Türkiye'de Sanayi ve Sanayi Kollarının Dağılışı

10 soru

Soru 1Soru

Türkiye'de şeker pancarı tarımının yapıldığı alanlar ile şeker fabrikalarının coğrafi dağılışı arasında çok sıkı bir paralellik görülmektedir. Şeker pancarının hasat edildikten sonra kısa sürede işlenmesi gerektiği, aksi takdirde bünyesindeki şeker oranının hızla düşeceği bilinmektedir.

Buna göre, şeker fabrikalarının kuruluş yeri seçiminde belirleyici olan temel coğrafi faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hammadde kaynağına yakınlık

Cevap

Hammadde kaynağına yakınlık
Şeker pancarının çabuk bozulabilen ve bekletildiğinde verimi düşen yapısı, fabrikaların hammadde kaynağına yakın kurulmasını zorunlu kılar. Bu durum, Türkiye'de şeker tarımı alanları ile fabrikaların coğrafi dağılışının örtüşmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Şeker pancarının tarımsal özelliklerini ve hasat sonrası durumunu analiz etmek.
Şeker pancarının hasat edildikten sonra hızla şeker kaybına uğradığı ve çabuk bozulan bir yapıda olduğu belirlenir.
Fabrika yerinin belirlenmesindeki temel kısıtlamayı anlamak için hammadde özelliğinin bilinmesi gerekir.
2
Şeker fabrikalarının coğrafi dağılışı ile tarım alanları arasındaki ilişkiyi kurmak.
Fabrikaların tarım alanlarının hemen yakınında konumlandırıldığı görülür.
Ürünün bozulmadan işlenebilmesi için fabrikaların hammadde kaynağının yakınına kurulması zorunludur.

Anahtar Kavram

Türkiye'de şeker sanayisinin kuruluş yerinin belirlenmesinde hammaddeye yakınlık ilkesi.
Soru 2Soru

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım imkânları ve pazar gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Ülkemizde petrolün ��ıkarıldığı tek bölge olan Güneydoğu Anadolu'da kurulan Batman Petrol Rafinerisi hammaddeye yakınlık ilkesine göre konumlandırılmıştır.

Buna göre; İzmit (İpraş) ve İzmir (Aliağa) petrol rafinerilerinin kuruluş yeri seçiminde öncelikle etkili olan coğrafi faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ulaşım kolaylığı ve tüketim merkezlerine (pazara) yakınlık

Cevap

Ulaşım kolaylığı ve tüketim merkezlerine (pazara) yakınlık
İzmit ve İzmir gibi liman kentlerinde petrol rafinerilerinin kurulmasının temel nedeni, ham petrolün deniz yoluyla limanlara kolayca taşınabilmesi (ulaşım) ve bu bölgelerin sanayi ile nüfus yoğunluğu bakımından en büyük tüketim alanları (pazar) olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Batman dışındaki petrol rafinerilerinin konum özellikleri değerlendirilir.
İzmit ve İzmir'in kıyı şehirleri olduğu ve bu limanlar vasıtasıyla dışarıdan petrol ithalatının kolayca yapılabildiği saptanır.
Ulaşım imkânlarının (liman) ithal hammadde taşımacılığındaki önemini anlamak.
2
Bu bölgelerin nüfus ve sanayi yoğunluğu analiz edilir.
Marmara ve Ege bölgelerinin Türkiye'nin en büyük tüketici nüfusuna (pazara) sahip bölgeleri olduğu belirlenir.
Pazar faktörünün sanayi tesisinin yer seçimindeki etkisini ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de petrol rafinerilerinin yer seçimini etkileyen faktörler (Batman = Hammadde, İzmit/İzmir = Ulaşım ve Pazar)
Soru 3Soru

Türkiye'de otomotiv sanayisine ait üretim tesislerinin Kocaeli, Bursa, Sakarya ve İzmir gibi merkezlerde yoğunlaşmasında bu alanların aşağıdaki özelliklerinden hangisi öncelikli olarak etkili olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelişmiş ulaşım ağlarına sahip olmaları ve geniş tüketici pazarına yakın bulunmaları

