Examkin

Özne (Gerçek, Gizli, Sözde Özne)

11 soru

Tüm türler11Çoktan seçmeli7Eşleştirme1Boşluk doldurma3
Soru 1Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan öznelerin türünü belirleyerek cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

I. 'Sınıfın duvarları hafta sonu boyandı.' cümlesindeki 'Sınıfın duvarları' öznesi, işi yapan değil işten etkilenen olduğu için olarak adlandırılır. II. 'Çocuklar bahçede neşeyle koşuyordu.' cümlesindeki 'Çocuklar' öznesi ise işi doğrudan gerçekleştirdiği için olarak adlandırılır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'sözde özne', ikinci boşluğa ise 'gerçek özne' terimleri getirilmelidir.
İlk cümlede iş başkası tarafından yapılmış olup özne bu işten etkilendiği için 'sözde özne'; ikinci cümlede ise işi bizzat özne gerçekleştirdiği için 'gerçek özne' terimleri getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki yüklemi ve özneyi bulma
I. cümlede 'boyandı' yüklemdir. 'Boyanan ne?' sorusuna cevap veren 'Sınıfın duvarları' ifadesi öznedir.
Özne türünü belirlemek için öncelikle cümledeki temel ögelerin (yüklem ve özne) doğru tespit edilmesi gerekir.
2
İlk cümledeki öznenin türünü belirleme
'Boyama' eylemini gerçekleştiren 'Sınıfın duvarları' değildir. Duvarlar bu işten etkilenen durumundadır ve yüklemde edilgenlik eki (-n) bulunmaktadır. Bu nedenle özne 'sözde özne'dir.
Yüklemi edilgen çatılı olan cümlelerde işi bizzat yapmayıp işten etkilenen özneye sözde özne denir.
3
İkinci cümledeki yüklemi ve özneyi bulma
II. cümlede 'koşuyordu' yüklemdir. 'Koşan kim?' sorusuna cevap veren 'Çocuklar' ifadesi öznedir.
İkinci cümledeki öznenin türünü saptamak için özneyi belirlemeliyiz.
4
İkinci cümledeki öznenin türünü belirleme
'Koşma' eylemini bizzat gerçekleştiren 'Çocuklar'dır. Bu nedenle bu özne 'gerçek özne'dir.
Eylemi doğrudan gerçekleştiren veya yargının doğrudan muhatabı olan özneye gerçek özne denir.

Anahtar Kavram

Cümlenin ögelerinden özne; eylemi bizzat yapan (gerçek özne) veya edilgen çatılı cümlelerde eylemden etkilenen (sözde özne) ögedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözde özne kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tören için hazırlanan büyük salon sabahın erken saatlerinde süslendi.

Cevap

Tören için hazırlanan büyük salon sabahın erken saatlerinde süslendi.
Sözde özne, edilgen çatılı (yükleminde -l veya -n eki bulunan) cümlelerde işi yapanın belli olmaması durumunda işten etkilenen ögenin özne kabul edilmesiyle oluşur. 'Tören için hazırlanan büyük salon sabahın erken saatlerinde süslendi' cümlesindeki 'süslendi' yüklemi edilgen çatılıdır ve süsleme işini yapan kişi veya kişiler belli değildir. Bu durumda süsleme işinden etkilenen 'Tören için hazırlanan büyük salon' ögesi sözde özne olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini bulmak ve çatısını incelemek
Cümlenin yüklemi 'süslendi' sözcüğüdür. 'Süslemek' fiili '-n' edilgenlik ekini alarak 'süslenmek' haline gelmiş ve edilgen çatılı olmuştur.
Sözde özne sadece edilgen çatılı eylemlerin yüklem olduğu cümlelerde bulunur.
2
Yükleme özneyi bulduracak soruyu sormak
'Süslenen ne?' sorusuna verilen cevap 'Tören için hazırlanan büyük salon' ifadesidir.
Yükleme sorulan 'olan ne / yapan kim?' soruları cümlenin öznesini buldurur.
3
Öznenin türünü belirlemek
Süsleme eylemini gerçekleştiren kişi veya kişiler (işi yapan) cümlede belirtilmemiştir. 'Tören için hazırlanan büyük salon' ögesi bu işten etkilenen durumundadır, dolayısıyla sözde öznedir.
Edilgen cümlelerde işi yapan belli olmadığından, eylemden etkilenen öge sözde özne kabul edilir.

Anahtar Kavram

Edilgen çatılı cümlelerde yükleme sorulan özne sorusuyla bulunan ve eylemden etkilenen öge 'sözde özne'dir.
Soru 3Soru →

Sözde özne; yüklemi edilgen çatılı olan cümlelerde bulunur. Bu cümlelerde yüklemin bildirdiği işi doğrudan gerçekleştiren varlık (gerçek özne) belirtilmez; işten etkilenen unsur, özne görevini üstlenir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklemin bildirdiği işi doğrudan gerçekleştirmeyen, eylemden etkilenen bir özne (sözde özne) kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geniş caddedeki asırlık çınarlar, fırtınaya karşı önlem amacıyla geçen hafta budandı.

Cevap

Geniş caddedeki asırlık çınarlar, fırtınaya karşı önlem amacıyla geçen hafta budandı.
Asırlık çınarların budanmasıyla ilgili cümlede yüklem olan 'budandı' fiili edilgen çatılıdır. Budama işini yapan kişi veya kişiler cümlede belirtilmemiştir. Eylemden etkilenen 'Geniş caddedeki asırlık çınarlar' söz öbeği cümle içinde sözde özne görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yüklemleri bulup çatı özelliklerini belirleme
'budandı' yüklemi '-n' edilgenlik ekini alarak edilgen çatılı olmuştur; diğer seçeneklerdeki 'verdi', 'buldu', 'yağdı', 'seslendirdi' yüklemleri ise etken çatılıdır.
Sözde özne yalnızca edilgen çatılı yüklemlere sahip cümlelerde bulunabilir.
2
Edilgen yükleme özneyi bulmak için soru yöneltme
'budandı' yüklemine 'Budanan ne?' sorusu sorulduğunda 'Geniş caddedeki asırlık çınarlar' yanıtı alınır.
Özne, yükleme sorulan 'ne/kim' sorularıyla tespit edilir.
3
Öznenin eylemi kendi yapıp yapmadığını denetleme
Asırlık çınarlar budama eylemini kendi kendine gerçekleştiremez; bu iş başkası tarafından yapılmıştır ve çınarlar bu eylemden etkilenmektedir. Bu nedenle bu öge sözde öznedir.
Edilgen cümlelerde işi yapan belli olmadığından, işten etkilenen öge sözde özne görevini üstlenir.

Anahtar Kavram

Edilgen çatılı fiillerin yüklem olduğu cümlelerde, işi yapan gizli veya gerçek bir özne bulunmaz; işten etkilenen nesne durumundaki öge sözde özne adını alır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

Aşağıdaki cümlelerde belirlenen öznelerin türünü (gerçek özne, gizli özne, sözde özne) ilgili boşluklara yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

I. Yıllardır ��zerinde çalışılan bilimsel makale geçen hafta uluslararası saygın bir dergide yayımlandı. (Bu cümledeki özne, öznedir.)
II. Şair, çocukluk yıllarının geçtiği o sakin kasabayı yeni şiir kitabında uzun uzun anlatmış. (Bu cümledeki özne, öznedir.)
III. Bu zorlu sınavı kazanabilmek için kütüphanede gece gündüz demeden büyük bir azimle çalışıyordu. (Bu cümledeki özne, öznedir.)
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. cümledeki özne 'sözde özne', II. cümledeki özne 'gerçek özne', III. cümledeki özne ise 'gizli özne' olarak tamamlanmalıdır.
Birinci cümlede işi yapan belli olmadığı için 'sözde', ikinci cümlede işi yapan açıkça belirtildiği için 'gerçek', üçüncü cümlede ise yazılmayıp yüklemden anlaşıldığı için 'gizli' özne kullanımı doğru cevapları oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin yüklemi olan 'yayımlandı' fiili incelenir.
Fiilde edilgenlik eki (-n) olduğu ve yayımlama işini gerçekleştiren gerçek kişi cümlede bulunmadığı için eylemden etkilenen 'Yıllardır üzerinde çalışılan bilimsel makale' ögesi sözde öznedir.
Yüklemin çatı özelliğine göre özne türünü belirlemek.
2
İkinci cümlenin yüklemi olan 'anlatmış' fiili incelenir.
Anlatma eylemini gerçekleştiren 'Şair' ögesi cümlede açıkça yazılı olduğu için bu öge gerçek öznedir.
Eylemi gerçekleştiren varlığın cümlede açıkça yer alıp almadığını kontrol etmek.
3
Üçüncü cümlenin yüklemi olan 'çalışıyordu' fiili incelenir.
Çalışma eylemini gerçekleştiren kişi cümlede yazılı değildir ancak yüklemdeki üçüncü tekil şahıs ekinden bu kişinin 'O' olduğu anlaşıldığı için gizli öznedir.
Cümlede yazılı olmayan fakat şahıs ekinden çıkarılabilen özneyi tespit etmek.

Anahtar Kavram

Cümlenin ögelerinde özne türleri yüklemin çatı özelliğine ve öznenin cümlede bulunma durumuna göre gerçek, gizli veya sözde özne olarak gruplandırılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Yüklemi edilgen fiil olan cümlelerde, işi gerçekleştiren gerçek bir özne bulunmaz; onun yerine işten etkilenen öge özne görevini üstlenir. Bu tür öznelere sözde özne denir.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde işi yapan değil, yapılan işten etkilenen öge özne durumundadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarışmada dereceye giren öğrencilerin ödülleri okul müdürlüğünde büyük bir titizlikle hazırlandı.

Cevap

Yarışmada dereceye giren öğrencilerin ödülleri okul müdürlüğünde büyük bir titizlikle hazırlandı cümlesi
Doğru seçenekte yer alan cümlede yüklem edilgen çatılı bir eylemdir. İşi gerçekleştiren belli olmadığından, eylemden etkilenen unsur cümlenin öznesi yani sözde öznesi olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemlerin çatı özelliklerini ve edilgenlik eklerini incelemek
Seçeneklerdeki eylemler incelendiğinde 'hazırlandı' fiilinin edilgenlik eki (-n) aldığı, diğer fiillerin ise etken çatılı olduğu görülür.
Sözde özne, yalnızca edilgen çatılı fiillerin yüklem olduğu cümlelerde bulunur.
2
Edilgen yükleme sahip cümledeki özneyi belirlemek ve işi yapanla ilişkisini kurmak
'Hazırlandı' yüklemine 'Hazırlanan ne?' sorusu yöneltildiğinde 'Yarışmada dereceye giren öğrencilerin ödülleri' cevabı alınır.
Bu öge, hazırlama işini kendisi yapmadığı, başkası tarafından yapılan bu işten etkilendiği için sözde özne görevi üstlenmiştir.

Anahtar Kavram

Sözde özne, yüklemi edilgen çatılı olan cümlelerde işi yapanın belli olmaması durumunda işten etkilenen ögenin özne görevini üstlenmesiyle oluşur.
Soru 6Soru →

Bazı cümlelerde özne, yüklemin bildirdiği eylemi doğrudan gerçekleştiren değil, başkası tarafından yapılan bu eylemden etkilenen varlıktır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir özne kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kütüphanenin arşivindeki tarihî belgeler, araştırmacıların incelemesi için dijital ortama aktarıldı.

Cevap

Kütüphanenin arşivindeki tarihî belgeler ifadesinin sözde özne olarak kullanıldığı cümle doğru cevaptır.
Doğru seçenekte yer alan cümlede yüklem edilgen çatılı bir fiildir. Bu eylemin bildirdiği işi yapan belli değildir, işten etkilenen 'Kütüphanenin arşivindeki tarihî belgeler' grubu ise sözde özne görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemlerin çatı özelliklerini inceleme
Aktarıldı yükleminin edilgen (-l eki almış), diğer seçeneklerdeki yüklemlerin ise etken olduğunu belirleme.
Sözde özne yalnızca edilgen çatılı cümlelerde bulunur.
2
Edilgen yükleme sahip cümlede özneyi tespit etme
Aktarılan ne? sorusuna 'Kütüphanenin arşivindeki tarihî belgeler' cevabını alma.
Cümledeki özneyi doğru bulmak için yükleme doğru sorular yöneltilmelidir.
3
Öznenin türünü belirleme ve eylemi yapıp yapmadığını kontrol etme
Tarihî belgeler kendi kendini aktaramayacağı için bu ögenin sözde özne olduğunu kesinleştirme.
İşi doğrudan yapmayan ama işten etkilenen özne sözde öznedir.

Anahtar Kavram

Edilgen çatılı cümlelerde işten etkilenen ögenin sözde özne olarak adlandırılması.
Soru 7Soru →

A��ağıdaki cümleleri, içlerinde yer alan özne türleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Romanın taslakları, yazarın çalışma masasındaki çekmecede yıllarca saklanmış.
Her sabah erkenden kalkıp bahçedeki çiçekleri tek tek sularım.
Genç ressam, sergideki tabloların renk uyumunu büyük bir hayranlıkla izliyordu.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Saklanmış yüklemli ilk cümle sözde özneyle, sularım yüklemli ikinci cümle gizli özneyle, izliyordu yüklemli üçüncü cümle ise gerçek özneyle eşleşmelidir.
Yapılan eşleştirmede ilk cümle edilgen yüklemi nedeniyle sözde özne ile, ikinci cümle yüklemdeki şahıs ekinden anlaşılan gizli özne ile, üçüncü cümle ise cümlede yazılı olan gerçek özne ile doğru biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümlenin yüklemini ve çatısını çözümlemek
'Saklanmış' fiili edilgen çatı eki (-n) taşımaktadır ve işi yapan belli değildir. İşten etkilenen 'Romanın taslakları' sözde özne olur.
Yüklemi edilgen olan cümlelerde işi yapan gerçek bir özne bulunmaz; işten etkilenen öge özne görevini üstlenir.
2
İkinci cümlenin yüklemini ve öznesini bulmak
'Sularım' yüklemindeki şahıs ekinden öznenin birinci tekil kişi (ben) olduğu anlaşılır ancak cümlede bu sözcük yazılmamıştır.
Cümlede kelime olarak geçmeyip yüklemdeki kişi ekinden tespit edilen özne türü gizli öznedir.
3
Üçüncü cümlenin yüklemini ve işi yapanı tespit etmek
'İzliyordu' etken eyleminin gerçekleştiren 'Genç ressam' ögesi cümlede doğrudan yer almaktadır.
Yüklemin bildirdiği işi doğrudan yapan ve cümlede açıkça kelime olarak yer alan özne gerçek öznedir.

Anahtar Kavram

Yüklemin çatı özelliklerine (etken/edilgen) ve cümlede açıkça bulunup bulunmamasına göre özne türlerinin belirlenmesi.
Soru 8Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, gerçekleştirilen eylemin kim tarafından yapıldığı belli olmadığı için işten etkilenen unsur özne olarak belirlenmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yıllar önce dikilen çınar ağaçları, yol genişletme çalışmaları kapsamında başka bir alana taşındı.

Cevap

Yıllar önce dikilen çınar ağaçları, yol genişletme çalışmaları kapsamında başka bir alana taşındı.
Doğru seçenekte yer alan cümlede 'taşındı' yüklemi edilgen çatılıdır. Eylemi gerçekleştiren kişi ya da kurum belli değildir. Eylemden doğrudan etkilenen 'Yıllar önce dikilen çınar ağaçları' ifadesi cümlenin sözde öznesi konumundadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve çatı özelliklerini belirleyin.
'taşındı' yüklemi edilgenlik eki (-n) almış bir fiildir.
Sözde özne aramak için yüklemin edilgen çatılı olması gerekir.
2
Yükleme sorulan 'taşınan ne?' sorusuyla özneyi bulun ve eylemi yapanın belli olup olmadığını kontrol edin.
Taşınan unsur 'Yıllar önce dikilen çınar ağaçları'dır ancak bu işi fiilen kimin yaptığı cümlede belirtilmemiştir.
Edilgen cümlelerde işi yapan gizli veya açık şekilde yer almaz, işten etkilenen unsur özne (sözde özne) olur.

Anahtar Kavram

Sözde Özne
Soru 9Soru →

Cümlede yüklemin bildirdiği işi, oluşu veya durumu üzerine alan ögeye özne denir. Eylemin kim tarafından yapıldığı belli olmayan edilgen çatılı cümlelerde ise işten etkilenen öge özne görevini üstlenir ve buna sözde özne adı verilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, yüklemin bildirdiği eylemden etkilenen bir sözde özne kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uzun süren restorasyon çalışmalarının ardından tarihî köprü nihayet dün törenle açıldı.

Cevap

Uzun süren restorasyon çalışmalarının ardından tarihî köprü nihayet dün törenle açıldı.
Doğru seçenekte yer alan cümlede yüklem 'açıldı' fiilidir. Bu fiilde edilgenlik eki (-l) bulunmaktadır. Açma eylemini gerçekleştiren kişi veya kişiler belli değildir. Eylemden etkilenen 'tarihî köprü' ögesi ise sözde özne görevini üstlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini bulmak ve fiil çatısını incelemek.
Seçeneklerdeki yüklemler arasından sadece 'açıldı' fiilinin edilgenlik eki (-l) taşıdığı belirlenir.
Sözde özne, yalnızca edilgen çatılı fiillerin yüklem olduğu cümlelerde bulunabilir.
2
Edilgen yükleme özneyi bulduracak soruyu yöneltmek.
'Açılan ne?' sorusuna 'tarihî köprü' cevabı alınır. Köprü kendi kendine açılamayacağı ve bu işi yapan başkası olduğu için bu öge sözde öznedir.
Edilgen fiillerde gerçek özne bulunmadığı için işten etkilenen nesne unsuru sözde özneye dönüşür.
3
Diğer seçeneklerdeki yanıltıcı belirtisiz nesneleri ayırt etmek.
'Fotoğraf', 'yağlı boya', 'kalın kitaplar' ve 'yiyecek' ögelerinin etken fiillerin önündeki belirtisiz nesneler olduğu görülür.
Yalın haldeki nesnelerin özne sanılması sık yapılan bir hatadır.

Anahtar Kavram

Edilgen çatılı cümlelerde işten etkilenen ögenin sözde özne olarak kullanılması
Soru 10Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yüklemin bildirdiği eylemi gerçekleştiren veya durumun merkezinde yer alan ögeler (özneler) dikkate alındığında, numaralanmış cümlelerdeki öznelerin türlerini (ger��ek özne, sözde özne, gizli özne) sırasıyla ilgili boşluklara yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

I. Şairin son kitabında yer alan şiirler, insanın iç dünyasındaki karmaşayı naif bir dille yansıtıyor. (Özne türü: )
II. Kazı alanından çıkarılan antik vazolar, zarar görmemesi için büyük bir titizlikle paketlendi. (Özne türü: )
III. Bunca yıllık ayrılıktan sonra doğup büyüdüğü şehre adım atınca tarifsiz bir heyecan hissetti. (Özne türü: )
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümlede 'Şairin son kitabında yer alan şiirler' gerçek özne, ikinci cümlede 'Kazı alanından çıkarılan antik vazolar' sözde özne, üçüncü cümlede ise yüklemin şahıs ekinden anlaşılan üçüncü tekil kişi (o) gizli öznedir.
Birinci cümlede 'yansıtıyor' etken eyleminin gerçek öznesi 'Şairin son kitabında yer alan şiirler'dir. İkinci cümlede 'paketlendi' edilgen eyleminin sözde öznesi 'Kazı alanından çıkarılan antik vazolar'dır. Üçüncü cümlede ise cümlede açıkça yazılmayan fakat yüklem çekiminden anlaşılan gizli özne mevcuttur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki yüklemi belirlemek ve özneyi bulmak.
Yüklem 'yansıtıyor' fiilidir. 'Yansıtan ne?' sorusuna cevap veren 'Şairin son kitabında yer alan şiirler' ifadesi, eylemi doğrudan gerçekleştirdiği için gerçek öznedir.
Yüklemin etken çatılı olması ve işi yapanın cümlede açıkça bulunması gerçek özne olduğunu gösterir.
2
İkinci cümledeki yüklemi belirlemek ve edilgenlik durumunu incelemek.
Yüklem 'paketlendi' fiilidir. 'Paketlenen ne?' sorusuna cevap veren 'Kazı alanından çıkarılan antik vazolar' ögesidir. Ancak paketleme işini yapan başkasıdır.
Yüklemdeki '-n' edilgenlik eki, eylemden etkilenen unsurun sözde özne görevini üstlendiğini gösterir.
3
Üçüncü cümlenin yüklemini ve gizli özne durumunu tespit etmek.
Yüklem 'hissetti' fiilidir. Hisseden kim sorusunun cevabı cümle içinde doğrudan yazılı değildir, ancak yüklemin çekiminden 'o' olduğu anlaşılır.
Cümlede kelime olarak bulunmayıp yüklemin şahıs ekinden çıkarılan özne gizli öznedir.

Anahtar Kavram

Özne türlerinin (gerçek, sözde, gizli özne) cümledeki çatı özelliklerine ve yüklem ilişkisine göre ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru →

(I) Son yıllarda kaleme alınan tarihsel romanlar, okurun geçmişe yönelik merakını canlı tutmayı başarıyor. (II) Bu eserlerde yazar, olayları aktarırken tarihî gerçeklik ile kurgu arasında hassas bir denge kurmaktadır. (III) Dönemin atmosferini daha inandırıcı kılabilmek amacıyla metinlerde sıklıkla eski sözcükler seçilir. (IV) Dönem koşullarına uygun bir dil olu��turmak isteyen romancı, yapıtlarında ağdalı ifadeler kullanmaktan kaçınmıştır. (V) Tarihî gerçekliğe sadık kalabilmek adına romanın merkezine tarihî belgeler yerleştirmişti.

Bu par��ada numaralanmış cümlelerin özneleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlenin öznesi, sıfat tamlaması şeklinde oluşmuş gerçek bir öznedir.

Cevap

Beşinci cümlenin öznesinin sıfat tamlaması şeklinde oluşmuş gerçek bir özne olduğunu belirten seçenek yanlıştır çünkü bu cümlede özne gizlidir ve belirtilen grup nesne görevindedir.
Beşinci cümlenin yüklemi olan 'yerleştirmişti' etken çatılıdır ve bu eylemi yapan gizli özne olan üçüncü tekil kişidir ('O'). Cümlede geçen 'tarihî belgeler' ifadesi ise yükleme sorulan 'Ne yerleştirmişti?' sorusunun cevabıdır ve belirtisiz nesne görevindedir. Dolayısıyla bu cümlenin öznesinin sıfat tamlaması şeklinde kurulmuş gerçek bir özne olduğu yönündeki ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Par��adaki tüm cümlelerin yüklemlerini ve bu yüklemlere sorulacak sorularla öznelerini tespit etmek.
I. cümlede 'başarıyor' (başaran ne? -> Son yıllarda kaleme alınan tarihsel romanlar - Gerçek özne); II. cümlede 'kurmaktadır' (kuran kim? -> yazar - Gerçek özne); III. cümlede 'seçilir' (seçilen ne? -> eski sözcükler - Sözde özne); IV. cümlede 'kaçınmıştır' (kaçınan kim? -> Dönem koşullarına uygun bir dil oluşturmak isteyen romancı - Gerçek özne); V. cümlede 'yerleştirmişti' (yerleştiren kim? -> O - Gizli özne).
Her seçenekteki yargıyı metin üzerinden doğrulamak veya yanlışlığını ortaya koymak.
2
Beşinci cümlenin ögelerini ayrıntılı incelemek.
Yüklem 'yerleştirmişti' (etken fiil). Yerleştiren kim? 'O' (Gizli özne). Ne yerleştirmişti? 'tarihî belgeler' (Belirtisiz nesne).
Özne ile belirtisiz nesne arasındaki ayrımı netleştirmek ve seçenekteki ifadenin hatalı olduğunu kanıtlamak.
3
Seçeneklerdeki tanımlarla cümlelerin yapısal özelliklerini karşılaştırmak.
Birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü cümlelerle ilgili belirlemelerin doğru olduğu, beşinci cümledeki belirtisiz nesnenin yanlışlıkla özne olarak nitelendiği görülür.
Kesin sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Etken ve edilgen çatılı cümlelerde özne türlerinin (gerçek, gizli, sözde) belirlenmesi ve yalın durumdaki belirtisiz nesnelerle karıştırılmaması.
Tahmini Süre:2m 0s
Özne (Gerçek, Gizli, Sözde Özne) Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin