Soru

Zorluk: ZorNeden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkili Cümleler

(I) Sanatçı, bireysel yalnızlığın modern toplumdaki izlerini sürmek adına eserlerinde soyut ve kapalı bir anlatımı benimsemiştir. (II) Bu kapalı anlatım, sıradan okurun yapıta nüfuz etmesini zorlaştırdığından yazarın geniş kitlelerce tanınması engellenmiştir. (III) Kendini sadece nitelikli bir kitleye duyurmak üzere yola çıkan yazar, bu eleştirileri pek de önemsememiştir. (IV) Onun bu tavrı, edebiyat dünyasında kibirli bir duru�� olarak algılandığı için bazı çevrelerce dışlanmasına yol açmıştır. (V) Son dönem yazılarında ise okurla arasındaki mesafeyi azaltmak amacıyla üslubunda belirgin bir sadeleşmeye gitmiştir.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin anlam ilişkileriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    I. cümlede eylemin ortaya çık��ş gerekçesi belirtilirken, II. cümlede eylemin gerçekleştirilme amacı üzerinde durulmuştur.
  2. II. ve IV. cümlelerde yargılar gerekçeleriyle birlikte verilirken, V. cümlede eylemin hangi amaca yönelik yapıldığı belirtilmiştir.Cevap
  3. C
    III. cümlede yer alan edat öbeği ana yargıyı amaç-sonuç ilişkisine bağlarken, V. cümlede koşula bağlı bir durum açıklanmıştır.
  4. D
    I. ve V. cümlelerde ana yargının gerçekleşme nedeni açıklanırken, IV. cümlede eylemin yöneldiği nihai hedef belirtilmiştir.
  5. E
    III. ve V. cümlelerde eylemin gerçekleşmesini sağlayan nedenler verilirken, II. cümlede eylemin amacı vurgulanmıştır.

Cevap

II. ve IV. cümlelerde yargıların gerekçeleriyle verildiği, V. cümlede ise eylemin hangi amaca yönelik yapıldığının belirtildiği yargıdır.
Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere, II. cümlede yazarın geniş kitlelerce tanınmamasının gerekçesi (kapalı anlatımın okurun yapıta nüfuz etmesini zorlaştırması) verilmiştir. IV. cümlede ise yazarın dışlanmasının gerekçesi (tavrının kibirli bir duruş olarak algılanması) neden-sonuç ilişkisiyle aktarılmıştır. V. cümlede ise sadeleşmeye gitme eyleminin amacı (okurla arasındaki mesafeyi azaltmak) açıkça ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin ana yargılarını (yüklemlerini) belirlemek.
I'de 'benimsemiştir', II'de 'engellenmiştir', III'te 'önemsememiştir', IV'te 'yol açmıştır', V'te 'gitmiştir' ana yargı olarak saptanmıştır.
Anlam ilişkilerinin doğru tespit edilebilmesi için cümlenin temel yargısı ile diğer ögeler arasındaki bağın incelenmesi gerekir.
2
Cümlelerdeki anlam ilgisi kuran kelime ve ekleri çözümlemek.
I'de '-mak adına' (amaç), II'de '-dığından' (neden/gerekçe), III'te sıfat fiil grubu içinde kalan '-mak üzere' (ana yargıyla amaç ilişkisi kurmaz), IV'te '-dığı için' (neden/gerekçe) ve V'te '-mak amacıyla' (amaç) yapıları saptanmıştır.
Hangi cümlelerin neden-sonuç, hangilerinin amaç-sonuç ilişkisi kurduğunu ayırt etmek.
3
Çözümleme sonuçlarını seçeneklerdeki iddialarla karşılaştırmak.
II. ve IV. cümlelerin gerekçe (neden-sonuç) bildirdiği, V. cümlenin ise eylemin amacını belirttiği tespitiyle doğru seçeneğe ulaşılmıştır.
Diğer çeldirici seçeneklerdeki kavram kargaşalarını eleyerek doğru yanıtı onaylamak.

Anahtar Kavram

Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkili Cümleler
Bu soruyu puanla