Alkoller Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi)

Açık zincirli doymuş bir organik bileşik olan $X$ alkolü ile ilgili aşağıdaki bilgiler veriliyor:

- $0,2\text{ mol}$ 'ü yeterli miktarda sodyum ( $Na$ ) metali ile artansız tepkimeye girdiğinde normal koşullar altında (NŞA) $2,24\text{ L}$ $H_2$ gazı açığa çıkarmaktadır.
- Uygun koşullarda yükseltgendiğinde elde edilen kararlı bileşik Tollens (gümüş aynası) ayracına etki etmemektedir.
- Uygun koşullarda asit katalizörlüğünde dehidrasyona (su çekilmesine) maruz bırakıldığında bir alken bileşiği oluşturamamaktadır.

**Buna göre, $X$ bileşiği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?**

IUPAC sistemine göre sistematik adı 2,2,4,4-tetrametilpentan-3-ol'dür.

Uygun koşullarda yükseltgendiğinde oluşan kararlı organik bileşik, Tollens ve Fehling ayraçlarına etki etmez.

Yapısındaki tüm karbon atomları

sp^3

hibritleşmesi yapmıştır.

Yapısında iki adet ters-butil (tert-bütil) grubu bulundurduğu için tersiyer alkol olarak sınıflandırılır.

OH grubunun bağlı olduğu karbon atomuna komşu karbonlarda hidrojen atomu bulunmadığından dehidrasyon tepkimesiyle alken oluşturamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapısında iki adet ters-butil (tert-bütil) grubu bulundurduğu için tersiyer alkol olarak sınıflandırılır.

Cevap

Yapısında iki adet ters-butil grubu bulundurduğu için tersiyer alkol olarak sınıflandırıldığı ifadesi yanlıştır, çünkü bileşik bir sekonder alkoldür.

Yapısında iki adet ters-butil (tert-bütil) grubu bulundurduğu için tersiyer alkol olarak sınıflandırıldığı ifadesi yanlıştır. Alkollerin sınıflandırılması, -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomuna bağlı olan karbon atomu sayısına göre belirlenir. Bu bileşikte -OH grubu 3. karbona bağlıdır ve bu karbon doğrudan 2. ve 4. karbon olmak üzere yalnızca iki karbon atomuyla bağ yapmıştır. Bu nedenle bileşik tersiyer değil, sekonder (ikincil) bir alkoldür.

Adım Adım Çözüm

1

Sodyum metali ile tepkime sonucunda açığa çıkan hidrojen gazının mol sayısından yararlanarak alkolün değerliğini (içerdiği -OH grubu sayısını) belirlemek.

Normal koşullarda

2,24\text{ L}

H_2

gazı

0,1\text{ mol}

'dür.

0,2\text{ mol}

alkolden

0,1\text{ mol}

H_2

açığa çıktığına göre,

1\text{ mol}

alkolden

0,5\text{ mol}

H_2

açığa çıkar. Bu durum alkolün tek değerli (monoalkol) olduğunu gösterir.

Alkollerdeki her -OH grubu, sodyum metali ile tepkimeye girdiğinde yarım mol

H_2

gazı açığa çıkarır.

2

Alkolün yükseltgenme davranışını ve Tollens ayracına karşı etkisini inceleyerek alkolün sınıfını belirlemek.

Alkol yükseltgendiğinde Tollens ayracına etki etmeyen kararlı bir bileşik (keton) oluştu��una göre başlangıçtaki alkol sekonder (ikincil) bir alkoldür.

Primer alkoller aldehitlere yükseltgenir ve Tollens ile gümüş aynası oluşturur. Sekonder alkoller ise ketonlara yükseltgenir ve ketonlar Tollens ayracı ile tepkime vermez.

3

Dehidrasyon reaksiyonunun gerçekleşmeme nedenini inceleyerek molekülün karbon iskeletini tahmin etmek.

Sekonder alkol olmasına rağmen su çekilerek alken oluşturamaması, -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomuna komşu olan karbon atomlarında (beta-karbonlarında) hidrojen atomu bulunmadığını gösterir.

Alkollerden su çekilmesi (beta-eliminasyonu) mekanizmasında -OH grubunun ayrıldığı karbona komşu olan karbondan bir hidrojen atomu koparılır. Eğer komşu karbonlarda hiç hidrojen yoksa alken oluşumu gerçekleşemez.

4

Tüm bu koşulları sağlayan en basit açık zincirli doymuş sekonder alkol yapısını çizerek IUPAC adlandırmasını yapmak.

Bileşik 2,2,4,4-tetrametilpentan-3-ol'dür. Bu yapıda -OH grubu 3. karbona bağlıdır ve komşu 2. ile 4. karbonlar kuaterner karbon olup (her biri üçer metil grubuna bağlıdır) hiç hidrojen içermezler.

En uzun zincir 5 karbonlu olup 3. karbonda -OH, 2. ve 4. karbonlarda ikişer metil grubu bulunduğundan adlandırma ve özellikler tamamen uyuşmaktadır.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması, adlandırılması, yükseltgenmesi ve dehidrasyon tepkimeleri

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 2Soru →

Aşağıda verilen alkol bileşikleri ile bu bileşiklerin günlük hayattaki kullanım alanları ve temel özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanol, odunun damıtılmasıyla elde edilen zehirli monoalkol açıklamasıyla; Etandiol, otomobillerde antifriz olarak kullanılan diol açıklamasıyla; Propantriol ise kozmetikte nemlendirici olarak kullanılan triol açıklamasıyla eşleşir.

Metanol (

CH_3OH

) tek karbonlu zehirli monoalkoldür; etandiol (

C_2H_4(OH)_2

) antifriz olarak kullanılan iki değerli alkoldür (diol); propantriol (

C_3H_5(OH)_3

) ise kozmetikte nemlendirici olarak yararlanılan üç değerli alkoldür (triol).

Adım Adım Çözüm

1

Metanolün yapısını ve özelliklerini incelemek

Metanol (

CH_3OH

) tek karbonlu en basit alkol olup zehirlidir ve odunun damıtılmasıyla elde edilir. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.

Metanolün kimyasal ve fiziksel özelliklerini tanıyarak doğru açıklamaya ulaşmak.

2

Etandiolün (glikol) yapısını ve kullanım alanını belirlemek

Etandiol (

C_2H_4(OH)_2

) iki karbonlu bir dioldür ve glikol olarak bilinir. Antifriz olarak kullanılması en önemli ticari özelliğidir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.

Diollerin günlük yaşamdaki en yaygın örneğinin işlevini tespit etmek.

3

Propantriolün (gliserin) yapısını ve kullanım alanını belirlemek

Propantriol (

C_3H_5(OH)_3

) üç karbonlu bir trioldür ve gliserin adıyla kozmetikte nemlendirici olarak kullanılır. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.

Gliserinin nem çekici özelliğini ve triol sınıfında yer aldığını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması (monoalkol, diol, triol) ve günlük hayattaki önemli temsilcilerinin (metanol, etandiol, propantriol) özellikleri ile kullanım alanları.

Soru 3Soru →

Aşağıda formülü veya adı verilen alkollerden hangisi sekonder (ikincil) alkol sınıfında yer alır?

Metanol

Etanol

2-Propanol

2-Metil-2-propanol

1,2-Etandiol

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2-Propanol

Cevap

2-Propanol bileşiği sekonder alkol sınıfındadır.

2-Propanol bileşiğinde

-\text{OH}

grubunun bağlı olduğu karbon atomu iki farklı karbon atomuna bağlı olduğundan sekonder alkol sınıfındadır.

Adım Adım Çözüm

1

Alkollerin sınıflandırılması kurallarını analiz edin.

Alkollerde

-\text{OH}

grubunun bağlı olduğu karbon atomuna (alfa karbonu) doğrudan bağlı olan karbon sayısı belirlenir. Bu karbon atomuna 1 karbon atomu bağlı ise primer, 2 karbon atomu bağlı ise sekonder, 3 karbon atomu bağlı ise tersiyer alkol sınıflandırması yapılır.

Alkolün sınıfını belirleyen temel kural, fonksiyonel grubun bağlı olduğu karbonun derecesidir.

2

Seçeneklerdeki bileşiklerin açık yapı formüllerini inceleyin.

2-Propanol bileşiğinin yarı açık formülü

CH_3-CH(OH)-CH_3

şeklindedir. Burada

-\text{OH}

grubunun bağlı olduğu ortadaki karbon atomuna sol ve sağ taraftan olmak üzere toplamda iki tane karbon atomu bağlıdır.

Bu yapısal durum,

-\text{OH}

grubunun bağlı olduğu karbon atomunun sekonder (ikincil) bir karbon atomu olduğunu gösterir ve bileşiği sekonder alkol yapar.

Anahtar Kavram

Alkollerin

-\text{OH}

grubunun bağlı olduğu karbon atomunun derecesine göre sınıflandırılması

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 4Soru →

Aşağıda alkollerin kimyasal tepkimeleri ve özellikleri ile ilgili baz�� ifadeler ve bu ifadelerin karşılığı olan kimyasal maddeler veya nicelikler verilmiştir. Buna göre, solda verilen ifadeleri sağda verilen en uygun kimyasal madde veya niceliklerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Soldaki glikolün tam yükseltgenme ifadesi etandioik asit ile, gliserin tepkimesinden açığa çıkan gaz hacmi ifadesi

33,6\text{ L}

ile, 2-metil-2-propanolün dehidrasyonu ifadesi 2-metilpropen ile, 2-butanolün yükseltgenme ürünüyle ilgili ifade ise metanal ile eşleşir.

Glikolün yükseltgenmesiyle iki ucu da karboksilik aside dönüşerek etandioik asit oluşur. Gliserinin yapısındaki 3 hidroksil grubu sebebiyle

1\text{ mol}

gliserinden normal koşullarda

33,6\text{ L}

hidrojen gazı açığa çıkar. Tersiyer alkol olan 2-metil-2-propanolün dehidrasyonuyla alken elde edilir ve bu alkenin adı 2-metilpropendir. 2-Butanolün yükseltgenmesiyle oluşan ketonun fonksiyonel grup izomeri aldehit sınıfı olup en küçük üyesi metanaldir.

Adım Adım Çözüm

1

Glikolün yapısını ve yükseltgenme özelliklerini analiz etme

Glikol (etandiol) iki adet primer

-OH

grubu içerir ve tam yükseltgendiğinde iki karbonlu dikarboksilik asit olan etandioik aside dönüşür.

Primer alkol gruplarının tam yükseltgenmesi karboksilik asit işlevsel grubunu oluşturur.

2

Gliserinin metal tepkimesinden açığa çıkan gaz hacmini hesaplama

1\text{ mol}

gliserin

3\text{ mol } -OH

grubu içerir. Metal tepkimesinde

-OH

grubunun yarısı kadar

H_2

açığa çıkacağından

1,5\text{ mol } H_2

oluşur. Normal koşullarda bu hacim

1,5 \times 22,4 = 33,6\text{ L}

'dir.

Monollerin veya poliollerin aktif metallerle tepkimesinde açığa çıkan

H_2

gazının mol sayısı, reaksiyona giren

-OH

grubunun yarısı kadardır.

3

2-Metil-2-propanolün dehidrasyon reaksiyonunu belirleme

Tersiyer alkol olan 2-metil-2-propanolün asidik ortamda su kaybetmesiyle (dehidrasyon) 2-metilpropen elde edilir.

Alkollerden asidik ortamda yüksek sıcaklıkta su çekilmesi eliminasyon (ayrılma) tepkimesiyle alken oluşturur.

4

2-Butanolün yükseltgenme ürününün fonksiyonel grup izomerini belirleme

2-Butanol sekonder bir alkoldür, yükseltgendiğinde keton (bütanon) sınıfı bir bileşik oluşturur. Ketonların fonksiyonel grup izomeri aldehitler olup en küçük üyeli aldehit metanaldir.

Sekonder alkoller yükseltgendiğinde keton oluştururken, aynı karbon sayılı monoketonlar ve monoaldehitler birbirinin fonksiyonel grup izomeridir.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması, yükseltgenme, aktif metallerle tepkimeleri ve dehidrasyon reaksiyonları

Soru 5Soru →

Alkollerin fiziksel ve kimyasal özellikleri; yapılarındaki hidroksil ( $-OH$ ) grubunun bağlı olduğu karbon atomunun sınıfına (primer, sekonder, tersiyer) ve karbon zincirinin yapısına bağlı olarak değişiklik gösterir.

Aşağıda üç farklı alkol bileşiğinin formülleri verilmiştir:

I. $CH_3-CH_2-CH_2-OH$

II. $CH_3-CH(OH)-CH_3$

III. $CH_3-C(CH_3)_2-OH$

Buna göre, bu bileşiklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I. bileşik sekonder alkol, II. bileşik ise primer alkol olarak sınıflandırılır.

Her üç bileşik de uygun koşullarda potasyum permanganat (

KMnO_4

) çözeltisi ile yükseltgendiğinde karboksilik asit oluşturur.

II. ve III. bileşikler kapalı formülleri aynı olduğundan birbirinin konum izomeridir.

Aynı koşullarda kaynama noktası en yüksek olanı I. bileşik, yükseltgenme tepkimesine karşı en kararlı olanı ise III. bileşiktir.

Aynı koşullarda sudaki çözünürlüğü en fazla olan bileşik, hidrofob grubu en büyük olan III. bileşiktir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Aynı koşullarda kaynama noktası en yüksek olanı I. bileşik, yükseltgenme tepkimesine karşı en kararlı olanı ise III. bileşiktir.

Cevap

Aynı koşullarda kaynama noktası en yüksek olanı I. bileşik, yükseltgenme tepkimesine karşı en kararlı olanı ise III. bileşiktir.

Düz zincirli primer alkol yapısındaki 1-propanol'ün moleküller arası temas yüzeyi geniş olduğu için kaynama noktası sekonder ve dallanmış tersiyer türevlerine göre daha yüksektir. Diğer taraftan tersiyer alkol olan 2-metil-2-propanol'de hidroksil grubunun bağlı olduğu karbonda hidrojen atomu bulunmadığından normal koşullarda yükseltgenmeye karşı en kararlı yapıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiklerin alkol sınıflandırmasını yapın.

I. bileşik (1-propanol) primer alkol, II. bileşik (2-propanol) sekonder alkol, III. bileşik (2-metil-2-propanol) tersiyer alkoldür.

Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomuna bağlı olan diğer karbon atomu sayısına göre alkoller primer, sekonder ve tersiyer olarak ayrılır.

2

Bileşiklerin moleküller arası etkileşimlerini analiz ederek kaynama noktalarını kıyaslayın.

I. bileşik düz zincirli yapıda olduğu için temas yüzeyi fazladır ve London kuvvetleri daha güçlüdür. III. bileşik ise dallanmış 4 karbonlu bir yapıdır. Bu yüzden kaynama noktası en yüksek olan I. bileşiktir.

Aynı veya yakın karbon sayılı alkollerde dallanma arttıkça temas yüzeyi azaldığından London çekim kuvvetleri zayıflar ve kaynama noktası düşer.

3

Bileşiklerin yükseltgenme tepkimelerine yatkınlığını değerlendirin.

I. bileşik karboksilik asitlere kadar, II. bileşik ketonlara kadar yükseltgenirken, III. bileşik yükseltgenmez.

Tersiyer alkollerde hidroksil grubunun bağlı olduğu karbonda hidrojen atomu bulunmadığı için normal koşullarda yükseltgenme tepkimesi gerçekleşmez ve bu bileşikler yükseltgenmeye karşı en kararlıdır.

Anahtar Kavram

Alkollerin yapısal sınıflandırılması ile fiziksel özellikleri ve yükseltgenme tepkimeleri arasındaki ilişkiler.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 6Soru →

Genel formülü $C_n H_{2n+2}O$ olan doymuş bir monoalkolün $0{}1\text{ mol}$ 'ünün yeterli miktarda sodyum ( $Na$ ) metali ile tepkimesinden normal koşullarda $1{}12\text{ L}$ $H_2$ gazı açığa çıkar ve bu alkol uygun koşullarda yükseltgendiğinde keton sınıfı bir bileşik oluşturur; buna göre bu özellikleri taşıyan en küçük alkol bileşiğinin IUPAC adı 2-propanol'dür.

Doğru

Yanlış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen önerme doğrudur. Tepkime stokiyometrisi bileşiğin monoalkol olduğunu, yükseltgenme ürünü sekonder alkol olduğunu, adlandırma kuralları ise bu sınıftaki en küçük üyenin 2-propanol olduğunu doğrulamaktadır.

Verilen tüm kimyasal ve matematiksel ifadeler (monoalkol tepkime oranları, sekonder alkollerin yükseltgenme reaksiyonları ve sekonder alkollerin en küçük üyesinin 3 karbonlu 2-propanol olduğu bilgisi) bilimsel kurallara tamamen uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Alkolün metal tepkimesindeki mol ilişkisinin kurulması ve monoalkol yapısının doğrulanması

0{}1\text{ mol}

monoalkolün aktif metal (

Na

) ile tepkimesinden

\frac{0{}1}{2} = 0{}05\text{ mol}

H_2

gazı oluşur. Bu gazın normal koşullardaki (

NK

) hacmi

0{}05\text{ mol} \times 22{}4\text{ L/mol} = 1{}12\text{ L}

olarak hesaplanır. Bu durum bileşiğin tek bir aktif hidrojen içeren doymuş bir monoalkol olduğunu doğrular.

Açığa çıkan

H_2

gazının hacminden yararlanarak alkolün yapısındaki hidroksil (

-OH

) grubu sayısı belirlenmelidir.

2

Yükseltgenme reaksiyonu ürünü üzerinden alkolün sınıflandırılması

Monoalkolün uygun koşullarda yükseltgenmesiyle keton sınıfı bir bileşik oluştuğu belirtilmiştir. Primer alkoller yükseltgendiğinde aldehit, sekonder alkoller yükseltgendiğinde keton oluşturur. Tersiyer alkoller ise yükseltgenmeye karşı dirençlidir. Dolayısıyla, bu bileşik sekonder (ikincil) alkol sınıfındadır.

Yükseltgenme ürününün fonksiyonel grup sınıfından faydalanılarak alkolün primer, sekonder veya tersiyer olma durumu ayırt edilmelidir.

3

En küçük sekonder alkolün formülünün yazılması ve IUPAC adının bulunması

Sekonder alkollerde

-OH

grubunun bağlı olduğu karbon atomu en az iki başka karbon atomuna doğrudan bağlı olmalıdır. Bu şartı sağlayan en küçük zincir 3 karbonludur:

CH_3-CH(OH)-CH_3

. Bu bileşiğin IUPAC kurallarına göre sistematik adı 2-propanol'dür.

Sekonder alkol tanımına uyan en düşük karbon sayılı organik bileşik belirlenerek kurallara uygun adlandırılması yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Alkollerin aktif metallerle tepkimesi, yükseltgenme tepkimeleri, sınıflandırılması ve IUPAC adlandırması

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

Yarı açık formülü,

CH_3 - C(CH_3)(OH) - CH_2 - CH(OH) - CH_3

şeklinde olan organik bileşik ile ilgili;

I. IUPAC sistemine göre adı 2-metil-2,4-pentandioldür.
II. Yapısındaki hidroksil gruplarından biri tersiyer, diğeri ise sekonder alkol özelliği gösterir.
III. Uygun koşullarda yükseltgendiğinde yapısındaki tüm hidroksil ( $-OH$ ) grupları keton grubuna dönüşür.
IV. $0{}2\text{ mol}$ 'ünün yeterli miktarda potasyum ( $K$ ) metali ile artansız tepkimesinden normal koşullarda $4{}48\text{ litre}$ $H_2$ gazı açığa çıkar.

ifadelerinden hangileri do��rudur?

I ve II

I ve IV

II ve III

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve IV

Cevap

I, II ve IV

Verilen organik bileşikteki en uzun karbon zinciri 5 karbonludur. Her iki uçtan numaralandırıldığında hidroksil gruplarının yerleri aynı (2 ve 4) olduğundan, dallanmanın (metil) yakın olduğu sol taraftan numaralandırma yapılır. Bu sayede doğru IUPAC adı 2-metil-2,4-pentandiol olur (I. önerme doğru). 2. karbon atomuna bağlı olan -OH grubu tersiyer alkol, 4. karbon atomuna bağlı olan -OH grubu ise sekonder alkol yapısındadır (II. önerme doğru). Tersiyer alkoller yükseltgenmediği için yükseltgenme sonucunda yapısındaki tüm -OH grupları ketona dönüşemez (III. önerme yanlış). Diol yapısındaki bu bileşiğin 1 molünden metallerle tepkime sonucu 1 mol H2 gazı açığa çıkacağından, 0,2 molünden 0,2 mol H2 gazı oluşur. 0,2 mol gaz normal koşullarda 4,48 litredir (IV. önerme doğru). Dolayısıyla doğru önermeler I, II ve IV'tür.

Adım Adım Çözüm

1

En uzun karbon zincirinin seçilmesi ve numaralandırma yönünün bulunması.

En uzun karbon zinciri 5 karbonludur (pentan). Hidroksil grupları uçlara eşit uzaklıkta (soldan ve sağdan 2. ve 4. karbonlarda) olduğundan, dallanmanın (metil grubunun) daha yakın olduğu sol uçtan başlanarak numaralandırılır. Bileşiğin adı 2-metil-2,4-pentandiol olarak bulunur.

IUPAC adlandırma kurallarına göre, fonksiyonel grupların konumları iki uçtan da eşitse dallanmaya en küçük numara verilecek şekilde numaralandırma yapılır.

2

Hidroksil gruplarının bağlı olduğu karbon atomlarının derecelerinin (sınıflarının) belirlenmesi.

2. karbon atomuna bağlı olan -OH grubu, bu karbonun 3 başka karbona bağlı olması nedeniyle tersiyer alkol özelliği gösterir. 4. karbon atomuna bağlı olan -OH grubu ise bu karbonun 2 başka karbona bağlı olması nedeniyle sekonder alkol özelliği gösterir.

Bir alkolün sınıfı, fonksiyonel grubun bağlı olduğu karbon atomunun primer, sekonder veya tersiyer olmasıyla belirlenir.

3

Alkol gruplarının yükseltgenme reaksiyonlarının değerlendirilmesi.

Sekonder alkol grubu yükseltgenerek keton grubuna dönüşebilirken, tersiyer alkol grubu yükseltgenmeye karşı kararlıdır. Dolayısıyla yapıdaki tüm -OH grupları keton grubuna dönüşemez.

Tersiyer alkollerin bağlı olduğu karbon atomunda yükseltgenme tepkimesini başlatacak aktif bir hidrojen atomu bulunmaz.

4

Aktif metal ile olan tepkime stoichiometry'sine göre H2 gazı miktarının hesaplanması.

Yapıda 2 adet -OH grubu (diol) bulunduğundan, 1 mol diol potasyum metali ile tepkimeye girdiğinde 1 mol H2 gazı açığa çıkarır. 0,2 mol bileşik tepkimeye girdiğinde 0,2 mol H2 gazı oluşur. Bu gaz normal koşullarda 0,2 * 22,4 = 4,48 litre hacim kaplar.

Alkollerin aktif metallerle tepkimesinden açığa çıkan H2 gazının mol sayısı, tepkimeye giren alkoldeki hidroksil (-OH) sayısının yarısına eşittir.

Anahtar Kavram

Alkollerin IUPAC sistemine göre adlandırılması, primer/sekonder/tersiyer sınıflarının tayini, yükseltgenme özellikleri ve aktif metallerle H2 gazı açığa çıkarma stoichiometry'si.

Alternatif Yöntem

Metal tepkimesinde açığa çıkan H2 gazının hacmini bulmak için tepkime denklemini yazmak yerine, doymuş monoalkollerin 1 molünün metallerle 0,5 mol H2 oluşturduğunu, diollerin ise yapısındaki 2 adet -OH grubu nedeniyle 1 mol H2 gazı açığa çıkaracağını doğrudan oran-orantı kurarak bulabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 8Soru →

Aşağıdaki alkol tanımlarını ve tepkime özelliklerini, karşılarında karışık olarak verilen uygun alkollerin IUPAC adları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk ifade 1,2-etandiol ile, ikinci ifade 2-propanol ile, üçüncü ifade etanol ile ve dördüncü ifade 2-metil-2-propanol ile eşleşmelidir.

Verilen tanımlayıcı özellikler incelendiğinde;

0,1\text{ mol}

'ünden

0,1\text{ mol}

H_2

açığa çıkaran en küçük alkol 1,2-etandiol; bir basamak yükseltgendiğinde aseton oluşturan alkol 2-propanol;

140^\circ\text{C}

'de dehidrasyonu ile dietil eter veren alkol etanol; yükseltgenmeyen ve 4 karbonlu olan alkol ise 2-metil-2-propanol ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci ifadedeki alkolün sınıfını ve adını bulmak için sodyum ile tepkime verilerini analiz ediniz.

Normal koşullarda

2,24\text{ L}

H_2

gazı

0,1\text{ mol}

'dür.

0,1\text{ mol}

alkolden

0,1\text{ mol}

H_2

gazı açığa çıktığına göre alkolde

2

tane hidroksil grubu vardır ve bir dioldür. En küçük doymuş diol 2 karbonlu olan 1,2-etandioldür.

Alkollerdeki hidroksil grubu sayısı ile açığa çıkan hidrojen gazı mol sayısı arasında doğrudan bir ilişki vardır.

2

İkinci ifadedeki alkolün türünü yükseltgenme ürünü olan propanondan tespit ediniz.

Propanon 3 karbonlu bir ketondur. Ketonlar sekonder alkollerin yükseltgenmesiyle elde edildiği için aradığımız alkol 3 karbonlu sekonder alkol olan 2-propanoldür.

Sekonder alkollerin bir derece yükseltgenmesi sonucu ketonlar oluşur.

3

Üçüncü ifadedeki eterleşme reaksiyonunu inceleyerek kullanılan monoalkolü belirleyiniz.

Asit katalizörlüğünde

140^\circ\text{C}

'de monoalkollerin dehidrasyonu ile eter oluşur. Simetrik bir eter olan dietil eterin (

C_2H_5-O-C_2H_5

) elde edilmesi için reaksiyona giren alkolün etanol (

C_2H_5OH

) olması gerekir.

Eter eldesinde

2\text{ mol}

monoalkolden

1\text{ mol}

su çekilmektedir.

4

Dördüncü ifadedeki alkolün karbon sayısını ve sınıfını yükseltgenme eğilimi ile yanma ürününe göre belirleyiniz.

Tersiyer alkoller yükseltgenmezler. Yanma sonucu

4\text{ mol}

CO_2

açığa çıkması yapıda 4 karbon atomu bulunduğunu belirtir. 4 karbonlu tersiyer alkolün IUPAC adı 2-metil-2-propanoldür.

Tersiyer alkollerin hidroksil grubu taşıyan karbon atomlarında hidrojen atomu bulunmaması yükseltgenmelerini engeller.

Anahtar Kavram

Alkollerin Sınıflandırılması, Fiziksel ve Kimyasal Tepkimeleri

Soru 9Soru →

Etanol, $2\text{-propanol}$ ve $2\text{-metil-2-propanol}$ bileşikleri ile ilgili;

I. Her üçü de aktif bir metal olan sodyum ( $Na$ ) ile tepkimeye girerek hidrojen gazı ( $H_2$ ) açığa çıkarır.
II. Uygun koşullarda yükseltgendiklerinde etanol aldehite, $2\text{-propanol}$ ketona dönüşürken; $2\text{-metil-2-propanol}$ yükseltgenmeye karşı direnç gösterir.
III. Moleküllerindeki hidroksil ( $-OH$ ) grubunun bağlı olduğu karbon atomuna bağlı hidrojen atomu sayıları sırasıyla $2$ , $1$ ve $0$ 'dır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yaln��z II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

Her üç öncül de doğrudur. Alkollerin tamamı sodyum gibi aktif metallerle tepkime vererek hidrojen gazı açığa çıkarır. Primer alkol olan etanol yükseltgenerek aldehite, sekonder alkol olan

2\text{-propanol}

yükseltgenerek ketona dönüşür; tersiyer alkol olan

2\text{-metil-2-propanol}

ise hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunda hidrojen atomu bulunmadığı için yükseltgenemez. Bu durum aynı zamanda hidrojen sayılarının sırasıyla

2

,

1

ve

0

olduğunu doğrular.

Her üç öncül de doğrudur. Alkollerin tamamı aktif metallerle tepkimeye girerek

H_2

gazı açığa çıkarır. Etanol primer bir alkoldür ve yükseltgenerek aldehite dönüşür.

2\text{-propanol}

sekonder bir alkoldür ve yükseltgenerek ketona dönüşür.

2\text{-metil-2-propanol}

tersiyer bir alkoldür ve yükseltgenmez. Alfa karbonlarındaki hidrojen sayıları sırasıyla

2

,

1

ve

0

'dır.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiklerin yapılarını çizerek sınıflandırmalarını belirleme.

Etanol (

CH_3-CH_2-OH

) primer alkol,

2\text{-propanol}

(

CH_3-CH(OH)-CH_3

) sekonder alkol,

2\text{-metil-2-propanol}

(

(CH_3)_3C-OH

) tersiyer alkoldür.

Alkollerin yükseltgenme özellikleri ve yapısal hidrojen sayıları sınıflandırmalarına bağlıdır.

2

Aktif metal (sodyum) tepkimelerini kontrol etme.

Tüm alkoller aktif metallerle tepkimeye girerek hidrojen gazı oluşturur. Dolayısıyla I. öncül doğrudur.

Alkollerin hidroksil grubundaki asidik hidrojenin aktif metallerle yer değiştirme reaksiyonunu test etmek.

3

Yükseltgenme tepkimelerini inceleme.

Primer alkoller aldehite, sekonder alkoller ketona yükseltgenir. Tersiyer alkoller yükseltgenmez. Dolayısıyla II. öncül doğrudur.

Alkollerin sınıfına bağlı olarak yükseltgenme ürünü verme veya vermeme durumlarını belirlemek.

4

Alfa karbonlarındaki hidrojen sayılarını sayma.

Etanolün hidroksil karbonunda

2

hidrojen,

2\text{-propanolün}

hidroksil karbonunda

1

hidrojen,

2\text{-metil-2-propanolün}

hidroksil karbonunda ise hiç (

0

) hidrojen yoktur. Dolayısıyla III. öncül doğrudur.

Alkol sınıflandırmasının yapısal temelini (alfa karbonundaki hidrojen sayısını) doğrulamak.

Anahtar Kavram

Alkollerin Sınıflandırılması ve Kimyasal Tepkimeleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

Kapalı formülü $C_4H_{10}O$ olan doymuş bir monoalkol izomeri ile ilgili aşağıdaki bilgiler veriliyor:

* Uygun koşullarda yükseltgendiğinde bir keton bile��iği oluşturmaktadır.
* Molekülü kiral (asimetrik) karbon atomu içermektedir.

Buna göre, özellikleri belirtilen bu alkol bileşiğinin IUPAC adı aşağıdakilerden hangisidir?

1-bütanol

2-metil-1-propanol

2-metil-2-propanol

2-bütanol

Dietil eter

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2-bütanol

Cevap

Özellikleri belirtilen alkol bileşiğinin IUPAC adı 2-bütanol'dür.

Özellikleri verilen alkolün yükseltgendiğinde keton oluşturabilmesi için sekonder (ikincil) bir alkol olması gerekir.

C_4H_{10}O

kapalı formülüne sahip alkol izomerlerinden sadece 2-bütanol sekonder alkoldür. Ayrıca 2-bütanol bileşiğinin ikinci karbon atomuna dört farklı grup (hidrojen, hidroksil, metil ve etil) bağlı olduğundan bu karbon kiral (asimetrik) bir karbondur. Bu nedenle 2-bütanol doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Verilen

C_4H_{10}O

kapalı formülüne sahip doymuş monoalkol izomerlerinin açık formüllerini yazarak sınıflandırmak.

Dört adet alkol izomeri belirlenir: 1-bütanol (primer), 2-bütanol (sekonder), 2-metil-1-propanol (primer) ve 2-metil-2-propanol (tersiyer).

Alkollerin sınıflandırılması, yükseltgenme tepkimelerinin ürünlerini belirlemek için gereklidir.

2

Her bir izomerin yükseltgenme tepkimesi verip vermediğini ve veriyorsa ürünün sınıfını tespit etmek.

Primer alkoller (1-bütanol ve 2-metil-1-propanol) yükseltgendiğinde aldehit oluşturur. Sekonder alkol (2-bütanol) yükseltgendiğinde keton oluşturur. Tersiyer alkol (2-metil-2-propanol) ise yükseltgenmez.

Soruda belirtilen 'yükseltgendiğinde keton oluşturma' koşulunu yalnızca sekonder alkollerin sağladığını belirlemek.

3

Keton oluşturan sekonder alkol olan 2-bütanol yapısında kiral (asimetrik) karbon atomu olup olmadığını kontrol etmek.

2-bütanol bileşiğinde 2. karbon atomuna sırasıyla

-H

,

-OH

,

-CH_3

ve

-CH_2CH_3

olmak üzere dört farklı grup bağlıdır. Bu nedenle bu karbon atomu kiraldir.

Sorudaki ikinci koşul olan 'kiral karbon atomu içerme' durumunun doğrulamasını yapmak.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması (primer, sekonder, tersiyer), yükseltgenme tepkimeleri ve kiral karbon (asimetrik karbon) kavramı.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

Aynı karbon atomuna birden fazla hidroksil ( $-OH$ ) grubunun bağlı olduğu organik bileşikler, kararlı yapıda polialkoller olarak sınıflandırılır.

Doğru

Yanlış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Aynı karbon atomuna birden fazla hidroksil grubu bağlı olan bileşikler kararsızdır ve alkol sınıfına dahil edilmezler. Bu nedenle önerme yanlıştır.

Kararlı bir monoalkol ya da polialkol molekülünde, her bir karbon atomuna en fazla bir tane

-OH

grubu bağlı olabilir. Aynı karbon atomuna birden fazla

-OH

grubunun bağlanması kararsızlığa yol açar ve bu bileşikler alkol sınıfına girmez.

Adım Adım Çözüm

1

Alkol tanımına uygunluk koşullarını değerlendirme

Bir bileşiğin alkol sınıfına ait olabilmesi için hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun başka bir hidroksil grubuna ya da pi bağına sahip olmaması gerekir.

Molekülün alkol olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağını belirleyen temel yapısal kuralları kontrol etmek için.

2

Aynı karbona birden fazla hidroksil bağlanmasının etkisini analiz etme

Aynı karbon atomuna iki veya daha fazla

-OH

grubu bağlandığında oluşan yapı kararsızdır (gem-diol).

Önermedeki yapısal durumun kararlılık üzerindeki etkisini incelemek için.

3

Kararsız yapının dönüşümünü belirleme

Bu kararsız molekül su kaybederek kararlı bir karbonil bileşiği oluşturur ve alkol özelliği göstermez.

Yapının nihai kimyasal sınıflandırmasına karar vermek için.

Anahtar Kavram

Alkol Tanımı ve Yapısal Kararlılık Şartları

Soru 12Soru →

Aşağıda verilen alkol bileşikleri ile bu bileşiklerin karakteristik fiziksel, kimyasal özelliklerini ve tepkime eğilimlerini en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanol bileşiği odunun damıtılmasıyla elde edilen en basit monoalkol özelliğiyle; etandiol bileşiği antifriz olarak kullanılan ve sulu ç��zeltisi elektriği iletmeyen diol özelliğiyle; 2-metil-2-propanol bileşiği yükseltgenmeyen tersiyer alkol özelliğiyle; 2-propanol bileşiği ise su çekilmesiyle propen oluşturan sekonder alkol ��zelliğiyle eşleşir.

Doğru eşleştirmede; Metanol odunun damıtılmasıyla elde edilen ve formaldehite yükseltgenen en basit monoalkol ile eşleşir. Etandiol antifriz olarak kullanılan ve elektriği iletmeyen diol ile eşleşir. 2-Metil-2-propanol yükseltgenme tepkimesi vermeyen tersiyer alkol ile eşleşir. 2-Propanol ise izopropil alkol olup su çekilmesiyle propen oluşturan sekonder alkol ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Metanol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.

Metanol (

CH_3OH

), tek karbonlu en basit monoalkoldür. Tarihsel olarak odunun havasız ortamda damıtılmasıyla elde edildiğinden odun alkolü olarak da bilinir. Primer alkol özelliği gösterdiğinden yükseltgendiğinde formaldehite dönüşür. Bu nedenle üçüncü açıklama ile eşleşir.

Metanolün fiziksel eldesi ve fonksiyonel grup yükseltgenme basamaklarını belirlemek için.

2

Etandiol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.

Etandiol (glikol,

C_2H_4(OH)_2

), yapısında iki adet hidroksil grubu bulunduran bir dioldür. Donma noktasını düşürme özelliğinden dolayı otomobillerde antifriz olarak yaygın şekilde kullanılır. Moleküler olarak çözündüğü için elektrik akımını iletmez. Bu nedenle ikinci açıklama ile eşleşir.

Polialkollerin (diollerin) günlük hayattaki kullanım alanlarını ve çözünme özelliklerini belirlemek için.

3

2-Metil-2-propanol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.

2-Metil-2-propanol (

(CH_3)_3COH

), tersiyer bir alkoldür. Hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomuna başka hidrojen bağlı olmadığı için uygun koşullarda yükseltgenemez. Aktif bir metal olan sodyum ile tepkimeye girerek alkolat (sodyum ters-bütoksit) oluşturur ve

H_2

gazı açığa çıkarır. Bu nedenle birinci açıklama ile eşleşir.

Tersiyer alkollerin yükseltgenme ve aktif metallerle tepkime özelliklerini analiz etmek için.

4

2-Propanol bileşiğinin yapısını ve özelliklerini incelemek.

2-Propanol (

CH_3-CH(OH)-CH_3

), sekonder bir alkoldür ve özel adı izopropil alkoldür. Asidik ortamda katalizör eşliğinde su çekilmesine uğradığında alken sınıfı bir bileşik olan propen (

CH_3-CH=CH_2

) oluşturur. Bu nedenle dördüncü açıklama ile eşleşir.

Sekonder alkollerin adlandırılmasını ve eliminasyon (su çekilmesi) tepkimelerini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması, adlandırılması, fiziksel özellikleri ve tepkimeleri

Soru 13Soru →

Metanol, $2\text{-propanol}$ ve etandiol (glikol) bileşikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Aynı koşullarda kaynama noktası en yüksek olanı, yapısında en fazla hidrojen bağı kurabilen hidroksil grubu bulunduran etandioldür.

Metanol en basit monoalkol olup yükseltgendiğinde önce metanale, ardından metanoik aside dönüşür.

2\text{-propanol}

bileşiği, molekülünde toplam üç karbon atomu bulundurduğu için tersiyer alkol olarak sınıflandırılır.

Birer mollerinin yeterli miktarda sodyum (

Na

) metali ile artansız tepkimesinden açığa çıkan

H_2

gazının normal koşullardaki hacmi en fazla olanı etandioldür.

Metanol ve

2\text{-propanol}

monoalkol sınıfında yer alırken, etandiol polialkol sınıfında yer alır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2\text{-propanol}$ bileşiği, molekülünde toplam üç karbon atomu bulundurduğu için tersiyer alkol olarak sınıflandırılır.

Cevap

2-propanol bileşiği molekülündeki toplam karbon atomu sayısı 3 olmasına rağmen, hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomu iki başka karbon atomuna bağlı olduğundan sekonder (ikincil) bir alkoldür.

2-propanol bileşiğinde hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomu iki başka karbon atomuna bağlıdır. Bu nedenle 2-propanol bir sekonder (ikincil) alkoldür. Alkollerin sınıflandırılması moleküldeki toplam karbon sayısına göre yapılmadığından, bu bileşiğin tersiyer alkol olarak sınıflandırılması yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Metanol,

2\text{-propanol}

ve etandiol bileşiklerinin yapılarını ve hidroksil (

-\text{OH}

) grubu sayılarını belirlemek.

Metanol tek karbonlu monoalkol,

2\text{-propanol}

üç karbonlu monoalkol, etandiol ise iki karbonlu dioldür (polialkoldür).

Alkollerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini karşılaştırmak için molekül yapılarını ve fonksiyonel grup sayılarını bilmemiz gerekir.

2

2\text{-propanol}

bileşiğindeki hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomunun sınıfını analiz etmek.

Formülü

\text{CH}_3-\text{CH(OH)}-\text{CH}_3

olan bu bileşikte,

-\text{OH}

grubunun bağlı olduğu karbon atomuna iki tane metil (

-\text{CH}_3

) grubu bağlıdır. Bu durum bu karbon atomunun sekonder olduğunu gösterir.

Alkolün primer, sekonder veya tersiyer olma durumu,

-\text{OH}

grubunun bağlı olduğu karbon atomunun yaptığı bağlara göre sınıflandırılır.

3

Diğer ifadelerin doğruluğunu kontrol etmek.

Etandiol iki hidroksil grubuyla en çok hidrojen bağı kurup en yüksek kaynama noktasına sahip olur ve sodyum ile en çok

H_2

gazı açığa çıkarır. Metanol iki basamak yükseltgenerek karboksilik asit oluşturur. Bu bilgiler diğer ifadelerin doğru olduğunu doğrular.

Yanlış olan seçeneğin tek ve kesin olduğunu doğrulamak amacıyla diğer şıkların kimyasal geçerliliğini kontrol ederiz.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması ve fiziksel/kimyasal özellikleri

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 14Soru →

Etanolün ( $C_2H_5OH$ ) sülfürik asit katalizörlüğünde dehidrasyonu (su çekilmesi) gerçekleştirilirken sıcaklık $140^\circ\text{C}$ olduğunda dietil eter, $170^\circ\text{C}$ olduğunda ise eten (etilen) bileşiğinin elde edileceği yönündeki ifade doğru mudur?

Doğru

Yanlış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen ifade doğrudur. Etanolün sülfürik asit katalizörlüğünde

140^\circ\text{C}

'de dehidrasyonu ile dietil eter,

170^\circ\text{C}

'de dehidrasyonu ile eten oluşur.

Etanolden su çekilmesi tepkimelerinde reaksiyon sıcaklığı belirleyicidir.

140^\circ\text{C}

'de iki alkol molekülünün birleşmesiyle (moleküller arası) eter oluşurken,

170^\circ\text{C}

'de tek bir alkol molekülünden (molekül içi) su ayrılarak alken oluşur.

Adım Adım Çözüm

1

Etanolden moleküller arası su çekilmesini analiz etmek

2\text{ mol } C_2H_5OH \xrightarrow[140^\circ\text{C}]{H_2SO_4} C_2H_5-O-C_2H_5 + H_2O

tepkimesi gereği dietil eter (simetrik eter) elde edilir.

Alkollerin iki molekülünden bir molekül su çekilmesi daha düşük sıcaklıklarda (

140^\circ\text{C}

) eter oluşumunu sağlar.

2

Etanolden molekül içi su çekilmesini analiz etmek

C_2H_5OH \xrightarrow[170^\circ\text{C}]{H_2SO_4} CH_2=CH_2 + H_2O

tepkimesi gereği eten (alken) elde edilir.

Tek bir alkol molekülünden hidroksil grubu ve komşu karbondan hidrojen atomu ayrılarak (ayrılma/eliminasyon tepkimesi) yüksek sıcaklıkta (

170^\circ\text{C}

) çift bağ oluşur ve alken elde edilir.

Anahtar Kavram

Alkollerden asit katalizörlüğünde su çekilmesi (dehidrasyon) tepkimeleri sıcaklığa göre farklı ürünler verir.

Soru 15Soru →

Yarı açık formülü

CH_3 - CH(CH_3) - CH(OH) - CH_3

şeklinde olan organik bileşik ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

IUPAC kurallarına göre adı 2-metil-3-butanol olup, primer alkol olarak sınıflandırılır.

Yapıs��nda tersiyer karbon atomu bulundurduğu için tersiyer alkol sınıfında yer alır.

Sekonder alkol sınıfında yer alır ve uygun koşullarda yükseltgendiğinde bir keton oluşturur.

Tollens çözeltisi ile tepkimeye girerek gümüş aynası oluşturur.

Asidik ortamda dehidrasyonu (su çekilmesi) sonucunda oluşan ana ürün cis-trans izomerisi gösterir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sekonder alkol sınıfında yer alır ve uygun koşullarda yükseltgendiğinde bir keton oluşturur.

Cevap

Sekonder alkol sınıfında yer alır ve uygun koşullarda yükseltgendiğinde bir keton oluşturur.

Verilen organik bileşikte hidroksil (-OH) grubunun bağlı olduğu karbon atomu doğrudan iki diğer karbon atomuna bağlı olduğu için sekonder (ikincil) alkoldür. Sekonder alkoller uygun yükseltgenlerle tepkimeye girdiklerinde keton oluştururlar.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiğin IUPAC adlandırmas��nı ve alkol sınıfını belirlemek için ana zincir numaralandırılır.

Ana zincir numaralandırılmasına -OH grubuna yakın olan sağ uçtan başlanır. IUPAC adı 3-metil-2-butanol'dür. -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu sekonder (ikincil) karbondur.

-OH fonksiyonel grubunun adlandırmada alkil dallanmalarına göre önceliği vardır.

2

Sekonder alkollerin yükseltgenme tepkimesi incelenir.

Sekonder alkoller bir kademe yükseltgendiğinde keton oluşturur. Bu bileşik yükseltgendiğinde 3-metil-2-butanon oluşur.

Alkol sınıfının yükseltgenme ürünü türünü belirlemek.

3

Asidik ortamda dehidrasyon (su çekilmesi) tepkimesi ve ürünün geometrik izomerliği analiz edilir.

Dehidrasyon tepkimesinde Zaitsev kuralına göre ana ürün olarak 2-metil-2-buten oluşur. Bu alkenin yapısında çift bağlı karbonlardan birine iki adet metil grubu bağlı olduğundan cis-trans izomerliği gözlenmez.

Eliminasyon tepkimesi yönelimini ve alkenlerde geometrik izomerlik şartını değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması, IUPAC adlandırılması, yükseltgenme ve dehidrasyon tepkimeleri

Soru 16Soru →

Aşağıda verilen alkol bileşikleri ile bu bileşiklerin en karakteristik özelliklerini veya kullanım alanlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanol bileşiğinin yükseltgenerek aldehit oluşturması ve odun damıtılmasıyla elde edilmesi özelliğiyle; etandiol bileşiğinin antifriz olarak kullanılması özelliğiyle; propantriol bileşiğinin kozmetikte nemlendirici olarak kullanılması özelliğiyle; 2-metil-2-propanol bileşiğinin ise yükseltgenme tepkimesi vermemesi özelliğiyle eşleştirilmesi gerekir.

Yapılan eşleştirmede metanol yükseltgenerek aldehit oluşturma ve odun damıtılmasıyla elde edilme; etandiol iki primer karbona bağlı OH grubu içerme ve antifriz olarak kullanılma; propantriol nemlendirici olarak kullanılma ve triol olma; 2-metil-2-propanol ise tersiyer alkol olup yükseltgenmeme özellikleri ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Metanol (

CH_3OH

) bileşiğinin kimyasal yapısını ve endüstriyel kaynağını analiz etmek.

Metanol tek karbonlu en basit primer monoalkoldür. Bir basamak yükseltgendiğinde formaldehit oluşur. Endüstride odunun hava almayan ortamda yüksek sıcaklıkta kuru damıtılmasından elde edilebildiği için odun alkolü adı da verilir.

Metanolün ayırt edici özellikleriyle doğru tanımı eşleştirmek için.

2

Etandiol (glikol) bileşiğinin molekül yapısını ve kullanım alanını incelemek.

Etandiol (

HO-CH_2-CH_2-OH

), iki tane primer alkol grubu içeren en basit dioldür. Su ile kuvvetli hidrojen bağları oluşturarak suyun donma noktasını düşürdüğü için antifriz olarak kullanılır.

Etandiolün yapısal özelliklerini kullanım alanıyla ilişkilendirmek için.

3

Propantriol (gliserin) bileşiğinin molekül yapısını ve fiziksel özelliklerini incelemek.

Propantriol (

HO-CH_2-CH(OH)-CH_2-OH

), üç adet hidroksil grubu içeren bir trioldür (polialkol). Yoğun hidrojen bağları nedeniyle viskozitesi yüksek ve nem çekici bir sıvıdır, bu yüzden kozmetikte nemlendirici olarak kullanılır.

Propantriolün polialkol yapısını ve kozmetik uygulamalarını belirlemek için.

4

2-Metil-2-propanol bileşiğinin sınıfını ve tepkime özelliklerini belirlemek.

2-Metil-2-propanol (tersiyer bütil alkol) bileşiğinde, hidroksil grubunun bağlı olduğu karbon atomuna üç tane alkil grubu bağlıdır. Bu karbon atomunda hidrojen atomu bulunmadığı için normal koşullarda yükseltgenme tepkimesi gerçekleşmez.

Tersiyer alkollerin yükseltgenme davranışını belirleyip eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Alkollerin sınıflandırılması, fiziksel özellikleri, adlandırılması ve yükseltgenme tepkimeleri

Tahmini Süre:2m 0s

Alkoller

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar