Examkin

Alkenler

24 soru

Tüm türler24Çoktan seçmeli12Doğru / Yanlış7Eşleştirme5
Soru 1Soru →

Alkenlerde geometrik izomeri (cis-trans izomerisi) görülebilmesi için çift bağ karbonlarının her birine farklı iki atom veya grup bağlı olmalıdır. Çift bağlı karbonlardan herhangi birine aynı iki atom ya da grup bağlıysa bu bileşik cis-trans izomerisi göstermez.

Buna göre, aşağıdaki alkenlerden hangisinin geometrik (cis-trans) izomeri vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2-büten (CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3)

Cevap

Çift bağlı karbonlarının her birine farklı iki grup bağlı olan 2-büten bileşiğinin geometrik izomeri vardır.
Çift bağlı karbon atomlarının her birine farklı ikişer grup bağlı olan alkenler geometrik izomeri gösterir. 2-büten bileşiğinde çift bağlı karbonların her birinde birer hidrojen atomu ve birer metil grubu bağlı olduğundan bu bileşik cis-trans izomerisi gösterebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Alken bileşiklerinin açık yapı formülleri incelenir.
Çift bağa sahip karbon atomları ve bu atomlara bağlı olan gruplar ayrı ayrı belirlenir.
Geometrik izomeri şartı olan çift bağ karbonlarındaki grup farklılığını kontrol etmek.
2
Çift bağlı karbon atomlarından en az birine aynı iki grubun bağlı olduğu seçenekler elenir.
1-büten, 2-metilpropen, 2-metil-2-büten ve propen bileşiklerinde çift bağlı karbonlardan birinde aynı atom veya gruplar (iki hidrojen veya iki metil grubu) bağlı olduğundan bu seçenekler elenir.
Çift bağlı karbonlardan birine aynı iki grubun bağlı olması durumunda geometrik izomeri oluşmaz.
3
Çift bağlı karbon atomlarının her ikisinde de farklı ikişer grubun bağlı olduğu bileşik bulunur.
2-büten (CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3) bileşiğinde sol çift bağ karbonuna bir hidrojen ve bir metil, sağ çift bağ karbonuna da bir hidrojen ve bir metil bağlıdır.
Her iki çift bağ karbonunda da iki farklı grup bağlı olması durumunda cis ve trans izomerleri yazılabilir.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik (cis-trans) izomeri gösterilmesi için çift bağlı karbon atomlarının her birine farklı atom veya grupların bağlı olması gerekir.
Soru 2Soru →

Aşağıda verilen alkenlerin yarı açık formülleri ile IUPAC adlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH2=CH2CH_2=CH_2
CH2=CH−CH3CH_2=CH-CH_3
CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yarı açık formülü CH2=CH2CH_2=CH_2 olan bileşik eten ile, CH2=CH−CH3CH_2=CH-CH_3 olan bileşik propen ile ve CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3 olan bileşik 2-büten ile eşleşir.
Verilen alkenlerin karbon sayıları ve ikili bağlarının ana zincir üzerindeki konumları IUPAC sistemine göre değerlendirildiğinde; iki karbonlu yapı eten, üç karbonlu yapı propen ve ikili bağı ikinci karbonda olan dört karbonlu düz zincirli yapı 2-büten ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk formülün karbon sayısı ve bağ yapısının incelenmesi
CH2=CH2CH_2=CH_2 formülünde 2 adet karbon atomu ve bunlar arasında bir adet ikili bağ bulunmaktadır.
Alkenlerin en basit üyesi olan 2 karbonlu hidrokarbonun IUPAC adı eten olarak belirlenir.
2
İkinci formülün karbon sayısı ve bağ yapısının incelenmesi
CH2=CH−CH3CH_2=CH-CH_3 formülünde 3 adet karbon atomu ve bir adet ikili bağ mevcuttur.
3 karbonlu alken yapısı adlandırılırken ikili bağın konumunu belirtmeye gerek yoktur, IUPAC adı propendir.
3
Üçüncü formülün karbon zinciri ve ikili bağ konumunun belirlenmesi
CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3 formülü 4 karbonlu bir zincire sahiptir ve ikili bağ her iki uçtan da sayıldığında 2. karbon atomundadır.
Zincir uzunluğu 4 karbon olduğundan büten kökü kullanılır, ikili bağın başladığı konum 2. karbon olduğundan IUPAC adı 2-büten olarak yazılır.

Anahtar Kavram

Alkenlerin karbon sayılarına ve ikili bağ konumlarına göre IUPAC kurallarıyla adlandırılması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

Bir alken molekülünde geometrik (cis-trans) izomeri görülebilmesi için ikili bağ yapmış karbon atomlarının her birine iki farklı grup veya atom bağlı olmalıdır. Eğer çift bağ karbonlarından herhangi birine iki aynı grup bağlıysa o alken molekülü cis-trans izomeri gösteremez.

Buna göre, aşağıdaki alken bileşiklerinden hangisi cis-trans izomeri gösterir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2-penten (CH3-CH=CH-CH2-CH3{\text{CH}_3\text{-CH=CH-CH}_2\text{-CH}_3})

Cevap

2-penten bileşiği cis-trans izomerisi gösterir.
2-penten molekülünde ikili bağ yapmış karbon atomlarından her birine farklı iki grup bağlıdır. Birinci çift bağ karbonuna −H-\text{H} ve −CH3-\text{CH}_3 grupları, ikinci çift bağ karbonuna ise −H-\text{H} ve −CH2-CH3-\text{CH}_2\text{-CH}_3 grupları bağlıdır. Bu durum cis-trans izomerisi göstermesi için gereken şartı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen alken moleküllerinin açık veya yarı açık yapılarını inceleyin.
Bileşiklerde çift bağlı karbon atomlarına bağlı gruplar belirlenir.
Geometrik izomeri şartı çift bağlı karbonlardaki grupların farklı olmasıdır.
2
Çift bağlı karbon atomlarından herhangi birine iki aynı grup bağlı olan seçenekleri eleyin.
1-penten, 2-metil-2-penten, 3-metil-1-büten ve 2,3-dimetil-2-büten elenir.
Çift bağlı karbonlardan birine aynı grupların bağlı olması geometrik izomeriyi engeller.
3
Kalan bileşikteki çift bağlı karbonların her birine bağlı grupların farklı olup olmadığını kontrol edin.
2-penten bileşiğinde her iki çift bağ karbonuna da farklı ikişer grup bağlı olduğu görülür.
Bu durum cis-trans izomerisinin oluşması için gerekli ve yeterli koşuldur.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik (cis-trans) izomeri gösterme şartları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Alkenlerin genel özellikleri ile ilgili verilen aşağıdaki ifadenin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğuna karar veriniz: 'Yapısında bir tane çift bağ bulunduran monoalkenlerin genel formülü CnH2n\text{C}_n\text{H}_{2n} olup, bu homolog serinin ilk üyesi tek karbonlu olan metendir.'

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen ifade yanlıştır çünkü alkenlerin en küçük üyesi iki karbonlu olan eten (etilen) bileşiğidir, tek karbonlu meten molekülü bulunmaz.
Alkenlerin fonksiyonel grubu karbon-karbon çift bağı (C=C\text{C}=\text{C}) olduğu için serinin ilk üyesi en az iki karbon atomu içermelidir. Bu sebeple en küçük alken iki karbonlu eten (etilen) bileşiğidir ve tek karbonlu bir alken bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Alkenlerin fonksiyonel grubunun belirlenmesi.
Alkenler, yapılarında en az bir tane karbon-karbon çift bağı (C=C\text{C}=\text{C}) bulunduran doymamış hidrokarbonlardır.
Alken sınıfına ait bir bileşiğin oluşabilmesi için molekülde en az bir adet çift bağ bulunmalıdır.
2
En küçük alken üyesinin karbon sayısının tespit edilmesi.
Çift bağ (C=C\text{C}=\text{C}) ancak iki karbon atomu arasında kurulabileceğinden, en küçük alken en az iki karbonlu olmak zorundadır.
Tek bir karbon atomu kendi kendine karbon-karbon çift bağı oluşturamaz.
3
İfadenin doğruluğunun değerlendirilmesi.
Monoalkenlerin genel formülü CnH2n\text{C}_n\text{H}_{2n}'dir (n≥2n \ge 2). İlk üye n=2n = 2 için eten (C2H4\text{C}_2\text{H}_4) olup, tek karbonlu meten (n=1n = 1) kararlı bir bileşik olarak mevcut değildir. Dolayısıyla ifade yanlıştır.
Verilen cümledeki ilk üyenin meten olduğu bilgisi kimyasal gerçeklerle çelişmektedir.

Anahtar Kavram

Alkenlerin tanımı, fonksiyonel grupları ve ilk üyelerinin özellikleri
Soru 5Soru →

Açık zincirli ve monoalken sınıfında olduğu bilinen KK, LL ve MM bileşikleri hakkında aşağıdaki bilgiler veriliyor:

- KK bileşiği cis-trans (geometrik) izomeri gösterir ve bu bileşiğe uygun koşullarda H2OH_2O katılmasıyla regiyoizomer (bölge izomeri) olan ikinci bir alkol bileşiği oluşmaz.
- LL bileşiği cis-trans izomeri göstermez ve uygun koşullarda HClHCl katılmasıyla oluşan kararlı ana ürün, asimetrik (kiral) karbon atomu içermez.
- MM bileşiğinin ana zinciri 4 karbonludur, cis-trans izomeri göstermez ve uygun koşullarda H2H_2 ile doyurulduğunda dallanmış bir alkan elde edilir.

Buna göre KK, LL ve MM bileşikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: K bileşiğinin bir molekülündeki toplam karbon sayısı kesinlikle çift sayıdır.

Cevap

K bileşiğinin bir molekülündeki toplam karbon sayısı kesinlikle çift sayıd��r.
K bileşiğinin cis-trans izomerisi göstermesi ve su katılmasıyla regiyoizomeri olmayan tek bir alkol oluşturması, onun simetrik bir yapıya (R−CH=CH−RR-CH=CH-R) sahip olmasını gerektirir. Bu formüldeki toplam karbon sayısı 2×(alkil grubunun karbon sayısı)+22 \times (\text{alkil grubunun karbon sayısı}) + 2 şeklinde hesaplanır ve bu sayı her zaman çift sayıdır.

Adım Adım Çözüm

1
K bileşiğinin yapısını ve simetrisini analiz etmek.
K bileşiği cis-trans izomeri gösteren ve su katılmasıyla regiyoizomeri olmayan tek bir alkol oluşturan simetrik bir alkendir (R−CH=CH−RR-CH=CH-R).
Çift bağın her iki tarafı da aynı alkil grubunu (RR) içerdiğinde, suyun kat��lmasıyla oluşacak alkollerin IUPAC adları özdeş olur.
2
K bileşiğinin toplam karbon sayısını formüle etmek.
Alkil grubunun karbon sayısı nRn_R ise, toplam karbon sayısı 2nR+22n_R + 2 olur.
Simetrik alken yapısında iki adet RR grubu ve çift bağa sahip iki karbon atomu bulunur.
3
Toplam karbon sayısının tek mi çift mi olduğunu belirlemek.
2nR+22n_R + 2 formülü her zaman çift bir sayı verir (nR≥1n_R \geq 1).
2 ile çarpılan herhangi bir tam sayıya 2 eklenmesi her zaman çift sayı sonucunu doğurur.

Anahtar Kavram

Alkenlerin geometrik izomerisi ve katılma tepkimeleri
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 6Soru →

Açık zincirli bir monoalken olan XX bile��iğinin 11 molünün tamamen yanmasıyla oluşan CO2CO_2 ve H2OH_2O moleküllerinin toplam mol sayısı 1212'dir. XX bileşiğinin H2H_2 ile tamamen doyurulmasıyla elde edilen alkanın monoklorlanması sonucu sadece iki farklı yapı izomeri (monoklor türevi) oluşabilmektedir. Buna göre, XX bileşiğinin asidik ortamda su ile katılmasıyla (hidratasyon) Markovnikov kuralına göre oluşan ana ürünün, her iki olası alken yapısı için de aynı olup 2,3-dimetil-2-butanol olduğu ifadesi doğru bir ifade midir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen ifade doğrudur. Alkenin yanma ve doyurulma tepkimeleri analiz edildiğinde başlangıç alkeninin 2,3-dimetil-2-büten veya 2,3-dimetil-1-büten olabileceği belirlenir. Her iki alkenin de Markovnikov kural��na göre su ile katılma tepkimesinden oluşan ana ürün aynı olup 2,3-dimetil-2-butanol'dür.
Alkenin karbon sayısı 66 olarak bulunduktan sonra, doyurulma ürünü olan alkanın sadece iki monoklor türevinin olması onun 2,3-dimetilbutan olduğunu kesinleştirir. Bu alkana dönüşebilecek iki alken izomerinin (2,3-dimetil-2-büten ve 2,3-dimetil-1-büten) su ile asidik ortamda katılma tepkimeleri Markovnikov kuralına göre yazıldığında, her iki durumda da ana ürünün 2,3-dimetil-2-butanol olduğu görülür. Dolayısıyla ifade tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Monoalkenin genel formülünü kullanarak yanma tepkimesini yazmak ve karbon sayısını belirlemek.
Monoalkenin genel formülü CnH2nC_nH_{2n}'dir. 11 molünün yanmasıyla nn mol CO2CO_2 ve nn mol H2OH_2O oluşur. Toplam mol sayısı n+n=2n=12⇒n=6n + n = 2n = 12 \Rightarrow n = 6'dır. Alkenin formülü C6H12C_6H_{12} olarak bulunur.
Alkenin moleküldeki karbon ve hidrojen atomu sayılarını belirlemek için.
2
C6H12C_6H_{12} alkeninin doyurulmasıyla oluşan C6H14C_6H_{14} alkanının yapısını belirlemek.
Hekzan izomerlerinden (n-hekzan, 2-metilpentan, 3-metilpentan, 2,2-dimetilbutan, 2,3-dimetilbutan) sadece 2,3-dimetilbutan bileşiğinin monoklorlanmasıyla 2 farklı yapı izomeri oluşabilir. Bu izomerler 1-kloro-2,3-dimetilbutan ve 2-kloro-2,3-dimetilbutan'dır.
Doyurulma sonucu elde edilen alkanın karbon iskeletini tespit etmek için.
3
2,3-dimetilbutan iskeletini oluşturabilecek olası alken yapılarını yazmak.
Olası alkenler: 2,3-dimetil-2-büten veya 2,3-dimetil-1-bütendir.
Başlangıçtaki alkenin sahip olabileceği tüm yapısal izomerleri belirlemek için.
4
Olası alkenlerin asidik ortamda su ile katılma tepkimelerini Markovnikov kuralına göre değerlendirmek.
2,3-dimetil-2-büten simetrik bir alkendir, su katılmasıyla tek bir ürün olan 2,3-dimetil-2-butanol oluşur. 2,3-dimetil-1-büten ise asimetrik olup çift bağdaki çok hidrojenli karbona hidrojen (H+H^+), az hidrojenli karbona hidroksil grubu (OH−OH^-) bağlanarak ana ürün olarak yine 2,3-dimetil-2-butanol oluşturur.
Her iki alkenin de aynı Markovnikov ana ürününü verdiğini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Alkenlerin su ile asidik ortamda katılma tepkimelerinde Markovnikov yönlenmesi ve alkanların monoklorlanma izomerleri
Soru 7Soru →

Açık zincirli bir alken olan XX bileşiği ile ilgili aşağıdaki bilgiler veriliyor:

- 0,1 molu¨0,1\text{ molü} tamamen yakıldığında normal koşullarda 13,44 L CO213,44\text{ L } CO_2 gazı açığa çıkmaktadır.
- Bromlu suyun kırmızı-kahverengi rengini giderir.
- Asidik ortamda su katılması (H2OH_2O) tepkimesi sonucu Markovnikov kuralına göre oluşan kararlı ana ürün, kiral (asimetrik) karbon atomu içermez.
- Geometrik (cis-trans) izomeri göstermektedir.

Buna göre, XX bileşiğinin IUPAC adı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3-metil-2-penten

Cevap

3-metil-2-penten
Doğru yanıt olan bileşik hem cis-trans izomeri gösteren bir monoalkendir hem de asidik hidrasyonu sonucunda Markovnikov kuralı uyarınca oluşan ana ürününde (3-metil-3-pentanol) kiral karbon atomu bulundurmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Alkenin kapalı formülünü belirleme
C6H12C_6H_{12}
0,1 mol0,1\text{ mol} alken yandığında 13,44 L13,44\text{ L} yani 0,6 mol CO20,6\text{ mol } CO_2 oluşuyorsa, 1 mol1\text{ mol} alken yandığında 6 mol CO26\text{ mol } CO_2 oluşur. Açık zincirli monoalkenlerin genel formülü CnH2nC_nH_{2n} olduğundan bileşik C6H12C_6H_{12}'dir.
2
Cis-trans izomeri koşulunu kontrol etme
Seçeneklerdeki 2-metil-2-penten elenir.
2-metil-2-penten bileşiğinde çift bağlı karbonlardan birine iki adet özdeş metil (−CH3-CH_3) grubu bağlıdır. Bu durum geometrik izomeri göstermesini engeller. Diğer tüm seçenekler cis-trans izomeri gösterir.
3
Markovnikov katılmasını ve kiraliteyi analiz etme
3-metil-2-penten bileşiğinin hidrasyon ürünü 3-metil-3-pentanol olarak bulunur.
3-metil-2-penten (CH3−CH2−C(CH3)=CH−CH3CH_3-CH_2-C(CH_3)=CH-CH_3) bileşiğine su katıldığında, hidrojen atomu çift bağlı karbonlardan hidrojeni fazla olan C2'ye, hidroksil (−OH-OH) ise C3'e bağlanır. Oluşan ana ürün 3-metil-3-pentanol'dür.
4
Ürünün kiral karbon içerip içermediğini kontrol etme
Ürün kiral karbon içermez.
3-metil-3-pentanol bileşiğinde −OH-OH grubunun bağlı olduğu merkez karbona bir metil (−CH3-CH_3), bir hidroksil (−OH-OH) ve iki adet özdeş etil (−CH2−CH3-CH_2-CH_3) grubu bağlıdır. Merkez karbona bağlı iki grup aynı olduğundan bu karbon kiral (asimetrik) değildir ve molekülde başka kiral karbon yoktur.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik izomeri, Markovnikov katılması ve kiralite ilişkisi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru →

Cis-trans (geometrik) izomeri gösterebilen en küçük üyeli alken bileşiğinin cis-izomerinin aynı dış basınçtaki kaynama noktası trans-izomerinden daha yüksek olup, bu iki izomerin uygun koşullarda platin (PtPt) katalizörlüğünde H2H_2 gazı ile doyurulması sonucu farklı IUPAC adlarına sahip doymuş bileşikler elde edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen ifade yanlıştır. Cis ve trans izomerlerin doyurulmasıyla aynı doymuş bileşik (bütan) elde edilir.
Verilen ifade yanlıştır çünkü cis-2-büten ve trans-2-büten izomerlerinin hidrojenle doyurulması sonucu oluşan alkanların her ikisi de bütan bileşiğidir ve farklı IUPAC adlarına sahip değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cis-trans izomeri gösterebilen en küçük üyeli alkenin belirlenmesi.
Bu bileşik 4 karbonlu olan 2-büten (CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3) bileşiğidir.
2 veya 3 karbonlu alkenlerde (eten ve propen) ikili bağ karbonlarından en az birine iki özdeş grup bağlı olduğundan geometrik izomeri görülmez.
2
İzomerlerin kaynama noktalar��nın polarite üzerinden karşılaştırılması.
cis-2-büten polar, trans-2-büten ise simetrik yapısından dolayı apolardır. Dolayısıyla cis-izomerin kaynama noktası trans-izomerden yüksektir.
Polar moleküller arasındaki dipole-dipole çekim kuvvetleri, apolar moleküllerdeki sadece London kuvvetlerine kıyasla daha güçlüdür.
3
Her iki izomerin hidrojenasyon (doyurulma) tepkimesi ürünlerinin incelenmesi.
Hem cis-2-büten hem de trans-2-büten bileşiklerinin H2H_2 ile katılma tepkimesinden tek bir ürün olan bütan (CH3−CH2−CH2−CH3CH_3-CH_2-CH_2-CH_3) elde edilir.
Her iki izomerin de karbon zinciri yapısı ve ikili bağın konumu aynı olduğundan, doyurulmaları durumunda aynı IUPAC adına sahip doymuş hidrokarbon oluşur.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik izomeri, fiziksel özelliklerin polariteyle ilişkisi ve doyurulma tepkimeleri
Soru 9Soru →

Açık zincirli monoalkenler olan XX, YY ve ZZ bileşikleri ile ilgili aşağıdaki bilgiler veriliyor:

- XX, YY ve ZZ bileşikleri birbirinin yapı izomeridir.
- XX bileşiğine asidik ortamda su (H2OH_2O) katılmasıyla oluşan ana ürün, tersiyer (üçüncül) alkol sınıfında bir bileşiktir.
- YY bileşiği geometrik (cis-trans) izomeri gösterirken, ZZ bileşiği bu izomeriyi göstermez.

Buna göre, bu bileşikler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: XX bileşiği, çift bağlı karbon atomlarından birine iki tane metil (−CH3-CH_3) grubu bağlı olduğu için cis-trans izomerliği gösterir.

Cevap

Çift bağlı karbon atomlarından birine iki aynı grup (metil veya hidrojen) bağlı olan alkenler cis-trans izomerliği gösteremez. Bu nedenle, 2-metilpropen bileşiğinin cis-trans izomerliği gösterdiğini belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır, çünkü 2-metilpropen (XX) molekülünde çift bağlı karbon atomlarından birine iki adet özdeş metil (−CH3-CH_3) grubu, diğerine ise iki adet özdeş hidrojen atomu bağlıdır. Kurallara göre, çift bağlı karbon atomlarından en az birine iki aynı grup bağlıysa o bileşikte cis-trans (geometrik) izomerliği görülmez.

Adım Adım Çözüm

1
Açık zincirli monoalken izomerlerinin belirlenmesi
4 karbonlu açık zincirli monoalkenlerin genel formülü C4H8C_4H_8'dir. Bu formüle sahip yapı izomerleri şunlardır: 1-büten (CH2=CH−CH2−CH3CH_2=CH-CH_2-CH_3), 2-büten (CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3) ve 2-metilpropen (CH2=C(CH3)2CH_2=C(CH_3)_2).
Verilen ipuçlarından yola çıkarak XX, YY ve ZZ bileşiklerinin formüllerini belirlemek için tüm olası izomerleri yazmamız gerekir.
2
Tersiyer alkol oluşturan alkenin (XX) belirlenmesi
Bu alkenlere su (H2OH_2O) katıldığında; 1-büten ve 2-bütenden sekonder alkol olan 2-butanol oluşur. 2-metilpropen bileşiğine su katıldığında ise Markovnikov kuralına göre tersiyer alkol olan 2-metil-2-propanol elde edilir. Dolayısıyla XX bileşiği 2-metilpropendir.
XX bileşiğine su katılmasıyla tersiyer alkol oluştuğu bilgisi kullanılarak XX'in yapısı tespit edilir.
3
Geometrik izomerlik gösteren (YY) ve göstermeyen (ZZ) alkenlerin belirlenmesi
2-büten bileşiğinde çift bağlı karbon atomlarının her birine farklı gruplar (−H-H ve −CH3-CH_3) bağlı olduğundan cis-trans izomerliği gösterer. Bu yüzden YY bileşiği 2-bütendir. 1-büten bileşiğinde ise 1. karbonda iki adet aynı grup (hidrojen) bağlı olduğundan cis-trans izomerliği göstermez. Bu yüzden ZZ bileşiği 1-bütendir.
YY ve ZZ bileşiklerinin cis-trans izomerliği gösterme durumlarına göre kimlikleri belirlenir.
4
Seçeneklerin değerlendirilmesi
2-metilpropen (XX) bileşiğinde çift bağlı karbonlardan birine iki tane metil (−CH3-CH_3) grubu bağlı olduğundan bu bileşik cis-trans izomerliği gösteremez. Dolayısıyla bu bileşiğin cis-trans izomerliği gösterdiğini iddia eden ifade yanlıştır.
XX, YY ve ZZ bileşikleri için verilen ifadelerin doğruluk durumları kontrol edilerek yanlış olan seçenek saptanır.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik izomerlik (cis-trans) koşulları, alkenlerin su katılması (hidrasyon) tepkimeleri ve IUPAC adlandırması.
Soru 10Soru →

Aşağıda yarı açık formülleri verilen alken bileşiklerini, IUPAC sistemine uygun doğru adlandırmaları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

cis−CH3CH=CHCH2CH3cis-CH_3CH=CHCH_2CH_3
trans−CH3CH=C(CH3)CH2CH3trans-CH_3CH=C(CH_3)CH_2CH_3
CH2=C(CH3)CH2CH3CH_2=C(CH_3)CH_2CH_3
CH3CH=C(CH3)2CH_3CH=C(CH_3)_2

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bileşiklerin doğru eşleştirmeleri sırasıyla: cis-2-penten, trans-3-metil-2-penten, 2-metil-1-bütün ve 2-metil-2-bütün adlandırmalarıdır.
Bileşiklerin adları IUPAC adlandırma kurallarına göre çift bağın yeri, ana zincir uzunluğu ve dallanmalar esas alınarak belirlenmiştir. Cis-trans izomerliği gösterenler için uygun geometrik izomer ön ekleri (cis/trans) eklenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
En uzun karbon zincirlerini belirleyin.
cis−CH3CH=CHCH2CH3cis-CH_3CH=CHCH_2CH_3 ve trans−CH3CH=C(CH3)CH2CH3trans-CH_3CH=C(CH_3)CH_2CH_3 için en uzun zincir 5 karbonlu (penten); CH2=C(CH3)CH2CH3CH_2=C(CH_3)CH_2CH_3 ve CH3CH=C(CH3)2CH_3CH=C(CH_3)_2 için 4 karbonludur (büten).
IUPAC kurallarına göre alkenler adlandırılırken çift bağı içeren en uzun karbon zinciri seçilmelidir.
2
Ana zincirleri, çift bağın en küçük numarayı alacağı uçtan başlayarak numaralandırın. Çift bağ eşit mesafedeyse dallanmanın yakın olduğu ucu seçin.
İlk iki bileşik soldan, üçüncü bileşik soldan ve dördüncü bileşik sağdan numaralandırılır. Böylece dördüncü bileşikteki metil grubu 3 yerine 2 numaralı karbona bağlı olur.
Numaralandırma kuralları dallanmaların ve çift bağın yerini en düşük sayılarla belirtmek için uygulanır.
3
Çift bağlı karbonlara bağlı grupları cis-trans izomerliği yönünden inceleyin.
Penten türevlerinde çift bağlı karbonların her birine iki farklı grup bağlı olduğundan geometrik izomeri vardır. Büten türevlerinde ise çift bağlı karbonlardan birinde aynı iki grup (iki hidrojen veya iki metil) bağlı olduğu için cis-trans izomerliği yoktur.
Cis-trans izomerliği gösteren alkenlerin adlandırılmasında geometrik izomeri ön eklerinin doğru kullanılması gerekir.

Anahtar Kavram

Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması ve cis-trans izomerliği koşulları
Soru 11Soru →

Açık zincirli bir monoalken olan XX bileşiği hakkında şu bilgiler veriliyor:

* 0,1 mol0,1\text{ mol}'ünün tamamen yakılması sonucu normal koşullarda 11,2 L11,2\text{ L} hacim kaplayan CO2CO_2 gazı açığa çıkmaktadır.
* Asidik ortamda su katılması (H2O/H+H_2O/H^+) tepkimesi sonucunda Markovnikov kuralına göre oluşan ana ürün bir tersiyer alkoldür.
* Çift bağlı karbon atomlarından birine iki tane özdeş alkil grubu bağlı olduğundan cis-trans (geometrik) izomerisi gösterememektedir.

Buna göre, XX bileşiği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cis-trans izomeri gösterememe nedeni, çift bağlı karbon atomlarından birine iki tane hidrojen atomunun bağlı olmasıdır.

Cevap

Cis-trans izomeri gösterememe nedeninin çift bağlı karbonda iki hidrojen atomu bulunması olarak açıklandığı ifade yanlıştır.
Çift bağlı karbon atomlarından birine iki tane özdeş alkil grubu bağlı olması koşulunu sağlayan 5 karbonlu monoalken 2-metil-2-bütendir. Bu bileşikte cis-trans izomerisi gösterilememesinin sebebi çift bağlı karbonda iki tane metil grubunun bulunmasıdır, hidrojen bulunması değildir. Dolayısıyla bu açıklama yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiğin karbon sayısının tespit edilmesi
X bileşiğinin formülü C5H10C_5H_{10} olarak bulunur.
0,1 mol0,1\text{ mol} alken yandığında 0,5 mol0,5\text{ mol} CO2CO_2 (11,2 L11,2\text{ L} NŞA) oluştuğuna göre, alken 55 karbonludur. Açık zincirli monoalkenlerin genel formülü CnH2nC_nH_{2n} olduğundan molekül formülü C5H10C_5H_{10}'dur.
2
Cis-trans izomeri göstermeme nedenine göre yapının belirlenmesi
X bileşiğinin 2-metil-2-büten olduğu kesinleşir.
Çift bağlı karbonlardan birine iki özdeş alkil grubu (metil) bağlı olduğu verilmiştir. 5 karbonlu alken izomerlerinden 2-metil-2-büten (CH3−C(CH3)=CH−CH3CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3) yapısında, C2 atomunda iki adet metil grubu bağlıdır. 2-metil-1-bütende ise çift bağlı karbonda iki hidrojen atomu bulunur (hidrojen bir alkil grubu değildir).
3
Yorumların doğruluğunun analiz edilmesi
Dördüncü ifadenin yanlış olduğu belirlenir.
2-metil-2-büten bileşiğinde cis-trans izomerliği aranmamasının sebebi çift bağlı C2 atomuna iki tane metil grubu bağlı olmasıdır. Seçenekteki iki hidrojen atomu bağlı olması açıklaması yanlıştır.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik (cis-trans) izomerlik şartları ve alkenlerin katılma tepkimeleri
Soru 12Soru →

Sikloheksen bileşiği, halkalı yapıda bulunması ve çift bağ karbonlarının her birine farklı iki grubun bağlı olması sebebiyle cis-trans (geometrik) izomerisi gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

İfade yanlıştır. Sikloheksen bileşiğinde halka gerginliğinden dolayı trans izomeri oluşamaz ve bileşik cis-trans izomerisi göstermez.
Sikloheksen bileşiğinde çift bağ karbonlarına farklı gruplar bağlı olmasına rağmen, 6 üyeli halkadaki yüksek gerginlik trans izomerinin kararlı bir şekilde var olmasına izin vermez. Bu nedenle sikloheksen cis-trans izomerisi gösteremez ve ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sikloheksen bileşiğinin yapısı ve çift bağ karbonlar�� incelenir.
Sikloheksen (C6H10C_6H_{10}), 6 karbonlu halkalı bir alken olup çift bağ karbonlarının her birine bir hidrojen atomu ve bir halka içi karbon grubu bağlıdır.
Çift bağ karbonlarına bağlı grupların farklı olup olmadığını belirlemek için bu inceleme gereklidir.
2
Sikloalkenlerde cis-trans izomerisi için halka büyüklüğü kısıtlaması değerlendirilir.
Halkalı alkenlerde geometrik gerginlikten dolayı, trans-izomerin kararlı olabilmesi için halkanın en az 8 karbonlu olması gerekir.
6 karbonlu halkalarda trans-çift bağının halka geometrisine sığamayacağını ve kararsız olacağını belirlemek için gereklidir.
3
Sikloheksen bileşiğinin cis-trans izomerisi gösterip gösteremeyeceği sonucuna varılır.
Sikloheksen 6 karbonlu olduğundan trans izomeri kararlı olarak bulunamaz, dolayısıyla cis-trans izomerisi göstermez.
İfadenin doğruluğunu nihai olarak karara bağlamak için bu sonuç çıkarılır.

Anahtar Kavram

Sikloalkenlerde halka gerginliği nedeniyle cis-trans izomerisi sınırları
Soru 13Soru →

Alkenlere polar reaktiflerin (H2OH_2O, HClHCl vb.) asidik ortamda katılması tepkimelerinde Markovnikov kuralı uyarınca; polar reaktifin elektropozitif kısmı olan hidrojen atomu (H+H^+), çift bağ karbonlarından hidrojen atomu sayısı az olan karbon atomuna bağlanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen ifade yanlıştır. Markovnikov kuralına göre hidrojen atomu hidrojen sayısı fazla olan çift bağ karbonuna bağlanır.
İfade yanlıştır. Markovnikov kuralına göre polar katılma tepkimelerinde hidrojen atomu, çift bağ içeren karbonlardan hidrojen sayısı çok olana bağlanır; böylece daha kararlı bir karbokatyon ara ürünü oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Alkenlerin polar katılma tepkime mekanizmasını analiz etmek.
Alkenlere polar bir reaktif katıldığında ilk basamakta hidrojen iyonu (H+H^+) çift bağ karbonlarından birine bağlanarak artı yüklü bir karbokatyon ara ürünü oluşturur.
Oluşan karbokatyonun kararlılığı tepkimenin yönünü ve ana ürünü belirleyen temel faktördür.
2
Markovnikov kuralı ve karbokatyon kararlılığı ilişkisini değerlendirmek.
Hidrojen atomunun hidrojen sayısı fazla olan çift bağ karbonuna bağlanması durumunda, artı yük daha kararlı olan (daha fazla alkil grubu taşıyan) sekonder veya tersiyer karbon üzerinde kalır.
Karbokatyonların kararlılık sırası 3∘>2∘>1∘3^\circ > 2^\circ > 1^\circ şeklindedir ve sistem her zaman daha düşük enerjili (daha kararlı) ara ürünü oluşturma eğilimindedir.
3
İfadeyi kural ile karşılaştırarak doğruluğunu saptamak.
İfadede hidrojenin hidrojen sayısı az olan karbona bağlanacağı iddia edilmektedir. Bu durum Markovnikov kuralının tam tersi olup yanlıştır.
Hatalı bir bağlanma yönü tanımlandığı için ifadenin yanlış olduğu sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Markovnikov Kuralı ve Alkenlere Polar Katılma Tepkimeleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru →

Alkenlerde ikili bağ karbonlarına bağlı grupların uzaysal yönelimi, bileşiğin fiziksel ve kimyasal ��zelliklerini etkiler. Bu durum cis-trans (geometrik) izomerliği olarak adlandırılır.

Buna göre, kapalı formülü C5H10C_5H_{10} olan aşağıdaki alken bileşiklerinden hangisinin cis-trans izomeri vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: CH3−CH=CH−CH2−CH3CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3 (2-penten)

Cevap

2-penten (CH3−CH=CH−CH2−CH3CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3) bileşiğinin cis-trans izomeri vardır.
2-penten bileşiğinde ikili bağ karbonlarının her birinde farklı iki grup (−H-H ve alkil grupları) bağlı olduğu için cis ve trans olmak üzere iki farklı geometrik izomer oluşturabilir.

Adım Adım Çözüm

1
İkili bağ içeren karbon atomları belirlenir ve bu karbonlara bağlı olan tüm gruplar açıkça yazılır.
Her bir se��enekteki alken molekülünün yarı açık formülünden çift bağlı karbon atomlarına bağlı gruplar tespit edilir.
Cis-trans izomerliği şartının aranacağı merkez atomları belirlemek için.
2
Cis-trans izomerliği şartı olan 'ikili bağ karbonlarının her birine farklı iki grubun bağlı olması' kuralı uygulanır.
2-penten bileşiğinde ikili bağ karbonlarından birine −H-H ve −CH3-CH_3, diğerine ise −H-H ve −CH2−CH3-CH_2-CH_3 bağlı olduğu görülür. Diğer seçeneklerdeki alkenlerde ise ikili bağ karbonlarından en az birine iki adet aynı grup (−H-H veya −CH3-CH_3) bağlıdır.
Geometrik izomeri gösteren bileşiği doğru şekilde ayırt etmek için.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik (cis-trans) izomeri şartları
Soru 15Soru →

Yarı açık formülü CH2=C(Cl)−CH2−CH3CH_2=C(Cl)-CH_2-CH_3 olan bileşik ile ilgili;

I. IUPAC sistemine göre adı 2-klor-1-bütendir.
II. Geometrik (cis-trans) izomeri gösterir.
III. Çift bağ karbon atomları sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız I

Cevap

Yalnız I
IUPAC adlandırma kurallarına göre bileşik 2-klor-1-bütendir. Çift bağlı karbon atomlarından birinde iki özdeş grup (hidrojen) bulunduğundan geometrik izomeri göstermez. Çift bağlı karbon atomları 3 sigma ve 1 pi bağı içerdiğinden sp2 hibritleşmesi yapmıştır. Dolayısıyla yalnızca birinci öncül doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiğin IUPAC adlandırmasını yapma
En uzun karbon zinciri seçilip çift bağın yakın olduğu sol uçtan başlanarak numaralandırıldığında, 2. karbonda klor grubu olduğu ve çift bağın 1. karbondan başladığı görülür. Bileşiğin adı 2-klor-1-bütendir. Bu nedenle birinci öncül doğrudur.
Bileşiğin IUPAC kurallarına göre doğru adlandırılıp adlandırılmadığını doğrulamak için.
2
Cis-trans izomeri şartını kontrol etme
Çift bağ karbonlarından 1. karbonda iki adet özdeş hidrojen atomu bağlıdır. Çift bağlı karbonlardan birine iki özdeş grup bağlı olduğunda cis-trans izomerisi görülmez. Bu nedenle ikinci öncül yanlıştır.
Bileşikte geometrik izomeri olup olmadığını tespit etmek için.
3
Çift bağ karbonlarının hibritleşme türünü belirleme
Çift bağ karbonlarının her biri 3 doğrultuya sahiptir ve 1 adet pi bağı içerir. Dolayısıyla bu karbon atomları sp2 hibritleşmesi yapmıştır. Bu nedenle üçüncü öncül yanlıştır.
Karbon atomlarının hibritleşme türünü belirlemek için.

Anahtar Kavram

Alkenlerin adlandırılması, cis-trans izomerisi ve hibritleşme özellikleri
Soru 16Soru →

Aşağıda IUPAC adları verilen alken bileşikleri ile bu bileşiklerin yapısal, fiziksel veya kimyasal özelliklerine dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

ciscis-2-Büten
2-Metilpropen
transtrans-2-Büten

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

ciscis-2-Büten ile polar yapısından ötürü yüksek kaynama noktasına sahip olma özelliği; 2-Metilpropen ile geometrik izomeri göstermeme ve hidrasyon sonucu tersiyer alkol oluşturma özelliği; transtrans-2-Büten ile net dipol momentinin sıfır olması nedeniyle düşük kaynama noktasına sahip olma özelliği eşleşir.
ciscis-2-Büten molekülündeki metil grupları ikili bağ ekseninin aynı tarafında yer aldığından net dipol momenti sıfırdan büyüktür (polar) ve kaynama noktası yüksektir. transtrans-2-Büten molekülünde ise metil grupları zıt tarafta yer aldığından dipol momenti sıfırdır (apolar) ve kaynama noktası düşüktür. 2-Metilpropen ise ikili bağ karbonuna bağlı özdeş gruplar barındırdığı için geometrik izomeri göstermez, su katılmasıyla tersiyer alkol verir.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiklerin açık yapı formüllerini çizerek ikili bağ karbonlarına bağlı olan grupların özdeşliğini incelemek.
ciscis-2-Büten ve transtrans-2-Büten bileşiklerinde ikili bağın her iki tarafındaki karbonlarda da birer hidrojen ve birer metil grubu bağlıdır. 2-Metilpropen bileşiğinde ise ikili bağ karbonlarından birinde iki hidrojen, diğerinde iki metil grubu bulunmaktadır.
Çift ba�� karbonlarının herhangi birinde iki özdeş grup bulunması durumunda ciscis-transtrans izomerliği gözlenemez.
2
Geometrik izomeri gösteren ciscis ve transtrans formlarının molekül geometrisine bağlı olarak polarite ve kaynama noktası ilişkisini değerlendirmek.
ciscis-2-Büten molekülündeki metil grupları aynı yönde olduğundan dipol moment vektörleri toplanarak net bir dipol moment oluşturur (polar). transtrans-2-Büten'de ise metil grupları zıt yönde olduğundan dipol moment vektörleri birbirini sıfırlar (apolar). Polar olan ciscis izomerinin kaynama noktası, apolar olan transtrans izomerine göre daha yüksektir.
Moleküller arası dipol-dipol çekim kuvvetlerinin varlığı, maddelerin fiziksel özelliklerinden biri olan kaynama noktasını artırır.
3
Geometrik izomeri göstermeyen 2-Metilpropen bileşiğine asidik ortamda su katılması reaksiyonunu Markovnikov kuralına göre yazarak oluşan ana ürünün alkol sınıfını belirlemek.
Katılma reaksiyonunda H+H^+ iyonu hidrojeni zengin olan çift bağ karbonuna (CH2CH_2), OH−OH^- grubu ise hidrojeni az olan karbona bağlanarak 2-metil-2-propanol bileşiğini oluşturur. OHOH grubunun bağlı olduğu karbon atomu üç adet alkil grubuna bağlı olduğundan bu bileşik bir tersiyer alkoldür.
Markovnikov kuralına göre katılma tepkimelerinde elektropozitif grup (H+H^+) daha fazla hidrojene sahip olan doymamış karbon atomuna bağlanır.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik izomerlik şartları, geometrik izomerlerin polarite ve kaynama noktası ilişkisi ile alkenlerin asidik ortamda hidrasyon reaksiyonlarında Markovnikov kuralının uygulanması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

Açık zincirli bir monoalken olan trans-2-büten bileşiğine asidik ortamda su katılmasıyla oluşan ana ürün, yap��sında kiral (asimetrik) karbon atomu içerir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

trans-2-büten bileşiğine asidik ortamda su katılmasıyla oluşan 2-butanol bileşiği kiral (optikçe aktif) karbon atomu içerir, bu nedenle ifade doğrudur.
Katılma tepkimesi sonucunda çift bağ karbonlarından birine hidrojen, diğerine hidroksil grubu bağlanır. Bu durum, oluşan 2-butanol molekülündeki 2. karbon atomunun dört farklı gruba bağlanarak kiral özellik kazanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimeye giren trans-2-büten ve suyun yapısını belirlemek.
trans-2-büten (CH3−CH=CH−CH3CH_3-CH=CH-CH_3) simetrik bir monoalkendir. Su katılması asidik ortamda (H+H^+ katalizörlüğünde) gerçekleşir.
Katılma tepkimesinin yön��nü ve oluşacak ürünü doğru tespit etmek için reaktiflerin yapıları incelenmelidir.
2
Katılma tepkimesi sonucunda oluşacak ana ürünü yazmak.
İkili bağa H−OHH-OH katılmasıyla CH3−CH(OH)−CH2−CH3CH_3-CH(OH)-CH_2-CH_3 (2-butanol) bileşiği oluşur. Simetrik alken olduğundan Markovnikov yönlenmesi farklı bir izomer oluşturmaz.
Alkenlere su katılmasıyla alkol sınıfı bileşikler elde edilir.
3
Oluşan 2-butanol ürünündeki karbon atomlarının çevrelerini kiralite yönünden incelemek.
2-butanol bileşiğindeki 2. karbon atomuna sırasıyla −H-H, −OH-OH, −CH3-CH_3 ve −CH2−CH3-CH_2-CH_3 (etil) grupları bağlıdır. Dört farklı grup taşıdığı için bu karbon asimetrik (kiral) merkezdir.
Bir karbon atomunun kiral merkez olabilmesi için dört farklı gruba bağlı olması gerekir.

Anahtar Kavram

Alkenlere su katılması tepkimesi ve oluşan alkol ürününün kiralitesinin belirlenmesi.
Soru 18Soru →

Organik bileşiklerde geometrik (cis-trans) izomeri görülebilmesi için çift bağ karbonlarının her birine iki farklı atom veya atom grubu bağlı olmalıdır. Çift bağlı karbonlardan en az birine iki tane aynı grup bağlıysa bu bileşik cis-trans izomerisi göstermez.

Buna göre, aşağıdaki alken bileşiklerinden hangisinin cis ve trans olmak üzere iki farklı geometrik izomeri vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: CH3−CH=CH−CH2−CH3CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3

Cevap

CH3−CH=CH−CH2−CH3CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3 (2-penten) bileşiği cis-trans izomerisi gösterir.
Geometrik izomerinin (cis-trans) görülebilmesi için alkenlerde çift bağla bağlı olan karbon atomlarının her birine bağlı iki grubun birbirinden farklı olması şarttır. CH3−CH=CH−CH2−CH3CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3 bileşiğinde çift bağlı karbonlardan soldakine bir hidrojen ile bir metil grubu, sağdakine ise bir hidrojen ile bir etil grubu bağlıdır. Her iki karbondaki gruplar birbirinden farklı olduğu için bu bileşiğin cis ve trans olmak üzere geometrik izomerleri bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
İkili bağ karbonlarına bağlı grupların belirlenmesi
Tüm seçeneklerde yer alan alken bileşiklerinin ikili bağ taşıyan karbon atomları ve bunlara bağlı olan atom/gruplar tek tek analiz edilir.
Geometrik izomerlik aranırken sadece ikili bağın bulunduğu karbon atomları ve bu atomlara doğrudan bağlı olan gruplar incelenmelidir.
2
Çift bağlı karbon atomlarındaki grupların farklılığının kontrol edilmesi
CH3−CH=CH−CH2−CH3CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3 bileşiğinde ikili bağ karbonlarından birinde −H-H ve −CH3-CH_3 (farklı gruplar), diğerinde ise −H-H ve −CH2−CH3-CH_2-CH_3 (farklı gruplar) bulunur.
Cis-trans izomerisi görülebilmesi için ikili bağ karbonlarının her ikisinde de bağlı olan ikişer grubun birbirinden farklı olması zorunludur.
3
Diğer seçeneklerdeki özdeş grupların tespit edilerek elenmesi
Diğer tüm alken bileşiklerinde ikili bağ karbonlarının en az birinde iki adet özdeş grup (hidrojen atomları, metil grupları veya etil grupları) bağlı olduğu görülür.
Çift bağlı karbonlardan birine bile aynı iki grup bağlandığında molekülde cis-trans izomerisi aranmaz.

Anahtar Kavram

Alkenlerde geometrik (cis-trans) izomeri gösterme şartları
Soru 19Soru →

Aşağıda IUPAC adları verilen alken bileşiklerini, karşılarında karışık olarak verilen yarı açık formülleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

44-Metil-22-penten
3,33,3-Dimetil-11-büten
2,32,3-Dimetil-22-büten

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

44-Metil-22-penten bileşiği CH3−CH=CH−CH(CH3)2CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2 ile, 3,33,3-Dimetil-11-büten bileşiği CH2=CH−C(CH3)3CH_2=CH-C(CH_3)_3 ile, 2,32,3-Dimetil-22-büten bileşiği ise (CH3)2C=C(CH3)2(CH_3)_2C=C(CH_3)_2 ile eşleşir.
IUPAC kuralları uygulandığında; 44-Metil-22-penten bileşiğinin yarı açık formülü CH3−CH=CH−CH(CH3)2CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2, 3,33,3-Dimetil-11-büten bileşiğinin yarı açık formülü CH2=CH−C(CH3)3CH_2=CH-C(CH_3)_3 ve 2,32,3-Dimetil-22-büten bileşiğinin yarı açık formülü (CH3)2C=C(CH3)2(CH_3)_2C=C(CH_3)_2 olarak doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
44-Metil-22-penten adlandırmasını analiz etmek.
En uzun karbon zincirinin 5 karbonlu (penten) olduğu, ikili bağın 2. karbondan başladığı ve 4. karbonda bir metil (CH3CH_3) grubu bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül CH3−CH=CH−CH(CH3)2CH_3-CH=CH-CH(CH_3)_2 şeklindedir.
IUPAC kurallarına göre ikili bağ içeren en uzun zincir seçilir ve numaralandırma ikili bağa en yakın uçtan başlar.
2
3,33,3-Dimetil-11-büten adlandırmasını analiz etmek.
En uzun karbon zincirinin 4 karbonlu (büten) olduğu, ikili bağın 1. karbondan başladığı ve 3. karbonda iki adet metil grubu (CH3CH_3) bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül CH2=CH−C(CH3)3CH_2=CH-C(CH_3)_3 şeklindedir.
Çift bağ 1. konumda olduğunda zincir numaralandırması ikili bağın olduğu uçtan başlar ve bağlı grupların yerleri buna göre belirtilir.
3
2,32,3-Dimetil-22-büten adlandırmasını analiz etmek.
En uzun karbon zincirinin 4 karbonlu (büten) olduğu, ikili bağın 2. karbondan başladığı ve hem 2. hem de 3. karbonlarda birer metil grubu (CH3CH_3) bulunduğu belirlenir. Bu özellikleri taşıyan yarı açık formül (CH3)2C=C(CH3)2(CH_3)_2C=C(CH_3)_2 şeklindedir.
Çift bağın her iki uca eşit mesafede olması durumunda, dallanmaların yoğun olduğu uçtan numaralandırma yapılır.

Anahtar Kavram

Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması ve yarı açık formüllerinin eşleştirilmesi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 20Soru →

Yarı açık formülü

CH3−C(CH3)=CH−CH2−CH3CH_3 - C(CH_3) = CH - CH_2 - CH_3

şeklinde olan organik bileşik ile ilgili;

I. IUPAC sistemine göre adı 2-metil-2-pentendir.
II. Geometrik (cis-trans) izomeri gösterir.
III. Uygun koşullarda su katılması (H2O/H+H_2O/H^+) sonucu oluşan kararlı ana ürün bir tersiyer alkoldür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

I ve III ifadelerinin doğru olduğunu belirten seçenek
Bileşiğin IUPAC sistemine göre adı doğru olarak 2-metil-2-penten şeklinde belirlenmiştir. Ayrıca Markovnikov kuralına göre su katılmasıyla oluşan ana ürün 2-metil-2-pentanol olup bu bir tersiyer alkoldür. Çift bağlı karbonlardan birine iki özdeş metil grubu bağlı olduğundan bileşik geometrik izomeri göstermez. Bu nedenle I ve III ifadeleri doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşiğin en uzun karbon zincirini ve ikili bağın konumunu belirleyerek IUPAC adını bulunuz.
En uzun karbon zinciri 5 karbonludur (penten). İkili bağın en küçük numarayı alması için numaralandırma soldan başlar. 2. karbonda ikili bağ ve metil grubu bulunur. Dolayısıyla IUPAC adı 2-metil-2-pentendir. Bu nedenle I. ifade doğrudur.
Alkenlerin IUPAC kurallarına göre adlandırılması ve zincir belirleme kurallarının uygulanması için.
2
İkili bağ karbonlarına bağlı olan grupları inceleyerek geometrik (cis-trans) izomeri gösterip göstermediğini kontrol ediniz.
2 numaralı çift bağlı karbon atomuna iki adet özdeş metil (−CH3-CH_3) grubu bağlıdır. Çift bağlı karbonlardan herhangi birine aynı iki grup bağlı olduğunda cis-trans izomerisi görülmez. Bu nedenle II. ifade yanlıştır.
Alkenlerde geometrik izomeri gösterme şartlarının değerlendirilmesi için.
3
Markovnikov kuralına göre asidik ortamda su katılması tepkimesini gerçekleştirip ana ürünü sınıflandırınız.
Su (H−OHH-OH) katılması sırasında hidrojen (H+H^+) atomu ikili bağ karbonlarından hidrojeni fazla olan 3. karbona, hidroksil (−OH-OH) grubu ise hidrojeni az olan 2. karbona bağlanır. Kararlı ana ürün 2-metil-2-pentanoldür. Bu bileşikte −OH-OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu üç farklı karbon atomuna bağlı olduğundan bir tersiyer alkoldür. Bu nedenle III. ifade doğrudur.
Alkenlere su katılması tepkimesinde regioseçiciliğin (Markovnikov kuralı) ve oluşan alkolün sınıfının belirlenmesi için.

Anahtar Kavram

Alkenlerin IUPAC adlandırması, geometrik izomeri şartları ve asidik ortamda su katılması (Markovnikov kuralı)
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Alkenler Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin