Cümlede Anlam

241 soru

Soru 81Soru

17. yüzyılda teleskobun gökyüzü gözlemlerinde ilk kez kullanılması, o güne dek sadece çıplak gözle sınırlı kalıp felsefi kabullerin gölgesinde yürütülen astronomi çalışmalarının nesnel bir bilimsel kimlik kazanma sürecini başlatmıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 17. yüzyıldan önce astronomi araştırmalarında gökyüzünü gözlemlemek için çıplak gözün ötesine geçen bir araç kullanılmamıştır.

Cevap

17. yüzyıldan önce astronomi araştırmalarında gökyüzünü gözlemlemek için çıplak gözün ötesine geçen bir araç kullanılmamıştır.
Cümlede yer alan 'o güne dek sadece çıplak gözle sınırlı kalıp' ifadesi ve teleskobun gökyüzü gözlemlerinde 'ilk kez' 17. yüzyılda kullanıldığı bilgisi, bu tarihten önce çıplak göz dışında herhangi bir gökyüzü gözlem aracından faydalanılmadığını kesin olarak ortaya koymaktadır. Bu nedenle çıplak gözün ötesine geçen bir aracın kullanılmadığı yargısı kesin olarak çıkarılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anlam sınırlandırıcı ve zaman bildiren anahtar ifadeleri tespit etmek.
Cümlede geçen 'ilk kez' ve 'o güne dek sadece çıplak gözle sınırlı kalıp' ifadelerinin sınırlandırıcı rolleri belirlenir.
Kesin çıkarım sorularında bu tür ifadeler yargının sınırlarını çizer.
2
Teleskobun kullanıldığı dönem ile öncesini araç kullanımı yönünden karşılaştırmak.
Teleskobun gökyüzü gözleminde 17. yüzyılda ilk kez kullanılması ve o güne kadar çalışmaların sadece çıplak gözle yapılması, 17. yüzyıldan önce çıplak gözün ötesinde başka bir gözlem aracının kullanılmadığı sonucunu verir.
İlk kullanım ve sadece çıplak gözle sınırlılık durumları bizi doğrudan ve kesin bir biçimde bu sonuca ulaştırır.
3
Seçeneklerdeki kesinlik bildirmeyen, metni aşan veya yorum içeren ifadeleri elemek.
Felsefi etkilerin tamamen yok olduğu, nesnel olamamanın tek nedeninin felsefe olduğu veya teleskobun bu amaçla geliştirilen ilk araç olduğu gibi metni aşan yargılar elenir.
Cümlede doğrudan verilmeyen varsayımlar ve yorumlar kesin yargı olarak kabul edilemez.

Anahtar Kavram

Cümleden Yargı Çıkarma ve Anlam Sınırlandırma
Soru 82Soru

Aşağıda verilen numaralandırılmış cümleleri, taşıdıkları anlam özelliklerine göre harflerle gösterilen kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Roman; yaşanmış ya da yaşanması mümkün olan olayların, insan ilişkilerinin ve durumların yer ile zaman belirtilerek kurgulandığı uzun edebi türdür.
Tut ki hazırladığın bu rapor yönetim kurulu tarafından onaylanmadı, B planın nedir?
Bu yazar, son eserinde diğer romanlarına kıyasla çok daha akıcı ve sade bir anlatım tercih etmiştir.
Yol yapım çalışmaları nedeniyle akşam saatlerinde trafik yoğunluğu normalden fazla olabilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle Tanım, ikinci cümle Varsayım, üçüncü cümle Karşılaştırma, dördüncü cümle ise Olasılık kavramıyla eşleşir.
Cümlelerin taşıdığı kavramlar sırasıyla incelendiğinde; birinci cümlenin 'nedir' sorusuna yanıt vermesiyle bir tanım olduğu, ikinci cümlenin 'tut ki' ifadesiyle varsayım belirttiği, üçüncü cümlenin 'kıyasla' kelimesiyle karşılaştırma yaptığı, dördüncü cümlenin ise '-ebilir' ekiyle olasılık bildirdiği net bir şekilde saptanır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi incelemek
Birinci cümlede 'Roman ... edebi türdür.' ifadesiyle 'Roman nedir?' sorusuna doğrudan cevap verilmektedir.
Bir kavramın ya da varlığın ne olduğunu açıklayan cümleler tanım cümleleridir.
2
İkinci cümleyi incelemek
İkinci cümlede yer alan 'Tut ki' ifadesiyle, henüz gerçekleşmemiş bir durumun geçici olarak gerçekleşmiş sayıldığı görülür.
Gerçekleşmemiş bir durumu bir anlığına gerçekleşmiş kabul eden cümleler varsayım cümleleridir.
3
Üçüncü cümleyi incelemek
Üçüncü cümlede 'diğer romanlarına kıyasla' ifadesiyle yazarın eserleri arasında bir mukayese yapılmıştır.
En az iki farklı durumun, kavramın ya da varlığın benzer veya farklı yönlerini ortaya koyan cümleler karşılaştırma cümleleridir.
4
Dördüncü cümleyi incelemek
Dördüncü cümlede '-ebilir' ekiyle gerçekleşmesi kesin olmayan ancak ihtimal dahilinde olan bir duruma yer verilmiştir.
Bir eylemin ya da durumun gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin kesin olmadığı, ihtimal barındırdığı cümleler olasılık cümleleridir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık)
Soru 83Soru

(I) Derin deniz ekosistemleri, güneş ışığının ulaşamadığı aşırı basınçlı ve karanlık ortamlarıyla Dünya'nın en az keşfedilmiş bölgeleridir. (II) Bu ekstrem koşullarda yaşayan canlılar, kemosentez yoluyla kendi enerjilerini üreterek benzersiz bir besin zinciri halkası oluştururlar. (III) Teknolojik yetersizlikler nedeniyle bu bölgelerdeki canlı türlerinin büyük bir kısmı henüz tam olarak sınıflandırılamamıştır. (IV) Araştırmacılar, okyanus tabanındaki hidrotermal bacaların çevresinde mikroorganizma çeşitliliğini haritalandırmak üzere yeni bir su altı robotu tasarlamışlardır. (V) Okyanus derinliklerindeki bu bakir habitatların ekolojik dengesi, insan kaynaklı kirliliğin bu bölgelere ulaşması önlenebildiği sürece korunabilecektir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V.

Cevap

Beşinci cümle
Beşinci cümlede belirtilen ekolojik dengenin korunabilmesi eylemi, kirliliğin önlenmesi koşuluna bağlanmıştır. Cümledeki '-diği sürece' ifadesi bu koşul-sonuç anlamını sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam ilişkilerini belirlemek için yargıların gerçekleşme biçimini ve bağlayıcı unsurları incelemek.
Cümlelerdeki amaç, neden ve koşul anlamı veren ifadeler tespit edilir.
Koşul-sonuç ilişkisini diğer anlam ilişkilerinden (neden-sonuç, amaç-sonuç) ayırt etmek.
2
Beşinci cümledeki '-diği sürece' ifadesini ve anlam bağını analiz etmek.
Ekolojik dengenin korunması eyleminin (sonuç), kirliliğin ulaşmasının önlenmesi durumuna (koşul) bağlı olduğu belirlenir.
Doğru seçeneği teyit etmek.

Anahtar Kavram

Koşul-Sonuç İlişkili Cümleler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 84Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda yer alan anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Edebiyat tarihi alan��ndaki bu yeni çalışmanın, yazarın daha önce kaleme aldığı biyografik eserlere kıyasla arşiv belgelerine daha çok yaslandığı görülmektedir.
Sanatçının, önümüzdeki yıl açmayı planladığı retrospektif sergisinde çocukluk yıllarından kalan eskizlere de yer vereceğini açıklaması heyecan uyandırdı.
Eleştirmenin bu sert tavrından sonra, yazarın yeni romanında toplumsal temalardan ziyade bireyin iç dünyasına yöneleceğini öngörebiliriz.
Modern dünyada yalnızlaşan bireyin kendini yeniden bulma çabasının, ancak ve ancak geçmişin kültürel birikimiyle bağ kurarak mümkün olabileceği savını bir an için geçerli kabul edelim.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle karşılaştırma, ikinci cümle tasarı, üçüncü cümle tahmin, dördüncü cümle ise varsayım kavramıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı, cümlelerdeki belirleyici kavramsal ifadelerle doğrudan örtüşmektedir. Karşılaştırma cümlesi 'kıyasla' ifadesiyle, tasarı cümlesi 'açmayı planladığı' ifadesiyle, tahmin cümlesi 'öngörebiliriz' ifadesiyle, varsayım cümlesi ise 'bir an için geçerli kabul edelim' ifadesiyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Yeni çalışmanın önceki biyografik eserlerle kıyaslandığı saptanmıştır.
Cümlede kullanılan 'kıyasla' ve 'daha çok' sözcükleri karşılaştırma anlamını açıkça ortaya koymaktadır.
2
İkinci cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Geleceğe yönelik planlanan sergi içeriğinin belirtildiği saptanmıştır.
'Planlamak' eylemi gelecekte yapılması hedeflenen tasarıları ifade eder.
3
Üçüncü cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Eleştirmenin tavrından yola çıkarak yazarın gelecek yönelimi üzerine bir çıkarım yapıldığı saptanmıştır.
'Öngörebiliriz' kelimesi eldeki veriler doğrultusunda yapılan bir tahmini gösterir.
4
Dördüncü cümlenin anlam özelliğini tespit etmek
Sunulan savın geçici olarak doğru kabul edildiği saptanmıştır.
'Bir an için geçerli kabul edelim' kalıbı varsayım cümlelerinin tipik bir özelliğidir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Karşılaştırma, Tasarı, Tahmin, Varsayım)
Soru 85Soru

Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin atmosfer bileşenlerini inceleyen ilk teleskop olan James Webb Uzay Teleskobu, sadece yörüngesindeki kızılötesi algılayıcıları kullanarak derin uzaydaki en sönük galaksilerin ışığını saptayabilmektedir.

Bu cümleden hareketle, 'James Webb Uzay Teleskobu'nun göreve başlamasından önce Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin atmosfer bileşenlerini inceleyen başka bir teleskobun olmadı��ı' yargısına kesin olarak ulaşılabilir mi?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

James Webb Uzay Teleskobu'ndan önce Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin atmosfer bileşenlerini inceleyen bir teleskobun bulunmadığı yargısına kesin olarak ulaşılır.
Verilen cümlede geçen 'Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin atmosfer bileşenlerini inceleyen ilk teleskop' nitelemesi, James Webb'den önce bu işlevi yapan herhangi bir teleskobun mevcut olmadığını kesin olarak bildirir. Dolayısıyla yargı kesin olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar kavramları ve sınırlandırıcı sözcükleri tespit etmek.
'İlk teleskop' ve 'sadece kızılötesi algılayıcıları' ifadeleri cümlenin anlam sınırlarını çizen temel ögeler olarak belirlenmiştir.
Kesin yargı sorularında cümlenin dışına çıkmayı engellemek ve doğrudan cümledeki ifadelere odaklanmak.
2
'İlk' kelimesinin kurduğu mantıksal ilişkiyi analiz etmek.
James Webb'in bu alanda bir 'ilk' olması, kronolojik olarak kendisinden önce aynı işlevi yerine getiren hiçbir teleskobun olmadığını gösterir.
Sözcüğün kattığı anlam sınırlandırmasının doğruluğunu belirlemek.
3
Ulaşılan mantıksal çıkarım ile sorudaki yargıyı karşılaştırmak.
Soru kökündeki 'başka bir teleskobun olmadığı' yargısı ile cümledeki 'ilk teleskop' ifadesi tam olarak örtüşmektedir.
Cevabın doğruluğunu netleştirmek.

Anahtar Kavram

Cümleden kesin yargı çıkarma sorularında 'ilk', 'tek', 'sadece', 'en' gibi sınırlandırıcı ifadeler cümlenin anlam kapsamını belirler ve kesin doğruları oluşturur.
Soru 86Soru

Modern sosyolojinin kurucularından kabul edilen Émile Durkheim, intiharı bireysel bir psikopatoloji olarak gören geleneksel anlayışa karşı çıkarak bu olgu üzerine sosyoloji tarihindeki ilk ampirik araştırmayı yürütmüş ve intiharın ancak toplumsal bütünleşmeyle açıklanabileceğini savunmuştur.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sosyoloji tarihinde, Durkheim'ın çalışmasından önce intihar olgusunu ampirik yöntemlerle ele alan bir araştırma yapılmamıştır.

Cevap

Sosyoloji tarihinde, Durkheim'ın çalışmasından önce intihar olgusunu ampirik yöntemlerle ele alan bir araştırma yapılmamıştır.
Cümlede Durkheim'ın intihar olgusu üzerine sosyoloji tarihindeki ilk ampirik araştırmayı yürüttüğü açıkça belirtilmiştir. Buradan hareketle, sosyoloji tarihinde ondan önce bu konuda ampirik (deneyimsel/gözleme dayalı) bir araştırmanın yapılmadığı kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri ve anlam sınırlandırıcı sözcükleri belirleme
Durkheim'ın modern sosyolojinin kurucularından biri olduğu, geleneksel anlayışa karşı çıktığı, intihar olgusu üzerine sosyoloji tarihindeki 'ilk' ampirik araştırmayı yürüttüğü ve intiharın 'ancak' toplumsal bütünleşmeyle açıklanabileceğini savunduğu tespit edilir.
Kesin yargı sorularında cümlede geçen 'ilk', 'ancak', 'tek', 'sadece' gibi sınırlandırıcı sözcükler doğru çıkarımın anahtarıdır.
2
Seçenekleri cümledeki sınırlandırıcı ifadelerle karşılaştırarak eleme yapma
Durkheim'ın çalışmasının 'ilk ampirik araştırma' olması, kendisinden önce sosyoloji tarihinde intihar üzerine ampirik bir araştırma yapılmadığını kesinleştirir. Sosyolojide ampirik yöntemleri kullanan 'ilk bilim insanı' olduğu (tüm alan için) veya geleneksel anlayışın toplumsal etkileri 'tamamen' reddettiği gibi aşırı yorumlar elenir.
Metinde verilmeyen öznel yorumların, aşırı genellemelerin ve kapsam kaymalarının elenmesi gerekir.
3
Doğru seçeneği teyit etme
Sosyoloji tarihinde Durkheim'dan önce intihar olgusunu ampirik yöntemlerle ele alan bir araştırma yapılmadığı yargısının cümleden kesin olarak çıkarılabileceği belirlenir.
Cümledeki 'ilk ampirik araştırma' ifadesi bu yargıyı doğrudan ve kesin olarak doğrular.

Anahtar Kavram

Cümleden Kesin Yargı Çıkarma ve Anlamı Sınırlandıran İfadeleri Yorumlama
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 87Soru

Aşağıda karışık olarak verilen söz gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Söz grupları 'kitaplar, insanlığın ortak kültür mirasını gelecek nesillere taşıyan en önemli köprülerdir.' şeklinde sıralanmalıdır.
Cümlenin kurallı ve anlamlı olabilmesi için yüklem olan 'köprülerdir' sözcüğü en sonda, özne olan 'kitaplar' sözcüğü ise en başta yer almalıdır. Araya gelen kelimeler ise 'insanlığın ortak kültür mirasını gelecek nesillere taşıyan en önemli' şeklinde bir sıfat-fiil grubu oluşturarak yüklemi nitelemelidir. Bu mantıksal ve dil bilgisel dizilim doğru sıralamayı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi ve özneyi belirleme
'köprülerdir' sözcüğü cümlenin yüklemi, 'kitaplar' sözcüğü ise öznesidir.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda, özne ise genellikle cümlenin başında yer alır.
2
Sıfat-fiil grubunu oluşturma
'insanlığın ortak kültür mirasını gelecek nesillere taşıyan en önemli' söz öbeği bir sıfat-fiil grubu olarak birleştirilir.
Bu öbekteki 'mirasını', 'nesillere' ve 'en önemli' kelimeleri doğrudan 'taşıyan' sıfat-fiiline bağlanmaktadır.
3
Ögeleri birleştirerek anlamlı ve kurallı cümleyi kurma
Özne başa, sıfat-fiil grubu ortaya ve yüklem sona gelecek şekilde birleştirilir.
Sıfat-fiil grubu yüklem olan ismi nitelediği için doğrudan yüklemin önüne yerleştirilerek anlam bütünlüğü sağlanır.

Anahtar Kavram

Kurallı cümle oluşturulurken yüklemin sonda olması, öznenin başta bulunması ve kelime gruplarının (tamlamalar, fiilimsiler) bölünmeden birbirine bağlanması gerekir.
Soru 88Soru

17. yüzyılın başlarında teleskobun gökyüzü gözlemlerinde ilk kez kullanılmasıyla astronomi, sadece çıplak gözle yapılan sınırlı gözlemlerden kurtulmuş ve sistematik bir veri bilimine dönüşmüştür.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teleskobun gökyüzünü incelemek için kullanılması 17. yüzyılın başlarından önceye dayanmamaktadır.

Cevap

Teleskobun gökyüzünü incelemek için kullanılması 17. yüzyılın başlarından önceye dayanmamaktadır.
Teleskobun gökyüzünü incelemek için 17. yüzyılın başlarında ilk kez kullanıldığı belirtilmiştir. Bu durum, bu tarihten önce teleskobun gökyüzü gözlemleri amacıyla kullanılmadığını kesin olarak gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüldeki cümleyi ögelerine ve anlam sınırlarına göre analiz etmek.
Cümlede teleskobun gökyüzü gözlemlerinde 'ilk kez' 17. yüzyılın başlarında kullanıldığı ve bu sayede astronominin 'sadece' çıplak gözle yapılan gözlemlerden kurtulduğu tespit edilmiştir.
Cümledeki zaman, yöntem ve kapsam sınırlarını doğru belirlemek kesin yargıya ulaşmanın ilk koşuludur.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin cümledeki anlam sınırlarını aşıp aşmadığını kontrol etmek.
Gök gözlemlerinde çıplak gözün tamamen terk edildiği, önceki çalışmaların bilimsellikten uzak olduğu, teleskobun diğer bilimlerde kullanıldığı veya astronominin diğer bilimlerden daha hızlı geliştiği yönündeki yargıların metinde karşılığı yoktur. Bu ifadeler öznel yorum ve aşırı genelleme barındırmaktadır.
Yanlış seçenekleri eleyerek metnin dışına çıkan yargıları ayıklamak gerekir.
3
Metindeki 'ilk kez' ifadesi ile zaman sınırlandırmasını eşleştirmek.
Teleskobun gökyüzü gözlemlerinde 'ilk kez 17. yüzyılın başlarında' kullanılması, bu tarihten önce gökyüzünü incelemek amacıyla teleskoptan yararlanılmadığı yargısını kesin olarak doğrular.
İlk kez yapılan bir eylemin başlangıç zamanı, öncesinde bu eylemin yapılmadığını kesin olarak ortaya koyar.

Anahtar Kavram

Cümleden Yargı Çıkarma ve Anlam Sınırlandırma
Soru 89Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'olasılık' anlamı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle bu yaz kuraklık yaşanabilir.

Cevap

Hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle bu yaz kuraklık yaşanabilir.
Doğru yanıt olan cümlede, yaz mevsiminde kuraklık yaşanmasının kesin olmadığı, ancak hava sıcaklıklarının yüksek olması ihtimaline bağlı olarak gerçekleşebileceği belirtilmiştir. Yüklemdeki '-ebilir' yeterlik fiili cümleye olasılık (ihtimal) anlamı katmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklemlerini ve kattığı anlamları incelemek.
Her bir seçenekteki cümlenin anlam özelliği belirlenmiştir.
Cümlelerin anlam özelliklerini doğru tespit etmek.
2
Olasılık (ihtimal) anlamı bildiren eylemleri veya kelimeleri aramak.
Kuraklık yaşanmasının kesin olmadığını, gerçekleşme ihtimalini ifade eden '-ebilir' yeterlik fiili tespit edilmiştir.
Olasılık anlamının hangi yapıyla kurulduğunu belirlemek.
3
Doğru seçeneği belirlemek ve diğer seçeneklerdeki kavramları eleyerek doğrulamak.
Doğru yanıt olarak kuraklık yaşanabileceğini belirten cümlenin seçilmesi.
Hatalı çıkarımları eleyip kesin sonuca ulaşmak.

Anahtar Kavram

Cümlede Olasılık ve Diğer Anlam İlişkileri
Soru 90Soru

(I) Sanatın insan ruhunu iyileştirici gücünü ele alan bu yapıt, resim ile edebiyatın kesişim noktasında duran disiplinler arası bir çalışmadır. (II) Yazar, bu kitabında diğer incelemelerine kıyasla daha yalın ve akıcı bir dil tercih ederek geniş kitlelere ulaşmayı hedeflemiştir. (III) Eserde yer alan bazı tabloların analizi yapılırken "Sanatçı bu resminde yalnızlık temasını işlemiştir." denilerek doğrudan bir aktarıma başvurulmuştur. (IV) Varsayalım ki bu kitapta incelenen eserlerin hiçbirini daha önce görmediniz; yine de yazarın betimlemeleri sayesinde zihninizde canlı bir galeri oluşacaktır. (V) Kitapta sunulan sanatsal perspektiften tam anlamıyla yararlanabilmek için okurların her bölümü kronolojik bir sırayla okuması uygun olacaktır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, sanatçının eserine yönelik değerlendirme dolaylı anlatım yoluyla aktarılmıştır.

Cevap

III. cümlede, sanatçının değerlendirmesi doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır, dolaylı anlatım yapılmamıştır.
Üçüncü cümlede, tırnak içinde verilen 'Sanatçı bu resminde yalnızlık temasını işlemiştir.' ifadesi, başkasının sözünün hiçbir değişikliğe uğratılmadan aktarılması sebebiyle doğrudan anlatımdır. Bu nedenle bu cümlede dolaylı anlatım yapıldığını öne süren seçenek yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlede tanımlama yapılıp yapılmadığını kontrol etmek.
Cümledeki 'bu yapıt, ... disiplinler arası bir çalışmadır' ifadesi bir tanım cümlesidir.
'Bu yapıt nedir?' sorusuna yanıt verdiği için tanımlama yapılmıştır.
2
İkinci cümledeki karşılaştırma ve amaç-sonuç ilgisini incelemek.
'diğer incelemelerine kıyasla' sözüyle karşılaştırma yapılmış, 'ulaşmayı hedeflemiştir' ifadesiyle dil tercihinin amacı verilmiştir.
Kıyaslama ve amaç bildiren ifadeler bu anlam özelliklerini doğrular.
3
Üçüncü cümledeki aktarım türünü belirlemek.
Sanatçının sözü tırnak işareti içinde, değiştirilmeden doğrudan aktarılmıştır.
Başkasına ait bir sözün değiştirilmeden verilmesi doğrudan anlatımdır, bu yüzden dolaylı anlatım yapıldığı ifadesi yanlıştır.
4
Dördüncü cümledeki varsayım durumunu değerlendirmek.
'Varsayalım ki' ifadesiyle bir durum geçici olarak kabul edilmiştir.
Varsayım bildiren zarflar/ifadeler bu anlam ilgisini sağlar.
5
Beşinci cümledeki öneriyi tespit etmek.
'...okuması uygun olacaktır' ifadesiyle okuyucuya tavsiyede bulunulmuştur.
Bir durumun daha iyi olması için sunulan teklifler öneridir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Doğrudan/Dolaylı Anlatım, Öneri)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 91Soru

(I) Edebî eleştiri; bir sanat yapıtının estetik değerini, dil işçiliğini ve toplumsal izlerini tarafsız bir gözle ortaya koyma etkinliğidir. (II) Modern dönem eleştirmenleri, geçmişteki meslektaşlarına oranla metnin biçimsel ögelerine daha fazla odaklanmaktadır. (III) Okur kitlesinin estetik beklentileri değiştiği için eleştirinin kuramsal zemini de günden güne farklı bir boyut kazanmaktadır. (IV) Genç yazarların kendi seslerini bulabilmek için geleneksel birikimden yararlanmaları gerektiğini her fırsatta dile getiriyor. (V) Önümüzdeki yıl yayımlamayı planladığım çalışmada, Cumhuriyet dönemi eleştiri yazılarının dilsel dönüşümünü mercek alt��na alacağım.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV. cümlede, bir başkasına ait görüş doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır.

Cevap

Dördüncü cümlede başkasına ait görüşün dolaylı anlatım yoluyla aktarılması nedeniyle 'doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır' ifadesi söylenemez.
Dördüncü cümlede başkasına ait olan görüş, yazarın kendi ifadesiyle eritilerek aktarılmıştır (dolaylı anlatım yapılmıştır). Dolayısıyla bu cümle için 'doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır' demek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi 'Edebî eleştiri nedir?' sorusu çerçevesinde incelemek.
Cümle eleştiri kavramının tanımını içermektedir.
Birinci cümledeki ifadenin tanım cümlesi olup olmadığını belirlemek.
2
İkinci cümledeki 'oranla' ve 'daha fazla' ifadelerini analiz etmek.
Modern dönem eleştirmenleri ile geçmiş dönem eleştirmenlerinin karşılaştırıldığı görülmektedir.
İkinci cümledeki karşılaştırma ögesini doğrulamak.
3
Üçüncü cümledeki gerekçe bildiren eki (-diği için) kontrol etmek.
Eleştiri zeminindeki değişimin nedeni (gerekçesi) açıklanmıştır.
Üçüncü cümlenin gerekçe (neden-sonuç) bildirip bildirmediğini saptamak.
4
Dördüncü cümlede başkasının sözünün aktarılma biçimine bakmak.
Görüşün doğrudan değil, 'gerektiğini dile getiriyor' şeklinde dolaylı aktarıldığı belirlenir.
Dördüncü cümlenin doğrudan mı yoksa dolaylı anlatım mı olduğunu saptamak.
5
Beşinci cümledeki 'planladığım' ve 'alacağım' ifadelerini incelemek.
Geleceğe dönük bir tasarı (proje) dile getirilmiştir.
Beşinci cümlenin tasarı anlamı taşıyıp taşımadığını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Gerekçe, Tasarı, Doğrudan ve Dolaylı Anlatım)
Soru 92Soru

Numaralanmış cümleleri, içerdikleri kavramsal anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

I. Farz edelim ki tüm planlarımız suya düştü ve projeyi zamanında teslim edemedik.
II. Öykü; yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayları dar bir zaman ve mekân çerçevesinde anlatan kısa edebî türdür.
III. Şairin son şiir kitabı, ilk kitabına kıyasla daha yalın bir dille kaleme alınmış.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle varsayım, ikinci cümle tanım, üçüncü cümle karşılaştırma kavramları ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerdeki anahtar sözcük ve ifadeler incelendiğinde; 'farz edelim ki' ifadesinin varsayım, öykünün özelliklerini bildiren açıklamanın tanım, 'kıyasla' ifadesinin ise karşılaştırma kavramlarına karşılık geldiği görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki 'Farz edelim ki' ifadesini inceleyiniz.
Bu ifade, gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak var saydığından cümlenin varsayım bildirdiği belirlenir.
Varsayım cümlelerini ayırt etmek için 'diyelim ki, tut ki, farz et ki' gibi kalıplar aranır.
2
İkinci cümlede 'Öykü nedir?' sorusunu yöneltiniz.
'Öykü... kısa edebî türdür' cevabı alınarak cümlenin bir tanım cümlesi olduğu belirlenir.
Tanım cümleleri nesnel veya öznel biçimde bir kavramın sınırlarını ve ne olduğunu açıklar.
3
Üçüncü cümledeki 'kıyasla' ifadesini inceleyiniz.
Şairin iki farklı kitabı arasında yalınlık yönünden kıyaslama yapılarak karşılaştırma anlamı sağlandığı belirlenir.
Karşılaştırma cümlelerinde en az iki durum veya kavram ortak ya da farklı yönleriyle kıyaslanır.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım)
Tahmini Süre:45s
Soru 93Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralandırılmış cümleleri, sağ sütunda yer alan anlam özellikleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

(I) Farz edelim ki bu yılki sınavda Türkçe sorularının tamamı dil bilgisi konularından oluştu.
(II) Edebiyat tarihi; geçmişten günümüze uzanan edebî eserleri, dönemleri ve sanatçıları kronolojik bir sırayla inceleyen bilim dalıd��r.
(III) Bu romandaki betimlemelerin gücü, yazarın diğer eserlerindeki tasvirlere göre çok daha etkileyicidir.
(IV) Hava sıcaklıkları bu şekilde artmaya devam ederse önümüzdeki haftalarda kuraklık tehlikesiyle karşı karşıya kalabiliriz.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle Varsayım, ikinci cümle Tanım, üçüncü cümle Karşılaştırma, dördüncü cümle ise Olasılık kavramıyla eşleşmektedir.
Verilen cümlelerin anlam özellikleri incelendiğinde; birinci cümlenin 'Farz edelim ki' ifadesiyle varsayım, ikinci cümlenin edebiyat tarihini tanımlamasıyla tanım, üçüncü cümlenin 'göre' edatıyla karşılaştırma ve dördüncü cümlenin '-ebilir' ekiyle olasılık bildirdiği görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Adım 1: Birinci cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümledeki 'Farz edelim ki' kalıbı, gerçekleşmemiş bir durumu varmış gibi düşünmeyi ifade ettiğinden bu cümlenin 'Varsayım' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Varsayım cümlelerinde 'diyelim ki, farz edelim ki, tut ki' gibi varsayma anlamı katan ifadeler bulunur.
2
Adım 2: İkinci cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümleye 'Edebiyat tarihi nedir?' sorusu yöneltildiğinde '...bilim dalıdır' cevabı alınmaktadır. Bu sebeple bu cümlenin 'Tanım' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Bir kavramın ne olduğunu 'nedir, kimdir' sorularına yanıt verecek şekilde açıklayan cümleler tanım cümleleridir.
3
Adım 3: Üçüncü cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümledeki 'göre' ve 'daha' kelimeleri vasıtasıyla iki durum kıyaslanmıştır. Bu sebeple bu cümlenin 'Karşılaştırma' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Aralarında ilgi bulunan iki kavram ya da durumun benzerlik veya farklılıklarını ortaya koyan cümleler karşılaştırma bildirir.
4
Adım 4: Dördüncü cümlenin anlam özelliğini belirlemek
Cümledeki '-ebilir' eki olasılık, ihtimal anlamı katmaktadır. Bu sebeple bu cümlenin 'Olasılık' ile eşleştiği belirlenir.
Neden: Gerçekleşmesi kesin olmayan, ihtimallere bağlı durumları anlatan cümleler olasılık bildirir.

Anahtar Kavram

Cümlede kavramsal anlam özelliklerini belirleme
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 94Soru

Gerçekleşmemiş bir olayı veya durumu bir an için gerçekleşmiş gibi kabul etmeye ya da tam tersine gerçekleşmiş bir olayı hiç yaşanmamış gibi düşünmeye 'varsayım' denir. Cümlelerde genellikle 'diyelim ki, tut ki, farz edelim, varsayalım' gibi ifadelerle kurulur.

Buna göre a��ağıdaki cümlelerin hangisinde varsayım anlamı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi ve yeni baskısı da yapılmayacak, o zaman okurlar bu esere nasıl ulaşacak?

Cevap

Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi ve yeni baskısı da yapılmayacak, o zaman okurlar bu esere nasıl ulaşacak?
Varsayım cümlelerinde henüz gerçekleşmemiş bir durum, geçici olarak gerçekleşmiş gibi kabul edilir. 'Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi ve yeni baskısı da yapılmayacak...' şeklinde başlayan cümlede, 'diyelim ki' ifadesi kullanılarak gerçekleşmemiş bir olay gerçekleşmiş gibi kabul edilmiş ve buna yönelik bir varsayım anlamı oluşturulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki tanım incelenir ve 'varsayım' kavramının özellikleri belirlenir.
Varsayımın, henüz gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak gerçekleşmiş gibi kabul etmek olduğu ve cümlede 'diyelim ki, farz edelim, tut ki' gibi ifadelerle kurulduğu saptanır.
Doğru seçeneği ararken hangi ipuçlarına dikkat edileceğini netleştirmek için.
2
Seçeneklerdeki cümleler tek tek incelenerek varsayım bildiren ipucu sözcükler aranır.
'Diyelim ki bu romanın baskısı tükendi...' cümlesinde yer alan 'diyelim ki' ifadesinin, henüz gerçekleşmemiş bir durumu gerçekleşmiş gibi kabul ettirdiği görülür.
Tanıma uygun olan cümleyi belirlemek için.
3
Diğer seçeneklerdeki cümlelerin anlam özellikleri incelenerek elenir.
Diğer cümlelerin sırasıyla dolaylı anlatım/neden-sonuç, amaç-sonuç, karşılaştırma/öznel yorum ve olasılık/tahmin anlamları taşıdığı, varsayım anlamı içermediği doğrulanır.
Cevabın kesinliğini sağlamak ve çeldiricileri elemek için.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Varsayım)
Soru 95Soru

Anlam ve dil bilgisi yönünden bütünsel ve kurallı bir cümle elde etmek için yukarıdaki söz öbekleri hangi sırayla bir araya getirilmelidir?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama: 'toplumsal hafızanın canlı tutulması,' - 'geçmişte yaşanan olayların' - 'sadece kronolojik bir sırayla aktarılmasına değil' - 'onların' - 'günüm��z değerleriyle ilişkilendirilerek yorumlanmasına bağlıdır' şeklindedir.
Doğru sıralamada, cümlenin öznesi en başta, yüklemi en sonda yer almaktadır. 'olayların aktarılmasına' ve 'onların yorumlanmasına' şeklindeki tamlama yapıları ile 'değil' edatının kurduğu karşılaştırma ilişkisi kusursuz bir dil bilgisi ve anlam uyumu sergilemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin yüklemini ve öznesini belirlemek.
Yüklem öbeğinin ('günümüz değerleriyle ilişkilendirilerek yorumlanmasına bağlıdır') sonda, özne öbeğinin ('toplumsal hafızanın canlı tutulması,') ise başta olması gerektiği anlaşılır.
Türkçede kurallı cümle yapısında özne başta, yüklem ise en sonda yer alır.
2
İlgi ve iyelik eki bağlarını kurmak.
'geçmişte yaşanan olayların' öbeğindeki ilgi eki (-ın), kendisinden sonra iyelik eki alan 'sadece kronolojik bir sırayla aktarılmasına değil' öbeğindeki 'aktarılmasına' kelimesine bağlanır.
Böylece 'olayların aktarılmasına' tamlaması oluşur ve bu iki öbeğin ardışık sırası kesinleşir.
3
Karşılaştırma edatı ve zamir bağını kurarak cümleyi tamamlamak.
'sadece kronolojik bir sırayla aktarılmasına değil' ifadesindeki 'değil' edatı, karşılaştırma işleviyle 'onların' zamiri üzerinden yükleme bağlanır.
'onların' zamiri daha önce geçen 'olayların' kelimesine gönderme yaparak 'onların yorumlanmasına' tamlamasını kurmaktadır. Bu durum anlamlı ve kurallı bütünü tamamlar.

Anahtar Kavram

Cümle oluşturmada dil bilgisi kurallarına (öğe dizilişi, tamlama bağları, fiilimsi uyumu) ve anlam bütünlüğüne dikkat etme.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 96Soru

19. yüzyılın ortalarında fotoğrafın icat edilmesiyle birlikte resim sanatı, nesneleri birebir yansıtma zorunluluğundan kurtularak sadece sanatçının iç dünyasını ve izlenimlerini aktardığı soyut yönelimlere ilk kez bu dönemde kapı aralamıştır.

Bu cümleden yola çıkıldığında, resim sanatında nesneleri birebir yansıtma zorunluluğunun fotoğrafın icadından önceki döneme ait bir durum olduğu yargısına kesin olarak ulaşılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen cümleden yola çıkıldığında, resim sanatında nesneleri birebir yansıtma zorunluluğunun fotoğrafın icadından önceki döneme ait bir durum olduğu yargısına kesin olarak ulaşılır.
Fotoğrafın icat edilmesiyle resmin bir zorunluluktan kurtulduğunun belirtilmesi, bu zorunluluğun fotoğraf öncesinde var olduğunu kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri ve anlam sınırlandırmalarını belirleme.
'Fotoğrafın icat edilmesiyle birlikte' ifadesi zaman sınırı çizerken, 'nesneleri birebir yansıtma zorunluluğundan kurtularak' ifadesi ise fotoğraf öncesindeki durumu dolaylı olarak belirtmektedir.
Cümlenin sunduğu mantıksal çerçeveyi doğru kurmak.
2
Kurtulma eyleminin mantıksal gerekliliğini analiz etme.
Bir zorunluluktan 'kurtulmak' için o zorunluluğun daha önce mevcut olması gerekir.
Neden-sonuç ve durum tespiti ilişkisini kurmak.
3
Ulaşılan yargı ile cümleyi karşılaştırma.
Nesneleri birebir yansıtma zorunluluğunun fotoğrafın icadından önceki döneme ait olduğu sonucuna kesin olarak ulaşılır.
Doğruluğu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Cümleden Yargı Çıkarma ve Anlam Sınırlandırma
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 97Soru

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, sağ sütunda verilen ve taşıdıkları anlam özelliklerini belirten kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Önümüzdeki yıl düzenlenecek olan sempozyumda, modernleşme sancılarını işleyen romanlardaki mekân tasarımlarını bağımsız birer oturumda tartışmaya açmayı düşünüyoruz.
Bir an için yazarın bu romanda otobiyografik ögelerden tamamen arındırılmış, yapay bir dünya kurduğunu kabul edelim; bu durum eserin estetik değerine gölge düşürür müydü?
Sanatçının son eserlerindeki üslup olgunlaştıkça, ilk dönem yapıtlarındaki o hırçın ve dağınık dilin yerini daha dingin ve ölçülü bir anlatım biçimi alıyor.
Edebiyatımızda bireyin yalnızlığını bu denli derinlikli ve içtenlikle işleyen, onun iç dünyasındaki çatışmaları bu derece net yansıtabilen başka bir öykücüye rastlamadım.
Eleştirmenin yapıtı değerlendirirken yazarın kişisel yaşamından ziyade metnin kendi iç dinamiklerine odaklanması, nesnel bir yargıya ulaşmasını kolaylaştıracaktır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleşmeler şu şekildedir: Birinci cümle Tasarı ile, ikinci cümle Varsayım ile, üçüncü cümle Aşamalı Durum ile, dördüncü cümle Karşılaştırma ile, beşinci cümle ise Öneri ile eşleşmelidir.
Verilen cümlelerin yüklemleri ve anlamsal yapıları incelendiğinde sırasıyla tasarı, varsayım, aşamalı durum, karşılaştırma ve öneri kavramlarıyla eşleştiği net bir biçimde görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi ögeleri ve anlam yönünden incelemek.
Cümledeki 'tartışmaya açmayı düşünüyoruz' ifadesinin gelecekte gerçekleştirilmesi planlanan bir projeyi bildirdiği görülür.
Geleceğe yönelik plan ve niyetleri bildiren cümleler tasarı anlamı taşımaktadır.
2
İkinci cümleyi inceleyerek eylemin gerçekleşme durumunu değerlendirmek.
Cümledeki 'kabul edelim' ifadesinin, henüz gerçekleşmemiş bir durumu geçici olarak var saydığı tespit edilir.
Olmamış bir durumu olmuş gibi kabul ederek yorum yapmayı sağlayan cümleler varsayım bildirir.
3
Üçüncü cümledeki zaman ve gelişim bildiren yapıları saptamak.
Cümlede kullanılan 'olgunlaştıkça' zarf-fiilinin, üslup değişiminin zamana yayılarak kademeli gerçekleştiğini gösterdiği anlaşılır.
Bir durumun adım adım, zaman içinde değiştiğini bildiren cümleler aşamalı durum bildirir.
4
Dördüncü cümledeki karşılaştırma unsurlarını aramak.
Cümledeki 'bu denli... başka bir öykücü' ifadesinin, söz konusu sanatçıyı diğer öykücülerle mukayese ettiği görülür.
İki veya daha fazla kavram ya da durum arasındaki farkları veya benzerlikleri ortaya koyan cümleler karşılaştırma bildirir.
5
Beşinci cümledeki tavsiye ve çözüm tekliflerini belirlemek.
Cümledeki 'odaklanması ... kolaylaştıracaktır' yapısının, eleştirmenin daha nesnel değerlendirme yapabilmesi için önerilen yöntemi belirttiği tespit edilir.
Bir sorunu aşmak veya bir amaca ulaşmak için sunulan tavsiyeler öneri niteliğindedir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık vb.)
Soru 98Soru

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yere, cümlede hâkim olan duygu veya durumu ifade eden en uygun kavramı yazınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

"İnsan her gün uğradığı dükkândaki eski dostuna bir selam vermez mi?" cümlesinde belirgin olan duygu duygusudur.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sitem
Verilen cümlede, konuşmacı dostunun kendisine selam vermemesinden duyduğu üzüntü ve kırgınlığı doğrudan dostunun kendisine yöneltmiştir. Türkçede, bir kimseye duyulan kırgınlığın doğrudan kendisine incitici olmayan bir tonla belirtilmesine sitem denir. Bu nedenle boşluğa sitem veya kırgınlık sözcüğü getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin iletmek istediği duygusal tonu belirlemek
Cümlede, dost olarak görülen birinin selam vermemesinden duyulan hafif kırgınlık sezilmektedir.
Bu durum, kişinin davranışından duyulan üzüntünün doğrudan muhatabına aktarılmak istendiğini gösterir.
2
Duygusal durumu adlandırmak
Kişinin yaptığı bir davranıştan dolayı duyulan kırgınlığın, öfke barındırmadan doğrudan o kişiye söylenmesine sitem denir.
Cümledeki duygu sitem kavramıyla tam olarak örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem)
Soru 99Soru

Yukarıda karışık olarak verilen söz gruplarının, anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralanışını belirleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama yazar (III) - dilin sunduğu imkânları (I) - en verimli şekilde kullanarak (IV) - özgün bir üslup (II) - oluşturmaya çalışır (V) şeklinde olmalıdır. Bu sıralama birleştirildiğinde 'Yazar, dilin sunduğu imkânları en verimli şekilde kullanarak özgün bir üslup oluşturmaya çalışır.' şeklinde kurallı ve anlamlı bir cümle oluşur.
Cümle oluşturulurken öncelikle yüklem belirlenerek sona yerleştirilir. Ardından işi gerçekleştiren özne başa getirilir. Diğer ögeler ise eklerin yönlendirmesiyle (belirtme durumu eki alan söz grubunun zarf-fiile bağlanması gibi) anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde sıralanır. Bu doğrultuda oluşan cümle: 'Yazar, dilin sunduğu imkânları en verimli şekilde kullanarak özgün bir üslup oluşturmaya çalışır.' biçimindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
Cümlenin yargı bildiren çekimli fiil grubu 'oluşturmaya çalışır' ifadesidir. Kurallı cümle yapısı gereği bu ifade cümlenin en sonunda yer alır.
Türkçede kurallı cümlelerin yüklemi cümlenin sonunda bulunur.
2
Öznenin belirlenmesi
Cümlede işi yapan öge olan ve virgülle ayrılan 'yazar,' sözcüğü belirlenir. Bu sözcük cümlenin başında yer alır.
Kurallı cümlelerde özne genellikle cümlenin başında bulunur.
3
Söz öbeklerinin bağlanması
'dilin sunduğu imkânları' belirtili nesne grubu, 'en verimli şekilde kullanarak' zarf-fiil grubuna bağlanır. 'özgün bir üslup' ise yüklemdeki 'oluşturmaya' fiilimsisine bağlanarak cümlenin nesnesi olur.
Dil bilgisel uyum ve anlam bütünlüğü açısından söz öbekleri birbiriyle ilişkilendirilmelidir.

Anahtar Kavram

Kurallı ve anlamlı cümle oluştururken özne, nesne, tümleç ve yüklem ilişkilerini dil bilgisi kurallarına uygun biçimde kurma.
Soru 100Soru

Genç yazar, okuyucunun ilgisini ---- için eserlerinde güncel konulara yer verdiğini, böylece geniş kitlelere ulaşmayı ---- belirtmiştir.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: çekmek - hedeflediğini

Cevap

çekmek - hedeflediğini
Cümlenin genelindeki anlam akışı incelendiğinde yazarın güncel konulara yer vermesi, okurun ilgisini çekmeye yönelik bir amaca hizmet etmektedir. Dolayısıyla ilk boşluğa amaç bildiren 'çekmek' sözcüğü gelmelidir. Cümlenin devamındaki 'ulaşmayı' ifadesi ve dolaylı aktarım yapısı göz önüne alındığında, ikinci boşluğa da bu hedefi tamamlayacak şekilde üçüncü şahıs dolaylı aktarım eki alan 'hedeflediğini' sözcüğü getirilmelidir. Bu sayede cümle hem anlamsal hem de dil bilgisi bakımından kusursuz bir biçimde tamamlanmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk kısmındaki anlam ilişkisini belirlemek.
Yazarın güncel konulara yer vermesi, okurun ilgisini çekmeye yönelik bir amaç taşımaktadır. Bu nedenle ilk boşluğa amaç bildiren 'çekmek' kelimesi getirilmelidir.
Yazarın eyleminin gerekçesini (nedenini) değil, varmak istediği hedefi (amacını) tespit etmek doğru sözcüğü seçmemizi sağlar.
2
Cümlenin ikinci kısmındaki dil bilgisi ve anlam uyumunu kontrol etmek.
Cümle dolaylı anlatım ('...belirtmiştir') ile bittiği için aktarılan ifadenin dolaylı anlatıma uygun şekilde 'hedeflediğini' olarak tamamlanması gerekir.
Doğrudan aktarım ile dolaylı aktarım biçimlerinin birbiriyle karıştırılmasını önlemek ve cümlede dil bilgisi uyumunu sağlamak.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında anlamsal (neden-sonuç, amaç-sonuç) ve yapısal (doğrudan/dolaylı aktarım) uyumun sağlanması.
ÖncekiSayfa 5 / 13Sonraki
Cümlede Anlam Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) — Sayfa 5 | Examkin