Tüm alıştırma soruları

1797 soru

Soru 441Soru

Yenilenebilir enerji kaynaklarının çalışma prensipleri ve bu kaynakların kullanımı sırasında karşılaşılan kimyasal veya fiziksel süreçler düşünüldüğünde, sol sütundaki enerji kaynaklarını sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Biyokütle Enerjisi
Jeotermal Enerji
Güneş Enerjisi (Fotovoltaik)
Rüzgar Enerjisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Biyokütle enerjisinin piroliz ile biyo-yakıt eldesine dayanan açıklamayla; jeotermal enerjinin çözünmüş silis minerallerinin çökelmesiyle oluşan sınırlılıkla; fotovoltaik güneş enerjisinin yarı iletken silisyum kristallerinin p-n ekleminde foton soğurmasıyla; rüzgar enerjisinin ise atmosferdeki gaz kütlelerinin kinetik enerjisinin elektromanyetik indüksiyonla elektrik akımına dönüşümüyle eşleştirilmesi gerekir.
Biyokütle enerjisi, organik atıkların piroliz veya gazlaştırma gibi ısıl/kimyasal bozunma süreçleriyle biyo-yakıt üretimidir. Jeotermal enerji tesislerinde en büyük problemlerden biri yer altından gelen yüksek sıcaklıklı akışkandaki çözünmüş minerallerin (örneğin silis) sıcaklık ve basınç değişimlerinde çökelerek boruları tıkamasıdır. Fotovoltaik piller, silisyum yarı iletkenlerinin p-n ekleminde ışık soğurmasıyla doğrudan elektrik akımı üretir. Rüzgar enerjisi ise gaz kütlelerinin kinetik enerjisinin indüksiyon prensibiyle jeneratörlerde elektrik enerjisine dönüşümüdür. Bu bilgilerle yapılan eşleştirme doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Biyokütle enerjisi tanımını ve kimyasal dönüşüm yöntemlerini incelemek
Biyokütle kaynağı olan bitkisel ve hayvansal atıkların ısıl bozunması (piroliz) veya biyo-fermantasyonla biyo-yakıt üretimi açıklanmaktadır.
Biyokütle enerjisinin organik hammadde ve kimyasal bozunma süreçleriyle ilişkisini kurmak için.
2
Jeotermal enerjinin jeokimyasal özelliklerini ve teknik zorluklarını belirlemek
Yer altı sıcak akışkanlarındaki çözünmüş silis (SiO2SiO_2) gibi minerallerin sıcaklık/basınç düşüşüyle çözünürlüğünün azalıp çökelmesi (kabuklaşma) açıklanmaktadır.
Jeotermal enerji işletimindeki temel kimyasal kısıtlamayı tespit etmek için.
3
Fotovoltaik güneş pillerinin çalışma mekanizmasını katı hal fiziği ve yarı iletken kimyası yönüyle analiz etmek
Fotovoltaik sistemlerin yarı iletken silisyum katmanlarının p-n ekleminde foton soğurarak elektron hareketini başlatması açıklanmaktadır.
Güneş enerjisinin doğrudan elektriğe dönüşüm prensibini kavramak için.
4
Rüzgar enerjisinin fiziksel enerji dönüşüm aşamalarını belirlemek
Hava kütlelerinin kinetik enerjisinin jeneratörlerde indüksiyon yoluyla elektrik akımına dönüştürülmesi açıklanmaktadır.
Rüzgar enerjisinin mekanik ve elektromanyetik kökenini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Yenilenebilir enerji teknolojilerinin çalışma mekanizmaları, kimyasal süreçleri ve çevresel/teknik sınırlılıkları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 442Soru

Protein sentezi sürecinde görev alan farklı nükleotit dizilimleri ve bunların biyolojik karşılıkları aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki tanımları, sağ sütundaki uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

DNA üzerindeki anlamlı üçlü nükleotit dizileri.
mRNA molekülü üzerinde bulunan üçlü nükleotit dizileri.
tRNA üzerinde bulunan ve mRNA ile baz eşleşmesi yapan üçlü nükleotit dizileri.
Protein sentezini sonlandıran ve amino asit karşılığı olmayan mRNA dizileri.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: DNA üzerindeki diziler 'Genetik Kod', mRNA üzerindeki diziler 'Kodon', tRNA üzerindeki diziler 'Antikodon' ve sentezi bitiren diziler ise 'Durdurma Kodonu' kavramıyla eşleşir.
DNA'daki üçlü bazlara 'kod', mRNA'daki üçlü bazlara 'kodon', tRNA'daki tamamlayıcı üçlü bazlara ise 'antikodon' denir. Protein sentezini bitiren kodonlar ise 'durdurma kodonu' olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
DNA üzerindeki birimi belirleme
Genetik Kod
Hücrenin kalıtım materyali olan DNA'daki üçlü baz dizileri protein sentezi için temel şifreyi (kod) oluşturur.
2
mRNA üzerindeki birimi belirleme
Kodon
DNA'daki şifreye uygun olarak üretilen mRNA üzerindeki üçlü nükleotit gruplarına kodon denir.
3
tRNA üzerindeki birimi belirleme
Antikodon
Amino asitleri ribozoma taşıyan tRNA moleküllerinin, mRNA ile eşleşen bölgesindeki üçlü diziler antikodondur.
4
Sentezi sonlandıran birimi belirleme
Durdurma Kodonu
mRNA üzerinde bulunan ve amino asit karşılığı olmayan diziler translasyonu durdurur.

Anahtar Kavram

Nükleik asitlerdeki üçlü nükleotit dizilerinin (kod, kodon, antikodon) bulundukları moleküllere göre isimlendirilmesi.
Tahmini Süre:45s
Soru 443Soru

Protein sentezi sürecinde bilgi akışı ve kodon-antikodon etkileşimleri sırasında nükleik asit zincirlerinin yönleri ile baz eşleşmeleri kritik öneme sahiptir.

Buna göre, sol sütunda verilen nükleik asit dizileri ile sa�� sütunda verilen bu dizilerin protein sentezindeki işlevsel karşılıklarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

5UGA35'-UGA-3' mRNA dizisi
3TAC53'-TAC-5' DNA dizisi (Kalıp iplik üzerinde)
3UAC53'-UAC-5' tRNA dizisi
5UAC35'-UAC-3' mRNA dizisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA üzerindeki sonlandırıcı kodon olan 5UGA35'-UGA-3' dizisinin tRNA ve amino asit karşılığı yoktur; 3TAC53'-TAC-5' kalıp DNA dizisinden transkripsiyonla 5AUG35'-AUG-3' başlama kodonu sentezlenir; 3UAC53'-UAC-5' tRNA antikodonu 5AUG35'-AUG-3' kodonu ile eşleşip metiyonin taşır; 5UAC35'-UAC-3' mRNA kodonu ise 3AUG53'-AUG-5' antikodonuna sahip tirozin taşıyan tRNA ile eşleşir.
5UGA35'-UGA-3' mRNA dizisi sonlandırıcı kodondur ve tRNA karşılığı yoktur; 3TAC53'-TAC-5' DNA kalıp dizisi mRNA'daki 5AUG35'-AUG-3' başlama kodonunu üretir; 3UAC53'-UAC-5' tRNA antikodonu 5AUG35'-AUG-3' başlama kodonunu tamamlayarak metiyonin taşır; 5UAC35'-UAC-3' mRNA kodonu ise antikodonu 3AUG53'-AUG-5' olan tirozin taşıyıcı tRNA ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
mRNA üzerindeki kodonların anlamlarını belirleme
5UGA35'-UGA-3' dizisinin mRNA üzerinde yer alan ve amino asit karşılığı olmayan üç durdurma (stop) kodonundan biri olduğu tespit edilir. 5UAC35'-UAC-3' dizisinin ise tirozin amino asidini şifreleyen bir mRNA kodonu olduğu belirlenir.
Kodonların protein sentezindeki rollerini ve durdurma/başlama işlevlerini ayırt etmek için.
2
DNA kalıp ipliği ile mRNA kodonu arasındaki ilişkiyi kurma
DNA kalıp ipliğindeki nükleotitlerin mRNA sentezindeki şablon rolü incelenir. DNA kalıp ipliğindeki 3TAC53'-TAC-5' dizisi, tamamlayıcı ve antiparalel sentez kurallarına göre transkribe edildiğinde mRNA'da 5AUG35'-AUG-3' kodonunu oluşturur.
Transkripsiyon sürecindeki yön ve tamamlayıcılık kurallarını doğrulamak için.
3
Kodon ve antikodon arasındaki antiparalel eşleşmeyi analiz etme
3UAC53'-UAC-5' tRNA antikodonunun, mRNA'daki 5AUG35'-AUG-3' başlama kodonu ile antiparalel ve tamamlayıcı şekilde (A-U, U-A, G-C) eşleştiği ve metiyonin taşıdığı belirlenir. Aynı şekilde 5UAC35'-UAC-3' mRNA kodonunun, 3AUG53'-AUG-5' antikodonuna sahip tirozin taşıyan tRNA ile eşleştiği saptanır.
Translasyon sırasında kodon ve antikodonların nasıl geçici bağ kurduğunu ve yön ilişkisini kavramak için.

Anahtar Kavram

Nükleik asit zincirlerinin yönlülüğü (535' \rightarrow 3' ve 353' \rightarrow 5') ile kodon, antikodon ve genetik kod arasındaki tamamlayıcılık ilişkisi.
Soru 444Soru

Hücrede protein sentezi sürecinde görev alan RNA çeşitleri ile bu RNA'ların temel görevlerini aşağıda verilen listeden uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mesajcı RNA (mRNAmRNA)
Taşıyıcı RNA (tRNAtRNA)
Ribozomal RNA (rRNArRNA)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mesajcı RNA (mRNA) genetik bilgiyi ribozoma taşır, Taşıyıcı RNA (tRNA) amino asitleri ribozoma nakleder ve Ribozomal RNA (rRNA) ribozomun yapısını oluşturarak bağ oluşumunu sağlar.
Protein sentezi organizasyonunda her RNA çeşidi farklı bir görevi üstlenir. Bilginin DNA'dan ribozoma aktarımı Mesajcı RNA ile, yapısal iskelet ve katalizörlük Ribozomal RNA ile, ham madde olan amino asitlerin taşınması ise Taşıyıcı RNA ile sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
RNA çeşitlerinin isimlerinden yola çıkarak temel rollerini belirle.
mRNA 'mesaj' (bilgi) taşır, tRNA 'taşıma' (amino asit) yapar, rRNA 'ribozomal' (yapısal) özellik gösterir.
Biyolojik moleküllerin isimleri genellikle işlevlerini yansıtır.
2
mRNA'nın sentez yerini ve hedefini saptan.
Çekirdekte DNA üzerinden sentezlenir (transkripsiyon) ve sitoplazmadaki ribozoma gider.
Protein sentezi için gerekli kalıp bilginin aktarılması gerekir.
3
tRNA'nın özgün yapısını ve taşıdığı yükü incele.
Yonca yaprağına benzer, hidrojen bağları içerir ve amino asit bağlar.
Genetik kodun amino asit diline çevrilmesi için aracı bir moleküle ihtiyaç vardır.
4
rRNA'nın hücre içindeki konumunu ve fonksiyonunu doğrula.
Çekirdekçikte sentezlenir, proteinlerle birleşerek ribozomu oluşturur.
Hücrede en fazla bulunan RNA çeşididir ve protein sentezinin fabrikası olan ribozomun iskeletini oluşturur.

Anahtar Kavram

Hücredeki üç ana RNA çeşidinin (mRNA, tRNA, rRNA) yapısal ve işlevsel farklılıkları.
Soru 445Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen aldehit ve keton sınıfı bileşikleri, sağ sütunda verilen kendilerine özgü özellik veya kullanım alanlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Formaldehit (HCHOHCHO)
Asetaldehit (CH3CHOCH_3CHO)
Aseton (CH3COCH3CH_3COCH_3)
Benzaldehit (C6H5CHOC_6H_5CHO)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Formaldehit - sulu çözeltisi formalin olan kadavra koruyucu; Asetaldehit - etine su katılarak üretilen ve asetik asit ile etanole dönüşebilen bileşik; Aseton - Tollens/Fehling ile yükseltgenmeyen oje çözücü keton; Benzaldehit - badem kokulu aromatik karbonil bileşiği şeklinde eşleşir.
Karbonil bileşiklerinin adlandırılması, fiziksel özellikleri ve ayırt edici tepkimeleri incelendiğinde; formaldehit formalin eldesinde, asetaldehit etine su katılmasıyla elde edilerek sirke asidi/etanole dönüşmede, aseton Tollens/Fehling ile yükseltgenemeyen bir çözücü olarak ve benzaldehit badem kokulu aromatik bir aldehit olarak doğru eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Formaldehit (HCHOHCHO) bileşiğinin yapısal özelliklerini belirleme.
Formaldehit en küçük aldehittir. Dezenfektan ve kadavra koruyucu olan formalin sıvısı bunun sulu çözeltisidir.
Sol sütundaki birinci madde için ayırt edici fiziksel ve fonksiyonel özelliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
2
Asetaldehit (CH3CHOCH_3CHO) bileşiğinin eldesi ve kimyasal tepkimelerini analiz etme.
Asetilenin (etin) hidratasyonu ile asetaldehit elde edilir. Yükseltgendiğinde asetik aside yükseltgenirken indirgendiğinde etil alkole indirgenir.
İki karbonlu aldehitin organik sentez basamaklarındaki yeri ve redox davranışlarının eşleştirilmesi amaçlanmıştır.
3
Asetonun (CH3COCH3CH_3COCH_3) keton sınıfı özelliklerini inceleme.
Aseton en basit ketondur. Ketonlar zayıf yükseltgenler olan Tollens ve Fehling çözeltileriyle tepkime vermezler. Çözücü özelliği yüksektir.
Ketonların yükseltgenememe özelliği ile en belirgin kullanım alanının tespit edilmesi amaçlanmıştır.
4
Benzaldehit (C6H5CHOC_6H_5CHO) bileşiğinin aromatik yapısını değerlendirme.
Benzaldehit aromatik yapıda bir aldehittir. Badem kokusuna sahiptir ve aldehit yapısı nedeniyle Tollens ayracı ile gümüş aynası verir.
Aromatik karbonil bileşiklerinin yapısal özellikleri ile fiziksel koku özelliklerinin ilişkilendirilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Aldehit ve ketonların fiziksel özellikleri, eldesi, tepkimeleri ve ayırt edici reaksiyonları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 446Soru

Transkripsiyon (yazılım) sürecinde görev alan temel bileşenleri, hücre içindeki işlevleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

RNA Polimeraz
Promotör
Kalıp İplik
Terminatör

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

RNA polimeraz enzimi RNA sentezini gerçekleştirir; promotör sentezin başlangıç noktasıdır; kalıp iplik şifre veren zincirdir; terminatör ise sentezin bitiş noktasıdır.
Transkripsiyon mekanizmasında RNA polimeraz enzimi, DNA üzerindeki promotör bölgesine bağlanarak süreci başlatır. DNA'nın kalıp ipliğini rehber olarak kullanarak nükleotit dizilimine uygun RNA sentezi yapar ve terminatör dizisine ulaştığında işlemi sonlandırır.

Adım Adım Çözüm

1
Enzimin belirlenmesi
RNA polimeraz
Transkripsiyonu katalizleyen ana enzim RNA polimerazdır.
2
Başlangıç ve bitiş sinyallerinin ayırt edilmesi
Promotör ve Terminatör
Genin okunmaya başlandığı yer promotör, bittiği yer ise terminatördür.
3
Bilgi kaynağının seçilmesi
Kalıp iplik
RNA, DNA'nın sadece tek bir zinciri (kalıp iplik) üzerinden sentezlenir.

Anahtar Kavram

Transkripsiyonun temel bileşenleri ve enzimatik işleyişi.
Soru 447Soru

Translasyon (okuma) sürecinde görev alan bazı biyolojik yapılar ile bu yapıların temel işlevlerini aşağıda verildiği gibi eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

tRNA (Taşıyıcı RNA)
mRNA (Mesajcı RNA)
Ribozom

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

tRNA - Antikodon bölgesi sayesinde uygun amino asitleri sitoplazmadan ribozoma taşır; mRNA - DNA'dan aldığı genetik bilgiyi ribozoma taşıyarak sentezlenecek polipeptit dizisine kalıplık eder; Ribozom - Büyük ve küçük alt birimden oluşur; amino asitler arasında peptit bağlarının kurulduğu merkezdir.
Taşıyıcı RNA (tRNA) antikodonuyla uygun amino asidi bağlayıp ribozoma taşırken, mesajcı RNA (mRNA) genetik dizilime kalıplık eder ve ribozom ise bu iki molekülün etkileşime girerek peptit bağlarının oluştuğu merkezdir.

Adım Adım Çözüm

1
mRNA'nın görevini belirlemek.
mRNA, DNA'daki şifreyi ribozoma taşıyan kalıp moleküldür.
Genetik bilginin çekirdekten (veya sitoplazmadan) ribozoma aktarılması mRNA aracılığıyla olur.
2
tRNA'nın işlevini analiz etmek.
tRNA, amino asitleri taşıyan ve kodonlara karşılık gelen antikodonları bulunduran moleküldür.
Polipeptit zincirinin doğru sırayla oluşması için amino asitlerin uygun şekilde taşınması gerekir.
3
Ribozomun rolünü tespit etmek.
Ribozom, protein sentezinin fabrikasıdır ve amino asitlerin birleştiği yerdir.
Protein sentezinin mekanik olarak gerçekleştiği yer ribozomun alt birimleridir.

Anahtar Kavram

Translasyon bileşenlerinin yapı-görev ilişkisi

Daha Fazla Pratik

Translasyonun başlama, uzama ve sonlanma evrelerindeki olay sırasını inceleyen bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:45s
Soru 448Soru

Protein sentezinin translasyon (okuma) mekanizmasında görev alan moleküler bileşenler ile bu bileşenlerin hücredeki spesifik işlevlerini gösteren aşağıdaki tabloda yer alan elemanları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aminoaçil-tRNA sentetaz
Peptidil transferaz (rRNA)
Salınım faktörü (Release factor)
Ribozomun küçük alt birimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşme şu şekildedir: Aminoaçil-tRNA sentetaz ile tRNA ucuna amino asit bağlanması; Peptidil transferaz ile peptit bağı oluşumu; Salınım faktörü ile polipeptidin salınması; Ribozomun küçük alt birimi ile AUGAUG başlama kompleksinin kurulması.
Doğru eşleşmede; aminoaçil-tRNA sentetaz aktivasyonu (tRNA'ya ester bağıyla amino asit bağlanmasını), peptidil transferaz kovalent peptit bağı oluşumunu, salınım faktörü stop kodonuna bağlanarak polipeptidin hidrolizini ve küçük alt birim ise başlama kodonu olan AUGAUG ile ilk eşleşmeyi yönetir.

Adım Adım Çözüm

1
Aminoaçil-tRNA sentetaz enziminin işlevini belirleme.
Bu enzim, spesifik amino asitleri ATP enerjisi kullanarak tRNA'nın 33' ucuna (CCACCA dizisine) ester bağıyla bağlar. Dolayısıyla birinci öge dördüncü işlevle eşleşir.
Protein sentezinin hatasız yürümesi için doğru tRNA'ya doğru amino asidin yüklenmesi (aktivasyon) şarttır.
2
Peptidil transferaz riboziminin işlevini belirleme.
Bu katalitik rRNA molekülü, uzayan peptit zinciri ile yeni gelen amino asit arasında kovalent peptit bağının kurulmasını sağlar. Dolayısıyla ikinci öge üçüncü işlevle eşleşir.
Ribozomun büyük alt biriminde peptit bağının kurulması enzimatik (katalitik) bir aktivite gerektirir.
3
Salınım faktörünün işlevini belirleme.
Translasyonun sonlanma evresinde, A bölgesine stop kodonları (UAAUAA, UAGUAG, UGAUGA) geldiğinde buraya salınım faktörü bağlanır ve peptit zincirini serbest bırakır. Dolayısıyla üçüncü öge ikinci işlevle eşleşir.
Stop kodonlarına karşılık gelen bir tRNA bulunmadığından, sentezin sonlanması salınım faktörü proteininin bağlanmasıyla yürütülür.
4
Ribozomun küçük alt biriminin işlevini belirleme.
Translasyonun başlama evresinde mRNA'nın 55' ucuna ilk olarak ribozomun küçük alt birimi bağlanır ve AUGAUG kodonu ile ilk tRNA antikodonunun eşleşmesini sağlar. Dolayısıyla dördüncü öge birinci işlevle eşleşir.
Küçük alt birim, mRNA ve başlatıcı tRNA'nın doğru konumlanmasını sağlayan ana iskelettir.

Anahtar Kavram

Translasyon (okuma) sürecindeki moleküler bileşenlerin ve ribozomal bölgelerin işlevsel koordinasyonu.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 449Soru

Komünitelerde görülen tür içi ve türler arası etkileşimler popülasyon dinamiklerini şekillendirir. Aşağıda verilen ekolojik kavramları, bu kavramların temel özelliklerini veya sonuçlarını ifade eden en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Rekabette Elenme İlkesi
Karakter Kayması
Kaynak Paylaşımı
Av-Avcı İlişkisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: Rekabette Elenme İlkesi - Türün yok olması; Karakter Kayması - Morfolojik/kalıtsal değişim; Kaynak Paylaşımı - Zaman veya habitat kısımlarının ayrılması; Av-Avcı İlişkisi - Popülasyon salınımları.
Rekabette elenme, zayıf türün silinmesini; karakter kayması morfolojik değişimi; kaynak paylaşımı habitatın bölüşülmesini; av-avcı ilişkisi ise karşılıklı popülasyon dalgalanmalarını açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Rekabetin elenme ile sonuçlandığı Gause deneylerini hatırlamak.
Nişleri çakışan türlerden birinin ortamdan çekilmesi 'Rekabette Elenme İlkesi' ile eşleşir.
Sınırlı kaynaklar için yapılan mücadelede türlerden biri her zaman daha avantajlıdır.
2
Kaynak paylaşımı ve karakter kayması arasındaki farkı analiz etmek.
Habitatın farklı kullanılması 'Kaynak Paylaşımı', fiziksel yapıdaki değişim ise 'Karakter Kayması'dır.
Kaynak paylaşımı davranışsal veya ekolojik niş değişimi iken, karakter kayması evrimsel bir adaptasyondur.
3
Popülasyon dinamiklerindeki döngüsel değişimleri incelemek.
Artış ve azalışların birbirini takip etmesi 'Av-Avcı İlişkisi'ne aittir.
Av miktarındaki değişim avcı popülasyonunu doğrudan etkiler, bu da zamansal bir gecikmeyle grafiğe yansır.

Anahtar Kavram

Komünitede Türler Arası Etkileşimler ve Niş İlişkileri
Soru 450Soru

Popülasyonu oluşturan bireylerin yaşam alanındaki yerleşim biçimleri olan dağılım modelleri ile bu modellerin ortaya çıkmasına neden olan temel ekolojik faktörleri ve özelliklerini aşağıda verildiği gibi eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kümeli Dağılım
Düzenli Dağılım
Rastgele Dağılım

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kümeli dağılımın odak noktalarında gruplaşma eğilimiyle, düzenli dağılımın alan savunması ve eşit mesafeyle, rastgele dağılımın ise bireylerin birbirini etkilemediği bağımsız konumlanmayla eşleşmesi gerekir.
Kümeli dağılım, bireylerin belirli bölgelerde toplandığı (gruplaşma) en yaygın modeldir. Düzenli dağılım, bireylerin alan savunması gibi nedenlerle birbirini itmesi sonucu oluşan eşit mesafeli dizilimdir. Rastgele dağılım ise bireyler arası etkileşimin olmadığı bağımsız yerleşimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kümeli dağılımın doğadaki yaygınlığını ve nedenlerini analiz etmek.
Bireylerin gruplar oluşturduğu ve kaynakların homojen olmadığı durumlarla eşleşir.
Popülasyon ekolojisinde kümeli dağılım, en yaygın görülen ve genellikle besin veya korunma odaklı gruplaşmayı ifade eden modeldir.
2
Düzenli dağılımın mekanizmasını (alan savunması vb.) belirlemek.
Bireylerin birbirini engellediği ve mesafelerin eşitlendiği tanım ile eşleşir.
Bireyler arası doğrudan negatif etkileşim (rekabet, teritoryum), düzenli bir dizilim ortaya çıkarır.
3
Rastgele dağılımın koşullarını (etkileşimsizlik) saptamak.
Bireylerin konumunun birbirinden bağımsız olduğu nadir görülen durum ile eşleşir.
Çevresel faktörlerin çok düzenli olduğu ve bireylerin birbirine çekim veya itim duymadığı özel durumlarda rastgele dağılım görülür.

Anahtar Kavram

Popülasyon Dağılım Biçimleri ve Belirleyici Faktörler
Soru 451Soru

Komünitelerde türler arasında gerçekleşen rekabet etkileşimlerine dair aşağıda verilen temel kavramları, bu kavramların doğadaki karşılıklarını içeren açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Rekabette Elenme Prensibi
Kaynak Paylaşımı
Karakter Kayması
Ekolojik Niş

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rekabette Elenme Prensibi zayıf olanın elenmesiyle; Kaynak Paylaşımı habitatın farklı kullanımıyla; Karakter Kayması fiziksel yapıdaki değişimle; Ekolojik Niş ise canlının genel işleviyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede; ekolojik niş canlının görevidir, rekabette elenme bir türün yok olmasıdır, kaynak paylaşımı habitatın bölünmesidir ve karakter kayması fiziksel yapıdaki (gaga, pençe vb.) evrimsel değişimdir.

Adım Adım Çözüm

1
Ekolojik niş kavramını tanımlamak.
Ekolojik nişin canlının habitatındaki 'işi' (beslenme, üreme vb.) olduğu belirlenir.
Temel ekolojik kavramların ayrımını yapmak için en kapsamlı tanımdan başlanmalıdır.
2
Rekabette elenme (Gause) ilkesini analiz etmek.
İki türden birinin ortamdan çekilmesi veya yok olması durumunun bu ilkeye karşılık geldiği saptanır.
Rekabetin en sert sonucu olan elenme durumunu tanımlamak için.
3
Kaynak paylaşımı ve karakter kayması arasındaki farkı belirlemek.
Kaynak paylaşımının habitat kullanımı (davranışsal), karakter kaymasının ise morfolojik (fiziksel) bir değişim olduğu ayırt edilir.
Bu iki kavram sıklıkla karıştırıldığı için aralarındaki uygulama farkını görmek gerekir.

Anahtar Kavram

Türler arası rekabetin sonuçları ve niş kavramı
Soru 452Soru

Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde gerçekleşen DNA replikasyonu sürecinde görev alan aşağıdaki enzimlerin isimlerini, gerçekleştirdikleri temel biyokimyasal fonksiyonlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

DNA Helikaz
DNA Polimeraz
DNA Ligaz
DNA Primaz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: DNA Helikaz - Hidrojen bağlarını koparma; DNA Polimeraz - Yeni nükleotit ekleme ve hata düzeltme; DNA Ligaz - DNA parçalarını (Okazaki) birleştirme; DNA Primaz - RNA primeri sentezleme.
DNA replikasyonu; Helikaz'ın açtığı çatalda, Primaz'ın koyduğu RNA primerleri üzerinden DNA Polimeraz'ın nükleotit eklemesi ve en son Ligaz'ın parçaları birleştirmesiyle gerçekleşen koordineli bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz enziminin moleküler etkisini belirle.
Helikaz, DNA'nın iki zinciri arasındaki zayıf hidrojen bağlarını kopararak sarmalı açar.
Replikasyonun gerçekleşebilmesi için kalıp zincirlerin birbirinden ayrılması gerekir.
2
DNA Polimerazın sentez yönünü ve substratını analiz et.
DNA Polimeraz, serbest deoksiribonükleotitleri kullanarak 535' \rightarrow 3' yönünde yeni bir zincir sentezler.
Polimeraz enzimi nükleotitleri sadece açık olan 33' ucuna ekleyebilir.
3
Kesintili sentezde parçaların nasıl birleştiğini değerlendir.
DNA Ligaz, Okazaki fragmanları arasındaki boşlukları fosfodiester bağlarıyla kapatır.
Replikasyon sonunda tek, kesintisiz bir polinükleotit zinciri oluşmalıdır.
4
Sentezin başlatılma mekanizmasını hatırla.
Primaz, kısa bir RNA parçası (primer) sentezleyerek polimeraza başlangıç zemini sunar.
DNA Polimeraz serbest bir nükleotit ucuna ihtiyaç duyar, sentezi tek başına başlatamaz.

Anahtar Kavram

DNA Replikasyon Enzimlerinin İşleyiş Mekanizması
Soru 453Soru

DNA molekülünün karmaşık yapısında nükleotitlerin hem kendi içindeki hem de birbirleri arasındaki bağlantıları sağlayan farklı kimyasal bağlar bulunur. Aşağıda verilen bağ çeşitlerini, bu bağların kurulduğu moleküler kısımlar veya bölgelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Glikozit Bağı
Ester Bağı
Fosfodiester Bağı
Zayıf Hidrojen Bağı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşmeler: Glikozit bağı - Azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arası; Ester bağı - Nükleotit içi şeker ve fosfat arası; Fosfodiester bağı - Üst üste gelen nükleotitlerin şekeri ve fosfatı arası; Zayıf hidrojen bağı - Karşılıklı bazlar arası.
DNA'nın yapısı incelendiğinde; nükleotit birimi içinde baz ile şeker arası glikozit, şeker ile fosfat arası ester bağı ile kurulur. Nükleotitler üst üste fosfodiester bağlarıyla birleşerek tek bir zinciri, bu zincirler ise karşılıklı bazlar arasında kurulan zayıf hidrojen bağlarıyla çift sarmalı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleotit içi bağları belirle.
Glikozit ve Ester bağları nükleotit içindedir.
Bir nükleotit; azotlu baz, 5C'lu şeker ve fosfattan oluşur. Baz-şeker arası glikozit, şeker-fosfat arası ester bağıdır.
2
Tek bir zincirin (omurga) nasıl oluştuğunu analiz et.
Fosfodiester bağı tek zincirdeki nükleotitleri birbirine bağlar.
Bir nükleotidin şekerinin 33' karbonu ile diğerinin fosfatı arasında kurulan bağ, DNA'nın polimerleşmesini sağlar.
3
İki zincirin nasıl birleştiğini analiz et.
Hidrojen bağları sarmalın ortasında bazlar arasında kurulur.
Adenin ile Timin arasında 2, Guanin ile Sitozin arasında 3 adet zayıf hidrojen bağı kurularak DNA çift sarmalı oluşur.

Anahtar Kavram

DNA nükleotitlerinin kimyasal bağlarla (glikozit, ester, fosfodiester ve hidrojen bağları) oluşturduğu yapısal hiyerarşi.
Soru 454Soru

DNA replikasyonu; helikaz, DNA polimeraz, DNA ligaz ve RNA primaz gibi enzimlerin yüksek düzeyde koordinasyon içinde çalışmasını gerektiren karmaşık bir süreçtir. Bu enzimlerin her biri replikasyon çatalında belirli bir biyokimyasal işlevi yerine getirerek genetik bilginin hatasız aktarılmasını sağlar.

Aşağıda verilen DNA replikasyon enzimlerini, replikasyon sürecindeki temel görevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Helikaz
DNA Polimeraz
DNA Ligaz
RNA Primaz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Helikaz - Hidrojen bağlarını koparma; DNA Polimeraz - 535' \rightarrow 3' yönünde nükleotit ekleme; DNA Ligaz - Okazaki fragmanlarını birleştirme; RNA Primaz - RNA öncül dizisi sentezleme.
Doğru eşleşme, her enzimin kendine özgü katalitik aktivitesini yansıtır: Helikaz hidrojen bağlarını koparır, DNA polimeraz polimerizasyonu sağlar, Ligaz DNA parçalarını birleştirir ve RNA primaz sentezi başlatacak primerleri oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Helikaz enziminin görevini analiz edin.
Helikazın çift sarmalı açtığı (hidrojen bağlarını kopardığı) belirlendi.
Replikasyonun başlaması için ipliklerin birbirinden ayrılması gerekir.
2
RNA primaz enziminin başlangıçtaki rolünü belirleyin.
Primazın, polimeraza başlangıç noktası sağlayan primerleri sentezlediği anlaşıldı.
DNA polimeraz enzimi serbest bir 3OH3'-OH ucu olmadan senteze başlayamaz.
3
DNA polimerazın sentez yönünü ve aktivitesini inceleyin.
Polimerazın kalıp zincire uygun nükleotitleri 535' \rightarrow 3' yönünde eklediği doğrulandı.
Yeni sentezlenen her nükleotit, bir önceki nükleotidin şekerindeki 33' karbonuna eklenir.
4
DNA ligaz enziminin son aşamadaki görevini tanımlayın.
Ligazın parçalı sentezlenen (kesintili) bölgeleri birleştirdiği tespit edildi.
Fosfodiester bağları kurarak DNA ipliğinin bütünlüğünü sağlar.

Anahtar Kavram

DNA replikasyonunda görev alan enzimlerin (Helikaz, Polimeraz, Ligaz, Primaz) spesifik biyokimyasal rolleri ve yön bağımlılıkları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 455Soru

Komünitelerde görülen farklı simbiyotik etkileşim türleri ile bu ilişkilere ait özellikleri aşağıda verilmiştir. Buna göre, simbiyotik ilişki isimlerini doğru tanımlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mütualizm
Komensalizm
Parazitizm
Amensalizm

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda Mütualizm karşılıklı fayda sağlanan (+/+), Komensalizm birinin fayda sağladığı (+/0), Parazitizm birinin zarar gördüğü (+/-) ve Amensalizm birinin etkilenmeyip diğerinin zarar gördüğü (0/-) özelliklerle eşleşir.
Simbiyotik ilişkilerde; mütualizmde iki taraf da kazanır (+/+), komensalizmde biri kazanırken diğeri etkilenmez (+/0), parazitizmde biri kazanırken konak kaybeder (+/-), amensalizmde ise biri kaybederken diğeri etkilenmez (0/-). Tanımlar bu biyolojik gerçekliklere göre eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Terimlerin biyolojik tanımlarını analiz etme.
Mütualizm (+/+), Komensalizm (+/0), Parazitizm (+/-) ve Amensalizm (0/-) sembolleriyle ifade edilen ilişkilerdir.
Her bir simbiyotik ilişkinin türler üzerindeki etkisi farklıdır.
2
Mütualizm terimini 'karşılıklı fayda' ilkesiyle birleştirme.
Mütualizm, her iki türün de yarar sağladığı tanım ile eşleşir.
Mütualizmde ayrılık genellikle her iki türe de zarar verir.
3
Komensalizm ve Amensalizm arasındaki nötr (0) durumu ayırt etme.
Komensalizmde nötr olanın yanında bir 'fayda' varken, amensalizmde nötr olanın yanında bir 'zarar' vardır.
Nötr etkileşimlerin hangi canlıyla ilişkili olduğu türü belirler.

Anahtar Kavram

Simbiyotik ilişkilerde türlerin etkilenme durumları (+, -, 0) temel belirleyicidir.

Alternatif Yöntem

İlişkileri '+, -, 0' sembollerine dökerek bir tablo oluşturmak, karmaşık görünen tanımları hızlıca elemenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 456Soru

Tek basamakta gerçekleşen,

2X(g)+Y(k)+3Z(suda)T(g)+2L(suda)2X(g) + Y(k) + 3Z(suda) \rightarrow T(g) + 2L(suda)

tepkimesi için sabit sıcaklıkta gerçekleştirilen işlemler sol sütunda, bu işlemler sonucunda tepkime hızında meydana gelen değişimler ise sağ sütunda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki işlemler ile sağ sütundaki hız değişimlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sabit hacimli kapta X(g)X(g) derişimini 2 katına çıkarırken, Y(k)Y(k) miktarını 3 katına çıkarmak
Sabit sıcaklıkta reaksiyon kabına aynı hacimde saf su ekleyerek sulu çözelti hacmini iki katına çıkarırken X(g)X(g) derişimini sabit tutmak
Sabit sıcaklıkta kap hacmini yarıya indirmek

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sabit hacimli kapta X(g) derişiminin 2 katına çıkarılıp Y(k) miktarının 3 kat��na çıkarılması işlemi, tepkime hızını 4 katına çıkarır. Sulu çözelti hacminin iki katına çıkarılıp X(g) derişiminin sabit tutulması işlemi, tepkime hızını 8'de 1'ine düşürür. Kap hacminin yarıya indirilmesi işlemi ise tepkime hızını 32 katına çıkarır.
Doğru eşleştirmede; katıların hıza etki etmediği bilgisi kullanılarak X derişiminin iki katına çıkarılmasının hızı 4 katına çıkardığı, su eklenerek hacminin iki katına çıkarılmasının Z derişimini yarıya indirdiği ve bunun hızı 8'de 1'ine düşürdüğü, kap hacminin yarıya indirilmesinin ise hem X hem de Z derişimlerini iki katına çıkararak hızı 32 katına çıkardığı görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimenin hız bağıntısının belirlenmesi
Hız bağıntısı: r=k[X]2[Z]3r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z]^3
Tek basamakta gerçekleşen tepkimelerde hız bağıntısı, girenlerin katsayıları üs olarak yazılarak oluşturulur. Saf katı haldeki Y(k)Y(k) maddesi hız bağıntısına yazılmaz.
2
İlk işlemin hız üzerindeki etkisinin hesaplanması
Tepkime hızı 4 katına çıkar.
X(g)X(g) derişimi 2 katına çıkarıldığında [X]2[X]^2 ifadesinden dolayı hız 4 katına çıkar. Katı olan YY maddesi hız bağıntısında yer almadığı için hıza etki etmez.
3
İkinci işlemin hız üzerindeki etkisinin hesaplanması
Tepkime hızı 8'de 1'ine iner.
Hacim iki katına çıkarıldığında Z(suda)Z(suda) derişimi yarıya iner. Hız bağıntısında [Z]3[Z]^3 terimi bulunduğundan hız (1/2)3=1/8(1/2)^3 = 1/8 katına düşer. X(g)X(g) derişimi sabit tutulduğu için hıza ek bir etkisi olmaz.
4
Üçüncü işlemin hız üzerindeki etkisinin hesaplanması
Tepkime hızı 32 katına çıkar.
Kap hacmi yarıya indirildiğinde gaz fazındaki XX ve sulu çözeltideki ZZ derişimleri 2 katına çıkar. Hız bağıntısı r=k[X]2[Z]3r = k \cdot [X]^2 \cdot [Z]^3 olduğundan, yeni hız r2=k(2[X])2(2[Z])3=32rr_2 = k \cdot (2[X])^2 \cdot (2[Z])^3 = 32r olur.

Anahtar Kavram

Reaksiyona giren maddelerin fiziksel hallerinin hız bağıntısına etkisi ve derişim değişimlerinin tepkime hızına matematiksel yansıması.
Soru 457Soru

Popülasyonu oluşturan bireylerin belirli bir alan içindeki yerleşim biçimlerini ifade eden dağılım modelleri ile bu modellerin temel özelliklerini eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kümeli Dağılım
Düzenli Dağılım
Rastgele Dağılım

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Popülasyonlarda görülen kümeli dağılım, bireylerin gruplar oluşturduğu en yaygın modeldir; düzenli dağılımda bireyler arası mesafe sabittir ve etkileşim (rekabet) yoğundur; rastgele dağılımda ise bireylerin yerleşimi birbirinden bağımsızdır.
Kümeli dağılım, bireylerin besin bulma veya korunma avantajı nedeniyle gruplaşmasıyla oluşur ve en yaygın tiptir. Düzenli dağılım, bireylerin birbirini kısıtladığı (rekabet) durumlarda mesafenin eşitlenmesiyle oluşur. Rastgele dağılımda ise bireyler arası etkileşim yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Dağılım modellerinin temel tanımlarını hatırla.
Kümeli (gruplaşma), Düzenli (eşit mesafe), Rastgele (bağımsız konum) kavramları belirlenir.
Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için her modelin ayırt edici özelliğinin bilinmesi gerekir.
2
Açıklamalardaki anahtar ifadeleri (yaygınlık, rekabet, etkileşimsizlik) modellerle ilişkilendir.
En yaygın ifadesi kümeli dağılıma, rekabet ifadesi düzenli dağılıma, konumun etkilenmemesi ifadesi rastgele dağılıma yönlendirir.
Ekolojik modellerin neden-sonuç ilişkilerini kurmak analitik çözüm sağlar.
3
Modelleri ve özellikleri birbirine bağla.
Kümeli - Yaygın topluluklar, Düzenli - Alan savunması/Rekabet, Rastgele - Bağımsız yerleşim eşleşmesi tamamlanır.
Popülasyon dinamiği kurallarına göre doğru gruplandırma yapılır.

Anahtar Kavram

Popülasyon Dağılım Modelleri
Soru 458Soru

Komünitelerde görülen tür içi ve türler arası etkileşimlere ait aşağıdaki kavramları, bu kavramları en iyi ifade eden örnek senaryolarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Rekabetçi Dışlanma İlkesi
Kaynak Paylaşımı
Karakter Kayması
Av-Avcı İlişkisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Rekabetçi dışlanma ilkesi Paramecium deneyiyle, kaynak paylaşımı ötleğen kuşlarının ağaçtaki dağılımıyla, karakter kayması ispinozların gaga yapısındaki değişimle ve av-avcı ilişkisi vaşak-tavşan popülasyon dalgalanmasıyla eşleşir.
Rekabetçi dışlanma zayıf türün elenmesini, kaynak paylaşımı aynı kaynağın farklı bölümlerinin kullanımını, karakter kayması morfolojik adaptasyonu, av-avcı ilişkisi ise sayısal dalgalanmaları ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Ekolojik niş çakışması durumunda ne olacağını analiz etme.
İki türün aynı sınırlı kaynak için yarıştığı ve birinin elendiği 'Paramecium' örneği 'Rekabetçi Dışlanma' ile eşleşir.
Rekabetçi dışlanma, güçlü olanın zayıf olanı ortamdan uzaklaştırmasıdır.
2
Rekabeti azaltma stratejilerini değerlendirme.
Ötleğen kuşlarının ağacı paylaşması 'Kaynak Paylaşımı', ispinozların fiziksel değişimi ise 'Karakter Kayması'dır.
Kaynak paylaşımı davranışsal veya mekansal bir ayrımken, karakter kayması evrimsel ve anatomik bir adaptasyondur.
3
Popülasyonlar arası sayısal ilişkiyi inceleme.
Vaşak ve kar tavşanı örneği 'Av-Avcı İlişkisi'ne aittir.
Av-avcı popülasyonları birbirini takip eden grafiksel dalgalanmalar oluşturur.

Anahtar Kavram

Komünite Ekolojisi: Türler Arası Etkileşimler
Soru 459Soru

Komünitelerde türler arasında görülen rekabet ve av-avcı etkileşimlerine dair verilen aşağıdaki örnekleri, bu durumları ifade eden ekolojik kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aynı ortamda sınırlı besin için yarışan iki paramesyum türünden birinin elenmesi
Bir ağaçtaki böceklerle beslenen beş farklı ötleğen kuşu türünün ağacın farklı bölgelerini kullanması
Sempatrik (aynı coğrafyada) yaşayan ispinoz türlerinde gaga boyutlarının birbirinden farklılaşması
Vaşak ve kar tavşanı popülasyonlarının sayıca birbirini takip eden dalgalanmalar yapması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: Paramesyum deneyi - Rekabetçi dışlanma; Ötleğen kuşlarının ağaç paylaşımı - Kaynak paylaşımı; İspinoz gagalarındaki değişim - Karakter kayması; Vaşak ve tavşan döngüsü - Av-avcı ilişkisi.
Sınırlı kaynaklar için yapılan rekabetin bir türün elenmesiyle sonuçlanması 'rekabetçi dışlanma', kaynakların paylaşımıyla bir arada yaşanması 'kaynak paylaşımı', bu süreçteki morfolojik değişimler 'karakter kayması' ve bir türün diğeriyle beslenmesi 'av-avcı ilişkisi' kavramlarını karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Ekolojik niş benzerliği ve rekabet sonuçlarını değerlendir.
Nişleri çakışan iki türden birinin elenmesi rekabetçi dışlanma olarak tanımlanır.
Paramesyum örneği, ekolojideki en temel rekabetçi dışlanma prensibi göstergesidir.
2
Rekabeti azaltan stratejileri analiz et.
Türlerin aynı kaynağı farklı kısımlarda kullanması kaynak paylaşımı, bu duruma bağlı fiziksel değişimler karakter kaymasıdır.
Ötleğen kuşları habitatı bölerek (kaynak paylaşımı), ispinozlar ise gaga yapılarını değiştirerek (karakter kayması) rekabetin olumsuz etkisinden kurtulur.
3
Türler arası beslenme etkileşimlerini incele.
Vaşak (avcı) ve tavşan (av) arasındaki periyodik grafikler bu iki türün birbirine bağımlı popülasyon dinamiklerini gösterir.
Av-avcı grafikleri tipik olarak birbirini izleyen sinüs dalgaları şeklindedir.

Anahtar Kavram

Komünitelerde türler arası rekabet (dışlanma, paylaşım, karakter kayması) ve av-avcı dinamikleri.
Soru 460Soru

DNA molekülünün kimyasal yapısında yer alan bağ çeşitleri ile bu bağların kurulduğu moleküler birimleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Glikozit Bağı
Ester Bağı
Fosfodiester Bağı
Zayıf Hidrojen Bağı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Glikozit bağı baz ve şeker arasında, ester bağı nükleotit içi şeker ve fosfat arasında, fosfodiester bağı ardışık nükleotitler arasında, zayıf hidrojen bağları ise karşılıklı bazlar arasındadır.
DNA'nın kimyasal yapısında glikozit bağı baz-şeker, ester bağı şeker-fosfat (nükleotit içi), fosfodiester bağı şeker-fosfat (nükleotitler arası) ve hidrojen bağı baz-baz eşleşmelerini kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Bir nükleotidin iç yapısındaki bağların tanımlanması.
Azotlu organik baz ile deoksiriboz şekeri arasında glikozit bağı; deoksiriboz şekeri ile fosfat grubu arasında ise ester bağı kurulur.
Nükleozit ve nükleotit oluşumu için bu bağların kurulması zorunludur.
2
DNA zincirinin uzamasını sağlayan bağın belirlenmesi.
Bir nükleotidin fosfatı ile diğerinin şekeri arasındaki bağ fosfodiester bağıdır.
Polinükleotit zinciri, 3' ve 5' karbonları üzerinden kurulan bu köprülerle oluşur.
3
Çift sarmal yapıyı bir arada tutan etkileşimin belirlenmesi.
Karşılıklı bazlar (A=T ve G≡C) arasında zayıf hidrojen bağları kurulur.
DNA'nın heliks yapısının kararlılığı ve zincirlerin ayrılabilmesi için bu zayıf fiziksel etkileşimler gereklidir.

Anahtar Kavram

DNA'nın birincil (fosfodiester) ve ikincil (hidrojen bağları) yapısal özellikleri.
ÖncekiSayfa 23 / 90Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin