Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYansıma Sözcükler

Yansıma sözcükler, doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşur ve cümlede isim, sıfat, zarf ya da eylem gibi farklı görevlerde kullanılabilir. Ayrıca yansıma sözcükler yapım eki alarak türetilebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansımadan türemiş bir sözcük, sıfat görevinde kullanılmıştır?

  1. A
    Toplantının ortasında yanıma sessizce yaklaşarak konuyu nihayet çıtlattı.
  2. B
    Sınıfın pırıl pırıl aydınlatılmış panosunda öğrencilerin dönem sonu projeleri sergileniyordu.
  3. Gece yarısı ormandan gelen çıtırtılı sesler, çadırda uyumaya çalışan kampçıları tedirgin etti.Cevap
  4. D
    Ocakta fokur fokur kaynayan ıhlamurun kokusu soğuk kış gününde içimizi ısıtmıştı.
  5. E
    Dere kenarındaki eski su değirmeninin çarkı durmaksızın gıcırdayarak dönüyordu.

Cevap

Gece yarısı ormandan gelen çıtırtılı sesler, çadırda uyumaya çalışan kampçıları tedirgin etti.
Doğru seçenekte yer alan 'çıtırtılı' sözcüğü, doğadaki 'çıt' sesinin taklidiyle oluşmuş bir yansımadır. 'çıt' kökünden türetilerek isimleşmiş ('çıtırtı'), ardından '-lı' sıfat yapım ekiyle sıfat görevine getirilmiş ve 'sesler' ismini nitelemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki yansıma özellikli veya yansımayı çağrıştıran sözcükleri tespit etme
İlk aşamada 'çıtlattı', 'pırıl pırıl', 'çıtırtılı', 'fokur fokur' ve 'gıcırdayarak' sözcükleri belirlenir.
Sorunun çözümü için öncelikle yansıma kökenli veya yansıma görünüşlü sözcüklerin saptanması gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin yansıma olup olmadığını ve mecazlaşıp mecazlaşmadığını analiz etme
'pırıl pırıl' görsel nitelikli olduğundan yansıma değildir; 'çıtlattı' ise mecazlaştığı için yansıma özelliğini yitirmiştir. Geriye kalan 'çıtırtılı', 'fokur fokur' ve 'gıcırdayarak' sözcükleri gerçek yansımadır.
Yansıma sözcüklerin temel kuralı doğadaki seslerin taklidine dayanması ve cümlede gerçek/yan anlamını korumasıdır.
3
Gerçek yansıma sözcüklerin cümledeki dil bilgisi görevlerini (türlerini) belirleme
'fokur fokur' ve 'gıcırdayarak' sözcükleri fiili ve fiilimsiyi niteleyerek zarf görevindedir. 'çıtırtılı' sözcüğü ise 'sesler' ismini niteleyerek sıfat görevindedir.
Yansımadan türeyen sözcüğün sıfat görevinde kullanılıp kullanılmadığını netleştirmek için hangi ögeyi nitelediğini bulmak gerekir.

Anahtar Kavram

Yansıma sözcüklerin tanımı, mecazlaşarak yansıma özelliğini kaybetmesi, görsel ikilemelerle karıştırılmaması ve cümledeki dil bilgisi görevleri (türleri).
Bu soruyu puanla

Konular

Yansıma Sözcükler

Bu konudan daha fazla soru