Noktalama İşaretleri

121 soru

Tüm türler121 Çoktan seçmeli86 Eşleştirme6 Boşluk doldurma29

Arkeolojik kazılarla gün ışığına çıkarılan buluntular, (I) insanlık tarihinin karanlık sayfalarını aydınlatmada büyük bir rol oynamaktadır. Bilim insanları; (II) geçmiş uygarlıkların yaşam tarzlarını, inançlarını ve sosyal ilişkilerini bu nesneler üzerinden okuyarak insanlığın gelişim sürecini modellerler. Ancak elde edilen verileri doğru bir şekilde analiz edip, (III) bunları tarihsel bağlamına oturtmadıkça tam bir sonuca ulaşmak mümkün değildir. Bu nedenle her yeni buluş, (IV) araştırmacılar için heyecan verici bir serüvenin başlangıcıdır. Geçmişin izini süren bu uzmanlar, (V) sabırla çalışarak tarihin akışına yeni bir yön verirler.

Bu parçada numaralanmış yerlerin hangisinde virgülün (,) kullanımı noktalama kurallarına aykırıdır?

III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Üçüncü yerdeki kullanım noktalama kurallarına aykırıdır çünkü tek başına kullanılan zarf-fiilden sonra virgül getirilemez.

Üçüncü numaralı yerde kullanılan virgül, 'analiz edip' zarf-fiilinden sonra getirilmiştir. Türk Dil Kurumu kuralları gereği, metin içinde zarf-fiil eki almış sözcüklerden sonra virgül kullanılamaz. Bu kuralın tek istisnası zarf-fiil almış sözcüklerin eş görevli olarak art arda sıralanmasıdır, ancak bu cümlede böyle bir sıralama mevcut değildir.

Adım Adım Çözüm

Parçadaki numaralanmış yerleri çevreleyen sözcüklerin dil bilgisel görevlerini ve yapılarını analiz etmek.

Birinci, dördüncü ve beşinci yerlerin özneden sonra; ikinci yerin eş görevli ögeler arasında; üçüncü yerin ise bir zarf-fiilden sonra kullanıldığı belirlenir.

Virgülün kullanım kurallarını her bir durum için ayrı ayrı test etmek.

Türk Dil Kurumunun zarf-fiillerden sonra virgül kullanımıyla ilgili kuralını uygulamak.

'analiz edip' ifadesindeki '-edip' eki bir zarf-fiil ekidir. Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra (art arda gelen eş görevli zarf-fiiller yoksa) virgül konmayacağı kuralı hatırlanır.

Üçüncü yerdeki kullanımın kurallara aykırı olduğunu doğrulamak.

Anahtar Kavram

Zarf-fiil eklerinden sonra virgül kullanılamama kuralı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 102Soru →

Türkçede kısa çizgi (-), uzun çizgi (—) ve eğik çizgi (/) Türk Dil Kurumunun belirlediği kurallar çerçevesinde farklı işlevlerde kullanılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu noktalama işaretlerinden birinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yazarın son makalesinde fiilden isim yapım eki olan -ım/-im ekinin Türkçedeki işlevleri çeşitli örneklerle sergilenmişti.

Küçük çocuk, hayalindeki o büyüleyici dünyayı -masallar ülkesini- resmederken tuvalin başında saatlerce soluksuz kalırdı.

Kürsüye çıkan yazar, kendisini dinleyen kalabalığa doğru eğilerek:
— 'Sanat, hayatı daha katlanılabilir kılma çabasından başka bir şey değildir.' sözüyle konuşmas��na başladı.

1914-1918 yılları arasında gerçekleşen Birinci Dünya Savaşı, tüm insanlık tarihi için derin izler ve köklü değişimler bırakmıştır.

Yahya Kemal'in 'Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul / Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer' dizeleri zihnimde yankılanıyor.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kürsüye çıkan yazar, kendisini dinleyen kalabalığa doğru eğilerek:
— 'Sanat, hayatı daha katlanılabilir kılma çabasından başka bir şey değildir.' sözüyle konuşmas��na başladı.

Cevap

Kürsüye çıkan yazarın sözünü aktarırken hem tırnak işaretinin hem de uzun çizginin bir arada kullanıldığı cümle yanlıştır.

TDK kurallarına göre, doğrudan yapılan konuşmalar ve alıntılar tırnak işareti içinde verildiğinde satır başında uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanılmaz. Kürsüye çıkan yazarın konuşmasının aktarıldığı cümlede hem uzun çizgi hem de tırnak işareti birlikte kullanılarak noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerdeki kısa çizgi, uzun çizgi ve eğik çizgilerin kullanım amaçlarını ve TDK kurallarını incelemek.

Noktalama işaretlerinin işlevlerinin tespit edilmesi.

Hatalı noktalama kullanımını belirlemek için kuralları bilmek gerekir.

Kürsüye çıkan yazarın konuşmasının aktarıldığı cümleyi analiz etmek.

Konuşma cümlesinin tırnak işareti içinde sunulduğu, fakat satır başında ayrıca uzun çizgi kullanıldığı belirlenmiştir.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, konuşmalar tırnak içinde verildiğinde uzun çizgi kullanılmamalıdır. Bu kurala uyulmaması bir noktalama hatasıdır.

Diğer seçeneklerdeki noktalama işlevlerini doğrulamak.

Eğik çizgi ve kısa çizgi kullanımlarının (ek gösterimi, ara söz sınırlama, tarih aralığı, dize ayrımı) TDK kılavuzuna tamamen uygun olduğunun teyit edilmesi.

Soru kökünün doğruluğundan emin olmak için alternatiflerin elenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Kısa Çizgi, Uzun Çizgi ve Eğik Çizginin İşlevleri

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 103Soru →

Yazar ( ) eserlerinde iki farklı mekân algısını karşı karşıya getirir ( ) durağan taşra ve hareketli kent ( ) Taşrayı anlatırken kerpiç evleri, dar sokakları, sessiz kahvehaneleri ( ) kenti anlatırken ise gökdelenleri, geniş bulvarları, kalabalık meydanları tasvir eder.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(,) (:) (.) (;)

(;) (:) (.) (,)

(,) (;) (.) (:)

(,) (:) (...) (;)

(;) (;) (.) (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (:) (.) (;)

Cevap

Boş bırakılan yerlere sırasıyla virgül, iki nokta, nokta ve noktalı virgül getirilmelidir.

Doğru seçenekte belirtilen işaretler, Türk Dil Kurumu noktalama kurallarına tam olarak uymaktadır. Yazar kelimesi özne olduğu için arkasından virgül gelmelidir. İki mekânın ne olduğu açıklandığı için iki nokta konmalıdır. İki unsur belirtildiği için açıklama tamamlanmış ve nokta konmuştur. Son olarak, virgüllerle ayrılmış iki farklı grubu ayırmak amacıyla araya noktalı virgül konmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Birinci boşluğun işlevini belirleme

Cümledeki özneyi (Yazar) diğer ögelerden ayırmak için virgül (,) kullanılmalıdır.

Özneden sonra virgül konması, yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için temel bir kuraldır.

İkinci boşluğun işlevini belirleme

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:) konmalıdır.

Burada 'iki farklı mekân algısı' ifadesinin hemen ardından bu mekânlar açıklanmaktadır.

Üçüncü boşluğun işlevini belirleme

İki mekân da belirtilip açıklama tamamlandığı için cümlenin sonuna nokta (.) konmalıdır.

Eğer sayı belirtilmeseydi üç nokta konabilirdi ancak iki mekân denip ikisi de sayıldığı için cümle tamamlanmıştır.

Dördüncü boşluğun işlevini belirleme

Ögeleri arasında virgül bulunan iki farklı grubu (taşra unsurları ve kent unsurları) ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmalıdır.

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkları ve doğru kullanımları

Soru 104Soru →

Düşünmek ( ) insanı diğer canlılardan ayıran en önemli yetidir ( ) yazmak ise bu yetiyi kalıcı kılan ( ) nesillere aktaran bir eylemdir. Bu iki eylemin nihai bir amacı vardır ( ) gerçeği aramak.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

( , ) ( ; ) ( , ) ( : )

( ; ) ( , ) ( , ) ( : )

( , ) ( : ) ( , ) ( ; )

( ; ) ( ; ) ( , ) ( : )

( , ) ( ; ) ( , ) ( ; )

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( , ) ( ; ) ( , ) ( : )

Cevap

İlk boşluğa virgül, ikinci boşluğa noktalı virgül, üçüncü boşluğa virgül ve dördüncü boşluğa iki nokta getirilmelidir.

Doğru seçenekte sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül ve iki nokta işaretleri yer almaktadır. İlk boşluğa özneyi belirtmek için virgül; ikinci boşluğa virgül barındıran sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül; üçüncü boşluğa eş görevli kelime gruplarını ayırmak için virgül ve son boşluğa açıklama yapılacağı için iki nokta getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun bulunduğu cümledeki özne ilişkisini belirlemek.

'Düşünmek' sözcüğü öznedir ve cümlenin ilk kısmında başka virgül bulunmadığı için bu sözcükten sonra virgül (,) getirilmelidir.

Yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için virgül kullanılır.

İki cümleyi bağlayan sıralı cümle sınırını incelemek.

İkinci cümle kendi içinde virgül barındırdığı için, iki cümleyi birbirinden ayırmak üzere ikinci boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Eş görevli ögelerin ayrımını yapmak.

'kalıcı kılan' ve 'nesillere aktaran' sıfat-fiil grupları eş görevli olduğu için aralarına virgül (,) getirilmelidir.

Eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.

Son boşluğun ardından gelen ifadenin işlevini belirlemek.

'gerçeği aramak' ifadesi 'nihai bir amacı vardır' ifadesinin açıklaması olduğundan dördüncü boşluğa iki nokta (:) getirilmelidir.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın görevlerinin ayırt edilmesi ve doğru noktalama işaretlerinin belirlenmesi.

Soru 105Soru →

Bir eleştirmen, yapıtları değerlendirirken iki temel ölçütü göz önünde bulundurur ( ) dilin yalınlığı ( ) anlatımın akıcılığı ( ) Ona göre üslup ( ) eserin kalbidir ( ) düşünce ise sadece o kalbi besleyen bir candır.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken noktalama işaretleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

(;) (,) (.) (,) (;)

(:) (;) (.) (,) (,)

(:) (,) (.) (,) (;)

(:) (,) (,) (,) (;)

(;) (,) (,) (,) (:)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (.) (,) (;)

Cevap

Doğru yanıt iki nokta, virgül, nokta, virgül ve noktalı virgül sıralamasıdır.

Doğru olan seçenekteki sıralama sırasıyla iki nokta, virgül, nokta, virgül ve noktalı virgüldür. Bu sıralama parçadaki dil bilgisi kurallarına tam olarak uymaktadır. Örneklerden önce iki nokta konması, eş görevli öbeklerin virgülle ayrılması, biten cümlenin nokta ile sonlandırılması, öznenin vurgulanması için virgül kullanılması ve virgül içeren sıralı cümlelerin noktalı virgülle ayrılması kuralları eksiksiz şekilde uygulanmıştır.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun işlevini belirleme

İki nokta (:)

Cümlede 'iki temel ölçüt' ifadesiyle açıklama ve örnek verileceği belirtilmiştir. Kendisinden sonra örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.

İkinci boşluğun işlevini belirleme

Virgül (,)

'Dilin yalınlığı' ve 'anlatımın akıcılığı' eş görevli söz gruplarıdır. Cümle içindeki eş görevli sözcük ya da söz gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.

Üçüncü boşluğun işlevini belirleme

Nokta (.)

Belirtilen iki temel ölçüt sıralanarak örnekleme tamamlanmıştır. Sonraki sözcük büyük harfle başladığı için cümlenin bittiği anlaşılır ve nokta konur.

Dördüncü boşluğun işlevini belirleme

Virgül (,)

'Ona göre üslup' ifadesindeki 'üslup' kelimesi cümlenin öznesidir. Yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için öznenin hemen ardından virgül konur.

Beşinci boşluğun işlevini belirleme

Noktalı virgül (;)

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül kullanılır. İlk cümlede özneyi belirtmek için virgül kullanıldığından, bu iki sıralı cümleyi ayırmak için noktalı virgül getirilmelidir.

Anahtar Kavram

İki nokta ile noktalı virgülün kullanım farkları, sıralı cümlelerin ve öznelerin noktalanması.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 106Soru →

Geleneksel sanatların icrasında iki önemli aşama vardır ( ) kuralları harfiyen öğrenmek, üslup sahibi olmak ( ) modern sanatta ise durum farklıdır ( ) Sanatçı ( ) kurallara bağlı kalmaksızın kendi dünyasını yansıtır ( ) özgünlüğü her şeyin üzerinde tutar.

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(;) (,) (:) (,) (;)

(:) (;) (:) (,) (;)

(:) (,) (:) (;) (,)

(;) (;) (:) (,) (,)

(:) (;) (;) (,) (;)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (;) (:) (,) (;)

Cevap

Doğru sıralama iki nokta, noktalı virgül, iki nokta, virgül ve noktalı virgül şeklinde olan seçenektir.

Doğru sıralama iki nokta, noktalı virgül, iki nokta, virgül ve noktalı virgül şeklindedir. İlk boşlukta 'iki önemli aşama' açıklandığı için iki nokta konur. İkinci boşluk, iç yapısında virgül bulunan iki ana sıralı grubu ayırmak için noktalı virgüle ihtiyaç duyar. Üçüncü boşlukta modern sanattaki durumun açıklaması yapılacağı için iki nokta tercih edilir. Dördüncü boşlukta cümlenin öznesi olan kelimeyi vurgulamak ve ayırmak için virgül kullanılır. Beşinci boşlukta ise öznesinden sonra virgül alan bir cümlenin diğer sıralı cümleyle karışmasını önlemek amacıyla noktalı virgül kullanılır.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluktan önceki 'iki önemli aşama vardır' ifadesi ile sonra gelen 'kuralları harfiyen öğrenmek, üslup sahibi olmak' söz grubunun ilişkisini belirlemek.

Bu kısım bir açıklama ve örneklendirme içerdiği için ilk boşluğa iki nokta (:) gelmelidir.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.

İkinci boşluğun ayırdığı iki büyük yapıyı ('Geleneksel sanatların icrasında...' ve 'modern sanatta ise...') analiz etmek.

Bu iki yapı arasında bir karşılaştırma ve sıralı cümle ilişkisi vardır. İlk yapının kendi içinde virgül bulunduğundan, bu iki grubu ayırmak için ikinci boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri veya farklı grupları ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Üçüncü boşluktan sonra gelen 'Sanatçı, kurallara bağlı kalmaksızın...' açıklama cümlesini incelemek.

Modern sanattaki durumun ne olduğu açıklandığı için üçüncü boşluğa iki nokta (:) gelmelidir.

Kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta konur.

Dördüncü ve beşinci boşlukların cümle içindeki işlevlerini belirlemek.

Dördüncü boşlukta özneyi vurgulamak için virgül (,), beşinci boşlukta ise öznesinden sonra virgül almış olan sıralı iki cümleyi ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılmalıdır.

Özneden sonra virgül kullanılır; ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için ise noktalı virgül tercih edilir.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Noktanın İşlevsel Ayrımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 107Soru →

Klasik yapıtlar ( ) zamana meydan okuyan iki önemli güce sahiptir ( ) evrensellik ve samimiyet ( ) popüler eserler ise günün modasına hitap eder ( ) kısa sürede unutulup gider.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(,) (;) (;) (,)

(;) (:) (;) (,)

(,) (:) (;) (,)

(,) (:) (:) (,)

(,) (:) (;) (;)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (,) (:) (;) (,)

Cevap

Virgül, iki nokta, noktalı virgül ve virgül sıralamasını içeren seçenek doğrudur.

Doğru sıralama sırasıyla virgül, iki nokta, noktalı virgül ve virgül olmalıdır. İlk kısımda özneyi vurgulamak için virgül; ikinci kısımda açıklama yapılacağı için iki nokta; üçüncü kısımda ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleyi ayırmak için noktalı virgül; dördüncü kısımda ise sıralı cümleleri ayırmak için virgül kullanımı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun işlevini belirleme.

İlk boşluğa virgül (,) getirilmelidir.

Cümlenin öznesi olan 'Klasik yapıtlar' ifadesini yüklemden uzak düştüğü için belirtmek amacıyla virgül kullanılır.

İkinci boşluğun işlevini belirleme.

İkinci boşluğa iki nokta (:) getirilmelidir.

'Klasik yapıtlar, zamana meydan okuyan iki önemli güce sahiptir' ifadesinden sonra bu iki gücün ne olduğu açıklanmakta ve örneklendirilmektedir ('evrensellik ve samimiyet'). Açıklama ve örneklendirme yapılacak yerlerden önce iki nokta konur.

Üçüncü boşluğun işlevini belirleme.

Üçüncü boşluğa noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Burada iki farklı sıralı cümle birbirine bağlanmaktadır. İlk cümle kendi içinde virgül barındırdığı için, bu iki sıralı cümleyi ayırmak için araya noktalı virgül konması gerekir.

Dördüncü boşluğun işlevini belirleme.

Dördüncü boşluğa virgül (,) getirilmelidir.

Sıralı cümleleri oluşturan 'popüler eserler ise günün modasına hitap eder' ile 'kısa sürede unutulup gider' eylemlerini birbirinden ayırmak için araya virgül konur.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Noktanın Ayrımı ve Kullanımı

Soru 108Soru →

Sinema ( ) yönetmenin düş dünyasını perdeye yansıtan ( ) izleyiciyi bambaşka dünyalara taşıyan büyülü bir araçtır ( ) bu araçta iki temel öge öne çıkar ( ) kurgu ve ışık ( )

Bu cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

; - , - ; - ; - .

, - , - ; - : - .

; - , - ; - : - .

; - , - , - : - .

; - , - ; - : - ...

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ; - , - ; - : - .

Cevap

; - , - ; - : - . şeklinde sıralanan seçenektir.

Doğru cevap olan noktalama diziliminde; cümlenin öznesi olan 'Sinema' sözcüğünden sonra, kendisinden sonraki ögeler virgülle ayrıldığı için noktalı virgül kullanılmıştır. Eş görevli sıfat-fiil gruplarını ayırmak için virgül konmuştur. Kendi içinde virgül barındıran sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül tercih edilmiştir. Açıklama yapılacak ifadeden önce iki nokta konmuş ve belirtilen iki öge eksiksiz sayıldığı için cümlenin sonuna nokta getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Öznenin belirlenmesi ve sonrasındaki noktalama işaretinin tespiti

Sinema sözcüğünden sonra noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Cümlede özne olan 'Sinema' sözcüğünden sonra gelen ögeler kendi aralarında virgülle ayrıldığı için, özneyi bu ögelerden ayırt etmek amacıyla noktalı virgül tercih edilir.

Eş görevli sözcük gruplarının ayrılması

'yansıtan' sözcüğünden sonra virgül (,) getirilmelidir.

'yansıtan' ve 'taşıyan' sıfat-fiil grupları eş görevli ögeler olduğundan aralarına virgül konur.

Sıralı cümlelerin sınırının belirlenmesi

'araçtır' sözcüğünden sonra noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Birbirine bağlı sıralı cümlelerden ilkinin içinde zaten virgül ve noktalı virgül kullanılmış olduğundan, bu iki sıralı cümleyi ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Açıklama ve örneklendirme işaretinin belirlenmesi

'öne çıkar' sözcüğünden sonra iki nokta (:) getirilmelidir.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta konur.

Cümlenin sonundaki noktalama işaretinin belirlenmesi

Cümlenin sonuna nokta (.) getirilmelidir.

Cümle başında 'iki temel öge' deneceğinin belirtilmesi ve açıklama kısmında tam olarak iki öge (kurgu ve ışık) sayılması nedeniyle örnekler tamamlanmıştır, bu nedenle üç nokta yerine nokta kullanılmalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül (;) ve iki nokta (:) işaretlerinin cümledeki farklı işlevleri ve birbirlerinden ayrıldıkları durumlar.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 109Soru →

Kütüphanede araştırma yapan öğrenciler iki gruba ayrılmıştı ( ) fen bilimleri üzerinde çalışanlar, sosyal bilimleri tercih edenler ( ) Birinci gruptakiler fizik ( ) kimya ve biyoloji kitaplarını inceliyor ( ) ikinci gruptakiler ise tarih ( ) sosyoloji ve felsefe eserlerini raflardan indiriyordu.

Bu parçada bo�� bırakılan parantezlerin ( ) içine sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(:) (.) (,) (;) (,)

(;) (.) (,) (,) (,)

(:) (...) (,) (;) (,)

(:) (.) (,) (,) (,)

(;) (...) (,) (;) (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (.) (,) (;) (,)

Cevap

İlk boşluğa iki nokta, ikinci boşluğa nokta, üçüncü boşluğa virgül, dördüncü boşluğa noktalı virgül ve beşinci boşluğa virgül getirilmelidir.

Doğru seçenekteki noktalama işaretleri Türk Dil Kurumunun kurallarına tam olarak uymaktadır. İlk boşlukta açıklama/örnekleme öncesi iki nokta kullanılmış; belirtilen sayıda örnek verilerek liste tamamlandığı için ikinci boşluğa nokta konmuş; eş görevli kelimeler virgülle ayrılmış ve içlerinde virgül bulunan iki bağımsız cümle noktalı virgül ile bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

Açıklama ve örneklerin başlayacağı ilk boşluğu analiz etme

İlk boşluktan önce 'iki gruba ayrılmıştı' denilerek bu grupların neler olduğu açıklanmaktadır. Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur. Dolayısıyla ilk boşluğa iki nokta getirilmelidir.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta konur.

Örnekleme sonrasındaki cümlenin bitiş durumunu kontrol etme

Cümle başında 'iki grup' denilmiş ve 'fen bilimleri üzerinde çalışanlar, sosyal bilimleri tercih edenler' şeklinde her iki grup da belirtilmiştir. Örneklerin sayısı net bir şekilde sınırlanıp tamamlandığı için bu listenin sonuna (ikinci boşluğa) nokta (.) konmalıdır.

Benzer örneklerin devam edeceğini gösteren üç noktanın aksine, sayı belirtilip tamamlanan listelerin sonuna nokta konur.

Eş görevli kelimeleri ayırma ve sıralı cümle sınırını belirleme

Üçüncü boşluk 'fizik' ve 'kimya' kelimelerini, beşinci boşluk ise 'tarih' ve 'sosyoloji' kelimelerini ayırır. Bunlar eş görevli sözcükler olduğundan buralara virgül (,) konur. Dördüncü boşluk ise 'inceliyor' ve 'indiriyordu' yüklemleriyle kurulan iki bağımsız sıralı cümleyi bağlamaktadır. Cümlelerin kendi içinde virgül kullanıldığı için, bu iki sıralı cümleyi ayırmak için dördüncü boşluğa noktalı virgül (;) konmalıdır.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Anahtar Kavram

İki nokta ile noktalı virgülün işlevsel ayrımı ve sıralı cümlelerde noktalı virgül kullanımı

Soru 110Soru →

Roman ( ) öykü ve tiyatro olay çevresinde gelişen türlerdir ( ) deneme ( ) makale ve fıkra ise düşünceyi temele alır. Bu türlerin tümünde yazarın uyması gereken tek bir kural vardır ( ) dili etkili kullanmak ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

, - : - , - ; - .

, - ; - , - : - .

; - , - ; - : - .

, - ; - , - ; - .

, - ; - , - : - ...

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: , - ; - , - : - .

Cevap

Sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül, iki nokta ve nokta getirilmelidir.

Doğru seçenekte sırasıyla virgül, noktalı virgül, virgül, iki nokta ve nokta işaretleri yer almaktadır. Metindeki eş görevli sözcükleri (roman, öykü; deneme, makale) ayırmak için virgül; olay yazıları ile düşünce yazılarını birbirinden ayırmak için noktalı virgül; arkasından gelen açıklamayı belirtmek için iki nokta ve tamamlanmış, sayısı baştan sınırlandırılmış açıklamanın sonuna nokta getirilmesi kurallara tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Birinci ve üçüncü boşlukları belirleme

Roman ve öykü ile deneme ve makale eş görevli sözcükler olduğundan aralarına virgül (,) konur.

Cümle içinde birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarının arasına virgül konur.

İkinci boşluğu belirleme

Olay çevresinde gelişen türler grubu ile düşünceyi temele alan türler grubunu ayırmak için araya noktal�� virgül (;) konur.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri veya farklı tür ve takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül kullanılır.

Dördüncü boşluğu belirleme

Yazarın uyması gereken tek kural açıklanacağı için ifadeden önce iki nokta (:) konur.

Kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümle ya da sözlerin sonuna iki nokta konur.

Beşinci boşluğu belirleme

Kural sayısı 'tek bir kural' olarak sınırlandığı ve bu kural da açıklandığı için cümlenin sonuna nokta (.) konur.

Yüklemi olan veya anlamca tamamlanmış, sınırlandırılmış örnekleri içeren cümlelerin sonuna nokta konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ya da ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır. İki nokta ise kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek ifadelerden önce kullanılır.

Soru 111Soru →

Makale, deneme ve eleştirilerinde felsefi terimleri kullanan yazar ( ) roman ve öykülerinde ise olabildiğince yalın ( ) duru ve akıcı bir dil tercih etmiştir. Onun bu iki farklı tutumunun arkasında tek bir amaç vardır ( ) her kesimden okura seslenebilmek.

Bu parçada parantezle ( ) belirtilen yerlere sıras��yla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

; - , - :

, - , - :

; - , - ;

, - ; - :

; - ; - ,

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ; - , - :

Cevap

; - , - :

Doğru sıralamada, ilk boşluktaki özneyi diğer virgüllü ögelerden ayırmak amacıyla noktalı virgül (;), ikinci boşlukta eş görevli sıfatları ayırmak için virgül (,) ve üçüncü boşlukta yazarın amacını açıklayan ifadeden önce iki nokta (:) kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Birinci cümledeki özneyi belirleme ve uygun noktalama işaretini seçme

Birinci cümlenin öznesi 'Makale, deneme ve eleştirilerinde felsefi terimleri kullanan yazar' ifadesidir. Özne grubunun kendi içinde virgülle ayrılmış ögeler (makale, deneme) bulunduğundan, özneyi belirginleştirmek için özneden sonra noktalı virgül (;) kullanılmalıdır.

Türk Dil Kurumu kurallarına göre, ögeleri arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül konabilir.

Eş görevli sözcükler arasındaki ilişkiyi inceleme

'yalın', 'duru' ve 'akıcı' sözcükleri 'dil' ismini niteleyen eş görevli sıfatlardır. Bu nedenle aralarına virgül (,) konmalıdır.

Cümle içinde eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını ayırmak için virgül kullanılır.

Açıklama bildiren ifadeyi belirleme

'tek bir amaç vardır' ifadesinden sonra bu amacın ne olduğu açıklanmıştır. Bu sebeple araya iki nokta (:) konmalıdır.

Kendisiyle ilgili açıklama yapılacak cümle veya ifadelerin sonuna iki nokta konur. Açıklama bağımsız bir cümle niteliğinde olmadığı için küçük harfle başlar.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkları ve cümledeki özneyi belirginleştirme kuralı

Soru 112Soru →

Klasik eserler ( ) okuru her okumada farklı dünyalara götüren, ona yeni duygu dünyaları sunan yapıtlardır ( ) bu yapıtlar ( ) zamanın yıpratıcı etkisine karşı koyarak her dönemde kendilerine yer bulurlar. Nitekim bu eserlerde şu iki değer hiç eskimez ( ) samimiyet ve evrensellik ( )

Bu parçada yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

; - , - , - : - .

, - ; - , - : - ...

; - ; - , - : - .

; - ; - , - ; - .

, - , - , - : - ...

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ; - ; - , - : - .

Cevap

Sırasıyla noktalı virgül, noktalı virgül, virgül, iki nokta ve nokta işaretlerinin kullanıldığı seçenektir.

Doğru seçenekte yer alan noktalama işaretleri sırasıyla noktalı virgül, noktalı virgül, virgül, iki nokta ve noktadır. İlk boşlukta özneyi vurgulamak ve diğer virgüllerle karışmasını önlemek için noktalı virgül; ikinci boşlukta ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleyi ayırmak için noktalı virgül; üçüncü boşlukta ikinci cümlenin öznesini ayırmak için virgül; dördüncü boşlukta örneklerin başlayacağını göstermek için iki nokta; beşinci boşlukta ise sınırlandırılmış örneklerin sonuna gelmesi gerektiği için nokta kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun noktalama işaretini belirleme.

Noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Cümlenin öznesi olan 'Klasik eserler' ifadesinden sonra, yüklem grubunda virgülle ayrılmış eş değer ögeler ('götüren, ona') bulunduğu için özneyi bu ögelerden ayırt etmek amacıyla noktalı virgül kullanılır.

İkinci boşluğun noktalama işaretini belirleme.

Noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Bu cümle, birden fazla yüklemi olan sıralı bir cümledir. Sıralı cümlelerin en az birinin içinde virgül kullanıldığı için bu iki cümleyi birbirinden ayırmak için araya noktalı virgül konur.

Üçüncü boşluğun noktalama işaretini belirleme.

Virgül (,) getirilmelidir.

İkinci cümlenin öznesi olan 'bu yapıtlar' ögesinden sonra özneyi belirtmek amacıyla virgül konur.

Dördüncü boşluğun noktalama işaretini belirleme.

İki nokta (:) getirilmelidir.

Kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur. Burada eskimeyen iki değer açıklanmaktadır.

Beşinci boşluğun noktalama işaretini belirleme.

Nokta (.) getirilmelidir.

Cümlede 'şu iki değer' denilerek sınır belirtilmiş ve bu iki değer ('samimiyet ve evrensellik') eksiksiz sayılmıştır. Dolayısıyla örnekler tamamlandığı için cümlenin sonuna üç nokta değil, nokta konmalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel ayrımı ve doğru kullanımı

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 113Soru →

Genç şairlerin şiirlerinde iki temel kusur göze çarpar ( ) yapay bir duyarlılık ( ) taklitçi bir üslup ( ) Bu kusurlardan kurtulabilenler ( ) özgünlüğe ulaşır ( ) kalıcı olmayı başarır.

Bu cümlede boş bırakılan parantezlerin ( ) içine sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(; ) (, ) (. ) (; ) (, )

(: ) (, ) (... ) (; ) (, )

(: ) (, ) (. ) (; ) (, )

(: ) (, ) (. ) (, ) (, )

(; ) (, ) (... ) (, ) (, )

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (: ) (, ) (. ) (; ) (, )

Cevap

İki nokta, virgül, nokta, noktalı virgül ve virgül sıralaması doğrudur.

Doğru seçenekteki sıralama, noktalama kurallarına tam olarak uymaktadır. Açıklamadan önce iki nokta, eş görevli söz gruplarının arasına virgül, belirtilen sayı kadar örnek verildiği için nokta, ögeleri arasında virgül bulunan cümlenin öznesinden sonra anlam karışıklığını önlemek için noktalı virgül ve sıralı cümleleri bağlamak için virgül getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun belirlenmesi

İki nokta ( : )

Cümlede 'iki temel kusur göze çarpar' ifadesinden sonra bu kusurlar açıklanıp örneklendirileceği i��in açıklama ve örneklemelerden önce iki nokta konolmalıdır.

İkinci boşluğun belirlenmesi

Virgül ( , )

'yapay bir duyarlılık' ve 'taklitçi bir üslup' eş görevli söz grupları olduğundan aralarına virgül konulmalıdır.

Üçüncü boşluğun belirlenmesi

Nokta ( . )

Başta 'iki temel kusur' denilerek sayı belirtilmiş ve iki kusur da sıralanmıştır. Örnekleme tamamlandığı için cümlenin sonuna nokta konmalıdır. Eğer sayı belirtilmeseydi veya örneklerin devam ettiği sezdirilseydi üç nokta konabilirdi.

Dördüncü boşluğun belirlenmesi

Noktalı virgül ( ; )

İkiden fazla eş değer ögesi arasında virgül bulunan cümlelerde özneyi belirtmek ve anlam karışıklığını önlemek için özne olan 'Bu kusurlardan kurtulabilenler' ifadesinden sonra noktalı virgül kullanılmalıdır.

Beşinci boşluğun belirlenmesi

Virgül ( , )

'özgünlüğe ulaşır' ve 'kalıcı olmayı başarır' yüklemleriyle kurulan sıralı cümleleri ayırmak için virgül kullanılmalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, kendisinden sonraki ögeler arasında virgül bulunan durumlarda özneden sonra veya sıralı cümlelerin arasında anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanılır. İki nokta ise açıklama yapılacak ya da örnek verilecek durumlardan önce tercih edilir.

Soru 114Soru →

Ressam, tuvallerinde iki rengi gururla sergiler ( ) mavi ve yeşil ( ) Onun resimlerinde gökyüzü, deniz ve nehirler maviyle ( ) ormanlar, kırlar ve ağaçlar ise yeşille hayat bulur. Bu canlı tasvirler ( ) izleyicide bir ferahlık duygusu uyandırır ( ) ruhu dinlendirir.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(:) (.) (;) (,) (;)

(;) (.) (;) (,) (,)

(:) (...) (,) (;) (,)

(:) (.) (,) (,) (;)

(;) (...) (;) (,) (;)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (.) (;) (,) (;)

Cevap

İki nokta, nokta, noktalı virgül, virgül ve noktalı virgül işaretlerinin sırasıyla getirildiği seçenek doğrudur.

Doğru sıralama olan seçenekteki noktalama işaretleri sırasıyla şu kurallara dayanır: Örnek verilecek ifadeden önce iki nokta (:), sınırlandırılmış listenin tamamlanmasıyla nokta (.), virgüllerle ayrılmış grupların ayrılmasında noktalı virgül (;), özneden sonra virgül (,) ve ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin ayrımında noktalı virgül (;).

Adım Adım Çözüm

Birinci boşluğun incelenmesi

İki nokta (:) getirilmelidir.

Cümlede 'iki rengi' ifadesinden sonra bu renklerin hangileri olduğu açıklanmakta ve örneklendirilmektedir. Açıklama veya örnekleme yapılacak sözlerin önüne iki nokta konur.

İkinci boşluğun incelenmesi

Nokta (.) getirilmelidir.

Metinde 'iki rengi' deneceği belirtilmiş ve 'mavi ve yeşil' olarak bu iki renk eksiksiz sayılmıştır. Sınırlandırılmış örneklerin sonuna üç nokta değil, nokta konur.

Üçüncü boşluğun incelenmesi

Noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (maviyle ilişkilendirilen gökyüzü, deniz ve nehirler ile yeşille ilişkilendirilen ormanlar, kırlar ve ağaçlar) birbirinden ayırmak amacıyla noktalı virgül kullanılır.

Dördüncü boşluğun incelenmesi

Virgül (,) getirilmelidir.

Cümlenin öznesi olan 'Bu canlı tasvirler' öbeğini kendinden sonra gelen yüklem grubundan ve diğer ögelerden ayırmak için virgül kullanılır.

Beşinci boşluğun incelenmesi

Noktalı virgül (;) getirilmelidir.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri (ilk cümlede özneden sonra virgül kullanılmıştır) birbirinden ayırmak için iki yüklem arasına noktalı virgül konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül ile iki noktanın işlevsel farkları, örnekleme ve gruplandırma kuralları.

Soru 115Soru →

Yazarın odası iki temel bölümden oluşuyordu ( ) kitaplarla dolu çalışma köşesi ( ) dinlenmek için ayrılmış küçük sedir ( ) Burada sabahları felsefe, tarih okumaları yapar ( ) geceleri ise şiir ( ) günlük yazardı.

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(:) (,) (.) (;) (,)

(;) (,) (.) (:) (,)

(:) (,) (...) (;) (,)

(:) (,) (.) (,) (,)

(;) (,) (...) (;) (,)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (:) (,) (.) (;) (,)

Cevap

(:) (,) (.) (;) (,) noktalama işaretlerinin sırasıyla getirildiği seçenektir.

Doğru sıralama iki nokta, virgül, nokta, noktalı virgül ve virgül şeklindedir. İki nokta açıklama cümlesinden sonra gelmiştir. Virgül eş görevli grupları ayırır. Nokta, sayısı baştan belirtilen ve tamamlanan listenin sonuna konur. Noktalı virgül ise içinde zaten virgül barındıran iki ayrı cümleyi bağlamak için doğru tercihtir. Son virgül de yine eş görevli kelimeleri ayırmak içindir.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun işlevini belirleme

İki nokta (:)

Yazarın odasının iki temel bölümden oluştuğu söylenip bu bölümler açıklandığı i��in kendisinden sonra açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur.

İkinci boşluğun işlevini belirleme

Virgül (,)

Açıklanan bölümler ('kitaplarla dolu çalışma köşesi' ve 'dinlenmek için ayrılmış küçük sedir') eş görevli söz grupları olduğundan aralarına virgül getirilir.

Üçüncü boşluğun işlevini belirleme

Nokta (.)

Cümlenin başında 'iki temel bölüm' denilerek sınır çizilmiş ve bu iki bölüm de belirtilmiştir. Örnekler tamamlandığı için cümlenin sonuna nokta konur.

Dördüncü boşluğun işlevini belirleme

Noktalı virgül (;)

İki ayrı sıralı cümle ('yapar' ve 'yazardı' yüklemli cümleler) birbirine bağlanmaktadır. Bu cümlelerin kendi içlerinde virgül bulunduğu için ('felsefe, tarih' ve 'şiir, günlük') bu iki cümleyi ayırmak için aralarına noktalı virgül konmalıdır.

Beşinci boşluğun işlevini belirleme

Virgül (,)

'şiir' ve 'günlük' kelimeleri eş görevli ögeler (belirtisiz nesne) olduğu için aralarına virgül konur.

Anahtar Kavram

Noktalı virgül, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılırken; iki nokta kendisinden sonra açıklama yapılacak veya örnek verilecek cümlelerin sonuna konur.

Soru 116Soru →

Nitelikli bir okur, kitap seçerken titiz davranır ( ) popüler olanı değil, kalıcı olanı arar ( ) Seçtiği bu kitaplarda da şu üç unsura dikkat eder ( ) özgünlük ( ) akıcılık, derinlik ( )

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

( ; ) ( . ) ( : ) ( , ) ( . )

( : ) ( . ) ( ; ) ( , ) ( . )

( ; ) ( , ) ( : ) ( , ) ( ... )

( , ) ( . ) ( : ) ( ; ) ( . )

( ; ) ( . ) ( ; ) ( , ) ( ... )

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ( ; ) ( . ) ( : ) ( , ) ( . )

Cevap

Boş bırakılan yerlere sırasıyla noktalı virgül, nokta, iki nokta, virgül ve nokta getirilmelidir.

Boş bırakılan yerlere sırasıyla noktalı virgül, nokta, iki nokta, virgül ve nokta getirilmelidir. İlk cümlede ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül, sonrasında cümle bittiği için nokta, açıklama yapılacağı için iki nokta, örnekler arasına virgül ve belirtilen sayı tamamlandığı için nokta konur.

Adım Adım Çözüm

İlk boşluğun yer aldığı c��mleyi ve bu cümlenin ögelerini incelemek.

Cümlenin 'Nitelikli bir okur, kitap seçerken titiz davranır' ve 'popüler olanı değil, kalıcı olanı arar' olmak üzere iki sıralı cümleden oluştuğu ve bu cümlelerin kendi içlerinde virgül barındırdığı görülür.

Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılması gerektiğinden ilk boşluğa noktalı virgül gelmelidir.

İkinci boşluğu ve sonrasındaki cümlenin başlangıcını incelemek.

İlk sıralı cümleler grubu 'arar' kelimesiyle tamamlanmakta ve sonraki cümle büyük harfle başlamaktadır.

Cümle tamamlandığı için ikinci boşluğa nokta (.) konmalıdır.

Üçüncü boşluğun yer aldığı ifadeyi incelemek.

Üçüncü boşluktan önce 'şu üç unsura dikkat eder' denerek bir açıklama ve örnek sıralaması yapılacağı belirtilmiştir.

Kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (:) konması gerektiğinden üçüncü boşluğa iki nokta gelmelidir.

Dördüncü ve beşinci boşlukları incelemek.

Dördüncü boşluk, sıralanan örnekler arasındadır. Beşinci boşluk ise örneklerin sonundadır.

Eş görevli sözcükleri ayırmak için dördüncü boşluğa virgül (,) konmalıdır. Açıklamada 'üç unsur' deneceği belirtilip üç unsur da sayıldığı için örnekleme tamamlanmıştır, bu nedenle beşinci boşluğa nokta (.) konmalıdır.

Anahtar Kavram

Noktalı Virgül ve İki Noktanın Ayrımı ve Kullanımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 117Soru →

Edebî metinlerde ve günlük dilde soru ile ünlem işaretleri farklı işlevlerle kullanılmaktadır. Bu işaretlerin işlevlerine uygun kullanılmaması anlatımın gücünü zayıflatır veya yanlış anlaşılmalara yol açar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru (?) veya ünlem (!) işaretinin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Yazılarında Türkçe kurallarına çok dikkat ettiğini (?) belirten eleştirmenin, inceleme yazısındaki fahiş imla hataları ve anlatım bozuklukları okuyucuların gözünden kaçmadı.

Sabahki toplantıda alınan kararların projeyi nasıl etkileyeceğini, bütçe kısıtlamalarının ne zaman sona ereceğini henüz kimse bilmiyor.

Bizimle bu akşam sinemaya mı geleceksin, yoksa evde kalıp yarınki sunuma mı hazırlanacaksın?

1348 (?) yılında doğan ve dönemin en önemli tıp bilginlerinden biri kabul edilen hekimin bazı risaleleri hâlâ kütüphanelerde saklanıyor.

Aman Allah'ım, o gürültülü ve karmaşık caddede küçük çocuğu göz göre göre nasıl yalnız bıraktın!

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazılarında Türkçe kurallarına çok dikkat ettiğini (?) belirten eleştirmenin, inceleme yazısındaki fahiş imla hataları ve anlatım bozuklukları okuyucuların gözünden kaçmadı.

Cevap

Yazılarında Türkçe kurallarına çok dikkat ettiğini belirten eleştirmenin, inceleme yazısındaki hataların dile getirildiği cümledeki yay ayraç içindeki soru işareti (?) kullanımı yanlıştır.

Yazılarında Türkçe kurallarına çok dikkat ettiğini belirten eleştirmenin anlatıldığı cümlede bariz bir çelişki ve dolayısıyla alay, iğneleme ve küçümseme (ironi) anlamı hedeflenmiştir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre bir söze alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istendiğinde yay ayraç içinde ünlem işareti (!) kullanılmalıdır. Bu cümlede soru işaretinin (?) tercih edilmesi noktalama hatası oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cümlelerin anlam ve duygu yüklerini inceleyerek soru veya ünlem değerlerini tespit edin.

Eleştirmenin kurallara dikkat ettiğini iddia edip fahiş hatalar yapması durumunda alay ve iğneleme (ironi) anlamı bulunduğu belirlenir.

Alay ve küçümseme anlamı olan cümlelerde hangi noktalama işaretinin kullanılması gerektiğini saptamak.

Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre yay ayraç içindeki işaretlerin işlevlerini kontrol edin.

Alay, kinaye veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde ünlem işareti (!) kullanılmalıdır. Yay ayraç içindeki soru işareti (?) ise şüphe veya kesin olmayan bilgileri göstermek için kullanılır.

Yanlış kullanılan noktalama işaretinin doğrusunu belirlemek.

Diğer seçeneklerdeki soru ve ünlem işareti kullanımlarının doğruluğunu denetleyin.

Dolaylı soru bildiren cümlelerin sonuna nokta konması, sıralı soru cümlelerinde soru işaretinin en sona konup araya virgül gelmesi ve kesin olmayan tarih belirtilirken (?) kullanılması gibi kuralların diğer seçeneklerde doğru uygulandığı görülür.

Seçeneklerin analizini tamamlayıp hatalı olan tek seçeneği kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Soru ve ünlem işaretlerinin cümle içi işlevleri ve yay ayraç içindeki özel kullanımları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 118Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen soru (?) ve ünlem (!) işaretlerinin kullanım işlevleri ile bu işlevlerin açıklamalarını eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Yunus Emre'nin doğum yeri ile ilgili cümle kesin olmayan durumları belirten açıklamayla; sınavı üstün dereceyle kazanma cümlesi alay/kinaye açıklamasıyla; 'Memleketiniz?' sorusu soru eki içermeyen soru cümlesi açıklamasıyla; 'Dur yolcu!' hitabı ise seslenme/uyarı açıklamasıyla eşleşir.

Verilen cümlelerdeki noktalama işaretleri doğru işlevleriyle eşleştirilmiştir: Yunus Emre'nin doğum yerinin yanındaki yay ayraç içindeki soru işareti kesin olmayan/şüpheli durumları; sınavın kazanılması ifadesindeki yay ayraç içindeki ünlem işareti alay ve kinayeyi; soru eki/sözü içermeyen 'Memleketiniz?' kelimesi soru anlamı taşıyan ifadeyi; 'Dur yolcu!' ifadesi ise seslenme ve uyarı işlevini karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

İlk cümledeki yay ayraç içindeki soru işaretinin işlevini belirlemek.

Doğum yerinin yanındaki soru işareti, bilginin kesin olmadığını ifade eder.

Türkçede yay ayraç içinde kullanılan soru işareti şüphe ve kesin olmama durumlarını belirtir.

İkinci cümledeki ünlem işaretinin işlevini analiz etmek.

Zorlu sınavı üstün dereceyle kazanma iddiasının yanındaki ünlem işareti, söze inanılmadığını ve alay edildiğini gösterir.

Alay ve küçümseme anlamı katmak amacıyla parantez içinde ünlem işareti kullanılır.

Üçüncü cümledeki soru işaretinin işlevini tespit etmek.

'Memleketiniz?' ifadesinde soru eki veya kelimesi yoktur ancak doğrudan soru anlamı taşır.

Soru kelimesi veya eki bulunmasa da soru anlamı taşıyan sözlerin sonuna soru işareti konur.

Dördüncü cümledeki ünlem işaretinin işlevini belirlemek.

'Dur yolcu!' ifadesi okuyucuya bir çağrı ve uyarı niteliğindedir.

Hitap, seslenme ve uyarılardan sonra ünlem işareti kullanılır.

Anahtar Kavram

Soru ve ünlem işaretlerinin Türkçedeki temel ve özel işlevleri (belirsizlik, alay/kinaye, soru eki olmadan soru anlamı, seslenme/uyarı).

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 119Soru →

Yaşadığı dönemin en üretken [I] yazarı olduğunu iddia eden sanatçı, son kitabında nedense derin bir sessizliğe bürünmüş. Onun bu tutumu okurlarında nasıl bir etki bıraktı dersiniz [II] Eserlerindeki o eski coşkuyu arayanlar hüsrana mı uğradı [III] yoksa bu dinginliği olgunluk dönemi eseri olarak mı kabul etti [IV] Şurası bir gerçek ki yazarın bundan sonra ne yapacağını kimse kestiremiyor [V]

Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(?) - ? - , - ? - .

(!) - ? - ? - ? - .

(!) - ? - , - ? - .

(?) - ? - ? - ? - ?

(!) - ? - , - ? - ?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (!) - ? - , - ? - .

Cevap

Yay ayraç içinde ünlem işareti, soru işareti, virgül, soru işareti ve nokta sıralamasını içeren seçenektir.

Parçada geçen 'en üretken' sözcüğünden sonra, yazarın iddia ettiği durumla alay etme, iğneleme (ironi) amacı taşındığından yay ayraç içinde ünlem işareti `(!)` kullanılmalıdır. İkinci boşluğun olduğu cümle doğrudan soru anlamı taşıdığı için soru işareti `(?)` getirilmelidir. Üçüncü ve dördüncü boşluklar sıralı soru cümlelerini ayırdığından, ilk soru cümlesinin sonuna virgül `,`, sıralı cümlelerin en sonuna ise soru işareti `(?)` konmalıdır. Beşinci boşluğun bulunduğu cümle ise soru kelimesi içerse de dolaylı soru cümlesi olup kesin bir yargı bildirdiğinden sonuna nokta `(.)` konmalıdır. Bu kurallara göre doğru sıralama `(!)` - `?` - `,` - `?` - `.` şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

Parçadaki birinci boşluğu incelemek.

Yazarın 'en üretken' olduğunu iddia etmesi ancak sessiz kalması arasındaki çelişkiyi, alaycı/iğneleyici bir tonla (ironi) belirtmek için ünlem işaretinin yay ayraç içinde `(!)` kullanılması gerektiği belirlenir.

Türkçede alay, iğneleme veya küçümseme anlamı kazandırılmak istenen sözden hemen sonra yay ayraç içinde ünlem işareti kullanılır.

İkinci boşluğu incelemek.

'Onun bu tutumu okurlarında nasıl bir etki bıraktı dersiniz' cümlesinin doğrudan soru bildirdiği görülerek sonuna soru işareti `(?)` konulması gerektiği saptanır.

Soru eki veya soru sözcüğü içeren ve doğrudan cevap bekleyen cümlelerin sonuna soru işareti konur.

Üçüncü ve dördüncü boşlukları incelemek.

'Eserlerindeki o eski coşkuyu arayanlar hüsrana mı uğradı' ve 'yoksa bu dinginliği olgunluk dönemi eseri olarak mı kabul etti' cümlelerinin birbirine bağlı sıralı soru cümleleri olduğu görülür. Bu nedenle ilk cümlenin sonuna virgül `,`, ikinci cümlenin sonuna ise soru işareti `(?)` getirilmelidir.

Sıralı soru cümlelerinde soru işareti en sona konur, aradaki cümleler virgülle ayrılır.

Beşinci boşluğu incelemek.

'Şurası bir gerçek ki yazarın bundan sonra ne yapacağını kimse kestiremiyor' cümlesinde 'ne' soru sözcüğü bulunmasına rağmen cümlenin soru anlamı taşımadığı ve yargı bildirdiği saptanarak sonuna nokta `(.)` getirilmesi gerektiği saptanır.

İçinde soru sözcüğü bulunsa dahi soru anlamı taşımayan dolaylı soru cümlelerinin sonuna soru işareti değil nokta konur.

Anahtar Kavram

Soru ve Ünlem İşaretlerinin Kullanım Alanları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 120Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış soru (?) ve ünlem (!) işaretlerinin cümledeki kullanım işlevlerini karşılarındaki açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümle bilinmeyen/şüpheli tarih açıklamasıyla; ikinci cümle soru eki içeren cümlenin sonuna konma kuralıyla; üçüncü cümle uyarı sözlerinden sonra ünlem konması kuralıyla; dördüncü cümle ise alay, kinaye veya küçümseme bildiren yay ayraç içindeki ünlem kuralıyla eşleşmelidir.

Verilen cümlelerdeki noktalama işaretlerinin işlevleri sırasıyla; kesinlik taşımayan bilginin belirtilmesi (soru işareti), soru içeren cümlenin sonlandırılması (soru işareti), uyarı ve hitap bildirilmesi (ünlem işareti) ve son olarak alay/kinaye anlamının kazandırılması (yay ayraç içinde ünlem işareti) şeklinde doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

İlk cümledeki yay ayraç içindeki soru işaretinin kullanım amacını belirlemek.

Tarihin yanındaki soru işareti şüphe ve kesin olmama durumu bildirmektedir, bu yüzden bilinmeyen/şüpheli tarihleri karşılayan açıklamayla eşleşir.

Parantez içi soru işaretinin özel işlevini tespit etmek.

İkinci cümledeki soru işaretinin işlevini analiz etmek.

Cümle sözde soru cümlesi de olsa soru eki barındırdığı için cümlenin sonuna soru işareti konmuştur.

Standart soru cümlesi sonu kullanımını ayırt etmek.

Üçüncü cümledeki ünlem işaretinin işlevini bulmak.

'Durun!' ifadesi doğrudan bir uyarı niteliğindedir, dolayısıyla hitap/seslenme/uyarı açıklamasıyla eşleşir.

Ünlemin seslenme ve uyarı amaçlı kullanımını belirlemek.

Dördüncü cümledeki yay ayraç içindeki ünlem işaretinin işlevini tespit etmek.

'çalışmasını (!)' ifadesiyle kişinin işi aceleye getirmesine yönelik bir küçümseme, alay ve kinaye anlamı verilmiştir.

Parantez içi ünlem işaretinin özel alay/kinaye işlevini analiz etmek.

Anahtar Kavram

Soru ve ünlem işaretlerinin Türkçedeki farklı dil bilgisel ve anlamsal işlevleri.

Tahmini Süre:2m 0s

ÖncekiSayfa 6 / 7Sonraki

Noktalama İşaretleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram