Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÜnlemler

Aşağıdaki karşılıklı konuşmada bazı sözcükler numaralandırılmıştır:

Yolcu: Yahu (I), bu dağları aşmak ne kadar da zormuş!
Kılavuz: Sabret yolcu (II)! Şurada az bir yolumuz kaldı, gayret et!
Yolcu: Benim artık dayanacak gücüm kalmadı, içimden sadece derin bir of (III) çekmek geliyor.
Kılavuz: Amma yaptın ha (IV)! Genç yaşında bu kadar çabuk pes edilir mi?
Yolcu: Kardeşim (V), haklısın fakat yorgunluk insanın aklını başından alıyor.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. sözcük, seslenme ve hitap bildiren bir asıl ünlemdir.
  2. B
    II. sözcük, isim kökenli olmasına rağmen hitap yoluyla ünlem değeri kazanmıştır.
  3. C
    III. sözcük, ünlem kökenli olmasına karşın niteleme sıfatıyla öbekleşerek isim görevinde kullanılmıştır.
  4. D
    IV. sözcük, cümleye şaşırma ve uyarı anlamı katan asıl ünlemdir.
  5. V. sözcük, iyelik eki alarak adlaşmış ünlem durumuna gelmiştir.Cevap

Cevap

Kardeşim sözcüğünün iyelik eki alarak adlaşmış ünlem durumuna geldiğini belirten yargı yanlıştır. Bu sözcük aslen isimdir ve ünlemleşmiştir.
Kardeşim sözcüğü aslen ünlem değildir, bir isimdir. Cümlede hitap tonlaması kazanarak ünlemleşmiştir (ünlem değeri kazanmıştır). Dolayısıyla bu sözcük için 'adlaşmış ünlem' ifadesini kullanmak yanlıştır. Adlaşmış ünlem, 'of, ah, eyvah' gibi asıl ünlemlerin isim görevinde kullanılmasıyla (örneğin 'derin bir of çekmek') oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Numaralanmış sözcüklerin kökenlerini ve temel kelime türlerini incelemek.
I, III ve IV numaralı sözcüklerin asıl ünlem; II ve V numaralı sözcüklerin ise isim kökenli olduğu belirlenir.
Sözcüklerin asıl ünlem mi yoksa ünlemleşmiş sözcük mü olduğunu ayırt etmek.
2
Sözcüklerin cümledeki kullanım ve anlam özelliklerini değerlendirmek.
III numaralı sözcüğün sıfat alarak isimleştiği (adlaştığı), II ve V numaralı isimlerin ise seslenme yoluyla ünlemleştiği görülür.
Sözcük türü kaymalarını ve işlev değişikliklerini doğru tespit etmek.
3
Doğru ve yanlış yargıları karşılaştırarak sonuca ulaşmak.
Kardeşim sözcüğü ünlem kökenli bir sözcüğün adlaşması değil, isim kökenli bir sözcüğün ünlemleşmesidir. Dolayısıyla ilgili yargı yanlıştır.
İsimden ünlemleşme ile ünlemden adlaşma arasındaki farkı ortaya koymak.

Anahtar Kavram

Ünlemleşmiş isimler ile adlaşmış ünlemlerin ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Ünlemler

Bu konudan daha fazla soru