Soru

Zorluk: ZorYansıma Sözcükler

Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan yansıma sözcükler, cümlede isim, sıfat, zarf veya fiil gibi farklı görevlerde kullanılabilir. Ancak bir sözcüğün yansıma olarak kabul edilebilmesi için ses taklidine dayanması gerekir; ayrıca yansıma kökenli bazı sözcükler zamanla mecazlaşarak bu özelliğini kaybedebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem yansıma özelliğini koruyan bir sözcük kullanılmış hem de bu sözcük cümlede sıfat görevini üstlenmiştir?

  1. A
    Güneşin batışıyla birlikte gökyüzünde beliren ışıl ışıl yıldızlar gecenin güzelliğini taçlandırdı.
  2. B
    Günlerdir süren yoğun çalışmanın ardından, yorgunluktan patlayan işçiler nihayet dinlenme kararı aldı.
  3. Sessiz sokakta yürürken aniden duyulan tıkırtılı adımlar, mahalle sakinlerini tedirgin etmeye yetti.Cevap
  4. D
    Derin vadiden aşağıya dökülen şelalenin şırıltısı, doğanın en güzel melodisini oluşturuyordu.
  5. E
    Ağacın dalına konan minik kuşun ötücü yapısı, bahçedekilere huzur veren ezgiler sunuyordu.

Cevap

Sessiz sokakta yürürken aniden duyulan tıkırtılı adımlar, mahalle sakinlerini tedirgin etmeye yetti.
Sessiz sokakta yürürken aniden duyulan tıkırtılı adımlar ifadesinde geçen 'tıkırtılı' sözcüğü, doğadaki 'tık' sesinin taklit edilmesiyle oluşmuş gerçek bir yansıma sözcüktür. Bu sözcük 'adımlar' ismini niteleyerek cümlede sıfat görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki ses veya görüntü ilişkili sözcüklerin kökenlerini incelemek.
Görsel nitelikteki ikilemelerin ve doğrudan ses taklidine dayanmayan eylemlerin yansıma olamayacağı belirlenir.
Görsel algıya hitap eden veya doğadaki sesleri taklit etmeyen sözcükleri yansıma sözcüklerden ayırt etmek gerekir.
2
Sözcüklerin cümledeki anlamlarını ve mecazlaşma durumlarını kontrol etmek.
Mecaz anlam kazanan yansıma kökenli sözcüklerin ses taklidi özelliğini yitirdiği saptanır.
Cümledeki kullanımın gerçek ses taklidine mi yoksa mecazi bir anlatıma mı dayandığını belirlemek gerekir.
3
Yansıma özelliğini koruyan sözcüklerin cümledeki dil bilgisi görevlerini belirlemek.
Ses taklidi özelliğini koruyan sözcüklerden birinin isim, diğerinin ise ismi niteleyerek sıfat görevinde kullanıldığı görülür.
Yansıma sözcüklerin cümle içindeki sözcük türünü (isim, sıfat vb.) doğru tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Yansıma sözcüklerin tespiti ve cümledeki dil bilgisel görevleri
Bu soruyu puanla