Cümlede Anlam

241 soru

Soru 101Soru

20. yüzyılın başlarında kuantum teorisinin geliştirilmesi, fizik dünyasında sadece atom altı parçacıkların hareketlerinin ilk kez açıklanabilmesini sağlamakla kalmamış; klasik fiziğin determinizm ilkesine dayalı evren anlayışının da ilk defa ciddi şekilde sorgulanmasının önünü açmıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kuantum teorisinin geliştirilmesinden önce, atom altı düzeydeki par��acıkların hareketlerine dair bilimsel bir açıklama yapılamamıştır.

Cevap

Kuantum teorisinin geliştirilmesinden önce, atom altı düzeydeki parçacıkların hareketlerine dair bilimsel bir açıklama yapılamamış olmasıdır.
Cümlede kuantum teorisinin 'atom altı parçacıkların hareketlerinin ilk kez açıklanabilmesini' sağladığı açıkça belirtilmiştir. Bu durum, kuantum teorisinden önceki dönemde bu hareketlere yönelik bilimsel bir açıklamanın yapılamadığını kesin olarak kanıtlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki sınırlandırıcı ve derecelendirici ifadeleri belirlemek.
'Sadece', 'ilk kez', 'ilk defa' gibi kelimelerin kullanıldığı görülmüştür.
Bu ifadeler, cümlenin anlam sınırlarını ve kesin yargıların çerçevesini çizer.
2
Kuantum teorisinin tıp veya fizik bilimindeki ilk başarısını ve etkisini incelemek.
Teorinin, atom altı parçacıkların hareketlerinin ilk kez açıklanmasını sağladığı saptanmıştır.
İlk kez açıklanma durumu, teoriden önce bu konuda herhangi bir açıklama yapılmadığı bilgisini zorunlu kılar.
3
Seçenekleri analiz ederek doğrudan çıkarılamayan veya aşırı genel yargıları elemek.
Kuantum teorisinin kesin olarak atom altı parçacıkları ilk kez açıkladığı yönündeki seçeneğin doğru olduğu teyit edilmiştir.
Diğer seçenekler, cümlede yer almayan öznel yorumlar veya aşırı genellemeler barındırmaktadır.

Anahtar Kavram

Cümleden Kesin Yargı Çıkarma
Soru 102Soru

I. ancak yerelden
II. ulaşması ve kalıcı eserler
III. kendi kültürel değerlerinden beslenmeyen
IV. ortaya koyabilmesi,
V. bir sanat anlayışının, evrensel boyutlara
VI. hareketle dünyaya açılabilmesiyle mümkündür

Yukarıdaki numaralanmış sözler anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında hangisi baştan dördüncü olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

IV numaralı söz grubu baştan dördüncü sırada yer alır.
Söz öbekleri dil bilgisi ve anlam yönünden incelendiğinde 'kendi kültürel değerlerinden beslenmeyen' sıfat-fiil grubu 'bir sanat anlayışının' ifadesini niteler. 'anlayışının' tamlayanı ise 'ulaşması' ve 'koyabilmesi' tamlananlarına bağlanarak özne grubunu tamamlar. Ardından 'ancak yerelden hareketle...' edat grubu gelerek yükleme bağlanır. Bu doğrultuda kurulan 'III - V - II - IV - I - VI' sıralamasında baştan dördüncü parça IV numaralı söz grubudur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin ve cümlenin sonunun belirlenmesi
Cümlenin yüklemini barındıran 'hareketle dünyaya açılabilmesiyle mümkündür' (VI) ifadesi cümlenin sonuna yerleştirilir.
Türkçe dil bilgisinde kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır.
2
Özne grubunun ve tamlamaların birleştirilmesi
'kendi kültürel değerlerinden beslenmeyen' (III) sıfat-fiil grubu, 'bir sanat anlayışının, evrensel boyutlara' (V) ifadesini niteler. Ardından gelen ilgi eki (-nın) 'ulaşması ve kalıcı eserler' (II) ve 'ortaya koyabilmesi' (IV) isim-fiillerine bağlanır. Böylece özne grubu 'III - V - II - IV' şeklinde oluşur.
Dil bilgisiel uyum ve tamlama yapıları bu ifadelerin ardışık gelmesini gerektirir.
3
Zarf tümlecinin ve edat grubunun yerleştirilmesi
'ancak yerelden' (I) ifadesi, kendisinden sonra gelen 'hareketle' (VI) edat grubu ile birleşerek 'I - VI' yapısını oluşturur.
Anlam bütünlüğü ve edat öbeği ilişkisi bu sıralamayı zorunlu kılar.
4
Genel sıralamanın kurulması ve hedeflenen ögenin tespiti
Tam sıralama 'III - V - II - IV - I - VI' şeklindedir. Baştan dördüncü öge IV numaralı 'ortaya koyabilmesi,' ifadesidir.
Bütünsel ve kurallı cümle yapısının mantıksal kontrolü tamamlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturma ve Dil Bilgisel İlişkiler
Soru 103Soru

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

(I) Şiir çevirisi, kaynak dildeki estetik değerlerin hedef dile aktarılması çabasından ziyade, iki farklı kültürün şiirsel algı dünyasını yeniden inşa etme sanat��dır. (II) Bu yeniden inşa sürecinde çevirmen, şairin sözcük seçimlerindeki gizli ritmi yakalayabilmek için metni adeta bir müzisyen titizliğiyle çözümlemelidir. (III) Çevirmenin bu titizliği gösteremediğini, sadece sözcüklerin sözlük anlamlarını alt alta sıralamakla yetindiğini düşünelim. (IV) Böylesi bir durumda ortaya çıkan metin, ne kadar doğru bir çeviri olursa olsun, özgün şiirin okurda uyandırdığı estetik hazzı yaşatmaktan uzak kalacaktır. (V) Bazı eleştirmenler de çeviri şiirin, ancak çevirmenin kendi yaratıcılığını da katarak hedef dilde yeni bir yapıt kurabildiği ölçüde kalıcılaşacağını belirtir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, çeviride kalıcılığın koşuluna dair bir eleştirmenin görüşü doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır.

Cevap

V. cümlede, eleştirmenlerin çeviriye yönelik görüşleri doğrudan anlatım yoluyla aktarılmıştır.
Beşinci cümlede eleştirmenin görüşü, tırnak içinde veya değiştirilmeden aktarılmamış; aktaran kişinin kendi cümlesiyle kaynaştırılarak dolaylı anlatımla verilmiştir. Bu nedenle bu cümle hakkında doğrudan anlatım yapıldığı ifadesi söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi ögelerine ve anlamına göre incelemek.
Cümle 'Şiir çevirisi nedir?' sorusunun yanıtı niteliğinde bittiği için tanım cümlesidir.
İlk seçenekteki tanım iddiasını değerlendirmek.
2
İkinci cümledeki kip ve anlam ilişkisini belirlemek.
Gereklilik kipiyle kurulan yüklem çevirmene bir yöntem tavsiye ettiğinden öneri anlamı taşımaktadır.
İkinci seçenekteki öneri iddiasını kontrol etmek.
3
Üçüncü cümledeki fiil çekimini ve anlamı tespit etmek.
'Düşünelim' sözcüğü ile henüz olmamış bir durumun farz edildiği yani varsayım yapıldığı görülür.
Üçüncü seçenekteki varsayım iddiasını doğrulamak.
4
Dördüncü cümledeki koşul ilişkisini incelemek.
'Böylesi bir durumda' ifadesiyle sonucun gerçekleşmesi önceki varsayıma bağlı kılınmıştır.
Dördüncü seçenekteki koşul iddiasını doğrulamak.
5
Beşinci cümledeki aktarım türünü belirlemek.
Başkasına ait sözün yükleme uyarlanarak aktarıldığı, dolayısıyla dolaylı anlatım yapıldığı anlaşılır.
Beşinci seçenekteki doğrudan anlatım iddiasının söylenemez olduğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Öneri, Koşul, Doğrudan ve Dolaylı Anlatım)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 104Soru

Bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın veya üzüntünün, o kimsenin yüzüne karşı kibarca, onu kırmadan dile getirilmesine "sitem" denir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sitem anlamı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ankara'ya kadar gelip de beni görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim.

Cevap

Ankara'ya kadar gelip de beni görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim.
Doğru yanıt olan cümlede konuşmacı, karşısındaki kişinin yaptığı bir davranıştan (yakınına kadar gelip kendisini ziyaret etmemesinden) duyduğu kırgınlığı doğrudan o kişinin yüzüne karşı, kırıcı olmadan söylemiştir. Bu durum sitem tanımına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin hangi duyguları yansıttığını belirlemek.
Cümlelerin anlamları incelenerek sitem, yakınma, hayıflanma, küçümseme ve ön yargı duyguları tespit edilir.
Soruda bizden doğrudan sitem bildiren cümleyi bulmamız istenmektedir.
2
Sitem ile yakınma arasındaki temel farkı uygulamak.
Sitem doğrudan kişinin kendisine yönelik kırgınlıktır; yakınma ise bir durumu başkasına şikâyet etmektir. 'beni görmeden döneceğini hiç tahmin etmezdim' ifadesi doğrudan muhataba söylendiği için sitemdir.
Öğrencilerin en çok karıştırdığı yakınma ve sitem kavramlarını birbirinden ayırt etmek doğru cevaba ulaştırır.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar: Sitem ve Yakınma ayrımı
Tahmini Süre:45s
Soru 105Soru

(I) Modern edebiyat eleştirisi; bir sanat yapıtının estetik, sosyolojik ve yapısal yönlerini belirli yöntemler ışığında çözümleyen disiplinler arası bir alandır. (II) Bu eleştiri türü, sanatçının iç dünyasını merkeze alan geleneksel yaklaşımlara göre eserin kendisine çok daha fazla odaklanır. (III) Yazar, son romanında okurun ilgisini her an canlı tutmak amacıyla olay örgüsünü kronolojik sıraya uymadan, geriye dönüşlerle kurgulamıştır. (IV) Eleştirmen, yazarın bu sıra dışı anlatım tarzıyla sıradan okura hitap etmekten uzaklaştığını belirtti. (V) Tut ki bu zor anlaşılır yapı, edebiyat dünyasında beklenmedik bir ilgi gördü ve ödüller kazandı; bu durum yazarın sanatsal çizgisini değiştirecek midir?

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. cümlede, yazarın kurgusal tercihi gerekçesiyle birlikte verilerek neden-sonuç ilişkisi kurulmuştur.

Cevap

Üçüncü cümleyle ilgili verilen ifadedir. Bu cümlede neden-sonuç değil, amaç-sonuç ilişkisi söz konusudur.
Üçüncü cümlede geçen 'okurun ilgisini her an canlı tutmak amacıyla' ifadesi, yazarın kurgusal tercihinin amacını belirtmektedir. Bu durum cümleye amaç-sonuç anlamı katmıştır. Dolayısıyla bu cümlenin neden-sonuç ilişkisi kurduğunu iddia eden seçenek yanlıştır ve aranan doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki numaralanmış cümlelerin taşıdığı kavramsal anlamları tek tek belirlemek.
I. cümlede tanım ('nedir' sorusuna yanıt), II. cümlede karşılaştırma ('geleneksel yaklaşımlara göre'), III. cümlede amaç-sonuç ('canlı tutmak amacıyla'), IV. cümlede dolaylı anlatım ('uzaklaştığını belirtti'), V. cümlede varsayım ('Tut ki') anlamları saptanır.
Seçeneklerdeki iddiaların doğruluğunu test etmek için metindeki cümlelerin anlamsal işlevlerini netleştirmek gerekir.
2
Amaç-sonuç ve neden-sonuç ilişkisini karşılaştırarak üçüncü cümleyi değerlendirmek.
Üçüncü cümlede yazarın kurgusal tercihi bir gerekçeye (nedene) bağlı olarak değil, okurun ilgisini canlı tutmak gibi bir hedefe (amaca) yönelik gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla üçüncü cümle hakkında neden-sonuç ilişkisi kurulduğu iddiası yanlıştır.
YKS Türkçe sorularında en sık karıştırılan kavramlardan biri olan neden-sonuç ile amaç-sonuç ayrımını yaparak yanlış olan seçeneği saptamak.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık, Amaç-Sonuç, Dolaylı Anlatım)
Soru 106Soru

(I) Ekolojik denge; doğadaki canlı ve cansız unsurların birbirleriyle uyum içinde ve sürdürülebilir bir ilişki ağında bulunmasıdır. (II) Son yıllarda yapılan araştırmalar, küresel ısınmanın kutup bölgelerindeki biyolojik çeşitliliği diğer coğrafyalara göre daha yıkıcı etkilediğini ortaya koyuyor. (III) Diyelim ki bu yüzyılın sonuna kadar karbon salınımını sıfıra indirmeyi başardık; yine de atmosferde biriken sera gazlarının etkisi bir süre daha devam edecektir. (IV) Fosil yakıt tüketimindeki kontrolsüz artışın böyle sürmesi durumunda, yakın gelecekte içme suyu kaynaklarının büyük bir kısmı kuraklık tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir. (V) Çevre bilimciler, doğanın korunması amacıyla sanayi kuruluşlarına sıkı denetimler getirilmesi gerektiğini sıklıkla vurgulamaktadır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilen belirlemelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. cümlede, çevre bilimcilerin uyarısı doğrudan anlatım yöntemiyle aktarılmıştır.

Cevap

Beşinci cümlede çevre bilimcilerin uyarısı doğrudan değil, dolaylı anlatımla aktarıldığı için yanlıştır.
Beşinci cümlede çevre bilimcilerin uyarısı doğrudan değil, dolaylı anlatımla aktarıldığı için yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin anlamsal işlevlerini ve kavramsal özelliklerini tek tek analiz edin.
Birinci cümlede tanım, ikinci cümlede karşılaştırma, üçüncü cümlede varsayım, dördüncü cümlede koşul ve olasılık, beşinci cümlede ise aktarım yöntemi incelenmelidir.
Her bir seçeneğin doğruluk değerini belirlemek için cümlelerin anlamsal yapılarını ortaya koymak gerekir.
2
Beşinci cümlenin anlatım biçimini inceleyin.
Cümledeki 'getirilmesi gerektiğini sıklıkla vurgulamaktadır' ifadesi, başkasının sözünün değiştirilerek aktarıldığını gösterir. Bu dolaylı anlatımdır.
Doğrudan anlatımda başkasının sözü hiç değiştirilmeden tırnak içinde veya virgülle ayrılmış şekilde verilir.
3
Belirlemelerin doğruluğunu karşılaştırarak yanlış olanı tespit edin.
Beşinci cümlenin doğrudan anlatımla aktarıldığını iddia eden seçeneğin yanlış olduğu sonucuna ulaşılır.
Soruda bizden yanlış olan belirlemeyi bulmamız istenmiştir.

Anahtar Kavram

Doğrudan ve Dolaylı Anlatım ile Cümledeki Kavramsal İlişkiler
Soru 107Soru

"Antik Yunan tiyatrolarında sahne arkasındaki taş duvarların belirli bir açıyla inşa edilmesi, sesin sadece arka sıralardaki izleyicilere değil, tiyatronun her noktasındaki dinleyicilere eşit şekilde ulaşmasını sağlayan ilk akustik mühendislik uygulamasıdır." cümlesinden hareketle, bu uygulamadan önce tiyatrolarda sesin her yere eşit dağ��lmasını sağlayan başka bir akustik mühendislik çalışmasının yapılmadığı yargısına kesin olarak ulaşılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen cümlede taş duvar uygulamasının sesin her noktaya eşit ulaşmasını sağlayan 'ilk akustik mühendislik uygulaması' olduğu belirtildiğinden, bu uygulamadan önce aynı sonucu veren başka bir akustik çalışmanın yapılmadığı yargısına kesin olarak ulaşılır.
Cümledeki 'ilk' ifadesi, bu uygulamadan önce sesin her yere eşit dağılmasını sağlayan başka bir çalışmanın yapılmadığını kesinleştirir. Dolayısıyla önermenin doğru olduğu yönündeki değerlendirme kesin olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri ve anlam sınırlandırıcıları belirlemek.
Cümlede 'sadece... değil', 'eşit şekilde ulaşmasını sağlayan' ve 'ilk akustik mühendislik uygulamasıdır' ifadeleri sınırlandırıcı ögeler olarak tespit edilmiştir.
Cümleden çıkarılabilecek kesin yargıyı belirlemek için anlamın sınırlarını çizen anahtar sözcüklerin işlevini anlamak gerekir.
2
'İlk' kelimesinin cümleye kattığı anlam sınırını analiz etmek.
'İlk' ifadesi, söz konusu akustik mühendislik uygulamasının tarihsel olarak bu işlevdeki başlangıç noktası olduğunu ve öncesinde aynı amaca hizmet eden başka bir uygulamanın bulunmadığını gösterir.
Kronolojik bir öncelik-sonralık ilişkisi kurarak cümlenin kapsamını belirlemek için.
3
Elde edilen sonuç ile önermedeki yargıyı karşılaştırmak.
Önermede yer alan 'bu uygulamadan önce tiyatrolarda sesin her yere eşit dağılmasını sağlayan başka bir akustik mühendislik çalışmasının yapılmadığı' yargısı, cümledeki 'ilk uygulama' ifadesiyle tam olarak örtüşmektedir.
Yargının doğruluk değerini kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Cümlede Anlam Sınırlandırma ve 'İlk' Sınırlandırıcısıyla Yargı Çıkarma
Soru 108Soru

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, karşılarında harflerle verilen baskın duygu veya durumlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bunca yıl aynı çatı altında çalışmamıza rağmen, hazırladığın o prestijli projede bana da bir görev vermeyi aklının ucundan bile geçirmemişsin.
Yazara sunulan bunca yapıcı eleştiriye ve yol gösterici önerilere rağmen onun bildiği yoldan şaşmayıp hatalarını sürdürmesini anlayamıyorum.
Gençliğin o delişmen yıllarında önümüze serilen o eşsiz akademik olanakları değerlendirmeyip vaktimizi boşa harcamışız.
Her yeni gelen zam haberiyle önce bir irkiliyoruz ama birkaç gün sonra sanki hiçbir şey olmamış gibi harcamalarımıza devam ediyoruz.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle sitem, ikinci cümle yakınma, üçüncü cümle hayıflanma, dördüncü cümle ise kanıksama duygusuyla eşleşmektedir.
Cümlelerin anlam özellikleri ve hedefleri incelendiğinde; doğrudan muhataba yöneltilen kırgınlık sitemle, başkalarına dert yanma yakınmayla, kaçırılan fırsatlar hayıflanmayla ve olumsuzlukların normalleşmesi kanıksamayla doğru eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki kırgınlık ifadesinin yöneldiği hedefi belirleme
Cümledeki 'geçirmemişsin' ifadesiyle kırgınlığın doğrudan muhataba iletildiği tespit edilmiştir.
Kişinin kendisine yapılan haksızlığa karşı duyduğu incinmişliği doğrudan muhatabına iletmesi sitemdir.
2
İkinci cümledeki şikayet tonunu analiz etme
Yazarın eleştirilere uymamasından duyulan rahatsızlığın başkalarına anlatıldığı belirlenmiştir.
Bir durumdan duyulan memnuniyetsizliğin gıyaben (başkasına dert yanarak) dile getirilmesi yakınma olarak nitelendirilir.
3
Üçüncü cümledeki üzüntünün kaynağını ve zamanını saptama
Geçmişte değerlendirilmeyen olanaklar ve kaçırılan fırsatlar için üzüntü duyulduğu saptanmıştır.
Geçmişte eldeki imkanları kullanamamaktan, fırsat kaçırmaktan ötürü üzülmek hayıflanma durumudur.
4
Dördüncü cümledeki alışkanlık durumunu çözümleme
Zamlara karşı başlangıçta duyulan tepkinin zamanla kaybolup kanıksandığı anlaşılmıştır.
Sürekli tekrarlanan olumsuzluklara karşı duyarlılığın yitirilmesi ve durumun kabullenilmesi kanıksama durumuna örnektir.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 109Soru

Bir sanatç��nın kendi çağını aşarak geleceğe ulaşması, sadece çağının sorunlarını ---- değil, bu sorunlara ---- çözümler sunabilmesine de bağlıdır.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere, düşüncenin akışına göre sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: yansıtmasına - evrensel

Cevap

yansıtmasına - evrensel
Cümlenin bütününde sanatçının kalıcı olması ve geleceğe taşınması anlatılmaktadır. Bu hedefe ulaşabilmek için sanatçının kendi döneminin sorunlarını yansıtmasının ötesine geçip bu sorunlara çağlar üstü ve geniş kitleleri kapsayan "evrensel" çözümler sunması beklenir. "yansıtmasına - evrensel" kelimeleri cümlenin bu mantıksal akışını tam olarak sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ana fikrini ve anahtar kelimelerini analiz edin.
Cümledeki anahtar ifadeler "kendi çağını aşarak geleceğe ulaşması" ve "sadece... değil, ... de bağlıdır" kalıbıdır. Bu durum, sanatçının hem kendi dönemini yansıtması hem de aşması gerektiğini gösterir.
Sorunun çözümünde ilk adım, cümlenin sunduğu mantıksal çerçeveyi ve yönü belirlemektir.
2
Seçeneklerdeki ikinci kelimeleri "geleceğe ulaşmak" hedefiyle karşılaştırın.
"geçici", "sıradan", "yerel" ve "anlık" gibi ifadeler geleceğe kalma ve çağını aşma kavramıyla çelişirken, "evrensel" kelimesi bu hedefi doğrudan destekler.
Anlamca çelişen sözcüklerin elenmesi, doğru seçeneğe ulaşmayı kolaylaştırır.
3
İlk boşlukla birlikte doğru seçeneği cümleye yerleştirip kontrol edin.
"sadece çağının sorunlarını yansıtmasına değil, bu sorunlara evrensel çözümler sunabilmesine de bağlıdır" ifadesi hem dil bilgisi hem de anlam bakımından eksiksiz bir uyum sağlar.
Cümlenin tamamlanmış halinin dil bilgisel ve semantik doğruluğunu teyit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümle tamamlama sorularında, boşluklara getirilecek sözcüklerin cümlenin genelinde kurulan mantıksal, anlamsal ve dil bilgisel bağlarla uyumlu olması gerekir.
Tahmini Süre:45s
Soru 110Soru

Yukarıda kar��şık olarak verilen söz gruplarının anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde doğru sıralanışını bulunuz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Söz gruplarının anlamlı ve kurallı sıralanışı şu şekildedir: 'bilimsel araştırmalar��n güvenirliği' ile başlanır, ardından 'sadece araştırma sürecinde elde edilen verilerin nesnelliğine değil' karşılaştırma grubu getirilir, sonrasında 'bu verilerin hangi yöntemlerle' tamlaması eklenir ve 'analiz edildiğine ve nasıl yorumlandığına da bağlıdır' yüklem grubu ile cümle tamamlanır.
Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturulurken cümlenin öznesi olan 'bilimsel araştırmaların güvenirliği' en başa getirilir. Cümledeki karşılaştırma öbeği 'sadece' edatı ile başlatılır ve arkasından sıfat-fiil grubunu barındıran 'araştırma sürecinde elde edilen verilerin nesnelliğine değil' kısmı getirilir. Noktalı virgül ile ayrılan bu ilk yargıdan sonra, önceki verilere atıfta bulunan 'bu verilerin hangi yöntemlerle' ifadesi gelir ve nihayetinde yüklemi içeren 'analiz edildiğine ve nasıl yorumlandığına da bağlıdır' grubu sona yerleştirilerek anlamlı bütünlük sağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin belirlenmesi
Cümlenin yüklemini içeren 'analiz edildiğine ve nasıl yorumlandığına da bağlıdır' grubu tespit edilir ve en sona yerleştirilir.
Türkçe kurallı cümle yapısında yüklemin sonda bulunması zorunludur.
2
Öznenin belirlenmesi ve başlangıç ögesinin tespiti
Cümlenin öznesi konumundaki 'bilimsel araştırmaların güvenirliği,' grubu belirlenerek cümlenin başına yerleştirilir.
Kurallı cümlelerde özne genellikle cümlenin başında yer alır ve cümlenin odağını belirler.
3
Anlamsal ilişkiler üzerinden karşılaştırma öbeğinin kurulması
'sadece', 'araştırma sürecinde elde edilen' ve 'verilerin nesnelliğine değil;' grupları anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde birleştirilir.
'sadece ... değil' yapısı bir karşılaştırma öbeğidir ve sıfat-fiil grubu nitelediği 'veriler' isminin hemen solunda yer almalıdır.
4
İkinci yargının yükleme bağlanması
Noktalı virgülden sonra gelen 'bu verilerin hangi yöntemlerle' grubu, 'veriler' kelimesine işaret ederek yüklemle birleşir.
'bu' işaret sıfatı önceki cümle bölümünde geçen verilere gönderme yaparak metin içi bağdaşıklığı sağlar.

Anahtar Kavram

Dil bilgisi kurallarına uyum, öge dizilimi, sıfat-fiil gruplarının kullanımı ve bağdaşıklık ilkeleri doğrultusunda kurallı cümle oluşturma.
Soru 111Soru

Aşağıda numaralanmış cümleler ve bu cümlelerin yansıttığı duygular verilmiştir. Buna göre, verilen cümleleri yansıttıkları duygularla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

1. Doğum gününde sınıftaki herkese davetiye gönderip bir tek beni çağırmamışsın.
2. Son paramı o hiç kullanmayacağım teknolojik alete harcamak büyük bir hataydı.
3. Çocuklar sabahtan akşama kadar bilgisayar başında oturuyor, hiçbir işe yardım etmiyorlar.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle sitem, ikinci cümle pişmanlık, üçüncü cümle ise yakınma duygusuyla eşleşmektedir.
Cümlelerin anlamları incelendiğinde; ilk cümlede kişinin doğrudan muhatabına duyduğu kırgınlığı belirtmesi sitem, ikinci cümlede geçmişte yaptığı bir eylemden dolayı üzüntü duyması pişmanlık ve üçüncü cümlede bir durumdan duyduğu rahatsızlığı üçüncü şahıslara aktarması yakınma duygusuyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğum gününde herkesi çağırıp kendisinin çağrılmamasından ötürü duyulan kırgınlığı doğrudan kişiye belirten ilk cümleyi incelemek.
Bu cümle sitem duygusunu yansıtır.
Kırgınlığın kişinin yüzüne söylenmesi sitem durumuna örnektir.
2
Yapılan bir hatadan (gereksiz harcama yapmaktan) duyulan üzüntüyü belirten ikinci cümleyi incelemek.
Bu cümle pişmanlık duygusunu yansıtır.
Yapılan bir hatadan pişman olunması durumudur.
3
Çocuklar yüzünden yaşanan rahatsızlığı ve şikayeti başkasına anlatan üçüncü cümleyi incelemek.
Bu cümle yakınma duygusunu yansıtır.
Durumdan duyulan rahatsızlığın başkasına dert yanarak söylenmesi yakınma durumudur.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 112Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış cümleleri, sağ sütunda yer alan kavramlarla anlam özelliklerine göre doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir an için şehrin tüm tarihsel katmanlarının modern gökdelenlerin gölgesinde tamamen kaybolduğunu düşünelim.
Modern mimari akımlar yaygınlaştıkça geleneksel mahalle kültürünün izleri günbegün siliniyor.
Şehrin merkezindeki eski meydanın dönüşüm projesini önümüzdeki yılın ilk çeyreğinde tamamlamayı planlıyoruz.
Tarihî binaların restorasyonunda geleneksel harçların kullanılması, yapıların özgün dokusunun korunmasını sağlayabilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle varsayım, ikinci cümle aşamalı durum, üçüncü cümle tasarı ve dördüncü cümle olasılık kavramı ile eşleşmektedir.
Verilen cümleler içerdikleri anlam özelliklerine göre doğru kavramlarla eşleştirilmiştir: Bir anlığına gerçekleşmiş kabul etme ifadesi varsayım; zamanla gerçekleşen bir değişim aşamalı durum; geleceğe yönelik planlama tasarı; gerçekleşme ihtimali ise olasılık bildirmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlede yer alan 'bir an için ... düşünelim' ifadesinin cümleye kattığı anlamı analiz etmek.
Bu ifade, gerçekleşmemiş bir olayın geçici olarak gerçekleşmiş gibi kabul edildiğini gösterir ve Varsayım kavramı ile eşleşir.
Varsayım cümleleri, gerçekleşmemiş durumları geçici olarak gerçekleşmiş sayan kalıplarla kurulur.
2
İkinci cümledeki zamanla değişim bildiren ifadeleri tespit etmek.
Cümledeki 'günbegün' ifadesi, olayın aşama aşama değiştiğini belirtir ve Aşamalı Durum kavramı ile eşleşir.
Aşamalı durum, bir olayın süreç içinde olumlu ya da olumsuz yönde ilerlemesini ifade eder.
3
Üçüncü cümledeki gelecek planı veya niyet bildiren ifadeleri incelemek.
Yüklemde geçen 'tamamlamayı planlıyoruz' ifadesi henüz yapılmamış, gelecekte yapılması tasarlanan bir projeyi gösterir ve Tasarı kavramı ile eşleşir.
Tasarı cümleleri, gelecekte yapılması amaçlanan plan ve projeleri dile getirir.
4
Dördüncü cümledeki olasılık bildiren ek ve kelimeleri aramak.
'Sağlayabilir' yüklemindeki '-ebilmek' eki kesinlik bildirmeyip ihtimal anlamı katmaktadır ve Olasılık kavramı ile eşleşir.
Olasılık cümleleri, bir durumun gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin kesin olmaması durumunu belirtir.

Anahtar Kavram

Cümlede Kavramlar (Tanım, Karşılaştırma, Varsayım, Olasılık vb.)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 113Soru

Numaralanmış söz öbeklerini anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Barajların su seviyesinin düşmesi tarımsal üretimin olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır.
Doğru sıralama olan 'barajların su seviyesinin düşmesi tarımsal üretimin olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır' cümlesi, dil bilgisi kurallarına ve mantık akışına tam olarak uygundur. Özne grubunu oluşturan 'barajların su seviyesinin düşmesi' ifadesi, yüklem olan 'yol açmaktadır' eylemine ve bu eylemden etkilenen 'tarımsal üretimin olumsuz etkilenmesine' dolaylı tümlecine tam bir anlam bütünlüğü içinde bağlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemi belirleme
'yol açmaktadır' ifadesi cümlenin yüklemidir ve kurallı cümle yapısı gereği sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Özne grubunu oluşturma
'barajların su seviyesinin' ve 'düşmesi' ifadeleri birleşerek 'barajların su seviyesinin düşmesi' özne grubunu oluşturur.
Tamlayan eki (-in) ile iyelik ekinin (-si) uyumu bu iki öbeğin birleşmesini gerektirir.
3
Tümleç ve yüklem bağlantısını kurma
'tarımsal üretimin' ve 'olumsuz etkilenmesine' ifadeleri birleşerek 'tarımsal üretimin olumsuz etkilenmesine' öbeğini oluşturur ve yükleme bağlanır.
Yönelme durumu eki (-ne), 'yol açmaktadır' yükleminin gerektirdiği dolaylı tümleci oluşturur.

Anahtar Kavram

İsim tamlamaları ve fiilimsi gruplarıyla anlamlı ve kurallı cümle oluşturma
Soru 114Soru

I. yalnızca mevcut bilgilerin birikimsel olarak artmasıyla değil
II. yeni paradigmalar inşa etme çabası
III. bilinmeyene karşı duyulan metodolojik bir cesaretle de açıklanabilir
IV. yerleşik teorilerin sınırlarını zorlayarak
V. aynı zamanda
VI. bilim insanlarının

Yukarıda verilen numaralanmış ifadelerden anlamlı ve kurallı tek bir cümle oluşturulmak istense doğru sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: VI - IV - II - I - V - III

Cevap

Doğru sıralama 'VI - IV - II - I - V - III' şeklindedir.
Doğru olan 'VI - IV - II - I - V - III' sıralaması, 'bilim insanlarının yerleşik teorilerin sınırlarını zorlayarak yeni paradigmalar inşa etme çabası' şeklindeki özne grubunu tek bir söz öbeği olarak bir arada tutar. Ardından gelen 'yalnızca mevcut bilgilerin birikimsel olarak artmasıyla değil aynı zamanda bilinmeyene karşı duyulan metodolojik bir cesaretle de açıklanabilir' kısmı ise 'yalnızca... değil aynı zamanda... de...' kalıbını dil bilgisi ve mantık kurallarına tam uyumlu şekilde birleştirerek anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin ve temel yargının belirlenmesi
III numaralı 'bilinmeyene karşı duyulan metodolojik bir cesaretle de açıklanabilir' ifadesi çekimli fiil barındıran yüklem grubudur ve kurallı cümle oluşturulacağı için en sonda yer almalıdır.
Türkçe cümle yapısında kurallı cümlelerin yüklemi sonda yer al��r.
2
Özne grubunun ve tamlamaların kurulması
VI numaralı 'bilim insanlarının' (tamlayan), IV numaralı 'yerleşik teorilerin sınırlarını zorlayarak' (zarf-fiil grubu) ve II numaralı 'yeni paradigmalar inşa etme çabası' (tamlanan) birleştirilerek 'Bilim insanlarının yerleşik teorilerin sınırlarını zorlayarak yeni paradigmalar inşa etme çabası' şeklinde özne grubu oluşturulur.
Özne grubu bir isim tamlaması olup araya giren niteleyicilerle birlikte tek bir söz öbeğidir ve bölünemez.
3
Bağlaç ve zarf öbeklerinin anlam ilişkisine göre bağlanması
I numaralı 'yalnızca mevcut bilgilerin birikimsel olarak artmasıyla değil' ifadesi ile V numaralı 'aynı zamanda' ifadesi yüklemden hemen önceye getirilerek 'yalnızca... değil aynı zamanda...' kalıbı tamamlanır.
Bu kalıp karşılaştırmalı bağlaç yapısı, iki yargıyı anlamca ve yapaca birbirine bağlayarak yükleme ulaştırır.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturmada Öge ve Anlam İlişkileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 115Soru

(I) Son kitabımın hazırlık sürecinde bana destek olacağını söyleyip de işler sıkışınca ortalıkta görünmeyenlerin tavrı beni şaşırtmadı değil.
(II) Keşke o dönemde gelen cazip teklifleri elimin tersiyle itmeyip bir kısmını olsun değerlendirebilseydim.
(III) Genç şairin, hece vezniyle yazdığı birkaç şiirle edebiyat dünyasında kalıcı bir iz b��rakabileceğini sanması beni oldukça güldürüyor.
(IV) Ne yazık ki son yıllarda nitelikli okur kitlesinin giderek azaldığı gerçeğine artık hepimiz alıştık, bu durumu normal karşılar olduk.
(V) Bu kadar geniş kapsamlı bir proje için bize layık görülen bu komik bütçeyle ancak bir aylık kırtasiye giderimizi karşılayabiliriz.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. cümlede, gerçekleşmeyen bir beklentiye yönelik kırgınlık, doğrudan muhatabına yöneltilerek sitem duygusuyla dile getirilmiştir.

Cevap

I. cümlede, gerçekleşmeyen bir beklentiye yönelik kırgınlık, doğrudan muhatabına yöneltilerek sitem duygusuyla dile getirilmiştir.
Doğru seçenek olan yargı söylenemez çünkü birinci cümlede yazar, kırgın olduğu kişilere hitaben doğrudan konuşmamakta, onların arkasından üçüncü şahıs ifadeleriyle okuyucuya yakınmaktadır. Bir kırgınlığın doğrudan muhatabına değil de başkalarına söylenmesi 'yakınma' (şikâyet) olarak adlandırılır. Bu nedenle bu cümle sitem cümlesi değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümleleri ve seçeneklerde belirtilen duygu veya durumları karşılaştırarak analiz edin.
Cümlelerin içerdikleri anlam ve duygular belirlenir.
Her seçenekteki yargının doğruluğunu tespit etmek amacıyla ilk analiz adımıdır.
2
I. cümlede yer alan 'görünmeyenlerin tavrı beni şaşırtmadı değil' ifadesinin dil bilgisindeki kip/şahıs ve hitap yönünü inceleyin.
İfadenin doğrudan muhatabına söylenmediği, üçüncü şahıslardan bahsedilerek okuyucuya aktarıldığı görülür.
Sitem ile yakınma arasındaki temel farkı belirlemek için hitap edilen kişiyi saptamak gerekir.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda I. cümlenin sitem değil, yakınma (şikâyet) cümlesi olduğunu saptayın.
İlk cümlenin açıklamasındaki bilginin yanlış olduğu, dolayısıyla bu seçeneğin doğru cevap olduğu sonucuna varılır.
Sitem duygusunun doğrudan kişinin yüzüne karşı söylenmesi gerektiği bilgisiyle cümlenin yapısı uyuşmamaktadır.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem - Yakınma Ayrımı)
Soru 116Soru

Rosetta Taşı'nın 1822'de Jean-François Champollion tarafından çözülmesi, sadece Eski Mısır hiyerogliflerinin ilk kez okunmasını sağlamakla kalmamış; aynı zamanda o güne kadar yalnızca dinsel metinler üzerinden yorumlanan Nil Havzası kültürünün, günlük yaşam pratiklerine dair de özgün bilgiler sunduğunu ortaya koymuştur.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Rosetta Taşı'nın deşifre edilmesinden önceki dönemde, Nil Havzası kültürüne ilişkin değerlendirmelerin sadece dinsel içerikli metinlerle sınırlı kaldığı

Cevap

Rosetta Taşı'nın deşifre edilmesinden önceki dönemde, Nil Havzası kültürüne ilişkin değerlendirmelerin sadece dinsel içerikli metinlerle sınırlı kaldığı
Doğru seçenekte belirtilen yargı, cümledeki 'o güne kadar yalnızca dinsel metinler üzerinden yorumlanan Nil Havzası kültürü' ifadesiyle birebir örtüşmektedir. Rosetta Taşı'nın çözüldüğü 1822 yılına kadar geçen süreçte Nil Havzası kültürünün dinsel metinler dışında başka bir kaynakla yorumlanmadığı, yani bu çalışmaların dinsel metinlerle sınırlandırıldığı kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki zaman ve sınırlandırma bildiren ifadeleri belirlemek
'O güne kadar' ifadesi 1822 öncesini, 'yalnızca dinsel metinler üzerinden' ifadesi ise sınırlandırmayı belirtmektedir.
Kesin çıkarım sorularında bu tür anahtar sınırlandırıcı sözcükler cümlenin anlam sınırını doğrudan belirler.
2
Keşif öncesi ve sonrasındaki durum farkını analiz etmek
Keşif öncesinde (1822'den önce) Nil Havzası kültürü sadece dini metinler üzerinden yorumlanırken, keşifle birlikte günlük yaşam pratiklerine dair de özgün bilgiler elde edilmiştir.
Cümledeki 'sadece ... kalmamış; aynı zamanda ... de' yapısı, keşfin getirdiği yenilikleri karşılaştırmamızı sağlar.
3
Elde edilen çıkarımı seçeneklerle karşılaştırarak doğrulamak
Rosetta Taşı çözülmeden önce Nil Havzası kültürüne yönelik yorumların dinsel metinlerle sınırlı kaldığı yargısına ulaşılır.
Seçenekler arasından cümlede verilen sınırlandırmayı aşmayan ve öznel yorum barındırmayan tek kesin yargıyı belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Cümlede anlam sınırlandırması yapan ifadelerin (yalnızca, o güne kadar vb.) tespiti ve kesin yargı çıkarma
Soru 117Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sitem" anlamı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Doğum gününe herkesi davet etmişsin de bir tek beni unutmuşsun.

Cevap

Doğum gününe herkesi davet etmişsin de bir tek beni unutmuşsun.
Sitem, bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın doğrudan onun yüzüne karşı kırıcı olmadan söylenmesidir. 'Doğum gününe herkesi davet etmişsin de bir tek beni unutmuşsun.' cümlesinde doğrudan karşıdaki kişiye hitap edilerek duyulan kırgınlık belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde yer alan cümlelerdeki duygu ve durumları tek tek analiz etmek.
Cümlelerin sırasıyla yakınma, pişmanlık, sitem, küçümseme ve azımsama bildirdiği belirlenir.
Sitem bildiren ifadeyi diğerlerinden ayırt etmek.
2
Sitem tanımını (doğrudan kişiye yönelik kırgınlık) en net gösteren cümleyi doğrulamak.
Davet edilmeme kırgınlığının doğrudan ilgili kişinin kendisine söylenmesi sitem tanımına uyar.
Sitem ile yakınma arasındaki farkı netleştirerek doğru seçeneği kanıtlamak.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)
Soru 118Soru

Aşağıda verilen cümle ve bu cümleye dayanılarak yapılan çıkarım dikkate alındığında, çıkarımın cümleden kesin olarak çıkarılabilecek bir yargı olup olmadığını (Doğru veya Yanlış olarak) belirleyiniz.

Cümle: İnsan beyninin dil işleme süreçlerini inceleyen nörolinguistik çalışmaları, anlamsal çözümlemenin sadece sol yarım kürede gerçekleşmediğini, sağ yarım kürenin de özellikle mecaz ve bağlam dışı anlamların kavranmasında etkin bir rol oynadığını ortaya koymuştur.

Çıkarım: Beynin sağ yarım küresi, dilin mecazlı ve bağlam dışı anlamlarını kavramada sol yarım küreye kıyasla daha baskın bir işleve sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen çıkarım kesin olarak yanlıştır çünkü sağ yarım kürenin dil süreçlerindeki etkinliği belirtilmiş olsa da sol yarım küreye göre daha baskın olduğuna dair bir karşılaştırma cümlede yer almamaktadır.
Çıkarım kesinlikle yanlıştır çünkü sağ yarım kürenin anlamsal çözümlemedeki etkin rolü vurgulanmış olsa da bu işlevin sol yarım küreye kıyasla daha baskın olduğu bilgisine cümleden ulaşılamaz. Cümledeki sınırların ötesine geçilerek kıyaslama yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen cümlenin anlam çerçevesini ve sınırlarını belirlemek.
Nörolinguistik çalışmaların, dil çözümlemesinde sadece sol değil, sağ yarım kürenin de (özellikle mecaz ve bağlam dışı anlamlarda) etkin olduğunu gösterdiği belirlenir.
Cümledeki ifadelerin sınırlarını netleştirerek dışarıdan bilgi veya öznel yorum eklenmesini önlemek.
2
Çıkarımda sunulan yargı ile cümledeki verileri karşılaştırmak.
Çıkarımda geçen 'daha baskın bir işleve sahiptir' ifadesi, cümledeki 'etkin bir rol oynadığını' ifadesiyle karşılaştırıldığında bir karşılaştırma ve derece farkı yarattığı görülür.
Çıkarımın cümledeki anlamı aşan bir anlam sınırlandırma ihlali yapıp yapmadığını tespit etmek.
3
Karşılaştırma sonucuna göre çıkarımın doğruluğunu değerlendirmek.
Cümlede herhangi bir yarım kürenin diğerine kıyasla daha baskın olduğuna dair bir ifade bulunmadığından, bu çıkarım yanlıştır.
Kesin yargı çıkarma sorularında cümlede doğrudan yer almayan kıyaslamaların yanlış kabul edilmesi kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Cümleden Kesin Yargı Çıkarma ve Anlam Sınırlandırma Kuralları
Soru 119Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylı anlatım kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, roman yazarken en çok kahramanların ruh tahlillerinde zorlandığını belirtti.

Cevap

Yazar, roman yazarken en çok kahramanların ruh tahlillerinde zorlandığını belirtti.
Yazarın özgün sözleri, kendi ağzından çıktığı gibi değil; '-diği' sıfat-fiil eki yardımıyla 'zorlandığını belirtti' şeklinde dolaylı yoldan, aktaran kişinin kendi kelimeleriyle ifade edilmiştir. Bu durum dolaylı anlatımın belirgin özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin aktarım biçimlerini inceleyin.
Cümlelerin bir kısmında başkasının sözünün tırnak içinde veya 'diyerek' ifadesiyle aynen aktarıldığını, bir kısmında ise sözün değiştirilerek aktarıldığını görün.
Doğrudan anlatımda başkasının sözü değiştirilmeden aktarılırken, dolaylı anlatımda söz '-diği', '-eceği' gibi eklerle dil bilgisi kurallarına uydurularak verilir.
2
Dolaylı anlatım özelliğine sahip olan cümleyi belirleyin.
'Yazar, roman yazarken en çok kahramanların ruh tahlillerinde zorlandığını belirtti.' cümlesinde yazarın özgün sözü olan 'Roman yazarken en çok kahramanların ruh tahlillerinde zorlanıyorum.' ifadesi, '-diğini belirtti' yapısıyla dolaylı hale getirilmiştir.
Bu yapı doğrudan aktarımı dolaylı aktarıma dönüştüren temel dil bilgisi yapısıdır.

Anahtar Kavram

Doğrudan ve Dolaylı Anlatım
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 120Soru

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, cümlelerin taşıdığı duygulara göre en uygun terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

1. 'Sana o kadar güvenmişken en zor günümde beni bir başıma bırakacağını hiç düşünmezdim.' cümlesi belirgin bir duygusu taşımaktadır.
2. 'Ne yapsak ne etsek bu çocuk ödevlerini zamanında yapma alışkanlığı kazanmıyor.' cümlesi ise belirgin bir
duygusu taşımaktadır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci boşluğa 'sitem', ikinci boşluğa ise 'yakınma' (veya 'şikâyet') getirilmelidir.
İlk cümlede konuşmacı kırgınlığını doğrudan muhatabına yönelttiği için boşluğa 'sitem' gelmelidir. İkinci cümlede ise bir durumdan duyulan memnuniyetsizlik başkasına dert yanarak anlatıldığı için boşluğa 'yakınma' veya 'şikâyet' gelmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi duygusal ton yönünden incelemek
Konuşmacı, karşısındaki kişiye doğrudan duyduğu kırgınlığı dile getirmektedir.
Bir kimseye karşı duyulan kırgınlığın doğrudan onun yüzüne söylenmesi 'sitem' durumunu oluşturur.
2
İkinci cümleyi duygusal ton yönünden incelemek
Konuşmacı, üçüncü bir şahsın olumsuz bir özelliğinden ya da durumdan başkasına dert yanarak hoşnutsuzluğunu belirtmektedir.
Bir durumdan ya da kişiden duyulan memnuniyetsizliğin doğrudan onun yüzüne değil de başkalarına dert yanarak dile getirilmesi 'yakınma' (şikâyet) kavramına karşılık gelir.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem ve Yakınma)
ÖncekiSayfa 6 / 13Sonraki