Cevap

Gelişmiş ulaşım a��larına sahip olmaları ve geniş tüketici pazarına yakın bulunmaları
Türkiye'de otomotiv sanayi tesislerinin Marmara ve Ege bölgelerinde yoğunlaşmasının temel sebebi, bu alanların gelişmiş kara, deniz ve demir yolu ulaşım ağlarına sahip olması ile yoğun nüfuslu büyük tüketici pazarlarına yakınlığıdır. Bu coğrafi konum avantajı, hem ham maddelerin fabrikalara kolayca getirilmesini hem de üretilen araçların yurt içi ve yurt dışı pazarlara düşük maliyetle ulaştırılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Otomotiv sanayisinin kuruluş yeri kriterlerini analiz etmek.
Otomotiv sanayisi gibi yüksek katma değerli montaj sanayilerinde, ağır ham maddelerin taşınması yerine üretilen nihai ürünlerin pazara kolayca ulaştırılmasının ve limanlar aracılığıyla ihraç edilmesinin daha önemli olduğu belirlenir.
Hammaddeye yakınlık yerine ulaşım ve pazar faktörlerinin öncelikli olduğunu anlamak.
2
Fabrikaların yoğunlaştığı illerin coğrafi konum avantajlarını değerlendirmek.
Kocaeli, Bursa, Sakarya ve İzmir gibi illerin hem otoyol ve demir yolu bağlantılarının güçlü olduğu hem de büyük limanlara sahip olarak geniş pazar alanlarının merkezinde yer aldığı tespit edilir.
Soruda verilen illerin ortak coğrafi avantajını doğru seçeneğe bağlamak.

Anahtar Kavram

Türkiye'de otomotiv sanayisinin coğrafi dağılışını belirleyen temel faktörler ulaşım imkânları ve tüketici pazarına yakınlıktır.
Soru 4Soru

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım imkânları ve pazar gibi coğrafi faktörler belirleyicidir. Bazı sanayi kolları ham maddenin çabuk bozulabilir olması veya taşıma maliyetinin yüksekliği nedeniyle doğrudan ham madde kaynağı çevresinde kurulurken, bazıları ise ham maddenin ithal edilmesi veya mamul maddenin pazarlanması kolaylığı nedeniyle liman kentlerinde ya da büyük tüketim merkezlerinde yoğunlaşmıştır.

Aşağıdaki haritada üç farklı sanayi tesisinin yer aldığı merkezler numaralandırılarak gösterilmiştir.

Bu merkezlerdeki sanayi tesisleri ve kuruluş yeri seçimleriyle ilgili;

I.I. II numaralı merkezde gübre fabrikasının kurulmasında, bu alanda zengin yerli fosfat yataklarının bulunması belirleyici olmuştur.
II.II. IIII numaralı merkezde kâğıt fabrikasının konumlandırılmasında, ham madde kaynağına yakınlık ve üretim sürecinde ihtiyaç duyulan su kaynaklarının bolluğu etkili olmuştur.
III.III. IIIIII numaralı merkezde yer alan gübre fabrikasının kuruluş yeri seçiminde, bölgede çıkarılan yerli ham madde kaynağına yakınlık esas alınmıştır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IIII ve IIIIII

Cevap

İkinci ve üçüncü ifadelerin birlikte doğru olduğu seçenek doğru cevaptır.
İkinci ve üçüncü öncüller doğrudur. Muğla (Dalaman) çevresi zengin orman varlığına ve su kaynaklarına sahip olduğundan kâğıt sanayisi için uygun koşulları sağlar (ham maddeye yakınlık). Mardin (Mazıdağı) ise Türkiye'de yerli fosfat yataklarının çıkarıldığı tek alan olup gübre fabrikasının kuruluşunda doğrudan ham maddeye yakınlık rol oynamıştır. Bandırma'da ise yerli fosfat yatağı bulunmadığından tesis ulaşım ve ithalat kolaylığına dayalı kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Haritadaki merkezleri ve burada yer alan sanayi tesislerini tanımlama
II numaralı merkez Bandırma (Balıkesir) gübre sanayisi, IIII numaralı merkez Muğla (Dalaman) kâğıt sanayisi, IIIIII numaralı merkez ise Mardin (Mazıdağı) gübre sanayisidir.
Soruda verilen öncüllerin doğruluğunu harita üzerindeki coğrafi konumlarla eşleştirmek için.
2
II numaralı merkezin kuruluş yeri faktörünü inceleme
Bandırma'da gübre sanayisinin kuruluşu yerli fosfat yataklarına dayanmaz. Burası ithal fosfatın liman yoluyla getirilmesi ve ulaşım/pazar kolaylığı nedeniyle seçilmiştir. Dolayısıyla birinci ifade yanlıştır.
Gübre üretiminde yerli kaynak ile ithalat ayrımını analiz etmek için.
3
IIII numaralı merkezin kuruluş yeri faktörünü inceleme
Muğla (Dalaman) orman varlığı açısından zengindir ve kâğıt fabrikalarının üretim sürecinde yüksek miktarda suya ihtiyaç duyulur. Bu nedenle kâğıt fabrikasının kurulmasında ham madde ve su kaynaklarına yakınlık etkilidir. İkinci ifade doğrudur.
Kâğıt sanayisindeki orman ürünleri ve su kaynağı ilişkisini doğrulamak için.
4
IIIIII numaralı merkezin kuruluş yeri faktörünü inceleme
Mardin (Mazıdağı), Türkiye'nin en önemli ve tek aktif yerli fosfat (gübre ham maddesi) yataklarının bulunduğu yerdir. Buradaki fabrikanın kurulmasında doğrudan ham maddeye yakınlık esas alınmıştır. Üçüncü ifade doğrudur.
Güneydoğu Anadolu'daki fosfat yataklarının sanayi tesisiyle ilişkisini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Türkiye'de kimya (gübre) ve orman ürünleri (kâğıt) sanayi kollarının coğrafi dağılışını belirleyen ham madde, ulaşım ve pazar faktörleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru

Türkiye'deki sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçimi üzerinde coğrafi faktörlerin farklı düzeylerde etkileri bulunmaktadır.

Buna göre;

I. Kütahya'da seramik ve porselen sanayisinin bulunması \rightarrow Ham maddeye yakınlık

II. Kocaeli ve Bursa'da otomotiv sanayisinin yoğunlaşması \rightarrow Pazar ve ulaşım imkânları

III. Karabük ve Ereğli'de demir-çelik sanayisinin kurulması \rightarrow Enerji kaynağına yakınlık

eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

I, II ve III öncüllerinin tamamı doğrudur.
Verilen eşleştirmelerin üçü de coğrafi olarak doğrudur. Porselen ve seramik sanayisinde ham maddeye (Kütahya); otomotiv sanayisinde pazar ve ulaşıma (Kocaeli-Bursa); demir-çelik sanayisinde ise enerji kaynağına (Karabük-Ereğli) yakınlık ilkesi esas alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seramik ve porselen sanayisinin hammaddesini (kil, kaolin, feldspat, kuvars) analiz etmek.
Bu hammaddelerin Kütahya çevresinde yoğun olarak bulunması, buradaki tesislerin ham maddeye yakınlık ilkesiyle kurulduğunu gösterir.
Toprak ve taş ürünlerine dayalı sanayilerde ham madde taşıma maliyeti yüksek olduğundan tesisler genelde ham madde kaynağına yakın kurulur.
2
Otomotiv sanayisinin Kocaeli ve Bursa'da yoğunlaşma nedenini incelemek.
Gelişmiş liman, demir yolu ve kara yolu ağları (ulaşım) ile yoğun nüfuslu tüketim merkezlerine (pazar) yakınlık bu tesislerin yer seçiminde temel etkendir.
Otomotiv gibi yüksek teknolojili montaj sanayilerinde parça tedariki ve üretilen araçların pazara sunulmasında ulaşım ve pazar en kritik faktörlerdir.
3
Karabük ve Ereğli'deki demir-çelik sanayisinin ham madde ve enerji kaynakları ile ilişkisini değerlendirmek.
Bu bölgede demir madeni bulunmaz (maden Sivas-Divriği'den taşınır); tesislerin burada kurulma nedeni Zonguldak'taki taş kömürü (enerji kaynağı) yataklarıdır.
Demir madeninin eritilmesi için yüksek kalori sağlayan taş kömürüne ihtiyaç vardır; bu nedenle tesisler enerji kaynağına yakınlık ilkesine göre kurulmuştur.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Sanayi Tesislerinin Kuruluş Yeri Seçimini Etkileyen Coğrafi Faktörler
Soru 6Soru

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık, ulaşım kolaylığı, enerji kaynağına yakınlık, pazar payı ve iş gücü gibi coğrafi faktörler belirleyici olmaktadır. Bazı merkezlerde sanayinin gelişmesinde tek bir coğrafi faktör ön plana çıkarken, bazılarında ise birden fazla faktörün etkileşimi söz konusudur.

Aşağıdaki Türkiye haritasında üç farklı sanayi merkezinin coğrafi konumu gösterilmiştir:

[Harita]

Haritada numaralandırılarak gösterilen merkezlerde faaliyet gösteren temel sanayi kolu ve bu tesislerin kuruluş yerlerinin belirlenmesinde rol oynayan en ��nemli coğrafi faktör aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Cam sanayisi - Ham maddeye yakınlık / II: Alüminyum sanayisi - Ham maddeye yakınlık / III: Demir-çelik sanayisi - Ulaşım ve liman imkânları

Cevap

I numaralı merkezde (Kırklareli) cam sanayisi ham maddeye yakınlık, II numaralı merkezde (Seydişehir) alüminyum sanayisi ham maddeye yakınlık ve III numaralı merkezde (İskenderun) demir-çelik sanayisi ulaşım (liman) faktörü nedeniyle kurulmuştur.
Kırklareli'nde cam sanayisinin kurulmasında Trakya'daki kuvars kumu (ham madde) yatakları; Seydişehir'de alüminyum sanayisinin kurulmasında buradaki boksit (ham madde) yatakları; İskenderun'da demir-çelik sanayisinin kurulmasında ise liman ve gelişmiş ulaşım imkânları temel etken olmuştur. Dolayısıyla cam ve alüminyum tesisleri için ham maddeye yakınlık, demir-çelik tesisi için ulaşım ve liman imkânları belirleyici faktördür.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada I numaralı olarak işaretlenen Kırklareli yöresindeki sanayi tesisini ve kuruluş faktörünü belirlemek.
Kırklareli'nde cam ve cam ürünleri sanayisi yaygındır. Cam üretiminin temel ham maddesi olan kuvars kumu bu bölgede bol miktarda bulunduğundan kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık belirleyici olmuştur.
Haritadaki Trakya kesiminin sanayi kollarını ve ham madde kaynaklarını analiz etmek için.
2
Haritada II numaralı olarak işaretlenen Seydişehir (Konya) yöresindeki sanayi tesisini ve kuruluş faktörünü belirlemek.
Seydişehir'de Türkiye'nin tek entegre alüminyum tesisi yer alır. Bu tesisin buraya kurulmasının temel nedeni, Seydişehir yakınlarında zengin boksit (alüminyum ham maddesi) yataklarının bulunmasıdır (ham maddeye yakınlık).
İç Anadolu'nun güneyindeki maden ve metalürji sanayi faaliyetlerini belirlemek için.
3
Haritada III numaralı olarak işaretlenen İskenderun (Hatay) yöresindeki sanayi tesisini ve kuruluş faktörünü belirlemek.
İskenderun'da devasa bir demir-çelik fabrikası bulunur. Bölgede zengin demir yatakları olmamasına rağmen tesisin buraya kurulmasının nedeni, ithal ham maddelerin (kömür, demir cevheri vb.) limana kolayca ulaştırılabilmesi ve üretilen malların deniz yoluyla pazara sunulabilmesidir (ulaşım ve liman imkânları).
Kıyı bölgelerindeki metalürji tesislerinin kuruluş gerekçelerini tespit etmek için.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Sanayi Tesislerinin Kuruluş Yeri Seçimini Etkileyen Coğrafi Faktörler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Türkiye'de petrol rafinerilerinin yer seçiminde hammaddeye yakınlık, pazar alanlarına ulaşım kolaylığı, liman imkânları ve güvenli iç bölgelerde bulunma gibi farklı coğrafi faktörler rol oynamıştır.

Buna göre, Türkiye haritasında numaralandırılarak gösterilen petrol rafinerilerinden hangisinin kuruluş yeri seçiminde hammaddeye yakınlık temel gerekçe olmuştur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Batman'da bulunan V numaralı tesis
V numarayla gösterilen Batman'daki petrol rafinerisi, Türkiye'nin petrol çıkarılan tek bölgesi olan Güneydoğu Anadolu'da yer alır. Bu nedenle doğrudan petrol kaynağının yakınına kurulmuş olup yer seçiminde hammaddeye yakınlık ilkesi esas alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada işaretlenen numaraların hangi petrol rafinerilerini temsil ettiğini belirlemek.
I numara Kocaeli (İzmit), II numara İzmir (Aliağa), III numara Kırıkkale, IV numara Mersin ve V numara Batman rafinerisini göstermektedir.
Sorunun çözümü için coğrafi konumlar ile rafinerilerin doğru eşleştirilmesi gerekir.
2
Her bir rafinerinin kuruluş yerinin seçilmesindeki coğrafi gerekçeleri analiz etmek.
Kocaeli, İzmir ve Mersin rafinerileri ithal petrolün kolay ulaşımı için liman ve pazar faktörüyle; Kırıkkale rafinerisi güvenlik ve pazar odağında dağıtım kolaylığıyla kurulmuştur. Batman rafinerisi ise doğrudan yerel petrol üretim alanında yer alır.
Kuruluş faktörleri arasında hammaddeye yakınlık ilkesine uyan tek seçeneği belirlemek.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda hammaddeye yakın olan merkezi işaretlemek.
Batman'daki V numaralı rafineri hammadde kaynağına (petrol kuyularına) yakın konumlandırılmıştır.
Soruda istenen hammaddeye yakınlık kriterine uyan doğru cevabı teyit etmek.

Anahtar Kavram

Türkiye'de petrol rafinerilerinin coğrafi dağılışı ve kuruluş yeri seçimini etkileyen faktörler
Soru 8Soru

Türkiye'de kimyasal gübre sanayisinde kullanılan fosfat, azot ve kükürt gibi temel ham maddelerin önemli bir kısmı ithalat yoluyla karşılanmaktadır. Bu nedenle ülkemizdeki gübre fabrikalarının büyük çoğunluğu, ham maddenin deniz yoluyla ithal edilmesini kolaylaştıran kıyı kesimlerdeki liman şehirlerinde yoğunlaşmıştır. Ancak bu durumun istisnası olarak, iç kesimlerde yer alan bazı tesislerin kuruluş yeri seçiminde doğrudan yerli ham madde kaynaklarına yakınlık belirleyici olmuştur.

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen alanların hangisinde yer alan kimyasal gübre fabrikasının kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık ilkesi temel alınmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

IV numaralı alan (Mardin - Mazıdağı)
Mardin (Mazıdağı) çevresinde Türkiye'nin en önemli fosfat yatakları yer almaktadır. Bu bölgede kurulan gübre fabrikasının yer seçiminde doğrudan bu yerli fosfat yataklarına, yani ham maddeye yakınlık etkili olmuştur. Kıyı bölgelerindeki diğer tesisler ise ithal ham maddeye ve ulaşıma dayalı olarak kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'deki kimyasal gübre fabrikalarının kuruluş yeri faktörlerini analiz edin.
Fabrikaların çoğunun (Bandırma, Samsun, İskenderun, İzmir) liman şehirlerinde kurulduğu, bunun nedeninin ise ham madde ithalatına dayalı ulaşım kolaylığı olduğu görülür.
Türkiye'de gübre sanayisinde kullanılan ham maddelerin (fosfat, azot vb.) büyük kısmı ithal edilmektedir.
2
Yerli ham madde kaynağına sahip olan tek bölgeyi harita üzerinde tespit edin.
Mardin (Mazıdağı) çevresinde yerli fosfat yatakları bulunmaktadır.
Mazıdağı'ndaki tesisin yerli fosfata yakın kurulması ham maddeye yakınlık ilkesini doğrular.
3
Haritada numaralandırılmış alanlardan Mardin bölgesini gösteren numarayı bulun.
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan IV numaralı alan Mardin'i göstermektedir.
Doğru cevabın belirlenmesi için harita üzerindeki coğrafi konumların eşleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de kimyasal gübre sanayisinin dağılışında ham madde ve ulaşım faktörlerinin etkisi
Soru 9Soru

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ula��ım kolaylığı ve pazarlama imkanları gibi coğrafi faktörler belirleyici olmaktadır.

Aşağıdaki haritada üç farklı sanayi tesisinin faaliyet gösterdiği alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir:
- I numaralı alan: Rize (Çay işleme tesisleri)
- II numaralı alan: Karabük (Demir-çelik fabrikası)
- III numaralı alan: İzmir (Petrol rafinerisi)

Bu alanlarda kurulan sanayi tesislerinin yer seçiminde etkili olan en önemli (öncelikli) coğrafi faktörler aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I: Ham maddeye yakınlık, II: Enerji kayna��ına yakınlık, III: Ulaşım ve pazar imkanları

Cevap

I numaralı alanda ham maddeye yakınlık, II numaralı alanda enerji kaynağına yakınlık, III numaralı alanda ulaşım ve pazar imkanları etkilidir.
I numaralı alanda bulunan çay işleme tesislerinin Rize'de yer almasının nedeni çayın çabuk bozulabilir olması sebebiyle ham maddeye yakınlıktır. II numaralı alandaki Karabük demir-çelik fabrikasının kuruluşunda, bölgede çıkarılan taş kömürü yataklarına yani enerji kaynağına yakınlık esas alınmıştır. III numaralı alandaki İzmir petrol rafinerisinin yer seçiminde ise gelişmiş liman imkanları sayesinde ulaşım kolaylığı ve tüketici nüfusa yakınlık (pazar) belirleyici olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
I numaralı alandaki sanayi kolunu (çay sanayisi) ve yer seçim kriterini analiz etmek
Çay yaprağı toplandıktan sonra çok kısa sürede işlenmek zorundadır, aksi takdirde bozulur. Bu nedenle Rize'deki tesisler ham maddeye yakın kurulmuştur.
Çay tarımı ve sanayisinin coğrafi ilişkisini kurmak.
2
II numaralı alandaki sanayi kolunu (Karabük demir-çelik sanayisi) ve yer seçim kriterini analiz etmek
Karabük ve çevresinde demir madeni çıkarılmaz. Demir madeni Sivas (Divriği) ve Malatya (Hekimhan) gibi alanlardan getirilir. Tesisin burada kurulmasının nedeni, demir madeninin eritilmesinde kullanılan taş kömürü yataklarının (enerji kaynağı) Batı Karadeniz'de (Zonguldak çevresi) bulunmasıdır.
Karabük demir-çelik sanayisinin kuruluşundaki temel enerji girdisini saptamak.
3
III numaralı alandaki sanayi kolunu (İzmir petrol rafinerisi) ve yer seçim kriterini analiz etmek
Türkiye'de petrol sadece Güneydoğu Anadolu'da (Batman ve çevresi) çıkarılır. İzmir'de petrol çıkarılmamasına rağmen Aliağa Rafinerisi'nin burada kurulma nedeni, liman imkanları sayesinde ithal edilen ham petrolün kolayca taşınabilmesi ve Ege/Marmara gibi tüketici nüfusun (pazarın) yoğun olduğu alanlara yakınlıktır.
Liman ve ulaşım faktörlerinin kıyı rafinerilerindeki önemini belirlemek.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçimini etkileyen coğrafi faktörler (ham madde, enerji kaynağı, ulaşım ve pazar).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım kolaylığı ve tüketim merkezlerine (pazar) yakınlık gibi coğrafi faktörler göz önünde bulundurulur. Bazı sanayi kolları ham maddenin çabuk bozulabilir olması veya taşıma maliyetinin yüksek olması nedeniyle doğrudan ham madde kaynağının yakınına kurulurken, bazıları ise ithalat kolaylığı veya büyük tüketici nüfusa ulaşmak amacıyla liman kentleri ya da büyük şehirlerin çevresinde yoğunlaşır.

Aşağıda Türkiye haritası üzerinde bazı sanayi tesislerinin bulunduğu beş farklı alan numaralandırılarak gösterilmiştir:
- I numaralı alan: İzmit (Petrol rafinerisi)
- II numaralı alan: Rize (Çay fabrikası)
- III numaralı alan: Seydişehir (Alüminyum tesisi)
- IV numaralı alan: Elazığ (Ferrokrom tesisi)
- V numaralı alan: Batman (Petrol rafinerisi)

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen alanlardaki sanayi tesislerinden hangisinin kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık belirleyici olmamıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I numaralı alanda yer alan petrol rafinerisi

Cevap

I numaralı alanda yer alan petrol rafinerisi
I numaralı alanda yer alan İzmit (Kocaeli) petrol rafinerisinin kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık etkili olmamıştır. Türkiye'de petrol üretiminin neredeyse tamamı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (özellikle Batman çevresinde) yapılmaktadır. İzmit'te petrol çıkarılmadığı için buradaki rafinerinin (İPRAŞ) kuruluşunda zengin tüketici nüfusa yakınlık (pazar) ve ham petrolün deniz yoluyla taşınabilmesini sağlayan liman imkanları (ulaşım) belirleyici olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada numaralandırılmış alanlarda bulunan sanayi tesislerini ve bu tesislerin ham madde kaynaklarıyla olan ilişkisini incelemek.
Çay fabrikası (Rize), alüminyum tesisi (Seydişehir), ferrokrom tesisi (Elazığ) ve petrol rafinerisi (Batman) doğrudan ham maddeye yakın konumlandırılmıştır. Kocaeli/İzmit'teki petrol rafinerisi ise bölgede petrol çıkarılmamasına rağmen kurulmuştur.
Her tesisin kuruluş amacını ve ham maddesinin kaynağını belirlemek, ham maddeye yakınlığın etkisini ölçmek için gereklidir.
2
Kocaeli/İzmit'teki petrol rafinerisinin (İPRAŞ) kuruluş yerinin seçilme nedenlerini analiz etmek.
Kocaeli, Türkiye'nin en büyük tüketim merkezlerinden biridir (pazar) ve gelişmiş bir deniz yolu ulaşım ağına (liman) sahiptir. Ham petrol ithal edilerek liman yoluyla tesise getirilmekte ve işlenmektedir.
Ham maddeye yakınlık dışındaki belirleyici kuruluş yeri faktörlerini ortaya koymak.
3
Elde edilen analiz doğrultusunda doğru seçeneği belirlemek.
İzmit'teki rafinerinin kuruluş yerinin belirlenmesinde pazar ve ulaşım kolaylığı etkili olmuştur, dolayısıyla ham maddeye yakınlık belirleyici faktör değildir.
Soru kökündeki olumsuz ifadeye uygun olarak ham maddeye yakın kurulmayan tesisi işaret etmek.

Anahtar Kavram

Türkiye'de sanayi kollarının kuruluş yeri seçimini etkileyen coğrafi faktörler ve dağılışları
Tahmini Süre:2m 0s
Türkiye'de Sanayi ve Sanayi Kollarının Dağılışı Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin