Examkin

Soru

Zorluk: KolayÖzne (Gerçek, Gizli, Sözde Özne)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözde özne kullanılmıştır?

  1. Tören için hazırlanan büyük salon sabahın erken saatlerinde süslendi.Cevap
  2. B
    Annem akşam yemeği için mutfakta lezzetli bir çorba pişirdi.
  3. C
    Arkadaşım doğum gününde bana çok şık bir kol saati hediye etti.
  4. D
    Onun yeni kalemi sınav esnasında masanın üzerinden yere düştü.
  5. E
    Kardeşinin yeni aldığı telefonu dün akşam balkondan aşağıya düştü.

Cevap

Tören için hazırlanan büyük salon sabahın erken saatlerinde süslendi.
Sözde özne, edilgen çatılı (yükleminde -l veya -n eki bulunan) cümlelerde işi yapanın belli olmaması durumunda işten etkilenen ögenin özne kabul edilmesiyle oluşur. 'Tören için hazırlanan büyük salon sabahın erken saatlerinde süslendi' cümlesindeki 'süslendi' yüklemi edilgen çatılıdır ve süsleme işini yapan kişi veya kişiler belli değildir. Bu durumda süsleme işinden etkilenen 'Tören için hazırlanan büyük salon' ögesi sözde özne olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini bulmak ve çatısını incelemek
Cümlenin yüklemi 'süslendi' sözcüğüdür. 'Süslemek' fiili '-n' edilgenlik ekini alarak 'süslenmek' haline gelmiş ve edilgen çatılı olmuştur.
Sözde özne sadece edilgen çatılı eylemlerin yüklem olduğu cümlelerde bulunur.
2
Yükleme özneyi bulduracak soruyu sormak
'Süslenen ne?' sorusuna verilen cevap 'Tören için hazırlanan büyük salon' ifadesidir.
Yükleme sorulan 'olan ne / yapan kim?' soruları cümlenin öznesini buldurur.
3
Öznenin türünü belirlemek
Süsleme eylemini gerçekleştiren kişi veya kişiler (işi yapan) cümlede belirtilmemiştir. 'Tören için hazırlanan büyük salon' ögesi bu işten etkilenen durumundadır, dolayısıyla sözde öznedir.
Edilgen cümlelerde işi yapan belli olmadığından, eylemden etkilenen öge sözde özne kabul edilir.

Anahtar Kavram

Edilgen çatılı cümlelerde yükleme sorulan özne sorusuyla bulunan ve eylemden etkilenen öge 'sözde özne'dir.
Bu soruyu puanla

Konular

Özne (Gerçek, Gizli, Sözde Özne)

Bu konudan daha fazla soru