Examkin

Tüm alıştırma soruları

1797 soru

Tüm türler8,734Çoktan seçmeli4,865Çoklu seçim1Doğru / Yanlış289Sayısal852Eşleştirme1,797Sıralama842Boşluk doldurma63Kısa cevap25
Soru 481Soru →

Protein sentezi sürecinde genetik bilginin aktarımında rol oynayan üçlü nükleotit dizileri ve bu dizilerin bulunduğu moleküller aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Genetik Kod
Kodon
Antikodon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Genetik Kod DNA üzerindeki birimdir; Kodon mRNA üzerindeki birimdir; Antikodon ise tRNA üzerindeki birimdir.
Genetik kod, bilginin kaynağı olan DNA üzerindeki; kodon, mesajı taşıyan mRNA üzerindeki; antikodon ise taşıma işlemini yapan tRNA üzerindeki üçlü nükleotit dizileridir.

Adım Adım Çözüm

1
Genetik bilginin akış yönünü analiz edin.
Bilgi DNA→mRNA→tRNADNA \rightarrow mRNA \rightarrow tRNA (veya amino asit) yönünde akar.
Her molekül üzerindeki üçlü şifre farklı adlandırılır.
2
Kavramları bulundukları nükleik asitlerle eşleştirin.
Genetik Kod DNA'da, Kodon mRNA'da, Antikodon tRNA'da bulunur.
Bu adlandırmalar biyoloji literatüründe moleküler bazlı tanımlanmıştır.
3
Tanımları doğrulayın.
DNA'daki dizi genetik bilgiyi saklar (Genetik Kod), mRNA'daki dizi amino asit çeşidini belirler (Kodon), tRNA'daki dizi ise kodonla eşleşmeyi sağlar (Antikodon).
Süreç boyunca bilginin korunması ve tercüme edilmesi bu birimler aracılığıyla olur.

Anahtar Kavram

Genetik bilginin protein sentezi sürecinde nükleik asitler arasındaki terminolojik hiyerarşisi.

Daha Fazla Pratik

Farklı canlılarda aynı amino asidi şifreleyen kodonların benzerliğini (genetik kodun evrenselliği) inceleyen bir soru çözülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 482Soru →

Protein sentezi sürecinde görev alan nükleik asit dizilimleri ve bu dizilimlerin özellikleri ile ilgili aşağıda verilen ifadeleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

mRNA Kodonu: 5′−AUG−3′5'-AUG-3'
mRNA Kodonu: 5′−UGA−3′5'-UGA-3'
tRNA Antikodonu: 3′−CGA−5′3'-CGA-5'
DNA Kalıp İpliği: 3′−CCC−5′3'-CCC-5'

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA üzerindeki başlatma kodonu metiyonini şifrelerken, durdurucu kodonların amino asit karşılığı yoktur. tRNA antikodonları mRNA kodonlarına tamamlayıcı olarak bağlanır ve DNA kalıp ipliği mRNA sentezine rehberlik eder.
Doğru eşleştirmede; metiyonin amino asidini belirleyen 'başlatma kodonu' AUGAUG'dir. Herhangi bir amino asit karşılığı olmayan 'durdurucu kodonlar'dan biri UGAUGA'dır. 3′−CGA−5′3'-CGA-5' dizilimine sahip bir antikodon, baz eşleşmesi kuralına göre 5′−GCU−3′5'-GCU-3' kodonu ile eşleşir. DNA kalıp ipliğindeki 3′−CCC−5′3'-CCC-5' dizisi ise transkripsiyonla 5′−GGG−3′5'-GGG-3' kodonunu oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Kodon ve antikodon arasındaki baz eşleşmesi kurallarını analiz etme.
mRNA'daki kodonlar 5′→3′5' \rightarrow 3' yönündeyken, tRNA'daki antikodonlar 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde ve tamamlayıcıdır (A−U,G−CA-U, G-C).
Protein sentezinde doğru amino asidin taşınması için bu özgül eşleşme zorunludur.
2
Özel kodonların işlevlerini belirleme.
AUGAUG başlatma, UGAUGA ise durdurucu kodon olarak işlev görür.
Sentezin nerede başlayıp nerede biteceği bu genetik şifrelerle kontrol edilir.
3
DNA ve mRNA arasındaki transkripsiyon ilişkisini kurma.
DNA kalıp ipliği 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunur ve mRNA 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde sentezlenir.
RNA polimeraz enzimi kalıp ipliği temel alarak tamamlayıcı nükleotitleri dizer.

Anahtar Kavram

Genetik Şifre, Kodon ve Antikodon Uyumu
Soru 483Soru →

Hücrelerde genetik bilginin protein sentezine aktarılma sürecinin ilk basamağı olan transkripsiyon (yazılım) mekanizmasında çeşitli yapılar görev almaktadır. Aşağıdaki tabloda verilen transkripsiyon bileşenlerini, bu süreçteki temel görevleri veya özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

RNA polimeraz
Promotör
Kalıp iplik
ATP

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

RNA polimeraz enzimi DNA'yı açıp sentezi yapar; promotör başlama bölgesini işaretler; kalıp iplik şifrenin alındığı 3′→5′3' \rightarrow 5' yönündeki zincirdir; ATP ise bu süreçte harcanan enerjiyi sağlar.
RNA polimeraz transkripsiyonu yürüten temel enzimdir (2), promotör enzimin bağlandığı başlangıç dizisidir (1), kalıp iplik 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunan şablondur (3) ve ATP sürecin enerji kaynağıdır (4).

Adım Adım Çözüm

1
Enzimatik aktiviteyi belirle.
RNA polimerazın hem helikaz benzeri (açma) hem de polimeraz (ekleme) işlevi olduğu saptanır.
Transkripsiyonda DNA sarmalını ayrı bir helikaz değil, RNA polimerazın kendisi açar.
2
Başlangıç sinyalini tanımla.
Promotörün bir genin 'açılış' sinyali ve enzimin tutunma noktası olduğu belirlenir.
Sentezin rastgele bir noktadan değil, genin başından başlaması için promotör dizisi kritiktir.
3
Okuma yönünü analiz et.
Kalıp ipliğin 3′→5′3' \rightarrow 5' yönünde okunarak 5′→3′5' \rightarrow 3' yönünde mRNA sentezlendiği ayırt edilir.
Nükleik asit sentezinde enzimler kalıbı her zaman 3′3' ucundan 5′5' ucuna doğru okur.
4
Enerji ihtiyacını değerlendir.
Nükleotitler arasındaki fosfodiester bağlarının kurulması için ATP harcandığı sonucuna varılır.
Biyokimyasal sentez reaksiyonları (anabolizma) enerji tüketir.

Anahtar Kavram

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz enzimi aracılığıyla, ATP harcanarak mRNA'ya aktarılması sürecidir.
Soru 484Soru →

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecinde görev alan yapılar ile bu yapıların işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları doğru işlevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

RNA polimeraz
Promotör
Kalıp iplik
Terminasyon bölgesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

RNA polimeraz enzimi DNA'yı açıp RNA sentezlemekle (right_2), Promotör başlangıç sinyaliyle (right_1), Kalıp iplik şifre rehberliğiyle (right_3) ve Terminasyon bölgesi ise sentezi bitirmekle (right_4) eşleşir.
Transkripsiyon süreci, RNA polimerazın promotöre bağlanmasıyla başlar, kalıp ipliği rehber alarak uzar ve terminasyon dizisinde sona erer. Bu eşleşmeler sürecin biyokimyasal adımlarını tam olarak karşılar.

Adım Adım Çözüm

1
Enzimin belirlenmesi
RNA polimeraz, transkripsiyonda hem helikaz benzeri hem de polimerizasyon işlevi gören enzimdir.
Replikasondan farklı olarak transkripsiyonda DNA ipliklerini RNA polimeraz açar.
2
Başlangıç bölgesinin belirlenmesi
Promotör dizisi, transkripsiyonun nereden başlayacağını belirler.
RNA polimerazın DNA üzerinde bağlandığı spesifik tanıma bölgesidir.
3
Kalıp görevinin belirlenmesi
Kalıp iplik, mRNA nükleotit dizilimini belirleyen DNA zinciridir.
mRNA, DNA'nın iki ipliğinden sadece biri (kalıp olan) üzerinden sentezlenir.
4
Sonlanma mekanizmasının belirlenmesi
Terminasyon bölgesi sentezi durdurur.
Bu bölgeye gelindiğinde RNA polimeraz ve sentezlenen RNA, DNA'dan ayrılır.

Anahtar Kavram

Transkripsiyon Mekanizması ve Temel Bileşenleri
Soru 485Soru →

Ökaryot bir hücrede gerçekleşen protein sentezi (translasyon) sürecinde, ribozomun büyük alt biriminde bulunan bölgeler ile bu bölgelerde gerçekleşen temel olayları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

A bölgesi (Aminoasil bölgesi)
P bölgesi (Peptidil bölgesi)
E bölgesi (Çıkış bölgesi)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

A bölgesi - Yeni tRNA girişi; P bölgesi - Polipeptit zinciri ve peptit bağı oluşumu; E bölgesi - Boş tRNA çıkışı.
Translasyon sürecinde ribozomun A (Aminoasil) bölgesi yeni amino asitlerin giriş kapısı, P (Peptidil) bölgesi peptit bağlarının kurulduğu merkez, E (Exit) bölgesi ise işi biten tRNA'ların çıkış noktasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ribozomun büyük alt birimindeki üç bölgenin (A, P, E) işlevsel sırasını analiz et.
tRNA'lar ribozoma A bölgesinden girer, P bölgesinde bağ kurar ve E bölgesinden ayrılır.
Translasyonun elongasyon (uzama) evresi bu düzenli döngüyle gerçekleşir.
2
Bölgelerin isimlerinden (Aminoasil, Peptidil, Exit) yola çıkarak görev tanımlarını belirle.
A (Aminoasil) = Amino asit kabul; P (Peptidil) = Peptit bağı; E (Exit) = Çıkış.
Bölge isimleri içerdikleri moleküllerin kimyasal durumunu yansıtır.
3
Sol sütundaki terimleri sağ sütundaki karşılıklarıyla eşleştir.
I-3, II-1, III-2 şeklinde bir eşleşme oluşur.
Biyolojik mekanizma bu sıralama ve işlev dağılımı üzerine kuruludur.

Anahtar Kavram

Ribozomun A, P ve E bölgeleri, protein sentezinde tRNA'ların sırasıyla bağlandığı, peptit bağı oluşturduğu ve ayrıldığı özelleşmiş kısımlardır.
Soru 486Soru →

Translasyon (okuma) sürecinde görev alan yapılar ile bu yapıların gerçekleştirdiği temel işlevler aşağıda verilmiştir. Yapıları, sahip oldukları doğru işlevlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

mRNA üzerindeki AUGAUG kodonu
Ribozomun büyük alt birimi
tRNA'nın antikodon bölgesi
Durdurucu (StopStop) kodonları

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

mRNA üzerindeki AUGAUG kodonu başlangıç işleviyle, ribozomun büyük alt birimi peptit bağı oluşumuyla, tRNA antikodonu kodon eşleşmesiyle ve durdurucu kodonlar translasyonun sonlanmasıyla eşleşmelidir.
Eşleşmeler translasyonun temel mekanizmasını yansıtmaktadır: AUGAUG başlangıcı, büyük alt birim peptit bağını, antikodon doğru eşleşmeyi ve durdurucu kodonlar ise sonlanmayı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç kodonunun görevini analiz etme
AUGAUG kodonunun translasyonun başlama sinyali olduğu belirlendi.
Translasyon süreci her zaman metiyonin amino asidini şifreleyen bu kodonla başlar.
2
Ribozom alt birimlerinin rollerini ayırt etme
Büyük alt birimin peptit bağı oluşumunda katalizör olduğu belirlendi.
Ribozomun büyük alt birimi, peptidil transferaz aktivitesi gösteren rRNArRNA içerir.
3
tRNA'nın okuma mekanizmasını inceleme
Antikodonun mRNA ile bağ kurarak amino asit taşıdığı belirlendi.
Genetik kodun okunması, antikodon ve kodon arasındaki geçici zayıf hidrojen bağları sayesinde gerçekleşir.
4
Translasyonun bitiş sinyallerini tanımlama
Durdurucu kodonların amino asit karşılığı olmadığı ve süreci bitirdiği belirlendi.
Hücrede bu kodonlara uygun tRNA antikodonu bulunmaz, bunun yerine sonlandırıcı proteinler bağlanır.

Anahtar Kavram

Translasyon sürecinde mRNA, tRNA ve ribozomun yapısal ve işlevsel koordinasyonu.
Soru 487Soru →

Protein sentezinin translasyon (okuma) evresinde görev alan çeşitli yapılar ve bu yapıların işlevleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları ilgili oldukları doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Antikodon
Ribozomun küçük alt birimi
Büyük alt birim (Peptidil transferaz)
Durdurucu (Stop) kodonu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Translasyon sürecinde antikodon tRNAtRNA üzerinde yer alır, küçük alt birim mRNAmRNA bağlama yeridir, büyük alt birim peptit bağlarını kurar ve durdurucu kodonlar serbest bırakma faktörü ile etkileşime girer.
Verilen eşleştirmelerde; antikodonun tRNAtRNA üzerindeki tanıyıcı dizi olduğu, mRNAmRNA'nın sentez başında küçük alt birime bağlandığı, peptit bağlarının büyük alt birimdeki enzim aktivitesiyle oluştuğu ve durdurucu kodonların protein yapılı bir faktörle etkileşerek sentezi bitirdiği bilgileri birbiriyle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
tRNAtRNA yapısının incelenmesi
Antikodonun tRNAtRNA üzerinde olduğu belirlenir.
Antikodon, mRNAmRNA üzerindeki kodonu tanıyarak uygun amino asidin getirilmesini sağlar.
2
Ribozom alt birimlerinin işlevlerinin analizi
Küçük alt birimin mRNAmRNA ile, büyük alt birimin ise peptit bağı oluşumuyla ilişkili olduğu belirlenir.
Protein sentezi başlamadan önce mRNAmRNA önce küçük alt birime bağlanır, büyük alt birim ise katalizör (ribozim) görevi görür.
3
Sonlanma mekanizmasının kontrolü
Durdurucu kodonların tRNAtRNA karşılığı olmadığı ve protein faktörleriyle çalıştığı belirlenir.
UAA, UAG ve UGA kodonları geldiğinde AA bölgesine serbest bırakma faktörü (RFRF) girer.

Anahtar Kavram

Translasyon Bileşenleri ve İşlevsel Eşleşmeleri

Daha Fazla Pratik

Polizom (poliribozom) yapısının aynı mRNAmRNA'dan kısa sürede çok sayıda kopya üretilmesindeki rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 488Soru →

Canlılarda ATP sentezi (fosforilasyon), enerjinin kaynağına ve sentez mekanizmasına göre farklılık gösterir. Aşağıda verilen fosforilasyon çeşitlerini, bu süreçlerin gerçekleşme mekanizması veya karakteristik özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Substrat Düzeyinde Fosforilasyon
Oksidatif Fosforilasyon
Fotofosforilasyon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Substrat düzeyinde fosforilasyon glikoliz ve Krebs döngüsündeki doğrudan enzim etkisine, oksidatif fosforilasyon ETS düzeneğine, fotofosforilasyon ise ışık enerjisi kullanımına karşılık gelmektedir.
Substrat düzeyinde fosforilasyon glikoliz ve Krebs'te enzimlerle gerçekleşir; oksidatif fosforilasyon ETS elemanlarını ve elektron enerjisini kullanır; fotofosforilasyon ise ışık enerjisine bağımlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Substrat düzeyinde fosforilasyonun tanımını analiz etmek.
Tüm canlılarda ortak olan glikoliz ve oksijenli solunumdaki Krebs döngüsünde görülen, enzim aracılı fosfat aktarımı olduğu belirlenir.
En temel ve evrensel ATP üretim yoludur.
2
Oksidatif fosforilasyon mekanizmasını incelemek.
Elektron taşıma sisteminin (ETS) görev aldığı ve kemiozmotik hipoteze göre ATP sentezlenen süreç olduğu tespit edilir.
Oksijenli ve oksijensiz solunum yapan canlılarda ATP üretiminin ana kaynağıdır.
3
Fotofosforilasyonun karakteristik özelliğini belirlemek.
Sadece ışık varlığında klorofil pigmenti kullanan canlılarda gerçekleştiği anlaşılır.
Işık enerjisinin ATP'ye dönüşümünü tanımlar.

Anahtar Kavram

Canlılarda ATP üretim yöntemleri olan fosforilasyon çeşitlerinin (substrat düzeyinde, oksidatif ve fotofosforilasyon) mekanik ve biyokimyasal farkları.

Daha Fazla Pratik

Kemiozmotik hipotez ve ATP sentaz enziminin bu fosforilasyon çeşitlerindeki ortak rolünü inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 489Soru →

Hücredeki genetik bilgi akışını ifade eden santral dogma süreçleri ile bu süreçlerde görev alan yapısal organizasyonlara ait tanımlar aşağıda karışık olarak verilmiştir. Kavramları en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Replikasyon
Transkripsiyon
Translasyon
Polizom

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Replikasyon, DNA sentezini (fosfodiester bağları); Transkripsiyon, mRNA sentezini (RNA polimeraz); Translasyon, protein sentezini (peptit bağları); Polizom ise aynı proteinden çok sayıda ve hızlı üretim yapılmasını ifade eder.
Santral dogma olayları sırasıyla replikasyon (DNA kopyalama), transkripsiyon (RNA sentezi) ve translasyon (protein sentezi) basamaklarından oluşur. Polizom ise tek bir mRNA zincirine birden fazla ribozomun bağlanarak aynı proteinden aynı anda çok sayıda üretilmesini sağlayan bir organizasyondur.

Adım Adım Çözüm

1
Replikasyon kavramının hücresel karşılığını belirleme.
DNA'nın kopyalanması.
Hücre bölünmesi öncesinde genetik materyalin aktarımı için DNA sentezi şarttır.
2
Transkripsiyon sürecini tanımlama.
DNA'dan RNA sentezi.
Genetik bilginin protein sentezine aktarılabilmesi için öncelikle bir elçi moleküle (mRNA) yazılması gerekir.
3
Translasyon ve ribozom ilişkisini kurma.
Protein sentezi.
mRNA'daki nükleotit dilinin amino asit diline çevrildiği yer ribozomdur.
4
Polizom yapısının işlevini analiz etme.
Hızlı ve çok sayıda protein sentezi.
Hücrenin metabolik ihtiyaçları doğrultusunda aynı proteinden bol miktarda üretilmesi polizomlarla sağlanır.

Anahtar Kavram

Santral dogma, genetik bilginin DNA'dan proteine tek yönlü akışını; polizom ise bu akışın translasyon aşamasındaki verimliliğini temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Protein sentezi hızı ve verimliliği arasındaki farkı kavramak için polizomların bitki ve hayvan hücrelerindeki benzerliklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 490Soru →

Bitki hücrelerinde fotosentezin gerçekleştiği kloroplast organelinin bölümleri ile bu süreçte görev alan pigmentleri, karşılarında verilen temel görev veya özelliklerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Granum
Stroma
Klorofill
Karotenoitler

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Granum - ışığa bağımlı reaksiyonların merkezi; Stroma - sıvı kısım ve karbondioksit özümleme yeri; Klorofill - elektronları uyarılan birincil pigment; Karotenoitler - yardımcı ve koruyucu pigment.
Granum, ışığa bağımlı reaksiyonların gerçekleştiği tilakoit yığınlarıdır; Stroma, enzimlerin ve genetik materyalin bulunduğu, Calvin döngüsünün gerçekleştiği sıvıdır; Klorofill, fotosentezin merkezinde yer alan ışık soğurucu moleküldür; Karotenoitler ise spektrumu genişleten yardımcı pigmentlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kloroplastın yapısal kısımlarını analiz etme
Granumun tilakoit yapılardan oluştuğu, stromanın ise sıvı faz olduğu belirlenir.
Fotosentezin iki ana evresinin gerçekleştiği bölgeleri ayırt etmek için gereklidir.
2
Pigmentlerin fonksiyonlarını belirleme
Klorofilin ana pigment, karotenoitlerin ise yardımcı (aksesuar) pigment olduğu anlaşılır.
Işığın soğurulması ve enerji aktarımı mekanizmasını anlamak için gereklidir.
3
Yapı ve fonksiyonları eşleştirme
Granum ışığa bağımlı evreyle, stroma ışıktan bağımsız evreyle, klorofill temel soğurmayla, karotenoitler ise yardımcılıkla eşleşir.
Soruda istenen doğru kavramsal bağları kurmak için son adımdır.

Anahtar Kavram

Kloroplastın Yapısı ve Fotosentez Pigmentlerinin Görevleri

Daha Fazla Pratik

Engelmann deneyini ve farklı ışık dalga boylarının fotosentez hızı üzerindeki etkisini inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 491Soru →

Aşağıda IUPAC adları verilen alken bileşiklerini, karşılarında karışık olarak verilen yarı açık formülleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

44-Metil-22-penten
3,33,3-Dimetil-11-büten
2,32,3-Dimetil-22-büten

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

44-Metil-22-penten bileşiği CH3−CH=CH−CH(CH3)2CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2 ile, 3,33,3-Dimetil-11-büten bileşiği CH2=CH−C(CH3)3CH_2=CH-C(CH_3)_3 ile, 2,32,3-Dimetil-22-büten bileşiği ise (CH3)2C=C(CH3)2(CH_3)_2C=C(CH_3)_2 ile eşleşir.
IUPAC kuralları uygulandığında; 44-Metil-22-penten bileşiğinin yarı açık formülü CH3−CH=CH−CH(CH3)2CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2, 3,33,3-Dimetil-11-büten bileşiğinin yarı açık formülü CH2=CH−C(CH3)3CH_2=CH-C(CH_3)_3 ve 2,32,3-Dimetil-22-büten bileşiğinin yarı açık formülü (CH3)2C=C(CH3)2(CH_3)_2C=C(CH_3)_2 olarak doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
44-Metil-22-penten adlandırmasını analiz etmek.
En uzun karbon zincirinin 5 karbonlu (penten) olduğu, ikili bağın 2. karbondan başladığı ve 4. karbonda bir metil (CH3CH_3) grubu bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül CH3−CH=CH−CH(CH3)2CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2 şeklindedir.
IUPAC kurallarına göre ikili bağ içeren en uzun zincir seçilir ve numaralandırma ikili bağa en yakın uçtan başlar.
2
3,33,3-Dimetil-11-büten adlandırmasını analiz etmek.
En uzun karbon zincirinin 4 karbonlu (büten) olduğu, ikili bağın 1. karbondan başladığı ve 3. karbonda iki adet metil grubu (CH3CH_3) bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül CH2=CH−C(CH3)3CH_2=CH-C(CH_3)_3 şeklindedir.
Çift bağ 1. konumda olduğunda zincir numaralandırması ikili bağın olduğu uçtan başlar ve bağlı grupların yerleri buna göre belirtilir.
3
2,32,3-Dimetil-22-büten adlandırmasını analiz etmek.
En uzun karbon zincirinin 4 karbonlu (büten) olduğu, ikili bağın 2. karbondan başladığı ve hem 2. hem de 3. karbonlarda birer metil grubu (CH3CH_3) bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül (CH3)2C=C(CH3)2(CH_3)_2C=C(CH_3)_2 şeklindedir.
Çift bağın her iki uca eşit mesafede olması durumunda, dallanmaların yoğun olduğu uçtan numaralandırma yapılır.

Anahtar Kavram

Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması ve yarı açık formüllerinin eşleştirilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 492Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen organik ve anorganik karbon bileşiklerine ait özellikler ile sağ sütunda verilen hibritleşme türü veya orbital örtüşmelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

H2COH_2CO (metanal) molekülündeki karbon atomunun hibritleşme türü
C2H2C_2H_2 (etin) molekülünde karbon-karbon σ\sigma bağını oluşturan örtüşme
C2H6C_2H_6 (etan) molekülünde karbon-karbon σ\sigma bağını oluşturan örtüşme
CO2CO_2 (karbon dioksit) molekülündeki karbon atomunun hibritleşme türü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanal sp2sp^2 hibritleşmesiyle, etin molekülündeki karbon-karbon σ\sigma bağı sp−spsp-sp örtüşmesiyle, etan molekülündeki karbon-karbon σ\sigma bağı sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesiyle ve karbon dioksit spsp hibritleşmesiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede: metanal molekülündeki karbon atomu 3 doğrultuya sahip olduğu için sp2sp^2 hibritleşmesi yapar. Etin molekülündeki karbon atomları spsp hibritleşmesi yaptığından aralarındaki sigma bağı sp−spsp-sp örtüşmesiyle oluşur. Etan molekülündeki karbonlar sp3sp^3 hibritleşmesi yaptığından karbon-karbon sigma bağı sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesiyle oluşur. Karbon dioksitte karbon atomu 2 doğrultuya sahip olduğu için spsp hibritleşmesi yapar.

Adım Adım Çözüm

1
Metanal (H2COH_2CO) molekülünün Lewis yapısını yazarak karbon atomunun doğrultu sayısını belirlemek.
Karbon atomu oksijen ile ikili bağ (1 σ\sigma, 1 π\pi) ve iki hidrojen ile tekli bağlar yapar. Toplam 3 σ\sigma bağı (3 doğrultu) bulunur.
Karbon atomunun hibritleşme türü, etrafındaki sigma bağı sayısı ve ortaklanmamış elektron çifti sayısı (doğrultu sayısı) ile belirlenir.
2
Etin (C2H2C_2H_2) molekülünün yapısını inceleyerek karbon-karbon arasındaki bağların türünü belirlemek.
Etin molekülü H−C≡C−HH-C\equiv C-H yapısındadır. Karbon atomları 2 doğrultuya sahip olduğu için spsp hibritleşmesi yapmıştır ve aralarındaki sigma bağı sp−spsp-sp örtüşmesiyle oluşur.
Üçlü bağdaki sigma bağının hangi orbitallerin örtüşmesiyle oluştuğunu saptamak için karbon atomlarının hibritleşme durumunu bulmak gerekir.
3
Etan (C2H6C_2H_6) molekülündeki karbon atomlarının bağ yapısını ve orbital örtüşmesini belirlemek.
Etan molekülünde karbon atomları arasında tekli sigma bağı bulunur. Her iki karbon da 4 doğrultuya sahip olduğundan sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. Karbon-karbon bağı sp3−sp3sp^3-sp^3 örtüşmesiyle kurulur.
Tekli karbon-karbon bağının oluşumuna katılan hibrit orbitallerini belirlemek.
4
Karbon dioksit (CO2CO_2) molekülündeki karbon atomunun doğrultu sayısını ve hibritleşmesini bulmak.
Merkezdeki karbon atomu iki oksijen atomuyla çift bağ yapar (O=C=OO=C=O). Karbon atomu üzerinde ortaklanmamış elektron çifti yoktur ve etrafında 2 doğrultu (2 σ\sigma bağı) bulunduğundan spsp hibritleşmesi yapmıştır.
Çift bağ içeren anorganik bir karbon bileşiğinde karbonun hibritleşmesini belirlemek.

Anahtar Kavram

Karbon atomlarının yaptığı hibritleşme türleri ve bağ oluşumundaki orbital örtüşmeleri.
Soru 493Soru →

Klorofil sentezleme yeteneği olmayan kemosentetik bakteriler ile fotoototrof bitkilerin karbon fiksasyonu ve enerji elde etme mekanizmaları arasındaki temel benzerlik ve farkları analiz etmek isteyen bir öğrenci, bu iki süreçte görev alan molekülleri ve işlevlerini karşılaştırmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen kemosentez ve fotosentez süreçlerindeki olayları/kaynakları, sağ sütundaki en doğru fizyolojik açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kemosentetik karbondioksit (CO2CO_2) indirgenmesi reaksiyonlarında organik besin sentezi için kullanılan hidrojen ve elektron kaynağı
Bitkisel fotofosforilasyonu başlatmak ve reaksiyon merkezindeki kayıp elektronları tamamlamak amacıyla fotolize uğratılan molekül
Nitrifikasyon bakterilerinin hücresel ETS mekanizmalarında oksidatif düzeyde ATP sentezlemek için kullandığı birincil enerji kaynağı
Hem kemosentez hem de fotosentez reaksiyonlarında sentezlenecek organik monomerlerin yapısındaki karbonun kökeni

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 1. madde sağ sütundaki 1. maddeyle; 2. madde sağ sütundaki 2. maddeyle; 3. madde sağ sütundaki 3. maddeyle; 4. madde ise sağ sütundaki 4. maddeyle eşleşir. Sağ sütundaki 5. madde ise herhangi bir eşleşmesi olmayan yanıltıcı bir seçenektir.
Kemosentetik karbondioksit fiksasyonunda kullanılan elektron/hidrojen kaynağı su molekülüdür; bitkisel fotosentezde fotoliz edilen ve atmosfere oksijen veren kaynak su molekülüdür; nitrifikasyon bakterilerinin enerji eldesinde oksitlediği maddeler amonyak ve nitrittir; her iki süreçte de organik monomerin karbon kaynağı karbondioksittir.

Adım Adım Çözüm

1
Kemosentez ve fotosentez süreçlerinde kullanılan karbon kaynağını belirleme
Hem fotoototrof hem de kemoototrof canlılarda karbon fiksasyonunda kullanılan tek karbon kaynağının karbondioksit (CO2CO_2) olduğu saptanır. Bu durum, karbondioksit ile organik monomerlerin karbon kökenini eşleştiren dördüncü sol ifadeyi dördüncü sağ açıklama ile eşleştirir.
Ototrof organizmaların temel ortak özelliklerinden biri olan karbondioksit tüketimini doğrulamak.
2
Fotosentezde suyun rolünü ve elektron kaynağı olma özelliğini analiz etme
Bitkisel fotosentezde ışık enerjisiyle suyun fotoliz edilerek fotosistemlerin elektron açığını kapattığı ve atmosfere oksijen salınmasına yol açtığı belirlenir. Bu, ikinci sol ifadeyi ikinci sağ açıklama ile eşleştirir.
Fotosentezdeki fotoliz reaksiyonunun kemosentezden farkını ortaya koymak.
3
Kemosentezde suyun rolünü ve elektron/hidrojen kaynağı olma özelliğini analiz etme
Kemosentezde organik besin sentezi için kullanılan hidrojen ve elektronların kaynağının su (H2OH_2O) olduğu, ancak bu sürecin ışık ve klorofilden bağımsız olarak gerçekleştiği saptanır. Bu, birinci sol ifadeyi birinci sağ açıklama ile eşleştirir.
Kemosentezde inorganik maddelerin sadece enerji eldesinde kullanıldığı, besin sentezindeki hidrojen kaynağının ise su olduğu gerçeğini ayırt etmek.
4
Kemosentetik bakterilerin enerji kaynağını ve nitrifikasyondaki rolünü belirleme
Nitrifikasyon bakterilerinin (Nitrosomonas ve Nitrobacter) enerji elde etmek amacıyla amonyak (NH3NH_3) ve nitriti (NO2−NO_2^-) oksitlediği belirlenir. Bu, üçüncü sol ifadeyi üçüncü sağ açıklama ile eşleştirir.
Kemosentezin enerji eldesi evresiyle karbon fiksasyonu evresi arasındaki inorganik madde kullanımı farkını netleştirmek.

Anahtar Kavram

Kemosentez yapan canlıların inorganik maddeleri oksitleyerek kimyasal enerji elde etmesi ve bu enerjiyi kullanarak karbondioksit ve su yardımıyla organik besin sentezlemesi süreci.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 494Soru →

Diploid kromozom sayısı 2n=322n = 32 olan kapalı tohumlu bir bitkinin üreme organlarında gerçekleşen gametogenez ve döllenme süreçlerindeki bazı hücre/çekirdek yapıları ile bu yapıların özellikleri aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, soldaki hücre/çekirdek yapıları ile sağdaki özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sinerjit hücresi
Mikrospor ana hücresi
Primer endosperm çekirdeği
Generatif (üretken) çekirdek

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sinerjit hücresi - 1616 kromozomlu olup polen tüpünü yönlendiren salgıyı üreten hücre; Mikrospor ana hücresi - 3232 kromozomlu olup başçıkta mayoz geçirerek tetrat oluşturan hücre; Primer endosperm çekirdeği - 4848 kromozomlu olup üçlü birleşmeyle oluşan triploid çekirdek; Generatif çekirdek - 1616 kromozomlu olup polende oluşan ve polen tüpünde sperm çekirdeklerini oluşturan çekirdek.
Sinerjit hücresi, dişi gametofitte 1616 kromozomlu (nn) olan ve polen tüpünün mikropile yönlenmesini sağlayan kimyasalları salgılayan yardımcı hücredir. Mikrospor ana hücresi, erkek üreme organının anter kısmındaki polen keselerinde bulunan ve mayoz geçirerek polenleri oluşturan diploid (2n=322n = 32) ana hücredir. Primer endosperm çekirdeği, çift döllenmede polar çekirdekler ile sperm çekirdeğinin kaynaşmasıyla oluşan triploid (3n=483n = 48) yapıdır. Generatif çekirdek ise polende bulunan 1616 kromozomlu (nn) çekirdek olup, tozlaşma sonrası polen tüpü içinde mitozla iki sperm çekirdeğini meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Bitkinin diploid kromozom sayısı 2n=322n = 32 olarak verilmiştir. Buradan haploid kromozom sayısı n=16n = 16 ve triploid kromozom sayısı 3n=483n = 48 olarak hesaplanır.
Haploid hücreler 1616, diploid hücreler 3232, triploid hücreler ise 4848 kromozoma sahip olmalıdır.
Hücrelerin ve çekirdeklerin kromozom sayılarını belirlemek için diploid kromozom sayısı üzerinden temel hesaplama yapılır.
2
Mikrospor ana hücresi incelenir. Bu hücre çiçeğin erkek organının başçık kısmında yer alan ve mayoz geçirerek polenleri (mikrosporları) oluşturacak olan diploid (2n=322n = 32) hücredir.
Mikrospor ana hücresinin 3232 kromozomlu olduğu ve mayozla tetrat oluşturduğu belirlenerek ilgili tanımla eşleştirilir.
Erkek üreme organındaki ana hücrenin ploidi ve bölünme özelliklerini doğrulamak.
3
Sinerjit hücresi incelenir. Dişi gametofit gelişimi sırasında megaspor hücresinin (n=16n = 16) ardışık 33 mitoz geçirmesiyle oluşan sekiz çekirdekli embriyo kesesindeki mikropil ucunda bulunan iki yardımcı hücreden biridir. Polen tüpünün mikropile yönlendirilmesini sağlayan kimyasalları salgılar.
Sinerjit hücresinin 1616 kromozomlu haploid yapısı ve polen tüpü yönlendirme işlevi eşleştirilir.
Dişi gametofit yapılarının gelişim aşamalarını ve işlevlerini belirlemek.
4
Generatif çekirdek incelenir. Mikrospor hücresinin (n=16n = 16) polen tanesi oluşumu sırasında geçirdiği mitoz bölünme (karyokinez) sonucu polen içerisinde oluşan haploid çekirdektir. Tozlaşmadan sonra polen tüpünde bir kez daha mitoz geçirerek iki adet haploid sperm çekirdeğini meydana getirir.
Generatif çekirdeğin 1616 kromozomlu haploid yapısı ve polen tüpünde sperm oluşturma özelliği eşleştirilir.
Erkek gametofitteki çekirdeklerin oluşum sırasını ve döllenmeye giden süreci takip etmek.
5
Primer endosperm çekirdeği incelenir. Çift döllenme sırasında, embriyo kesesinin merkezindeki iki polar çekirdek (n+nn+n) ile polen tüpünden gelen bir sperm çekirdeğinin (nn) kaynaşması sonucu oluşan triploid (3n=483n = 48) yapıdır.
Primer endosperm çekirdeğinin 4848 kromozomlu triploid yapısı eşleştirilir.
Çift döllenme olayının (üçlü birleşmenin) kromozomal sonucunu analiz etmek.

Anahtar Kavram

Çiçekli bitkilerde gametogenez (mikrosporogenez ve megasporogenez) süreçlerindeki hücre bölünmeleri, gametofit yapıların hücresel özellikleri ve döllenme sonucu oluşan yapıların kromozom sayılarının belirlenmesi.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 495Soru →

Bitkilerde kloroplastın tilakoit membranında gerçekleşen ışığa bağımlı reaksiyonlar sırasında gözlenen bazı olaylar ile bu olayların temel işlevlerini/sonuçlarını aşağıda verildiği gibi eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Suyun fotolizi
Elektron Taşıma Sistemi (ETS) faaliyeti
NADP+NADP^+ koenziminin indirgenmesi
ATP sentaz aktivitesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Işığa bağımlı reaksiyonlarda suyun fotolizi ile oksijen üretilir; ETS faaliyeti ile lümende proton biriktirilir; NADP+NADP^+ indirgenerek NADPHNADPH sentezlenir ve ATP sentaz ile fotofosforilasyon gerçekleşir.
Işığa bağımlı reaksiyonlar tilakoit zarda gerçekleşir ve temel amacı ışık enerjisini ATP ve NADPH formunda depolamaktır. Bu sırada suyun fotolizi ile oksijen üretilir, ETS ile proton gradyanı oluşturulur ve ATP sentaz ile bu gradyan kullanılarak ATP sentezlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Fotoliz sürecini analiz etme
Suyun parçalanmasıyla oluşan elektronlar fotosisteme aktarılırken, serbest kalan oksijen atmosfere verilir.
Bitkisel fotosentezde oksijenin kaynağı sudur.
2
ETS ve kemiozmotik teoriyi ilişkilendirme
ETS üzerinden elektron geçişi, aktif taşıma ile protonların tilakoit boşluğa dolmasını sağlar.
ATP sentezi için tilakoit membran iki tarafında proton derişim farkı (gradyan) oluşturulmalıdır.
3
NADP+ ve ATP üretimini belirleme
Işıktan bağımsız evrede (CO2CO_2 tutma) kullanılacak olan NADPH ve ATP bu evrede hazır hale getirilir.
Işığa bağımlı reaksiyonların temel amacı, ışık enerjisinin kimyasal bağ enerjisine (ATPATP ve NADPHNADPH) dönüştürülmesidir.

Anahtar Kavram

Işığa bağımlı reaksiyonların temel girdileri ve çıktıları arasındaki mekanizmalar.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 496Soru →

Fotosentezin ışıktan bağımsız reaksiyonları (Calvin Döngüsü) sırasında gerçekleşen temel olaylar ve bu olaylarda görev alan bileşenler aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki kavramları, sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Karbon Tespiti (Fiksasyon)
İndirgenme Evresi
Yenilenme (Regenerasyon)
NADPH Molekülü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karbon Tespiti CO2CO_2'nin RuBP ile birleşmesini; İndirgenme Evresi PGAPGA'nın PGALPGAL'e dönüşümünü; Yenilenme Evresi RuBPRuBP'nin geri kazanımını; NADPH ise hidrojen aktarımını ifade eder.
Karbon tespiti aşamasında Rubisco enzimi CO2CO_2 ile RuBPRuBP'yi birleştirir. İndirgenme aşamasında PGAPGA molekülleri ATP ve NADPH kullanarak PGALPGAL'e dönüşür. Yenilenme aşamasında PGALPGAL'den tekrar RuBPRuBP sentezlenir. NADPH ise bu döngüye hidrojen ve elektron taşıma görevini üstlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Karbon tespiti kavramını tanımla.
Atmosferik CO2CO_2'nin 5 karbonlu RuBPRuBP ile birleşmesi karbon tespiti olarak adlandırılır.
Bu olay döngünün giriş basamağıdır.
2
İndirgenme evresinin mekanizmasını belirle.
PGAPGA molekülleri, NADPH'tan gelen elektronları aldığı için indirgenir ve PGALPGAL oluşur.
Bu basamakta hem ATP harcanır hem de NADPH yükseltgenir.
3
RuBP yenilenmesinin amacını açıkla.
PGALPGAL moleküllerinden beş tanesi, döngünün başına dönerek RuBPRuBP'yi oluşturur.
Döngünün sürekli çalışabilmesi için alıcı molekülün (RuBP) yenilenmesi şarttır.
4
NADPH'ın işlevini analiz et.
Işığa bağımlı evrede üretilen NADPH, ışıktan bağımsız evreye elektron ve hidrojen sağlar.
NADPH indirgenme basamağında yükseltgenerek NADP+NADP^+ formuna geri döner.

Anahtar Kavram

Calvin Döngüsü'nün (Işıktan Bağımsız Reaksiyonlar) evreleri ve metabolik girdileri.

Daha Fazla Pratik

Bir molekül glikoz sentezi için Calvin döngüsünde toplam kaç CO2CO_2, ATP ve NADPH kullanıldığını hesaplayınız.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 497Soru →

Fotosentezin ışıktan bağımsız reaksiyonları (Calvin döngüsü) kloroplastın stroma sıvısında gerçekleşir. Aşağıda bu döngüde görev alan moleküller ve bu moleküllerin temel işlevleri verilmiştir. Bu molekülleri ilgili işlevlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CO2CO_2
ATP
NADPH
Rubisco

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşme şu şekildedir: Karbondioksit karbon kaynağıdır, ATP fosforilasyon ve rejenerasyon için enerji sağlar, NADPH indirgenme için elektron sağlar, Rubisco ise karbon fiksasyonunu katalizleyen enzimdir.
Calvin döngüsü, kloroplastın stromasında gerçekleşen, ışığa bağımlı reaksiyonlardan gelen ATP ve NADPH'ın kullanıldığı enzim denetimli bir süreçtir. Bu süreçte karbondioksit karbon kaynağı olarak görev yapar, Rubisco enzimi karbonun sisteme girişini sağlar, ATP enerji ihtiyacını karşılar ve NADPH ise indirgenme basamağında elektron/proton vererek PGAL oluşumuna yardımcı olur.

Adım Adım Çözüm

1
Karbondioksit rolünü belirle.
CO2CO_2 karbon kaynağıdır.
Fotosentezin amacı inorganik karbonu (CO2CO_2) organik maddeye çevirmektir.
2
ATP ve NADPH işlevlerini ayır.
ATP enerji, NADPH elektron sağlar.
Döngüdeki anabolik (yapım) olayları için ışığa bağımlı evreden gelen bu iki molekül gereklidir.
3
Enzimi tanımla.
Rubisco enzimi CO2CO_2 bağlar.
Calvin döngüsünün ilk basamağı karbonun 5 karbonlu RuBP'ye Rubisco aracılığıyla bağlanmasıdır.

Anahtar Kavram

Calvin döngüsü girdileri ve moleküler işlevleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 498Soru →

Aşağıda fotosentez hızını etkileyen bazı çevresel faktörler ve bu faktörlerdeki değişimlerin bitki fizyolojisi üzerindeki temel sonuçları verilmiştir. Çevresel faktör değişimlerini, bu değişimlerin doğrudan neden olduğu fizyolojik sonuçlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Işık şiddetinin belirli bir doygunluk noktasının üzerine çıkarılması
Ortam sıcaklığının 45∘C45^\circ C ve üzerine çıkarılması
Kloroplastlara ulaşan ışığın dalga boyunun 550550 nm (yeşil) civarında olması
Ortamdaki CO2CO_2 yoğunluğunun %0,005\%0,005 değerinin altına düşmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fotosentez hızı, 'Minimum Yasası' gereği en az olan faktör tarafından belirlenir. Işık şiddetinin artışı doygunluktan sonra hızı etkilemez, yüksek sıcaklık enzimleri bozar, yeşil ışık düşük soğurulma nedeniyle hızı azaltır ve çok düşük CO2CO_2 yoğunluğu karbon fiksasyonunu engeller.
Fotosentez hızı çevresel faktörlerin (ışık, sıcaklık, CO2CO_2) ortak etkisi altındadır. Işık doygunluğu hızı sabitler, yüksek sıcaklık enzimleri denatüre eder, yeşil ışık düşük soğurma nedeniyle hızı azaltır ve yetersiz CO2CO_2 reaksiyonları başlatamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Işık şiddeti etkisini analiz etme
Işık şiddeti arttıkça hız artar ancak fotosentez birimlerinin kapasitesi dolduğunda hız sabit kalır.
Sınırlayıcı faktörler ilkesi.
2
Sıcaklık ve enzim ilişkisini değerlendirme
Yüksek sıcaklık (40∘C40^\circ C üstü) enzimatik reaksiyonları durdurur.
Enzimlerin protein yapısının yüksek ısıda bozulması.
3
Işık dalga boyu ve soğurulma (absorbsiyon) ilişkisini kurma
Klorofiller yeşil rengi yansıttığı için yeşil ışıkta hız en düşüktür.
Fotosentez hızı ışığın soğurulma oranıyla doğru orantılıdır.
4
CO2CO_2 yoğunluğu eşik değerini kontrol etme
CO2CO_2 %0,005\%0,005 altında ise fotosentez gerçekleşmez.
CO2CO_2 tutucu enzimlerin (Rubisco) çalışması için minimum derişim gereklidir.

Anahtar Kavram

Minimum Yasası ve Sınırlayıcı Faktörler

Daha Fazla Pratik

Engelmann deneyindeki bakteri dağılımı ile ışık dalga boyu arasındaki ilişkiyi tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 499Soru →

Kemosentetik bakteriler, hayatsal faaliyetleri için gerekli olan enerjiyi çeşitli inorganik maddeleri oksitleyerek elde ederler. Bu süreçte her bakteri grubu kendine özgü bir inorganik maddeyi substrat olarak kullanır ve bu maddeyi belirli bir ürüne dönüştürür. Buna göre, sol sütunda verilen inorganik substratlar ile sağ sütunda verilen oksidasyon ürünlerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Amonyak (NH3NH_3)
Nitrit (NO2−NO_2^-)
Hidrojen sülfür (H2SH_2S)
İki değerli demir (Fe2+Fe^{2+})

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşme şu şekildedir: Amonyak ile nitrit, nitrit ile nitrat, hidrojen sülfür ile kükürt ve iki değerli demir ile üç değerli demir.
Kemosentez yapan canlılar, ihtiyaç duydukları enerjiyi inorganik maddeleri oksitleyerek karşılar. Bu süreçte amonyak nitrite, nitrit nitrata, hidrojen sülfür kükürte ve iki değerli demir iyonları üç değerli demir iyonlarına dönüştürülür. Açığa çıkan enerji ise CO2CO_2 özümlemesiyle besin sentezinde kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Azot döngüsündeki nitrifikasyon basamaklarını analiz etmek.
Amonyak önce nitrite, ardından nitrit nitrata oksitlenir.
Nitrosomonas ve Nitrobacter bakterilerinin enerji kazanımı bu sırayla gerçekleşir.
2
Kükürt bakterilerinin substrat ve ürün ilişkisini belirlemek.
H2SH_2S oksidasyonu sonucunda yan ürün olarak kükürt oluşur.
Kükürt bakterileri kemosentez için gerekli enerjiyi bu oksidasyondan sağlar.
3
Demir oksidasyonundaki iyon yükü değişimini tespit etmek.
Fe2+Fe^{2+} iyonu Fe3+Fe^{3+} iyonuna yükseltgenir.
Oksidasyon süreci elektron kaybı ve dolayısıyla iyon yükünün artışı anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Kemosentezde inorganik madde oksidasyonu ve kimyasal enerji eldesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 500Soru →

Kemosentetik prokaryotlar, farklı inorganik maddeleri oksitleyerek elde ettikleri kimyasal enerjiyi organik besin sentezinde kullanırlar. Aşağıda kemosentez sürecinde kullanılan bazı inorganik maddeler ve bu maddeleri oksitleyerek enerji elde eden bakteri gruplarının özellikleri verilmiştir. Bu maddeleri, ilgili bakteri faaliyetleri veya sonuçlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Amonyak (NH3NH_3)
Nitrit (NO2−NO_2^-)
Hidrojen sülfür (H2SH_2S)
Demir (Fe2+Fe^{2+})

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amonyak - Nitrosomonas faaliyetleri; Nitrit - Nitrobacter faaliyetleri; Hidrojen Sülfür - Kükürt bakterileri faaliyetleri; Demir - Demir bakterileri faaliyetleri.
Doğru eşleştirmede; amonyak Nitrosomonas faaliyetleriyle nitrite, nitrit ise Nitrobacter faaliyetleriyle nitrata dönüşür. Hidrojen sülfür kükürt bakterileri tarafından, demir ise demir bakterileri tarafından oksitlenerek enerji eldesinde kullanılır. Bu süreçlerin tamamı inorganik maddelerin oksidasyonuna dayanır ve ışık enerjisine ihtiyaç duymaz.

Adım Adım Çözüm

1
Adım 1: Nitrifikasyon sürecinin basamaklarını belirleyin.
Amonyak oksidasyonu (Nitrosomonas) ve Nitrit oksidasyonu (Nitrobacter) basamakları ayırt edilir.
Kemosentezde azot döngüsü, iki farklı bakteri grubunun ardışık çalışmasıyla gerçekleşir.
2
Adım 2: Diğer inorganik enerji kaynaklarını analiz edin.
Hidrojen sülfürün kükürt bakterileriyle, demirin ise demir bakterileriyle ilişkisi kurulur.
Kemosentez sadece azotlu bileşiklerle değil, kükürt, demir ve hidrojen gibi farklı maddelerle de gerçekleşebilir.
3
Adım 3: Eşleştirmeyi tamamlayın.
Dört farklı inorganik substrat, ilgili biyolojik süreçlerle eşleşir.
Her kemosentetik grubun oksitlediği substrat ve ürettiği yan ürün spesifiktir.

Anahtar Kavram

Kemosentezde inorganik maddelerin oksidasyonu ve nitrifikasyon süreci.
ÖncekiSayfa 25 / 90Sonraki
Tüm alıştırma soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin