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Aldosteron hormonunun fonksiyonu belirlenir.
Aldosteron, böbrek kanallarından sodyumun geri emilmesini ve potasyumun atılmasını sağlar.
Vücut sıvı dengesi ve kan basıncı için mineral konsantrasyonu kritiktir.
2
Parathormonun etkisi kalsitonin ile karşılaştırılarak analiz edilir.
Parathormon kemiklerden kana kalsiyum geçişini uyarır.
Kandaki kalsiyum seviyesi belirli bir eşiğin altına düştüğünde paratiroid bezi uyarılır.
3
İnsülinin hedef hücreler üzerindeki etkisi incelenir.
Hücre zarındaki glikoz taşıyıcılarını aktive ederek kan şekerini düşürür.
Yemek sonrası yükselen glikozun homeostazi gereği normal seviyeye indirilmesi gerekir.
4
TSH'ın feedback mekanizmasındaki yeri saptanır.
Hipofizden salgılanarak tiroid bezini tiroksin üretmesi için tetikler.
Endokrin bezler arasındaki hiyerarşik denetim TSH gibi uyarıcı hormonlarla sağlanır.

Anahtar Kavram

Hormonların hedef dokular üzerindeki spesifik fizyolojik etkileri ve homeostazideki rolleri.
ÖncekiSayfa 19 / 90Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin