Examkin

Mendel İlkeleri ve Çaprazlamalar

10 soru

Tüm türler10Çoktan seçmeli5Eşleştirme5
Soru 1Soru →

Aşağıda verilen ebeveyn çaprazlamaları ile bu çaprazlamalar sonucunda oluşması beklenen oğul döllerdeki (F1F_1 veya F2F_2) fenotipik ya da genotipik ayrışım oranlarını doğru bir şekilde eşleştiriniz. (Tüm genler bağımsızdır, karakterler aras��nda tam baskınlık geçerlidir.)

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

AaBb×AaBbAaBb \times AaBb çaprazlaması sonucunda oluşan döldeki fenotipik ayrışım oranı
AaBb×aabbAaBb \times aabb çaprazlaması sonucunda oluşan döldeki fenotipik ayrışım oranı
AaBb×AabbAaBb \times Aabb çaprazlaması sonucunda oluşan döldeki fenotipik ayrışım oranı
AaBb×AaBbAaBb \times AaBb çaprazlaması sonucunda oluşan döldeki genotipik ayrışım oranı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

AaBb×AaBbAaBb \times AaBb fenotipik ayrışım oranı 9:3:3:19:3:3:1 ile; AaBb×aabbAaBb \times aabb fenotipik ayrışım oranı 1:1:1:11:1:1:1 ile; AaBb×AabbAaBb \times Aabb fenotipik ayrışım oranı 3:3:1:13:3:1:1 ile; AaBb×AaBbAaBb \times AaBb genotipik ayrışım oranı ise 4:2:2:2:2:1:1:1:14:2:2:2:2:1:1:1:1 ile eşleşmektedir.
Çaprazlamaların her biri, olasılık ilkelerine göre bağımsız karakterlerin monohibrit oranlarının çarpımı prensibine dayanır. AaBb×AaBbAaBb \times AaBb dihibrit çaprazlamasının fenotip ayrışım oranı 9:3:3:19:3:3:1 iken genotip ayrışım oranı 4:2:2:2:2:1:1:1:14:2:2:2:2:1:1:1:1 olarak hesaplanır. AaBb×aabbAaBb \times aabb kontrol çaprazlamasından 1:1:1:11:1:1:1 fenotip oranı, AaBb×AabbAaBb \times Aabb çaprazlamasından ise 3:3:1:13:3:1:1 fenotip oranı elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
AaBb×AaBbAaBb \times AaBb dihibrit çaprazlamasının fenotip oranını bulmak için monohibrit fenotip oranlarını (3:13:1) birbiriyle çarparız.
(3:1)×(3:1)=9:3:3:1(3:1) \times (3:1) = 9:3:3:1 oranı bulunur.
Genler bağımsız olduğundan monohibrit fenotip oranlarının çarpımı dihibrit fenotipik oranı verir.
2
AaBb×aabbAaBb \times aabb kontrol çaprazlamasının fenotip oranını belirlemek için monohibrit oranları çarparız.
(1:1)×(1:1)=1:1:1:1(1:1) \times (1:1) = 1:1:1:1 oranı elde edilir.
Dihibrit heterozigot bireyin çekinik homozigot ile çaprazlanması tüm olasılıkları eşit oranda ortaya çıkarır.
3
AaBb×AabbAaBb \times Aabb çaprazlamasının fenotip oranını bulmak için birinci karakterden gelen 3:13:1 oranı ile ikinci karakterden gelen 1:11:1 oranını çarparız.
(3:1)×(1:1)=3:3:1:1(3:1) \times (1:1) = 3:3:1:1 oranı elde edilir.
Bağımsız olasılıkların çarpımı prensibine göre bu oranlar dağılır.
4
AaBb×AaBbAaBb \times AaBb çaprazlamasının genotip oranını belirlemek için monohibrit genotip oranlarını (1:2:11:2:1) çarparız.
(1:2:1)×(1:2:1)=4:2:2:2:2:1:1:1:1(1:2:1) \times (1:2:1) = 4:2:2:2:2:1:1:1:1 genotip ayrışım oranı elde edilir.
Dihibrit çaprazlamada oluşabilecek tüm genotip olasılıklarının dağılımı bu çarpımla belirlenir.

Anahtar Kavram

Mendel'in bağımsız açılım ilkesi çerçevesinde monohibrit çaprazlama oranlarının olasılık kuralları kullanılarak dihibrit fenotip ve genotip oranlarına dönüştürülmesi.
Soru 2Soru →

Bir bireyde AA ve BB genleri aynı kromozom üzerinde bağlı olarak bulunmakta, DD geni ise bağımsız kromozomda yer almaktadır.

Buna göre, krossing over gerçekleşmediği bilinen AaBbDdAaBbDd genotipli bu bireyin normal mayoz bölünme sonucu oluşturabileceği gamet çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Oluşabilecek gamet çeşidi sayısı 4'tür.
Krossing over gerçekleşmediğinde, bağlı olan AA ve BB genleri birlikte hareket eder ve bu iki heterozigot karakterden sadece 2 çeşit (ABAB ve abab) gamet kombinasyonu oluşur. Bağımsız olan heterozigot DdDd karakterinden de 2 çeşit (DD ve dd) gamet oluşur. Çarpım kuralına göre toplam gamet çeşidi sayısı 2 çarpı 2 eşittir 4 olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kromozom üzerindeki bağlı genlerin durumunu belirleme.
AA ve BB genleri bağlı olduğu için ve krossing over gerçekleşmediği için tek bir karakter gibi birlikte kalıtılırlar. Bu durumda bağlı genlerden 2 çeşit kombinasyon (ABAB ve abab) oluşur.
Bağlı genlerin krossing over olmadan birlikte hareket etme kuralını uygulamak için.
2
Bağımsız genlerin durumunu belirleme.
DD geni bağımsız olduğu için heterozigot durumdadır (DdDd) ve 2 çeşit gamet (DD ve dd) oluşturur.
Bağımsız genlerin gamet oluşumundaki etkisini belirlemek için.
3
Toplam gamet çeşidi sayısını hesaplama.
Bağlı genlerden gelen 2 kombinasyon ile bağımsız genden gelen 2 kombinasyon çarpılarak toplam 2×2=42 \times 2 = 4 farklı gamet çeşidi oluşacağı bulunur.
Gamet çeşitliliğini bulmak için bağımsız olasılıkların çarpımı kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Krossing overın gerçekleşmediği bağlı gen durumlarında ve bağımsız gen durumlarında gamet çeşidi sayısının hesaplanması.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

Mendel genetiğinde monohibrit çaprazlamalar ve kontrol çaprazlamaları sonucu belirli fenotip oranları elde edilir. Aşağıda verilen ebeveyn genotipleriyle yapılan çaprazlamaları, bu çaprazlamalardan elde edilecek F1 dölünün fenotipik oranlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aa×AaAa \times Aa çaprazlaması sonucunda oluşan oğul döllerin fenotip oranı
Aa×aaAa \times aa çaprazlaması sonucunda oluşan oğul döllerin fenotip oranı
AA×aaAA \times aa çaprazlaması sonucunda oluşan oğul döllerin fenotip oranı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol taraftaki Aa×AaAa \times Aa çaprazlaması sağdaki 3:13 : 1 oranında baskın ve çekinik fenotip ifadesiyle, Aa×aaAa \times aa çaprazlaması sağdaki 1:11 : 1 oranında baskın ve çekinik fenotip ifadesiyle, AA×aaAA \times aa çaprazlaması ise sağdaki tamamı (\%100) baskın fenotip ifadesiyle eşleşir.
Çaprazlamalarda baskınlık-çekiniklik ilişkisine göre oluşan fenotiplerin olasılıkları hesaplandığında; iki heterozigotun çaprazlanması 3:13:1 oranını, heterozigot ile homozigot çekinik çaprazlaması 1:11:1 oranını ve homozigot baskın ile homozigot çekinik çaprazlaması ise tamamı baskın fenotipi verir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk çaprazlama olan Aa×AaAa \times Aa işlemini Punnett karesi yöntemiyle gerçekleştirin.
Genotip oranları 1/4 AA1/4\ AA, 2/4 Aa2/4\ Aa, 1/4 aa1/4\ aa olarak bulunur. Fenotip olarak 3/43/4 baskın, 1/41/4 çekinik fenotipli bireyler oluşur. Bu oran 3:13:1 şeklindedir.
Heterozigot bireylerin çaprazlanmasında fenotipik ayrışım oranını bulmak.
2
İkinci çaprazlama olan Aa×aaAa \times aa işlemini gerçekleştirin.
Genotip oranları 1/2 Aa1/2\ Aa, 1/2 aa1/2\ aa olarak bulunur. Fenotip olarak bireylerin yarısı baskın, yarısı çekinik olur. Bu oran 1:11:1 şeklindedir.
Kontrol çaprazlamasında fenotipik ayrışım oranını belirlemek.
3
Üçüncü çaprazlama olan AA×aaAA \times aa işlemini gerçekleştirin.
Oluşan tüm bireyler AaAa genotipinde ve baskın fenotipte olur. Fenotip oranı %100 baskındır.
Homozigot zıt karakterli bireylerin çaprazlanmasında F1 dölünün fenotipini belirlemek.

Anahtar Kavram

Mendel'in monohibrit çaprazlama ve kontrol çaprazlaması ilkelerine göre oluşan oğul döllerin fenotipik ayrışım oranlarının hesaplanması.
Soru 4Soru →

Mendel ilkelerine göre, karakterlerin kalıtımından sorumlu olan aleller gamet oluşumu sırasında mayoz bölünme ile bağımsız olarak ayrılırlar.

Genotipi AaBBccDdAaBBccDd olan ve tüm genleri bağımsız olan bir bireyin, mayoz bölünme sonucu oluşturabileceği gamet çeşidi sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4

Cevap

Dört çeşit gamet oluşur
Bireyin genotipinde AaAa ve DdDd olmak üzere 2 heterozigot karakter bulunur. Genler bağımsız olduğundan, gamet çeşidi sayısı 2n2^n formülü kullanılarak 22=42^2 = 4 olarak hesaplanır. Bu gametler ABcDABcD, ABcdABcd, aBcDaBcD ve aBcdaBcd şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Genotipteki heterozigot karakter sayısını belirlemek.
AaBBccDdAaBBccDd genotipinde heterozigot olan karakterler AaAa ve DdDd'dir. Homozigot olan karakterler ise BBBB ve cccc'dir. Dolay��sıyla heterozigot karakter sayısı (nn) 2'dir.
Gamet çeşidi sayısı hesaplanırken homozigot karakterler tek tip gamet oluşturduğu için çeşitliliğe etki etmez, sadece heterozigot karakterler dikkate alınır.
2
Bağımsız genlerde gamet çeşidi formülünü uygulamak.
Gamet çeşidi sayısı 2n2^n formülü ile hesaplanır. Buradan 22=42^2 = 4 farklı gamet çeşidi elde edilir.
Genler bağımsız olduğundan, her bir karakterin gametlere dağılımı bağımsız olaylardır ve bu olasılıkların çarpımı ile toplam gamet çeşidi bulunur.

Anahtar Kavram

Bağımsız genlerde gamet çeşidi hesaplama
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru →

Bir canlı türünde AA ve BB karakterlerini kontrol eden genler aynı kromozom üzerinde bağlı olup, DD ve EE karakterlerini kontrol eden genler ise farklı (bağımsız) kromozomlarda yer almaktadır.

Genotipleri AaBbDdeeAaBbDdee olan dişi ve erkek iki bireyin çaprazlanması sağlanıyor. Bu bireylerin her ikisinde de AA aleli ile bb alelinin aynı kromozom üzerinde bulunduğu ve gamet oluşumu sırasında krossing over gerçekleşmediği bilinmektedir.

Buna göre, bu çaprazlama sonucunda;
I. AabbDdeeAabbDdee
II. aaBBDdeeaaBBDdee
III. AaBbDdeeAaBbDdee

genotipine sahip yavru bireylerin oluşma olasılıkları arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III > II > I

Cevap

Çaprazlama sonucunda oluşabilecek yavru bireylerin olasılık sıralaması III > II > I şeklindedir.
Doğru sıralama, bağlı genlerin krossing over olmadan gamet oluşturma kuralları ve bağımsız genlerin bağımsız dağılımı ilkelerine dayanmaktadır. Ab/aBAb/aB genotipine sahip ebeveynlerden abab gameti üretilemeyeceği için AabbDdeeAabbDdee genotipindeki bireyin olasılığı 0 olur. aaBBDdeeaaBBDdee genotipinin olasılığı 1/8, AaBbDdeeAaBbDdee genotipinin olasılığı ise 1/4'tür. Bu durumda olasılıklar arasındaki ilişki III > II > I şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Karakterlerin bağlılık durumlarını ve kromozom üzerindeki dizilimlerini belirleme.
Bireylerin genotipi Ab/aB Dd eeAb/aB \ Dd \ ee şeklindedir. Krossing over gerçekleşmediği için AaBbAaBb karakterleri yönüyle sadece AbAb ve aBaB gametleri oluşabilir.
Olasılık hesaplamalarının doğru yapılabilmesi için öncelikle oluşabilecek gamet çeşitlerinin ve oranlarının belirlenmesi gerekir.
2
Her bir genotipin oluşma olasılığını ayrı ayrı hesaplama.
I. AabbDdeeAabbDdee için AabbAabb oluşma olasılığı 00'dır (çünkü abab gameti oluşamaz). Bu nedenle bu genotipin olasıl��ğı 00'dır.
II. aaBBDdeeaaBBDdee için aaBBaaBB olasılığı 1/41/4, DdDd olasılığı 1/21/2, eeee olasılığı 11'dir. Toplam olasılık: 1/4×1/2×1=1/81/4 \times 1/2 \times 1 = 1/8'dir.
III. AaBbDdeeAaBbDdee için AaBbAaBb olasılığı 1/21/2, DdDd olasılığı 1/21/2, eeee olasılığı 11'dir. Toplam olasılık: 1/2×1/2×1=1/41/2 \times 1/2 \times 1 = 1/4'tür.
Bağımsız genlerin olasılıkları çarpım kuralı ile birleştirilerek toplam genotip olasılıkları bulunur.
3
Elde edilen olasılıkları karşılaştırarak sıralama yapma.
III (1/41/4) > II (1/81/8) > I (00)
Genotiplerin olasılık değerleri büyükten küçüğe doğru sıralanır.

Anahtar Kavram

Mendel İlkeleri ve Bağlı Genlerde Gamet Oluşumu
Soru 6Soru →

Mendel ilkelerine göre, bağımsız genlerle kalıtılan karakterler için sol sütunda verilen ebeveyn çaprazlamalarını, sağ sütunda verilen ve bu çaprazlamalar sonucunda oğul döllerde (F1F_1) oluşması beklenen fenotipik ayrışım oranları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Aa×AaAa \times Aa çaprazlaması
Aa×aaAa \times aa çaprazlaması
AaBb×AaBbAaBb \times AaBb çaprazlaması
AaBb×aabbAaBb \times aabb çaprazlaması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşle��tirme şu şekilde olmalıdır: Aa x Aa çaprazlaması 3:1 oranıyla (baskın ve çekinik fenotipler 3:1 oranında oluşur), Aa x aa çaprazlaması 1:1 oranıyla (baskın ve çekinik fenotipler eşit olasılıkla oluşur), AaBb x AaBb çaprazlaması 9:3:3:1 oranıyla (dihibrit açılım), AaBb x aabb çaprazlaması ise 1:1:1:1 oranıyla (dihibrit kontrol çaprazlaması) eşleşmelidir.
Mendel ilkelerine göre, bağımsız genlerle yapılan çaprazlamalarda monohibrit kendileştirme (Aa×AaAa \times Aa) sonucunda 3:13:1 fenotipik ayrışım oranı elde edilir. Monohibrit kontrol çaprazlamasında (Aa×aaAa \times aa) fenotipik ayrışım oranı 1:11:1 olur. İki karakter bakımından heterozigot olan bireylerin dihibrit kendileştirmesi (AaBb×AaBbAaBb \times AaBb) sonucunda 9:3:3:19:3:3:1 oranı gözlenirken, dihibrit kontrol çaprazlaması (AaBb×aabbAaBb \times aabb) her fenotip sınıfının eşit olasılıkla oluşmasıyla 1:1:1:11:1:1:1 ayrışım oranını verir.

Adım Adım Çözüm

1
Ebeveynlerin gamet oluşturma olasılıklarını belirlemek.
AaAa birey AA ve aa gametlerini 12\frac{1}{2} olasılıkla oluşturur; AaBbAaBb birey ise bağımsız genler kuralına göre ABAB, AbAb, aBaB, abab gametlerini 14\frac{1}{4} olasılıkla oluşturur.
Karakterlerin çaprazlama sonuçlarını hesaplayabilmek i��in öncelikle oluşacak gametlerin çeşitlerini ve olasılıklarını saptamak gerekir.
2
Gametlerin birleşimi sonucu oluşacak döllerin fenotip olasılıklarını hesaplamak.
Aa×AaAa \times Aa çaprazlamasından 34\frac{3}{4} baskın (A−A-) ve 14\frac{1}{4} çekinik (aaaa) fenotip; AaBb×AaBbAaBb \times AaBb çaprazlamasından ise bağımsız olasılıkların çarpımıyla 916\frac{9}{16} A−B−A-B-, 316\frac{3}{16} A−bbA-bb, 316\frac{3}{16} aaB−aaB-, 116\frac{1}{16} aabbaabb fenotipleri elde edilir.
Her bir çaprazlama sonucunda oğul döllerde ortaya çıkacak fenotipik sınıfları ve dağılımlarını belirlemek.
3
Fenotipik sınıfların oranlarını sadeleştirerek eşleştirmeyi tamamlamak.
Monohibrit kendileştirme için 3:13:1, monohibrit kontrol çaprazlaması için 1:11:1, dihibrit kendileştirme için 9:3:3:19:3:3:1 ve dihibrit kontrol çaprazlaması için 1:1:1:11:1:1:1 fenotip oranları elde edilerek doğru eşleşme kurulur.
Elde edilen teorik olasılıkları oran biçiminde ifade ederek sağ sütundaki seçeneklerle eşleştirmek.

Anahtar Kavram

Mendel İlkeleri ve Çaprazlamalar sonucu oluşan fenotipik ayrışım oranları
Soru 7Soru →

Bir canlı türünde AA ve BB karakterlerini kontrol eden genler bağlı olup, DD ve EE karakterlerini kontrol eden genler ise farklı kromozomlar üzerinde bağımsız olarak kalıtılmaktadır. Genotipi AaBbDdEeAaBbDdEe olan bir bireyde, AA ve bb genlerinin aynı kromozom üzerinde yer aldığı bilinmektedir.

Bu bireyde gamet oluşumu sırasında krossing over gerçekleşme olasılığı %20\%20 olduğuna göre, bu bireyin AbDEAbDE genotipine sahip bir gamet oluşturma olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 980\frac{9}{80}

Cevap

Doğru cevap dokuz bölü seksen (9/809/80) seçeneğidir.
Doğru seçenekteki dokuz bölü seksen (9/809/80) değeri, bağlı genlerde krossing over gerçekleşme ve gerçekleşmeme durumları ayrı ayrı hesaplanarak elde edilen AbAb olasılığı (9/209/20) ile bağımsız kalıtılan DD ve EE genlerinin olasılıklarının (1/41/4) çarpılmasıyla doğru biçimde bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Bağlı genlerin kromozom üzerindeki dizilimini belirlemek.
Bireyde AA ve bb genleri bağlı olduğundan, kromozom dizilimi Ab/aBAb / aB şeklindedir.
Soruda AA ve bb genlerinin aynı kromozom üzerinde yer aldığı açıkça ifade edilmiştir.
2
Krossing over olma ve olmama durumlarına göre AbAb gametinin oluşma olasılığını hesaplamak.
Krossing over gerçekleşmeme olasılığı %80\%80 olup bu durumda AbAb gameti oluşma ihtimali 0400{}40 olur. Krossing over gerçekleşme olasılığı %20\%20 olup bu durumda AbAb gameti oluşma ihtimali 0050{}05 olur. Toplam AbAb gameti olasılığı 040+005=0450{}40 + 0{}05 = 0{}45 (yani 9/209/20) olarak bulunur.
Krossing over olmadığında sadece atasal kombinasyonlar (AbAb ve aBaB) eşit oranda oluşurken, krossing over gerçekleştiğinde dört olasılık da (ABAB, AbAb, aBaB, abab) eşit oranda üretilir.
3
Bağımsız genlerden gelen DD ve EE alellerinin gamete geçme olasılıklarını hesaplamak.
DdDd genotipinden DD alelinin gelme olasılığı 1/21/2, EeEe genotipinden EE alelinin gelme olasılığı 1/21/2 olup, DEDE kombinasyonunun gelme olasılığı 1/41/4 olur.
Bağımsız genler mayoz bölünme sırasında gametlere bağımsız olarak dağılır.
4
Farklı kromozomlar üzerindeki tüm bağımsız olayların olasılıklarını çarparak AbDEAbDE gametinin olasılığını bulmak.
920×14=980\frac{9}{20} \times \frac{1}{4} = \frac{9}{80}
Bağlı gen grubunun ve bağımsız genlerin gametlere dağılımı bağımsız olaylar olduğundan olasılıklar çarpılır.

Anahtar Kavram

Bağlı genlerde krossing over varlığında gamet çeşidi ve bağımsız genlerle birlikte olasılık hesabı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru →

Mendel genetiğinde yer alan bazı temel ilkeler ve genetik yöntemler ile bunların açıklamaları aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol s��tundaki kavramları sağ sütundaki doğru açıklamaları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ayrılma İlkesi
Bağımsız Açılım İlkesi
Kontrol Çaprazlaması
Benzerlik (İzotopi) İlkesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ayrılma İlkesi - Diploit bir bireyin sahip olduğu bir karakterle ilgili iki alelin, mayoz bölünmede gamet oluşurken birbirinden ayrılarak farklı gametlere gitmesi; Bağımsız Açılım İlkesi - Farklı kromozomlar üzerinde taşınan iki veya daha fazla karakterin alellerinin gametlere geçerken birbirlerinden bağımsız olarak dağılması; Kontrol Çaprazlaması - Fenotipinde baskın özelliği gösteren ve genotipi bilinmeyen bir bireyin, homozigot çekinik bir bireyle çaprazlanması; Benzerlik (İzotopi) İlkesi - Zıt karakterler yönünden homozigot olan iki arı dölün çaprazlanması sonucu oluşan tüm F1 kuşağı bireylerinin aynı genotip ve fenotipte olması.
Kalıtımda Mendel ilkeleri ve yöntemleri belirli kurallara dayanır: Ayrılma ilkesi alellerin gametlere dağılmasını; Bağımsız açılım ilkesi farklı karakterlerin bağımsız dağılmasını; Kontrol çaprazlaması baskın fenotipli bireyin genotipini bulmayı; Benzerlik ilkesi ise zıt homozigot ataların F1 dölünün homojenliğini ifade eder. Doğru eşleşme bu biyolojik tanımlara dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılma ilkesinin tanımını belirlemek.
Bu ilke, tek bir karakterin alel genlerinin mayoz bölünme sırasında birbirlerinden ayrılarak farklı gametlere geçmesini ifade eder.
Gametlerin her karakter için yalnızca bir alel taşımasının temel sebebi bu ilkedir.
2
Bağımsız açılım ilkesinin tanımını belirlemek.
Bu ilke, birden fazla bağımsız karakterin alellerinin gametlere geçerken birbirinin dağılımını etkilemediğini gösterir.
Farklı kromozomlar üzerindeki genler mayozda bağımsız olarak kutuplara çekilir.
3
Kontrol çaprazlamasının tanımını ve amacını belirlemek.
Bu yöntem, baskın fenotipli bir bireyin genotipinin homozigot mu yoksa heterozigot mu olduğunu öğrenmek için homozigot çekinik bir bireyle çaprazlanmasıdır.
Oluşacak yavrular arasında çekinik fenotipli bireyin çıkıp çıkmamasına göre ata genotipi belirlenir.
4
Benzerlik (izotopi) ilkesinin tanımını belirlemek.
Homozigot baskın ve homozigot çekinik ataların çaprazlanmasıyla oluşan F1 kuşağının tamamının heterozigot ve baskın fenotipte olduğunu belirtir.
Ataların arı döl olması F1 kuşağının tek tip olmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Mendel İlkeleri (Ayrılma, Bağımsız Açılım, Benzerlik) ve Kontrol Çaprazlaması Tanımları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

Genotipi AaBbDdAaBbDd olan bir canlıda AA ve bb genleri aynı kromozom üzerinde bağlı, DD geni ise bağımsızdır.

Bu genotipteki iki bireyin çaprazlanması sonucu oluşan yeni nesilde, mayoz bölünmede krossing over gerçekleşmediği varsayımıyla, her üç karakter yönüyle de baskın fenotipli (A−B−D−A-B-D-) bir bireyin meydana gelme olasılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 38\frac{3}{8}

Cevap

Her üç karakter yönüyle de baskın fenotipli (A−B−D−A-B-D-) bir bireyin meydana gelme olasılığı 38\frac{3}{8}'dir.
Çaprazlanan ata bireylerde AA ve bb genleri bağlı olduğundan (trans konum), mayozda krossing over gerçekleşmediğinde bu bireyler yalnızca AbAb ve aBaB gametlerini oluşturabilir. Bu durumda A−B−A-B- fenotipinin ortaya çıkabilmesi için bir atadan AbAb, diğer atadan aBaB alellerinin gelmesi gerekir; bu olasılık 12\frac{1}{2}'dir. DD geni ise bağımsız olduğundan klasik monohibrit çaprazlama ile D−D- fenotipi olasılığı 34\frac{3}{4} bulunur. İki bağımsız olayın birlikte gerçekleşme olasılığı bu değerlerin çarpımıyla 38\frac{3}{8} olarak elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ata bireylerin bağlı gen konumlarını ve üretebilecekleri gamet çeşitlerini belirleme.
Bireyde AA ve bb genleri bağlı olduğundan, heterozigot genotipteki alellerin kromozomlar üzerindeki dizilimi Ab/aBAb/aB şeklindedir (trans konum). Krossing over gerçekleşmediği için bu kromozom çiftinden yalnızca AbAb ve aBaB gametleri 12\frac{1}{2}'şer olasılıkla oluşur. Bağımsız olan DD geni ise DD ve dd gametlerini 12\frac{1}{2}'şer olasılıkla oluşturur. Sonuç olarak bireyin üretebileceği gametler: AbDAbD (14\frac{1}{4}), AbdAbd (14\frac{1}{4}), aBDaBD (14\frac{1}{4}) ve aBdaBd (14\frac{1}{4})'dir.
Bağlı genlerin kromozom üzerindeki dizilim yönü, krossing over olmadığı durumlarda gametlere aktarılacak alel kombinasyonlarını doğrudan belirler.
2
AA ve BB karakterleri yönüyle çaprazlama yaparak baskın fenotip olasılığını hesaplama.
Ab/aB×Ab/aBAb/aB \times Ab/aB çaprazlaması yapıldığında oluşan yavruların genotip dağılımı; 14\frac{1}{4} Ab/AbAb/Ab (A−bbA-bb fenotipi), 24\frac{2}{4} Ab/aBAb/aB (A−B−A-B- fenotipi) ve 14\frac{1}{4} aB/aBaB/aB (aaB−aaB- fenotipi) şeklindedir. Dolayısıyla her iki karakter için de baskın fenotipli (A−B−A-B-) birey oluşma olasılığı P(A−B−)=12P(A-B-) = \frac{1}{2}'dir.
Krossing over olmadığından sadece AbAb ve aBaB gametlerinin birleşimi heterozigot baskın fenotipli (AaBbAaBb) bireyleri meydana getirebilir.
3
Bağımsız olan DD karakteri yönüyle çaprazlama yaparak baskın fenotip olasılığını hesaplama.
Dd×DdDd \times Dd çaprazlaması sonucunda baskın fenotipli (D−D-) birey oluşma olasılığı P(D−)=34P(D-) = \frac{3}{4}'tür.
DD geni bağımsız olduğundan klasik Mendel monohibrit çaprazlama oranlarına göre kalıtılır.
4
Karakterlerin birlikte baskın fenotipli olma olasılığını bulma.
P(A−B−D−)=P(A−B−)×P(D−)=12×34=38P(A-B-D-) = P(A-B-) \times P(D-) = \frac{1}{2} \times \frac{3}{4} = \frac{3}{8} olarak hesaplanır.
Farklı kromozomlar üzerindeki genlerin veya krossing over olmadığında farklı bağlantı gruplarının gametlere dağılımı bağımsız olaylar olduğundan olasılıklar çarpılır.

Anahtar Kavram

Mendel'in bağımsız dağılım ilkesi, bağlı genlerde krossing overın gerçekleşmediği durumlarda geçerliliğini yitirir ve gamet çeşitliliği kromozomların bağımsız ayrılmasına göre değişir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru →

Mendel ilkelerine göre, bağımsız genlerle kalıtılan AA, BB ve DD karakterleri için sol sütunda verilen ebeveyn çaprazlamaları ve oluşması beklenen hedef yavru özelliklerini, sağ sütunda verilen bu özelliklerin gerçekleşme olasılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

AaBbDd×AabbddAaBbDd \times Aabbdd çaprazlanması sonucu A_B_D_A\_B\_D\_ fenotipli yavru oluşma olasılığı
AaBBDd×AabbDdAaBBDd \times AabbDd çaprazlanması sonucu AaBbDdAaBbDd genotipli yavru oluşma olasılığı
AaBbDd×AaBbDdAaBbDd \times AaBbDd çaprazlanması sonucu A_B_ddA\_B\_dd fenotipli yavru oluşma olasılığı
AaBbDd×aaBbDdAaBbDd \times aaBbDd çaprazlanması sonucu aabbddaabbdd genotipli yavru oluşma olasılığı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki çaprazlamaların sağ sütundaki olasılıklarla doğru eşleşmesi sırasıyla şu şekildedir: Birinci ifade üç bölü on altı ile, ikinci ifade bir bölü dört ile, üçüncü ifade dokuz bölü altmış dört ile ve dördüncü ifade bir bölü otuz iki ile eşleşir.
Verilen çaprazlamaların her biri için bağımsız genlerin kalıtım kuralları uygulanır. Her bir karakter (A, B ve D) kendi içinde monohibrit veya kontrol çaprazlaması kurallarına göre değerlendirilir. Belirlenen bağımsız olasılık değerleri çarpım kuralı (çarpma yöntemi) kullanılarak birleştirilir. Buna göre; birinci çaprazlamanın olasılığı üç bölü on altı, ikinci çaprazlamanın olasılığı bir bölü dört, üçüncü çaprazlamanın olasılığı dokuz bölü altmış dört ve dördüncü çaprazlamanın olasılığı bir bölü otuz iki olarak hesaplanır ve eşleştirmeler bu şekilde gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci çaprazlama için fenotip olasılıklarının hesaplanması
Aa×Aa→P(A_)=34Aa \times Aa \rightarrow P(A\_) = \frac{3}{4}, Bb×bb→P(B_)=12Bb \times bb \rightarrow P(B\_) = \frac{1}{2} ve Dd×dd→P(D_)=12Dd \times dd \rightarrow P(D\_) = \frac{1}{2} olarak belirlenir. Toplam olasılık: 34×12×12=316\frac{3}{4} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{3}{16}'dır.
Mendel'in bağımsız açılım ilkesine göre, farklı karakterleri kontrol eden genlerin alelleri gametlere bağımsız olarak dağılır ve olasılıklar çarpım kuralıyla birleştirilir.
2
İkinci çaprazlama için genotip olasılıklarının hesaplanması
Aa×Aa→P(Aa)=12Aa \times Aa \rightarrow P(Aa) = \frac{1}{2}, BB×bb→P(Bb)=1BB \times bb \rightarrow P(Bb) = 1 ve Dd×Dd→P(Dd)=12Dd \times Dd \rightarrow P(Dd) = \frac{1}{2} olarak hesaplanır. Toplam olasılık: 12×1×12=14\frac{1}{2} \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{1}{4}'tür.
İstenen genotip sınıflarının tekil olasılıkları kendi çaprazlama grupları içinde bulunup çarpılır.
3
Üçüncü çaprazlama için fenotip olasılıklarının hesaplanması
Aa×Aa→P(A_)=34Aa \times Aa \rightarrow P(A\_) = \frac{3}{4}, Bb×Bb→P(B_)=34Bb \times Bb \rightarrow P(B\_) = \frac{3}{4} ve Dd×Dd→P(dd)=14Dd \times Dd \rightarrow P(dd) = \frac{1}{4} olarak belirlenir. Toplam olasılık: 34×34×14=964\frac{3}{4} \times \frac{3}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{9}{64}'tür.
Trihibrit ebeveynlerin kendileştirilmesinde bağımsız genlerin monohibrit oranları çarpılarak hedef kombinasyonun olasılığı bulunur.
4
Dördüncü çaprazlama için genotip olasılıklarının hesaplanması
Aa×aa→P(aa)=12Aa \times aa \rightarrow P(aa) = \frac{1}{2}, Bb×Bb→P(bb)=14Bb \times Bb \rightarrow P(bb) = \frac{1}{4} ve Dd×Dd→P(dd)=14Dd \times Dd \rightarrow P(dd) = \frac{1}{4} olarak hesaplanır. Toplam olasılık: 12×14×14=132\frac{1}{2} \times \frac{1}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{32}'dir.
Homozigot çekinik genotiplerin oluşma olasılıkları kendi alel çiftleri üzerinden hesaplanır ve çarpılır.

Anahtar Kavram

Mendel İlkeleri ve Çaprazlamalar
Mendel İlkeleri ve Çaprazlamalar Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin