Soru

Zorluk: OrtaKarşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcüklerin cümledeki anlamlarını dikkate alarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

  • Sahnede sergilenen oyunun kuru anlatımı izleyicilerin salondan erken ayrılmasına neden oldu.süslü
  • Hayata karşı her zaman soğuk bir tavır takınan adamın bu neşeli hâli herkesi şaşırttı.sıcak
  • Gideceğimiz köyün buraya oldukça uzak olduğunu bilseydik yola çok daha erken çıkardık.yakın
  • Son yaşadığı olaylardan sonra nihayet temiz bir sayfa açarak yeni bir işe girişti.kirli

Cevap

Cümlelerde geçen kuru, soğuk, uzak ve temiz kelimeleri sırasıyla süslü, sıcak, yakın ve kirli sözcükleriyle eşleşir. Yaş sözcüğü ise kuru sözcüğünün cümledeki mecazi anlamına uymadığı için açıkta kalır.
Doğru eşleştirmede her sözcüğün cümle içindeki anlamına uygun karşıt anlamlısı bulunmuştur. Anlatımın sadeliğini/süssüzlüğünü ifade eden "kuru" sözcüğünün karşıtı "süslü"; mesafeli davranışı ifade eden "soğuk" sözcüğünün karşıtı samimiyeti ifade eden "sıcak"; fiziksel uzaklığı belirten "uzak" sözcüğünün karşıtı "yakın"; şaibesiz bir başlangıcı niteleyen "temiz" sözcüğünün karşıtı ise "kirli"dir. "Yaş" sözcüğü ise "kuru" sözcüğünün sadece gerçek anlamdaki karşıtı olduğu ve cümlede mecaz anlam kullanıldığı için eşleşme dışında kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki koyu yazılmış sözcüklerin bağlamsal anlamlarını belirleme
"Kuru" sözcüğü anlatım için mecazen "yalın, sade"; "soğuk" sözcüğü tavır için mecazen "mesafeli"; "uzak" sözcüğü konum için gerçek anlamında; "temiz" sözcüğü ise başlangıç/durum için mecazen "şaibesiz, lekesiz" anlamındadır.
Zıt anlam ilişkisi sözcüklerin sözlükteki ilk anlamlarına göre değil, cümle içindeki anlam özelliklerine göre kurulmalıdır.
2
Belirlenen anlamların karşıtlarını seçenekler arasından bulma
"Kuru" (yalın) üslubun zıttı "süslü"; "soğuk" (mesafeli) tavrın zıttı "sıcak"; "uzak" (mesafeli) konumun zıttı "yakın"; "temiz" (şaibesiz) sayfanın zıttı "kirli" olarak tespit edilir.
Mecaz anlamda kullanılan sözcüklerin karşıtları da mecaz anlam dünyasına uygun şekilde seçilmelidir.
3
Çeldirici sözcüklerin elenmesi
"Yaş" sözcüğü, "kuru" sözcüğünün gerçek anlamdaki zıttı olsa da bu cümledeki mecaz kullanımın zıttı olamayacağı için açıkta kalır.
Bağlamsal zıtlık ilkesi gereği gerçek anlamlı zıt eşleşmeler mecaz anlamlı kullanımlara uygulanamaz.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin zıt anlamlılığı belirlenirken sözlük anlamları yerine cümle içinde kazandıkları gerçek veya mecaz anlam özellikleri temel alınmalıdır.
Bu soruyu puanla