Examkin

Tüm alıştırma soruları

63 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 1Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri İslam felsefesindeki nedensellik tartışmasın�� göz önünde bulundurarak uygun filozof isimleriyle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

İslam felsefesinde nedensellik ve doğa yasaları tartışmasında, ateş ile yanma arasındaki bağıntının aklî bir zorunluluk olmadığını, her şeyin Tanrı'nın iradesiyle gerçekleştiğini savunan düşünür iken; nedenselliği reddetmenin aklın ilkelerini ve nesnel bilgi imkânını tamamen ortadan kaldıracağını savunarak ona karşı çıkan düşünür 'tür.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa Gazâlî, ikinci boşluğa ise İbn Rüşd gelmelidir.
İslam felsefesinde nedensellik tartışması Gazâlî ve İbn Rüşd arasında geçmektedir. Gazâlî, doğadaki olayların birbirinin zorunlu nedeni olmadığını, her şeyin Tanrı'nın doğrudan iradesiyle (âdetullah çerçevesinde) gerçekleştiğini savunur. İbn Rüşd ise bu görüşün bilgiyi ve akıl yürütmeyi imkânsız kılacağını belirterek nedenselliğin zorunlu olduğunu savunur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki ilk tanımı analiz etmek
Ateş ile yanma arasındaki nedensellik ilişkisinin zorunlu olmadığını ve bunun Tanrı'nın iradesine bağlı bir alışkanlık (âdetullah) olduğunu savunan düşünürün Gazâlî olduğu tespit edilir.
Gazâlî, Tehâfütü'l-Felâsife adlı eserinde doğa filozoflarının zorunlu nedensellik fikrine karşı çıkmış ve mucizelerin gerçekleşebilirliğini temellendirmek için illiyet ilişkisinin aklî bir zorunluluk olmadığını savunmuştur.
2
Parçadaki ikinci tanımı analiz etmek
Gazâlî'nin nedensellik eleştirisine karşı çıkan ve nedenselliği reddetmenin aklın işleyişini ve bilgi imkânını yok edeceğini savunan düşünürün İbn Rüşd olduğu tespit edilir.
İbn Rüşd, Tehâfütü't-Tehâfüt adlı eserinde Gazâlî'ye cevap vererek, doğadaki düzenin ve nedenselliğin inkâr edilmesinin aklın ve bilginin inkârı anlamına geleceğini savunmuştur.

Anahtar Kavram

İslam felsefesinde nedensellik ve mucize problemi bağlamında Gazâlî ve İbn Rüşd'ün görüşleri.
Soru 2Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere, Millî Edebiyat Dönemi öğretici metinlerinin temsilcileri ve eserleri dikkate alınarak gelmesi gereken uygun ifadeleri yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Millî Edebiyat Dönemi'nde öğretici metinlerin gelişiminde mülakat ve röportaj türlerinin önemli bir yeri vardır. Dönemin önde gelen edebiyatçılarıyla yaptığı görüşmeleri bir araya getiren ve Türk edebiyatında mülakat türünün ilk yetkin örneği kabul edilen ** adlı eserin yazarı , edebiyatımızda bu türün öncüsü olarak kabul edilmektedir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla 'Diyorlar ki' ve 'Ruşen Eşref Ünaydın' getirilmelidir.
Türk edebiyatında mülakat ve röportaj türlerinin ilk olgun ve yetkin örneği Ruşen Eşref Ünaydın'ın 'Diyorlar ki' adlı eseridir. Dolayısıyla boşluklara sırasıyla bu eserin adı ve yazarın adı getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki ilk boşluğu doldurmak için mülakat türünün Türk edebiyatındaki ilk yetkin örneği olan eseri belirleyin.
Bu özelliklere sahip eser, Millî Edebiyat Dönemi'nde yayımlanan 'Diyorlar ki' adlı mülakat kitabıdır.
Eserin mülakat türünde yazılması ve edebiyatımızdaki öncü konumu doğrudan bu esere işaret eder.
2
İkinci boşluğu doldurmak amacıyla belirlenen bu eserin yazarını saptayın.
'Diyorlar ki' adlı eserin yazarı Ruşen Eşref Ünaydın'dır.
Eser-yazar eşleştirmesi üzerinden edebiyatımızda mülakat türünün öncüsü olan isim belirlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Millî Edebiyat Dönemi Mülakat ve Röportaj Türleri (Ruşen Eşref Ünaydın)
Soru 3Soru →

Türkiye'nin sınır komşuları ile olan ulaşım bağlantıları ve sınır kapılarının özellikleri dikkate alındığında, haritada gösterilen konumlar doğrultusunda aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi sınır kapıları getirilmelidir?

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Türkiye'den Gürcistan'a geçişte haritada I numarayla gösterilen, Doğu Karadeniz kıyısındaki en işlek kara yolu bağlantısını sağlayan sınır kapısı iken; haritada II numarayla gösterilen, Türkiye ile İran arasındaki tek demir yolu bağlantısının kurulduğu Van sınırlarındaki sınır kapısı sınır kapısıdır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metindeki ilk boşluğa Türkiye ile Gürcistan arasındaki en işlek kara yolu kapısı olan 'Sarp', ikinci boşluğa ise Türkiye ile İran arasındaki tek demir yolu bağlantısına sahip olan 'Kapıköy' sınır kapısı yazılmalıdır.
İlk boşluğa Karadeniz kıyısındaki Gürcistan bağlantısını sağlayan Sarp Sınır Kapısı, ikinci boşluğa ise İran ile demir yolu bağlantısını kuran Kapıköy Sınır Kapısı yazılmalıdır. Bu eşleştirmeler, haritadaki I ve II numaralı alanların coğrafi konumlarıyla tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada I numara ile gösterilen sınır kapısının tespit edilmesi
I numaralı yer Gürcistan sınırında, Doğu Karadeniz kıyısında (Artvin) bulunan en işlek sınır kapısı olan Sarp Sınır Kapısı'dır.
Sarp, Kafkasya ve Orta Asya'ya açılan kara yolu taşımacılığında en yüksek hacme sahip kapıdır.
2
Haritada II numara ile gösterilen sınır kapısının tespit edilmesi
II numaralı yer İran sınırında, Van ilinde bulunan ve demir yolu bağlantısı içeren Kapıköy Sınır Kapısı'dır.
Kapıköy Sınır Kapısı, Türkiye'nin İran ile olan tek aktif demir yolu geçiş noktasıdır.

Anahtar Kavram

Türkiye'nin sınır komşuları ile olan bağlantılarında sınır kapılarının coğrafi dağılışı ve ulaşım modları.
Soru 4Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri uygun sayılarla doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Pozitif terimli bir (an)(a_n) geometrik dizisinde a3=2a_3 = 2 ve a9=128a_9 = 128 olduğuna göre, bu dizinin ortak çarpanı ve dizinin altıncı terimi a6a_6 değeri olur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ortak çarpan 2, altıncı terim 16'dır.
Verilen geometrik dizide a3=2a_3 = 2 ve a9=128a_9 = 128 değerleri kullanılarak a9=a3⋅r6a_9 = a_3 \cdot r^6 eşitliğinden r6=64r^6 = 64 ve pozitif terimlilik şartından r=2r = 2 elde edilir. Altıncı terim olan a6a_6 ise a3a_3 ile a9a_9 terimlerine eşit uzaklıkta bulunduğundan geometrik ortalama özelliğinden a6=2⋅128=16a_6 = \sqrt{2 \cdot 128} = 16 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizinin terimleri arasındaki ilişkiden ortak çarpan (r) belirlenir.
a9=a3⋅r6⇒128=2⋅r6⇒r6=64⇒r=2a_9 = a_3 \cdot r^6 \Rightarrow 128 = 2 \cdot r^6 \Rightarrow r^6 = 64 \Rightarrow r = 2 bulunur.
Geometrik dizilerde ardışık terimler arasındaki oran sabit olup an=ak⋅rn−ka_n = a_k \cdot r^{n-k} ilişkisi geçerlidir. Dizinin tüm terimlerinin pozitif olduğu belirtildiğinden ortak çarpan pozitif seçilir (r=2r = 2).
2
Dizinin altıncı terimi (a6a_6) hesaplanır.
a6=a3⋅r3=2⋅23=16a_6 = a_3 \cdot r^3 = 2 \cdot 2^3 = 16 veya terimlerin simetrik konumda bulunmasından hareketle a6=a3⋅a9=2⋅128=16a_6 = \sqrt{a_3 \cdot a_9} = \sqrt{2 \cdot 128} = 16 bulunur.
Bir geometrik dizide herhangi bir terim, kendisine eşit uzaklıktaki terimlerin geometrik ortalamasına eşittir (a62=a3⋅a9a_6^2 = a_3 \cdot a_9).

Anahtar Kavram

Geometrik dizide terimler arasındaki ortak çarpan ilişkisi ve indisleri toplamı eşit olan terimlerin çarpım özelliklerinin uygulanması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Aşağıdaki ifadede boş bırakılan yerleri uygun sayılarla doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Her terimi pozitif olan bir (an)(a_n) geometrik dizisinin ortak çarpanı r>1r > 1'dir. Bu dizide
a7−a1a5−a3=72\frac{a_7 - a_1}{a_5 - a_3} = \frac{7}{2}
a2⋅a8=32a_2 \cdot a_8 = 32
olduğuna göre, dizinin ortak çarpanının karesi r2=r^2 = ve dördüncü terimi a4=a_4 = olur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizinin ortak ��arpanının karesi r2=2r^2 = 2 ve dördüncü terimi a4=4a_4 = 4'tür.
Dizinin terimleri genel terim formülüyle ifade edilip oranlandığında r2+1+1/r2=7/2r^2 + 1 + 1/r^2 = 7/2 denklemi elde edilir. Bu denklemin r>1r > 1 koşulunu sağlayan kökü r2=2r^2 = 2'dir. Ardından a2⋅a8=a42⋅r2=32a_2 \cdot a_8 = a_4^2 \cdot r^2 = 32 eşitliğinde r2r^2 yerine 2 yazılarak a42=16a_4^2 = 16 ve terimler pozitif olduğu için a4=4a_4 = 4 bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Terimleri genel terim formülü kullanarak a1a_1 ve rr cinsinden yazma.
a7−a1=a1(r6−1)a_7 - a_1 = a_1(r^6 - 1) ve a5−a3=a1(r4−r2)=a1r2(r2−1)a_5 - a_3 = a_1(r^4 - r^2) = a_1 r^2(r^2 - 1) elde edilir.
Orandaki terimleri sadeleştirebilmek için hepsini ortak bir tabanda ifade etmeliyiz.
2
Elde edilen ifadeleri oranlama ve çarpanlara ayırma yöntemiyle sadeleştirme.
a1(r6−1)a1r2(r2−1)=r6−1r2(r2−1)=(r2−1)(r4+r2+1)r2(r2−1)=r4+r2+1r2=r2+1+1r2\frac{a_1(r^6 - 1)}{a_1 r^2(r^2 - 1)} = \frac{r^6 - 1}{r^2(r^2 - 1)} = \frac{(r^2 - 1)(r^4 + r^2 + 1)}{r^2(r^2 - 1)} = \frac{r^4 + r^2 + 1}{r^2} = r^2 + 1 + \frac{1}{r^2} bulunur.
r6−1r^6 - 1 ifadesini iki kare farkı veya iki küp farkı mantığıyla (r2−1)(r4+r2+1)(r^2 - 1)(r^4 + r^2 + 1) olarak çarpanlarına ayırarak paydadaki (r2−1)(r^2 - 1) ile sadeleştiririz.
3
Sadeleşmiş ifadeyi 72\frac{7}{2}'ye eşitleyip r2r^2 değerini bulma.
r2+1+1r2=72  ⟹  r2+1r2=52r^2 + 1 + \frac{1}{r^2} = \frac{7}{2} \implies r^2 + \frac{1}{r^2} = \frac{5}{2} olur. Buradan r2=2r^2 = 2 veya r2=12r^2 = \frac{1}{2} elde edilir.
u=r2u = r^2 değişken değiştirmesi yapıldığında u+1u=52  ⟹  2u2−5u+2=0  ⟹  (2u−1)(u−2)=0u + \frac{1}{u} = \frac{5}{2} \implies 2u^2 - 5u + 2 = 0 \implies (2u - 1)(u - 2) = 0 denklemi çözülür.
4
r>1r > 1 koşulunu kullanarak uygun r2r^2 değerini seçme.
r2=2r^2 = 2 olur.
r>1r > 1 ise r2>1r^2 > 1 olmalıdır. Dolayısıyla r2=2r^2 = 2 değeri seçilir, 12\frac{1}{2} elenir.
5
İkinci denklem yardımıyla a4a_4 terimini hesaplama.
a2⋅a8=(a4⋅r−2)⋅(a4⋅r4)=a42⋅r2=32a_2 \cdot a_8 = (a_4 \cdot r^{-2}) \cdot (a_4 \cdot r^4) = a_4^2 \cdot r^2 = 32 olur. r2=2r^2 = 2 yazıldığında a42⋅2=32  ⟹  a42=16  ⟹  a4=4a_4^2 \cdot 2 = 32 \implies a_4^2 = 16 \implies a_4 = 4 bulunur.
Geometrik dizinin indis özellikleri gereği a2⋅a8=a4⋅a6=a42⋅r2a_2 \cdot a_8 = a_4 \cdot a_6 = a_4^2 \cdot r^2 yazılabilir. Tüm terimler pozitif olduğundan a4=4a_4 = 4 olarak belirlenir.

Anahtar Kavram

Geometrik dizide terimlerin genel terim cinsinden yazılması, oranlanması ve indis özelliklerinin uygulanması
Soru 6Soru →

Aşağıda verilen geometrik dizi özelliklerine göre boş bırak��lan yeri uygun sayı ile doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Terimleri pozitif gerçel sayılardan oluşan bir (an)(a_n) geometrik dizisinin ilk nn teriminin çarpımı PnP_n olmak üzere, P5=2432P_5 = 243^2 ve P9=2712P_9 = 27^{12} eşitlikleri veriliyor. Buna göre, bu dizinin ortak çarpanı olmalıdır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizinin ortak çarpanı 3'tür.
Geometrik dizideki indis simetrisi gereği tek sayıda terimin çarpımı, ortadaki terimin terim sayısı kadar kuvvetine eşittir. Buradan P5=a35P_5 = a_3^5 ve P9=a59P_9 = a_5^9 yazılır. Verilen değerler 3'ün kuvveti cinsinden düzenlendiğinde a3=9a_3 = 9 ve a5=81a_5 = 81 bulunur. İki terim arasındaki oran a5/a3=r2=9a_5 / a_3 = r^2 = 9 olduğundan ve terimler pozitif tanımlandığından ortak çarpan r=3r = 3 olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk nn terim çarpımı formülünü geometrik dizinin indis simetrisi özelliğini kullanarak ifade edelim.
P5=a35P_5 = a_3^5 ve P9=a59P_9 = a_5^9 eşitlikleri elde edilir.
Geometrik dizide baştan ve sondan eşit uzaklıktaki terimlerin çarpımı ortadaki terimin karesine eşittir (terim sayısı tek ise). Bu durumda 5 terim için ortadaki terim a3a_3, 9 terim için ise a5a_5 olur.
2
Verilen P5=2432P_5 = 243^2 ve P9=2712P_9 = 27^{12} değerlerini 3 tabanında yazarak a3a_3 ve a5a_5 terimlerini bulalım.
a3=9a_3 = 9 ve a5=81a_5 = 81 bulunur.
P5=(35)2=310=(32)5=95P_5 = (3^5)^2 = 3^{10} = (3^2)^5 = 9^5 olduğundan a3=9a_3 = 9 olur. P9=(33)12=336=(34)9=819P_9 = (3^3)^{12} = 3^{36} = (3^4)^9 = 81^9 olduğundan a5=81a_5 = 81 olur.
3
Geometrik dizinin terimleri arasındaki genel ilişkiyi kullanarak ortak çarpanı (rr) hesaplayalım.
r=3r = 3 elde edilir.
a5=a3⋅r2  ⟹  81=9⋅r2  ⟹  r2=9a_5 = a_3 \cdot r^2 \implies 81 = 9 \cdot r^2 \implies r^2 = 9 olur. Dizinin tüm terimleri pozitif gerçel sayılardan oluştuğu için ortak çarpan pozitif olmalı, dolayısıyla r=3r = 3 olmalıdır.

Anahtar Kavram

Geometrik dizide terimlerin çarpım özellikleri ve indis ilişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

Pozitif terimli bir (an)(a_n) geometrik dizisi için dik koordinat düzleminde Pn(n,log⁡2(an))P_n(n, \log_2(a_n)) noktaları tanımlanıyor. Bu noktaların tamamı aynı doğru üzerinde olup P2P_2 ve P5P_5 noktalarından geçen doğrunun eğimi 22'dir. a1⋅a3=64a_1 \cdot a_3 = 64 olduğuna göre, aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun sayılarla doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Bu geometrik dizinin ortak çarpanı ve altıncı terimi olan a6a_6 değeri olur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizinin ortak çarpanı 4, altıncı terimi ise 2048'dir.
Koordinat düzlemindeki noktaların doğrusallığı ve eğim formülü kullanılarak log⁡2(r)=2\log_2(r) = 2 elde edilir ve ortak çarpan r=4r=4 bulunur. Geometrik dizinin ardışık terim özelliği gereği a22=a1⋅a3=64a_2^2 = a_1 \cdot a_3 = 64 bağıntısından a2=8a_2 = 8 ve dolayısıyla a1=2a_1 = 2 bulunur. Genel terim formülüyle a6=a1⋅r5=2048a_6 = a_1 \cdot r^5 = 2048 hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrunun eğimi ile ortak çarpan arasındaki ilişkiyi kurma
m=log⁡2(r)=2m = \log_2(r) = 2 olup buradan dizinin ortak çarpanı r=4r = 4 olarak bulunur.
Pn(n,log⁡2(an))P_n(n, \log_2(a_n)) noktalarının doğrusal olması, yn=log⁡2(an)y_n = \log_2(a_n) dizisinin bir aritmetik dizi olduğunu gösterir. İki nokta arasındaki doğrunun eğimi, bu aritmetik dizinin ortak farkına eşittir: m=log⁡2(a5)−log⁡2(a2)5−2=log⁡2(a5/a2)3=log⁡2(r3)3=log⁡2(r)m = \frac{\log_2(a_5) - \log_2(a_2)}{5 - 2} = \frac{\log_2(a_5 / a_2)}{3} = \frac{\log_2(r^3)}{3} = \log_2(r).
2
Dizinin terimleri arasındaki geometrik ortalama özelliğini kullanma
a2=8a_2 = 8 olarak bulunur.
Geometrik dizilerde birbirine eşit uzaklıktaki terimlerin çarpımı özelliğinden dolayı a1⋅a3=a22a_1 \cdot a_3 = a_2^2 olur. a22=64a_2^2 = 64 ve dizi pozitif terimli olduğundan a2=8a_2 = 8 elde edilir.
3
Dizinin ilk terimini bulma
a1=2a_1 = 2 olarak bulunur.
a2=a1⋅ra_2 = a_1 \cdot r bağıntısı kullanılarak 8=a1⋅4⇒a1=28 = a_1 \cdot 4 \Rightarrow a_1 = 2 bulunur.
4
Altıncı terimi (a6a_6) hesaplama
a6=2048a_6 = 2048 olarak bulunur.
Geometrik dizinin genel terim formülü olan an=a1⋅rn−1a_n = a_1 \cdot r^{n-1} kullanılarak a6=a1⋅r5=2⋅45=2⋅1024=2048a_6 = a_1 \cdot r^5 = 2 \cdot 4^5 = 2 \cdot 1024 = 2048 hesaplanır.

Anahtar Kavram

Geometrik dizinin tanımı, terimleri arasındaki oran ve logaritma ile ilişkisi
Soru 8Soru →

Aşağıdaki ifadede boş bırakılan yerleri doğru değerlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Terimleri pozitif gerçel sayılardan oluşan bir geometrik dizinin ardışık üç terimi sırasıyla x−2x - 2, x+1x + 1 ve 2x+22x + 2 olduğuna göre, bu dizinin ortak çarpanı ve xx değeri olur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizinin ortak çarpanı 2, x değeri ise 5'tir.
Dizinin terimlerinin pozitif gerçel sayılar olabilmesi için x değerinin 5 olması gerekir. Bu durumda ardışık terimler 3, 6, 12 olup ortak çarpan 2'ye eşit olur.

Adım Adım Çözüm

1
Ardışık üç terim arasındaki geometrik dizi özelliğini kurma
(x+1)2=(x−2)(2x+2)(x + 1)^2 = (x - 2)(2x + 2) denklemi elde edilir.
Bir geometrik dizide ardışık üç terimden ortadakinin karesi, diğer iki terimin çarpımına eşittir.
2
Elde edilen ikinci dereceden denklemi sadeleştirip çözme
(x+1)2=2(x−2)(x+1)  ⟹  x+1=0(x + 1)^2 = 2(x - 2)(x + 1) \implies x + 1 = 0 veya x+1=2(x−2)x + 1 = 2(x - 2) olur. Buradan x=−1x = -1 veya x=5x = 5 değerleri bulunur.
Denklemin her iki tarafında bulunan (x+1)(x + 1) ��arpanını sadeleştirmeden önce sıfıra eşitleyerek köklerden birini buluruz, ardından sadeleştirme yaparak diğer köke ulaşırız.
3
Dizi terimlerinin pozitif olma koşulunu kontrol etme ve ortak çarpanı hesaplama
x=5x = 5 için terimler 3,6,123, 6, 12 olur. Ortak çarpan ise r=63=2r = \frac{6}{3} = 2 olarak bulunur.
x=−1x = -1 değeri için dizi terimleri pozitif olamayacağından bu değer elenir. x=5x = 5 değeriyle ardışık terimlerin oranı alınarak ortak çarpan bulunur.

Anahtar Kavram

Geometrik dizinin ardışık terimleri arasındaki oran sabiti ve terimler arası ilişki formülü
Soru 9Soru →

Pozitif terimli ve artan bir (an)(a_n) geometrik dizisi için aşağıdaki eşitlikler verilmektedir:

a2+a6=102a_2 + a_6 = 102
a2⋅a6=576a_2 \cdot a_6 = 576

Buna göre, bu dizinin ortak çarpanını ve ilk terimini bularak aşağıdaki boşlukları doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Dizinin ortak çarpanı ve ilk terimi olur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizinin ortak çarpanı 2 ve ilk terimi 3 olarak bulunur.
Verilen toplam ve çarpım değerleri kullanılarak kurulan x2−102x+576=0x^2 - 102x + 576 = 0 denkleminin çözümüyle a2=6a_2 = 6 ve a6=96a_6 = 96 terimleri belirlenir. Bu değerler geometrik dizi formülünde yerine yazıldığında ortak çarpan 2 ve ilk terim 3 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen toplam ve çarpım eşitliklerini kullanarak a2a_2 ve a6a_6 terimlerini bulmak üzere ikinci dereceden bir denklem kuralım.
x2−102x+576=0x^2 - 102x + 576 = 0 denkleminin kökleri a2a_2 ve a6a_6 değerlerini verir.
Toplamları SS ve çarpımları PP olan iki sayı x2−Sx+P=0x^2 - Sx + P = 0 denkleminin kökleridir.
2
Elde edilen ikinci dereceden denklemi çarpanlarına ayırarak köklerini bulalım.
(x−96)(x−6)=0  ⟹  x1=96(x - 96)(x - 6) = 0 \implies x_1 = 96 ve x2=6x_2 = 6 elde edilir. Dizi artan olduğundan a2=6a_2 = 6 ve a6=96a_6 = 96 olur.
Artan dizilerde indis büyüdükçe terimlerin değeri de artar, bu nedenle a2<a6a_2 < a_6 olmalıdır.
3
Geometrik dizinin terimleri arasındaki ilişkiyi kullanarak ortak çarpanı (rr) hesaplayalım.
a6=a2⋅r4  ⟹  96=6⋅r4  ⟹  r4=16  ⟹  r=2a_6 = a_2 \cdot r^4 \implies 96 = 6 \cdot r^4 \implies r^4 = 16 \implies r = 2 bulunur.
Dizinin terimleri pozitif olduğundan ortak çarpan pozitif olmalıdır (r>0r > 0).
4
İlk terim olan a1a_1 değerini bulalım.
a2=a1⋅r  ⟹  6=a1⋅2  ⟹  a1=3a_2 = a_1 \cdot r \implies 6 = a_1 \cdot 2 \implies a_1 = 3 elde edilir.
Geometrik dizide her terim, bir önceki terimin ortak çarpanla çarpılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Bir geometrik dizinin genel terimi an=a1⋅rn−1a_n = a_1 \cdot r^{n-1} olup, dizinin herhangi iki terimi arasındaki ilişki an=ak⋅rn−ka_n = a_k \cdot r^{n-k} formülü ile ifade edilir.
Soru 10Soru →

Pozitif terimli bir (an)(a_n) geometrik dizisinde,

a1⋅a9=64a_1 \cdot a_9 = 64
a3+a7=34a_3 + a_7 = 34

eşitlikleri sağlanmaktadır.

Buna göre, aşağıda boş bırakılan yerleri uygun sayılarla doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Bu geometrik dizinin ortak çarpanının alabileceği değerlerden küçük olanı , büyük olanı ise dir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ortak çarpanın alabileceği değerlerden küçük olanı 1/2, büyük olanı ise 2'dir.
Ortak çarpanın alabileceği değerler 1/21/2 ve 22 olup, küçük olan değer 1/21/2 (veya 0.5), büyük olan değer ise 22'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Geometrik dizinin indis özelliklerini kullanarak terimlerin çarpımları arasında ilişki kurmak.
a3⋅a7=a1⋅a9=64a_3 \cdot a_7 = a_1 \cdot a_9 = 64 olarak elde edilir.
Bir geometrik dizide, indisleri toplamı eşit olan terimlerin çarpımları birbirine eşittir (3+7=1+9=103 + 7 = 1 + 9 = 10).
2
Toplamları 34 ve çarpımları 64 olan a3a_3 ve a7a_7 terimlerini bulmak için ikinci dereceden bir denklem oluşturmak.
t2−34t+64=0  ⟹  (t−2)(t−32)=0t^2 - 34t + 64 = 0 \implies (t-2)(t-32) = 0 denkleminin kökleri 22 ve 3232 olarak bulunur. Dolayısıyla {a3,a7}={2,32}\{a_3, a_7\} = \{2, 32\} kümesi elde edilir.
Toplamları SS ve çarpımları PP olan sayılar, t2−St+P=0t^2 - St + P = 0 denkleminin kökleridir.
3
Her iki durum için ortak çarpan rr değerlerini hesaplamak.
1. Durum: a3=2a_3 = 2 ve a7=32a_7 = 32 ise r4=32/2=16  ⟹  r=2r^4 = 32/2 = 16 \implies r = 2 bulunur. 2. Durum: a3=32a_3 = 32 ve a7=2a_7 = 2 ise r4=2/32=1/16  ⟹  r=1/2r^4 = 2/32 = 1/16 \implies r = 1/2 bulunur.
Dizinin ardışık olmayan terimleri arasında a7=a3⋅r4a_7 = a_3 \cdot r^4 ilişkisi vardır. Dizi pozitif terimli olduğundan ortak çarpan rr pozitif olmalıdır.

Anahtar Kavram

Geometrik dizilerde indis toplamı eşit olan terimlerin çarpım özelliği ve terimler arası oran yardımıyla ortak çarpan bulma.
Soru 11Soru →

Pozitif terimli bir (an)(a_n) geometrik dizisinde a1⋅a9=256a_1 \cdot a_9 = 256 ve a3⋅a5=64a_3 \cdot a_5 = 64 eşitlikleri verilmektedir. Buna göre, aşağıdaki boşlukları uygun sayılarla doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Bu dizinin ortak çarpanı ve altıncı terimi (a6a_6) olur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ortak çarpan 2 ve altıncı terim 32'dir.
Verilen geometrik dizide a1⋅a9=a52=256a_1 \cdot a_9 = a_5^2 = 256 eşitliğinden a5=16a_5 = 16 bulunur. a3⋅a5=64a_3 \cdot a_5 = 64 eşitliğinden a3=4a_3 = 4 elde edilir. Buradan ortak çarpan r2=a5/a3=4r^2 = a_5 / a_3 = 4 olup pozitif terimli olduğu için r=2r = 2 bulunur. Son olarak altıncı terim a6=a5⋅r=16⋅2=32a_6 = a_5 \cdot r = 16 \cdot 2 = 32 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Geometrik dizinin indis özelliklerini kullanarak a5a_5 terimini bulma.
a5=16a_5 = 16
Bir geometrik dizide indisler toplamı eşit olan terimlerin çarpımları birbirine eşittir. Bu nedenle a1⋅a9=a5⋅a5=a52a_1 \cdot a_9 = a_5 \cdot a_5 = a_5^2 yazılabilir. a52=256a_5^2 = 256 olduğundan ve dizi pozitif terimli verildiğinden a5=16a_5 = 16 olur.
2
a3⋅a5=64a_3 \cdot a_5 = 64 eşitliğini kullanarak a3a_3 terimini bulma.
a3=4a_3 = 4
a5=16a_5 = 16 değeri eşitlikte yerine yazıldığında a3⋅16=64a_3 \cdot 16 = 64 elde edilir, buradan a3=4a_3 = 4 bulunur.
3
a5=a3⋅r2a_5 = a_3 \cdot r^2 bağınt��sını kullanarak ortak çarpanı (rr) bulma.
r=2r = 2
16=4⋅r216 = 4 \cdot r^2 eşitliğinden r2=4r^2 = 4 bulunur. Dizi pozitif terimli olduğundan ortak çarpan pozitif olmalıdır, bu yüzden r=2r = 2 alınır.
4
a6=a5⋅ra_6 = a_5 \cdot r bağıntısıyla altıncı terimi bulma.
a6=32a_6 = 32
a5=16a_5 = 16 ve r=2r = 2 değerleri yerine yazılarak a6=16⋅2=32a_6 = 16 \cdot 2 = 32 elde edilir.

Anahtar Kavram

Geometrik dizide terimler arası çarpım ilişkileri ve genel terim özellikleri
Soru 12Soru →

Halk edebiyatının genel özelliklerine ve gelişim sürecine dair aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri uygun edebî kavramlarla tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

İslamiyet’in kabulünden sonra da Türklerin sözlü gelenekle bağını koparmadan sürdürdüğü Halk edebiyatında, İslamiyet öncesi Türk şiirinde görülen unsurlar varlığını korumaya devam etmiştir. Bu gelenek çerçevesinde ürün veren sanatçılar, dış dünyaya ait somut unsurları işlerken genellikle nazım birimini ve ölçüsünü temel almışlardır. Ahenk sağlamak amacıyla çoğunlukla tek ses benzerliğine dayanan türünü tercih eden şairlerin şiirleri, sonradan meraklıları tarafından 'sığır dili' de denilen adı verilen el yazması defterlerde bir araya getirilmiştir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla dörtlük, hece, yarım kafiye ve cönk ifadeleriyle tamamlanmalıdır.
Parçada Halk edebiyatının yapısal unsurları sorgulanmaktadır. Türk şiirinin geleneksel nazım birimi 'dörtlük'tür. Ölçü olarak 'hece' (parmak hesabı) kullanılır. Ses benzerliğinde sadelik tercih edilerek 'yarım kafiye'ye ağırlık verilir. Halk şairlerinin (âşıkların) şiirlerinin toplandığı, aşağıdan yukarıya doğru açılan defterlere ise 'cönk' adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki nazım birimi tanımını analiz etme
Dörtlük
Halk edebiyatının temel nazım birimi, İslamiyet öncesi gelenekten gelen dört dizelik yapıdır.
2
Metindeki ölçü sistemini belirleme
Hece
Türk edebiyatının milli ölçüsü olan ve hece sayısına dayanan hece ölçüsü, Halk edebiyatının vazgeçilmezidir.
3
Kafiye türünü 'tek ses benzerliği' ifadesine göre saptama
Yarım kafiye
Sadece bir sesin benzeşmesine dayanan kafiye türü yarım kafiyedir ve Halk edebiyatında yaygın kullanılır.
4
Şiirlerin toplandığı özel defter ismini belirleme
Cönk
Boyuna açılan ve halk şairlerinin eserlerinin derlendiği el yazması defterlere cönk denir.

Anahtar Kavram

Halk Edebiyatı Biçimsel Özellikleri ve Terminolojisi
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 13Soru →

Aşağıdaki dizelerin içerik ve üslup özelliklerini dikkate alarak boş bırakılan yerleri uygun şiir türü isimleriyle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

"Söylenir ve gezerdi yaban ellerde / Böyle bir aşk görülmedi gönüllerde" dizeleri, yoğun bir duygu ve coşku barındırdığı için şiir türüne örnektir. Öte yandan, "Dinle sana bir nasihat edeyim / Hatırdan gönülden geçici olma" dizeleri, okura bir öğüt verip yol gösterdiği için şiir türüne girmektedir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizelerin ilk grubunda aşk ve duygu ön planda olduğu için lirik şiir; ikinci grupta ise bir öğüt ve ders verme amacı güdüldüğü için didaktik şiir terimleri getirilmelidir.
Verilen ilk dizelerde 'aşk' ve 'gönül' ifadeleri üzerinden yoğun bir duygu aktarımı yapıldığı için bu tür lirik şiirdir. İkinci örnekteki 'nasihat' sözcüğü ve dizelerin genelindeki yol gösterme tavrı şiirin öğretici (didaktik) olduğunu kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci dize grubunun temasını belirle.
Aşk ve gönül temaları tespit edildi.
Lirik şiirler; aşk, ayrılık, özlem gibi bireysel duyguları coşkulu bir dille işler.
2
İkinci dize grubunun temel amacını analiz et.
Öğüt verme ve nasihat etme amacı tespit edildi.
Didaktik şiirler, belli bir fikri aşılamak veya bilgi/öğüt vermek amacıyla yazılan öğretici şiirlerdir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri (Lirik ve Didaktik)

Daha Fazla Pratik

Satirik şiir (eleştiri) ile didaktik şiir (öğretme) arasındaki farkı kavramak için Seyrani ve Dertli'nin taşlamaları ile Kutadgu Bilig'deki beyitleri karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, şiir türlerinin temel özelliklerini dikkate alarak uygun edebî terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Şairin bireysel duygularını, aşk, hasret ve ayrılık gibi konuları coşkulu bir dille dışa vurduğu şiirler şiir türüne; toplumsal aksaklıkları veya kişilerin kusurlarını iğneleyici ve eleştirel bir tutumla ele alan şiirler ise şiir türüne örnek teşkil eder.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

lirik ve satirik
Duyguların coşkulu bir dille anlatılması lirik şiiri; toplumsal ya da bireysel aksaklıkların eleştirilmesi ise satirik şiiri tanımlar. Bu nedenle boşluklara sırasıyla bu terimler gelmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk bölümündeki anahtar kavramları belirleme
Aşk, hasret, ayrılık ve coşkulu anlatım gibi kavramlar belirlendi.
Bu kavramlar doğrudan duygu yoğunluğunu temsil eden lirik şiirin temel özellikleridir.
2
Cümlenin ikinci bölümündeki anahtar kavramları belirleme
Toplumsal aksaklıklar, iğneleyici dil ve eleştiri gibi kavramlar belirlendi.
Bir durumu veya kişiyi yermeyi hedefleyen, eleştirel nitelik taşıyan şiirler satirik türün tanımıdır.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, Türk edebiyatındaki şiir türlerini ve bu türlerin geleneksel edebiyatımızdaki karşılıklarını dikkate alarak uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Halk edebiyatında 'koçaklama' gibi türlerde yoğun olarak görülen, olağanüstü olayları ve kahramanlıkları konu edinen türe şiir denir. Buna karşın; toplumsal düzensizlikleri ve bireysel kusurları alaycı bir dille eleştiren, divan edebiyatında 'hicviye' olarak bilinen tür ise şiir başlığı altında incelenir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'epik', ikinci boşluğa ise 'satirik' terimleri getirilmelidir.
Metnin ilk kısmında geçen 'koçaklama' ve 'kahramanlık' ifadeleri, destansı anlatımların temelini oluşturan epik şiir türünü tanımlar. İkinci kısımda geçen 'eleştiri' ve 'hicviye' kavramları ise toplumsal veya bireysel yergi içeren satirik şiir türünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ilk bölümün ana temasını analiz etmek.
Metinde kahramanlık, olağanüstü olaylar ve 'koçaklama' gibi unsurların vurgulandığı görülmektedir.
Koçaklama, kahramanlık temasını işleyen bir tür olduğu için bu tanım epik şiire işaret eder.
2
Metindeki ikinci bölümün ana temasını ve anahtar kavramlarını analiz etmek.
Metinde eleştiri, toplumsal düzensizlikler ve 'hicviye' kavramları öne çıkmaktadır.
Hicviye, yergi ve eleştiri amaçlı yazıldığı için bu tanım satirik şiir türüne karşılık gelir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri ve Geleneksel Edebiyat Karşılıkları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru →

Aşağıdaki cümlede şiir türleri ile ilgili boş bırakılan yerleri, edebiyat bilgi ve kuralları çerçevesinde uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Toplumun aksayan yönlerini veya kişilerin hatalarını iğneleyici bir dille eleştiren şiir türüne şiir; doğa güzelliklerini, çobanların yaşantısını ve kır hayatını konu edinen şiir türüne ise şiir denir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Satirik ve Pastoral
Toplumdaki aksaklıkları ve kişisel kusurları iğneleyici bir dille eleştiren şiir türü 'satirik'tir. Doğa manzaralarını, yayla ve çoban hayatını konu edinen şiir türü ise 'pastoral' olarak adlandırılır. Bu terimler şiirlerin ana temalarına göre yapılan temel sınıflandırmaları temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin ilk kısmındaki anahtar kavramları belirle.
Eleştiri, iğneleyici dil ve toplumsal aksaklıklar kavramları bulundu.
Bu kavramlar Türk edebiyatında yergiye dayalı bir türü işaret etmektedir.
2
Belirlenen kavramlara uygun şiir türünü tespit et.
Satirik şiir.
Toplumu veya bireyi eleştiren şiirler satirik (yergi) türüne girer.
3
Metnin ikinci kısmındaki anahtar kavramları belirle.
Doğa güzellikleri, çoban yaşantısı ve kır hayatı kavramları bulundu.
Bu temalar doğa merkezli bir şiir geleneğini temsil eder.
4
Belirlenen temalara uygun şiir türünü tespit et.
Pastoral şiir.
Doğayı ve köy/kır hayatını anlatan şiirlere pastoral şiir denir.

Anahtar Kavram

Şiir türlerinin tematik özelliklerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 17Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, Türk edebiyatındaki şiir türlerinin özelliklerini dikkate alarak uygun terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

İçten gelen heyecanların, bireysel duyguların ve coşkunun dile getirildiği şiir türüne şiir; bir toplumu ya da kişiyi eleştirmek, aksayan yönleri göstermek amacıyla yazılan şiirlere ise şiir denir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklara sırasıyla lirik ve satirik terimleri getirilmelidir.
Lirik şiir türü, insanın iç dünyasını, aşkı ve özlemi coşkulu bir dille yansıtmasıyla bilinir. Satirik şiir türü ise bir durumun ya da kişinin kusurlarını, toplumun aksayan yönlerini mizah ya da eleştiri yoluyla dile getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin birinci kısmındaki 'heyecan, bireysel duygu ve coşku' anahtar kelimelerini analiz et.
Bu özelliklerin lirik şiir türünü tanımladığı tespit edilir.
Lirik şiir, adını Eski Yunan'da duygusal şarkılara eşlik eden 'lir' (lyra) adlı çalgıdan alır ve temelinde yoğun duygu aktarımı vardır.
2
Metnin ikinci kısmındaki 'eleştirmek' ve 'aksayan yönleri göstermek' ifadelerini analiz et.
Bu özelliklerin satirik şiir türünü tanımladığı tespit edilir.
Satirik şiir, yergi temelli olup toplumun veya bireylerin hatalarını iğneleyici bir dille ortaya koymayı amaçlar.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 18Soru →

Aşağıdaki parçada Servet-i Fünun edebiyatının roman anlayışına dair çözümlemeler yer almaktadır. Parçada boş bırakılan yerleri sırasıyla ve uygun şekilde doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Servet-i Fünun neslinin melankolik, marazi ve içe dönük yapısı roman kahramanlarının psikolojilerinde belirgindir. Mehmet Rauf’un, aşk ve arkadaşlık ilişkilerini odağına alarak bireyin içsel çatışmalarını musiki ve tabiat eşliğinde işlediği romanı, Türk edebiyatında psikolojik derinliğiyle çı��ır açmıştır. Buna karşılık Halit Ziya Uşaklıgil, romanlarında sosyal ve ailevi çözülmeleri daha geniş bir realist gözlemle ele alır. Yazarın, alafranga yaşam özentisini, yasak aşkı ve bu aşkın getirdiği bireysel yıkımları Melih Bey takımı olarak adlandırılan bir çevre üzerinden anlattığı romanı, tekniğinin sağlamlığıyla Türk romanını Batılı çizgiye taşımıştır. Halit Ziya’nın daha dar bir çerçevede, tıp eğitimi almış başkahramanı Ömer Behiç’in aile hayatı ile gayrimeşru ilişkisi arasındaki sıkışmışlığını konu edinen eseri ise realizmin toplum düzeniyle bireysel ahlak arasındaki çatışmasını sergiler.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklara sırasıyla Eylül, Aşk-ı Memnu ve Kırık Hayatlar eser isimleri getirilmelidir.
Metinde verilen ipuçları doğrudan Servet-i Fünun dönemi romanlarının olay örgüleri ve karakterleriyle ilgilidir. Birinci boşlukta Mehmet Rauf'un psikolojik romanı olan Eylül'e; ikinci boşlukta Halit Ziya'nın Melih Bey takımı ve yasak aşk temalı eseri Aşk-ı Memnu'ya; üçüncü boşlukta ise yine Halit Ziya'nın Ömer Behiç karakterini merkezine alan realizm örneği eseri Kırık Hayatlar'a atıf yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluktaki eseri belirlemek için Mehmet Rauf'un psikolojik derinliğe sahip ve tabiat/musiki eşliğinde işlediği esere odaklanılır.
İlk boşluğun Eylül olduğu tespit edilir.
Türk edebiyatındaki ilk psikolojik roman olan Eylül, Mehmet Rauf'un en önemli eseri olup Necip, Suat ve Süreyya karakterleri etrafında şekillenir.
2
İkinci boşluktaki eseri belirlemek için Halit Ziya Uşaklıgil'in Melih Bey takımı çevre tasviri ve yasak aşk konusunu işleyen eserine bakılır.
İkinci boşluğun Aşk-ı Memnu olduğu tespit edilir.
Bihter, Behlül ve Adnan Bey karakterlerinin yer aldığı, Melih Bey takımının alafranga yaşamını ve yasak aşkı konu edinen eser Aşk-ı Memnu'dur.
3
Üçüncü boşluktaki eseri belirlemek için Halit Ziya Uşaklıgil'in tıp eğitimi almış başkahramanı Ömer Behiç olan eserine odaklanılır.
Üçüncü boşluğun Kırık Hayatlar olduğu tespit edilir.
Ömer Behiç'in aile hayatı ile yasak ilişkisi arasındaki çatışmayı, çöken aile kurumunu ve realist unsurları işleyen Halit Ziya romanı Kırık Hayatlar'dır.

Anahtar Kavram

Servet-i Fünun Dönemi romanlarının yazar, eser ve içerik düzeyinde karşılaştırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri Türk edebiyatındaki şiir türlerini ve bu türlerin klasik/halk edebiyatındaki karşılıklarını dikkate alarak uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Edebiyatımızda şiir türlerinin sınıflandırılması, Tanzimat sonrasında Batı etkisindeki kuramsal çalışmalarla netleşmiştir. Ancak bu türlerin işlevsel karşılıkları klasik Türk edebiyatında da mevcuttur. Örneğin; Yusuf Has Hacib'in *Kutadgu Bilig* adlı eseri veya Sümbülzade Vehbi'nin *Lütfiye*'si gibi öğretici nitelikteki nasihatnameler, temelde şiir türünün sınırları içinde yer alır. Divan edebiyatında şairlerin bireysel ya da toplumsal kusurları eleştirmek amacıyla yazdıkları hicviyeler ile halk edebiyatındaki taşlamalar ise günümüz terminolojisinde şiir başlığı altında incelenir. Benzer şekilde, edebiyatımızda doğrudan sahnelenmek üzere yazılan veya karşılıklı konuşma örgüsüne dayanan manzum tiyatrolar ise şiir türünün özelliklerini taşımaktadır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla didaktik, satirik ve dramatik terimleriyle doldurulmalıdır.
Verilen metinde edebi türlerin tanımları ve geleneksel karşılıkları sunulmuştur. Nasihatnameler öğretici oldukları için didaktik, hicviyeler ve taşlamalar eleştirel oldukları için satirik, manzum tiyatrolar ise eylem ve diyalog barındırdıkları için dramatik şiir sınıfına girer.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada geçen eserlerin ve türlerin niteliklerini belirleme
Kutadgu Bilig ve Lütfiye gibi nasihatnamelerin ahlaki öğüt veren ve bilgi aktaran nitelikte olduğu; hicviye ve taşlamaların yergi/eleştiri amacı taşıdığı; manzum tiyatroların ise sahnelenmeye uygun, eylem ve diyalog içeren eserler olduğu saptanır.
Soruda verilen geleneksel edebi formların modern şiir türleriyle doğru eşleştirilebilmesi için temel işlevlerinin belirlenmesi gerekir.
2
Birinci boşluğu doldurma
Öğretici ve nasihat edici nitelikteki eserler didaktik şiir türünün kapsamına girdiğinden birinci boşluğa 'didaktik' yazılır.
Didaktik şiir, sanatsal kaygılardan ziyade bilgi verme, ahlaki ders çıkarma ve öğretme amacı taşır.
3
İkinci boşluğu doldurma
Hicviye ve taşlama gibi yergiye, eleştiriye dayalı türler modern edebiyatta satirik şiir kapsamına girdiğinden ikinci boşluğa 'satirik' yazılır.
Satirik şiir, toplumsal veya bireysel aksaklıkları alaycı ve iğneleyici bir dille ele alır.
4
Üçüncü boşluğu doldurma
Tiyatro oyunlarında kullanılan, eylem ve diyalog içeren şiirler dramatik şiir kapsamına girdiğinden üçüncü boşluğa 'dramatik' yazılır.
Dramatik şiir, hareket, eylem ve diyaloga dayalı tiyatro metinlerindeki manzum kısımları ifade eder.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Temel Özellikleri ve Edebi Geleneklerdeki Karşılıkları
Soru 20Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri sırasıyla uygun edebi ve felsefi terimler ile yazar ismiyle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Edebiyat akımları içinde gerçeği yansıtma biçimleri bakımından birbirine yakın duran ancak dayandıkları felsefi temellerle ayrışan yönelimler vardır. Örneğin realizm, XIX. yüzyılın ortalarında gözlem ve deneye dayalı bilimsel yaklaşımın etkisiyle şekillenen felsefesiyle doğrudan ilişkilidir. Buna karşılık, insan davranışlarını soyaçekim yasaları ve fiziki çevrenin kaçınılmaz bir sonucu olarak değerlendiren natüralizm, fen bilimlerinin kurallarını sanata uygulayarak anlayışını edebiyata taşır. Emile Zola'nın teorisini kurduğu bu akımın ilkelerini Türk romanında en belirgin şekilde uygulayan, sokağın dilini ve toplumsal hayatın kenar mahallelerini eserlerine taşıyan bağımsız yazar , edebiyatımızda bu yönelimin öncülerindendir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'pozitivizm', ikinci boşluğa 'determinizm' (veya gerekircilik), üçüncü boşluğa ise 'Hüseyin Rahmi Gürpınar' gelmelidir.
Parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla pozitivizm, determinizm ve Hüseyin Rahmi Gürpınar getirilmelidir. Realizm akımı pozitivizme dayanır. Natüralizm ise determinizm ilkesini temel alarak insanı çevre ve soyaçekimin ürünü sayar. Türk edebiyatında bu ilkeleri bağımsız olarak sokağın diliyle harmanlayan yazar Hüseyin Rahmi Gürpınar'dır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşlukta realizmin dayandığı felsefi akımı tespit etmek.
Auguste Comte'un pozitivizm (olguculuk) felsefesi.
Realizm akımı, metafizik düşünceyi reddederek nesnel gerçeğe gözlem ve belgeler aracılığıyla ulaşmayı hedefler; bu doğrultuda pozitivist felsefeden beslenir.
2
İkinci boşlukta natüralizmin edebiyata taşıdığı bilimsel ilkeyi belirlemek.
Determinizm (gerekircilik) ilkesi.
Natüralizm, doğa olaylarında aynı nedenlerin aynı sonuçları doğuracağını savunan determinizm ilkesini insan davranışlarına ve toplumsal hayata uyarlayarak edebiyata taşımıştır.
3
Üçüncü boşlukta natüralist ilkeleri Türk edebiyatında bağımsız olarak uygulayan yazarı belirlemek.
Hüseyin Rahmi Gürpınar.
Servetifünun döneminde yaşamasına rağmen hiçbir topluluğa katılmayan, sokak Türkçesini ve kenar mahalle yaşamını natüralist bir tutumla işleyen bağımsız yazar Hüseyin Rahmi Gürpınar'dır.

Anahtar Kavram

Realizm ve Natüralizmin felsefi temelleri (Pozitivizm, Determinizm) ve Türk edebiyatındaki yansımaları.
Sayfa 1 / 4Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin