Examkin

Soru

Zorluk: OrtaNeden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkili Cümleler

(I) Deneysel arkeoloji, antik dönem seramik üretim teknolojilerini yerinde incelemek amacıyla kazı alanında replika fırınlar inşa etmiştir. (II) Araştırmacılar fırınların iç sıcaklığını ölçmek üzere yüksek ısıya dayanıklı modern sensörler kullanmışlardır. (III) Kazı raporlarında seramiklerin pişirilme derecelerine dair kesin veriler bulunmad��ğından fırınlama aşamasında farklı sıcaklıklar denenmiştir. (IV) Yapılan denemeler sonucunda bazı seramiklerde çatlaklar oluştuğu için fırının yalıtım malzemesi yeniden gözden geçirilmiştir. (V) Replika fırınlardan elde edilen veriler, antik dönemdeki fırınlama teknolojisinin sanılandan daha gelişmiş olduğunu ortaya koymuştur.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    I. cümlede neden-sonuç ilişkisi, III. cümlede amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
  2. B
    II. cümlede amaç-sonuç ilişkisi varken IV. cümlede koşul ilişkisi söz konusudur.
  3. I ve II. cümlelerde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmişken III ve IV. cümlelerde eylemin gerekçesi açıklanmıştır.Cevap
  4. D
    II ve III. cümlelerde neden-sonuç ilişkisi kurulmuş, V. cümlede ise eylemin amacı açıklanmıştır.
  5. E
    I. cümlede gerekçe belirtilmiş, IV. cümlede ise hedeflenen bir amaca yer verilmiştir.

Cevap

Birinci ve ikinci cümlelerde eylemin amacının belirtildiği, üçüncü ve dördüncü cümlelerde ise eylemin gerekçesinin açıklandığı yargı doğrudur.
Parçadaki birinci cümlede geçen '-mek amacıyla' edat grubu ve ikinci cümlede kullanılan '-mek üzere' edatı, eylemlerin henüz gerçekleşmemiş bir hedef doğrultusunda yapıldığını göstermektedir. Bu durum her iki cümlede de amaç-sonuç ilişkisinin kurulduğunu gösterir. Üçüncü cümledeki '-dığından' zarf-fiil yapısı ve dördüncü cümledeki '-dığı için' edat grubu ise eylemlerin gerçekleşmesine yol açan tamamlanmış nedenleri belirtir ve gerekçe bildirir. Bu nedenle bu iki cümlede neden-sonuç ilişkisi mevcuttur. Eylemlerin amacının ve gerekçesinin doğru gruplandırıldığı ifade söylenebilir niteliktedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ve ikinci cümlelerin yüklemlerine yönelik yöneltilen 'hangi amaçla' sorusunun cevabını incelemek.
Birinci cümlede inşa etme eyleminin amacı 'antik dönem seramik üretim teknolojilerini yerinde incelemek' olarak, ikinci cümlede sensör kullanma eyleminin amacı ise 'fırınların iç sıcaklığını ölçmek' olarak belirlenir. Her iki eylem de henüz gerçekleşmemiş, hedeflenen bir amaca yöneliktir (-mak amacıyla / -mak üzere).
Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin yöneldiği hedefin belirlenmesi gerekir.
2
Üçüncü ve dördüncü cümlelerin gerekçelerini ve gerçekleşme durumlarını analiz etmek.
Üçüncü cümlede deneme yapılmasının nedeni 'kesin veriler bulunmaması' (gerçekleşmiş bir olumsuz durum), dördüncü cümlede malzemenin gözden geçirilmesinin nedeni ise 'çatlaklar oluşması' (gerçekleşmiş bir olay) olarak belirlenir. Bu cümlelerde eylemler gerçekleşmiş nedenlere/gerekçelere dayanmaktadır (-dığından / -dığı için).
Neden-sonuç cümlelerinde eylemin ortaya çıkmasına yol açan gerçek nedenin saptanması gerekir.
3
Elde edilen analizleri seçeneklerle karşılaştırarak söylenebilir olan yargıyı belirlemek.
Analizler doğrultusunda birinci ve ikinci cümlelerin amaç-sonuç (eylemin amacı), üçüncü ve dördüncü cümlelerin ise neden-sonuç (eylemin gerekçesi) ilişkisi taşıdığını ifade eden seçeneğin doğru olduğu doğrulanır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için her cümlenin işleviyle seçeneklerdeki iddiaların eşleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Cümleler Arasındaki Anlam İlişkileri: Amaç-Sonuç ve Neden-Sonuç İlişkileri
Bu soruyu puanla

Konular

Neden-Sonuç ve Amaç-Sonuç İlişkili Cümleler

Bu konudan daha fazla soru