Soru

Zorluk: OrtaÖzne (Gerçek, Gizli, Sözde Özne)

Aşağıdaki cümlelerde belirlenen öznelerin türünü (gerçek özne, gizli özne, sözde özne) ilgili boşluklara yazınız.

Cevap:I. Yıllardır ��zerinde çalışılan bilimsel makale geçen hafta uluslararası saygın bir dergide yayımlandı. (Bu cümledeki özne, 【sözde】 öznedir.)
II. Şair, çocukluk yıllarının geçtiği o sakin kasabayı yeni şiir kitabında uzun uzun anlatmış. (Bu cümledeki özne, 【gerçek】 öznedir.)
III. Bu zorlu sınavı kazanabilmek için kütüphanede gece gündüz demeden büyük bir azimle çalışıyordu. (Bu cümledeki özne, 【gizli】 öznedir.)

Cevap

I. cümledeki özne 'sözde özne', II. cümledeki özne 'gerçek özne', III. cümledeki özne ise 'gizli özne' olarak tamamlanmalıdır.
Birinci cümlede işi yapan belli olmadığı için 'sözde', ikinci cümlede işi yapan açıkça belirtildiği için 'gerçek', üçüncü cümlede ise yazılmayıp yüklemden anlaşıldığı için 'gizli' özne kullanımı doğru cevapları oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin yüklemi olan 'yayımlandı' fiili incelenir.
Fiilde edilgenlik eki (-n) olduğu ve yayımlama işini gerçekleştiren gerçek kişi cümlede bulunmadığı için eylemden etkilenen 'Yıllardır üzerinde çalışılan bilimsel makale' ögesi sözde öznedir.
Yüklemin çatı özelliğine göre özne türünü belirlemek.
2
İkinci cümlenin yüklemi olan 'anlatmış' fiili incelenir.
Anlatma eylemini gerçekleştiren 'Şair' ögesi cümlede açıkça yazılı olduğu için bu öge gerçek öznedir.
Eylemi gerçekleştiren varlığın cümlede açıkça yer alıp almadığını kontrol etmek.
3
Üçüncü cümlenin yüklemi olan 'çalışıyordu' fiili incelenir.
Çalışma eylemini gerçekleştiren kişi cümlede yazılı değildir ancak yüklemdeki üçüncü tekil şahıs ekinden bu kişinin 'O' olduğu anlaşıldığı için gizli öznedir.
Cümlede yazılı olmayan fakat şahıs ekinden çıkarılabilen özneyi tespit etmek.

Anahtar Kavram

Cümlenin ögelerinde özne türleri yüklemin çatı özelliğine ve öznenin cümlede bulunma durumuna göre gerçek, gizli veya sözde özne olarak gruplandırılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla