Examkin

Kesme İşaretinin Kullanım Alanları ve Sınırları

15 soru

Tüm türler15Çoktan seçmeli9Boşluk doldurma6
Soru 1Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin ( ' ) kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yarın öğleden sonra Türk Dil Kurumu'nun küt��phanesinde araştırma yapacağız.

Cevap

Türk Dil Kurumu'nun ifadesinin geçtiği cümlede kesme işareti yanlış kullanılmıştır.
Türk Dil Kurumu bir kurum adı olduğundan, resmi kurallara göre kurum ve kuruluş adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Kelimenin doğru yazımı 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde kesme işaretiyle ayrılan eklerin hangi sözcüklere getirildiğini tespit edin.
Cümlelerde '15.30'da', 'Zonguldak'a', 'Türk Dil Kurumu'nun', 'İstanbul'da' ve 'TRT'nin' kullanımları belirlenir.
Yazım kuralı ihlalinin hangi sözcükte olduğunu bulabilmek için hedef kelimeleri saptamak gerekir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını uygulayın.
Türk Dil Kurumu bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
Kurum adlarında kesme işareti kullanımının yasak olduğunu doğrulamak.
3
Yazımı hatalı olan seçeneği belirleyin.
İfadenin 'Türk Dil Kurumunun' şeklinde kesme işareti kullanılmadan yazılması gerektiği bulunur.
Hatalı kullanımı tespit edip doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı
Soru 2Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, kesme işaretinin doğru kullanımı ve yazım kurallarına uygun olacak şekilde tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Türk Dil Kurumu yürütülen dil araştırmalarının sonuçları, önümüzdeki ay Ankara düzenlenecek bilimsel bir toplantıda açıklanacak.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla 'nda' ve ''da' ekleriyle doldurulmalıdır.
Türk Dil Kurumu bir kurum adı olduğu için ek kesme işaretiyle ayrılmaz ve 'Türk Dil Kurumunda' şeklinde bitişik yazılır. Ankara ise bir yer adı (özel isim) olduğu için ek kesme işaretiyle ayrılır ve 'Ankara'da' şeklinde yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğa getirilecek eki belirleme
Türk Dil Kurumunda yazımı için 'nda' eki kesme işareti olmadan yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
2
İkinci boşluğa getirilecek eki belirleme
Ankara'da yazımı için ''da' eki kesme işareti kullanılarak yazılmalıdır.
Özel adlara (yer adlarına) getirilen durum ve çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması ve özel isimlere gelen çekim eklerinin kesme işaretiyle ayrılması kuralı.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (`'`) yer alması yazım veya noktalama hatasına yol açmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüksek Seçim Kurulu'nun açıkladığı takvime göre, seçmen listelerinin askıya çıkarılması ve itiraz sürelerinin takibi dijital ortamdan da yapılabilecek.

Cevap

Yüksek Seçim Kurulu ifadesi bir kurul adı olduğundan, gelen çekim ekinin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir. Cümlede 'Yüksek Seçim Kurulu'nun' şeklinde yazılması hatadır.
Yüksek Seçim Kurulu, bir kurul adı olduğu için Türk Dil Kurumu kuralları gereği kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Cümlede 'Yüksek Seçim Kurulu'nun' şeklinde kesme işareti kullanılması bu kurala aykırıdır ve yazım yanlışına yol açmıştır. Doğru yazımı 'Yüksek Seçim Kurulunun' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde kesme işaretinin kullanıldığı özel adları, kısaltmaları ve kurul adlarını belirlemek.
Cümlelerde geçen TDK'nin, İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne, Yüksek Seçim Kurulu'nun, Türkçenin ve Resmî Gazete'de ifadeleri inceleme kapsamına alınmıştır.
Kesme işaretinin Türk Dil Kurumu kurallarına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını test etmek.
2
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılma kuralını uygulamak.
Yüksek Seçim Kurulu bir kurul adı olduğundan, bu isme gelen çekim ekinin kesme işaretiyle ayrılmasının yazım hatası olduğu tespit edilmiştir.
Yazım kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması gerekir.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, ayraç içindeki sözcüklere belirtilen ekleri getirerek kesme işaretinin kullanım kurallarına uygun biçimde doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Edebiyat alanında yapılan araştırmalar, (Cumhuriyet Dönemi / ilgi eki) başlarında dilde sadele��me hareketinin hız kazandığını göstermektedir. Bu süreçte dilin sadeleştirilmesi ve kurallarının belirlenmesi amacıyla kurulan (Türk Dil Kurumu / yönelme durumu eki) büyük sorumluluklar düşmüştür. Türkiye'nin bu alandaki çalışmaları, kültürel entegrasyon süreçlerinde (Avrupa Birliği / yönelme durumu eki) üye ülkelerin dil politikalarıyla da karşılaştırılmaktadır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla 'Cumhuriyet Dönemi'nin', 'Türk Dil Kurumuna' ve 'Avrupa Birliği'ne' şeklinde doldurulmalıdır.
Metindeki boşluklar Türk Dil Kurumu'nun güncel yazım ve noktalama kurallarına göre doldurulduğunda; dönem adlarına gelen çekim eklerinin ayrılması gerektiğinden ilk boşluğa 'Cumhuriyet Dönemi'nin', kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin ayrılmaması gerektiğinden ikinci boşluğa 'Türk Dil Kurumuna', bu kuralın tek istisnası olan Avrupa Birliği adına gelen eklerin ise ayrılması gerektiğinden üçüncü boşluğa 'Avrupa Birliği'ne' yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci bo��luğa getirilecek ekin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmayacağını belirleme.
'Cumhuriyet Dönemi' ifadesi bir dönem adı olduğu için gelen ilgi eki (-nin) kesme işaretiyle ayrılarak 'Cumhuriyet Dönemi'nin' şeklinde yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre akım, çağ ve dönem adlarından sonra gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
2
İkinci boşluğa getirilecek ekin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmayacağını belirleme.
'Türk Dil Kurumu' bir kurum adı olduğu için gelen yönelme durumu eki (-na) kesme işaretiyle ayrılmadan bitişik yazılmalı ve 'Türk Dil Kurumuna' şeklinde olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Üçüncü boşluğa getirilecek ekin kesme işaretiyle ayrılıp ayrılmayacağını belirleme.
'Avrupa Birliği' ifadesine gelen yönelme durumu eki (-ne) kesme işaretiyle ayrılarak 'Avrupa Birliği'ne' şeklinde yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler ayrılmasa da 'Avrupa Birliği' bu kuralın resmi olarak tek istisnasıdır ve gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Anahtar Kavram

Kesme işaretinin dönem adlarında, kurum/kuruluş adlarında ve istisna teşkil eden Avrupa Birliği ifadesinde kullanım kuralları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Aşağıdaki metinde numaralandırılmış boşlukları, özel adlara getirilen eklerin yazımı ve kesme işaretinin doğru kullanım kurallarını dikkate alarak uygun eklerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Edebiyatımızda Tanzimat Döneminde başlayan yenileşme hareketleri, dilin sadeleşmesi yönündeki çabalarla devam etmiştir. Cumhuriyet Dönemi'nde kurulan Türk Dil Kurumunun bu alandaki çalışmaları, Türkçenin millî bir kimlik kazanmasında belirleyici olmuştur. Bu doğrultuda yürütülen dil inkılabına ve sadeleşme hareketine yön veren Mustafa Kemal Paşaya minnettarız.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla "'nde" (veya "’nde"), "nun", "nin" ve "'ya" (veya "’ya") şeklinde doldurulmalıdır.
TDK'nin güncel yazım ve noktalama kurallarına göre: Dönem adlarına gelen çekim ekleri (Tanzimat Dönemi'nde) ve unvanlara gelen ekler (Mustafa Kemal Paşa'ya) kesme işaretiyle ayrılır. Kurum/kuruluş adlarına gelen ekler (Türk Dil Kurumunun) ve yapım eki almış özel adlara gelen ekler (Türkçenin) ise kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kurallar doğrultusunda boşluklar sırasıyla '’nde', 'nun', 'nin' ve '’ya' ekleriyle doldurulmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat Dönemi ifadesine gelen eki belirleme
Tanzimat Dönemi'nde
Dönem, çağ ve tarihî olay adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
2
Türk Dil Kurumu ifadesine gelen eki belirleme
Türk Dil Kurumunun
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Türkçe ifadesine gelen eki belirleme
Türkçenin
Özel adlara getirilen yapım ekleri ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. 'Türkçe' kelimesindeki '-çe' eki yapım eki olduğundan sonraki ek ayrılmaz.
4
Mustafa Kemal Paşa ifadesine gelen eki belirleme
Mustafa Kemal Paşa'ya
Kişi adlarından sonra gelen unvanlar, saygı sözleri ve unvanlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Anahtar Kavram

Kesme İşaretinin Kullanım Alanları ve Sınırları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Ancak kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması gerekir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uyulmamasından kaynaklanan bir noktalama ve yazım hatası yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sağlık Bakanlığı'nın yaptığı son açıklamaya göre salgın hastalık kontrol altına alındı.

Cevap

Sağlık Bakanlığı'nın yaptığı son açıklamaya göre salgın hastalık kontrol altına alındı.
Sağlık Bakanlığı bir kurum adıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu nedenle 'Sağlık Bakanlığı'nın' yazımı yanlıştır, doğrusu 'Sağlık Bakanlığının' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki özel adları ve bunlara getirilen ekleri tespit etmek.
Cümlelerde geçen özel adlar: 'Türk Tarih Kurumunun', 'Ankara'ya', 'Avrupa Birliği'ne', 'Sağlık Bakanlığı'nın', 'TBMM'nin', 'Yakup Kadri'nin' ve 'Kurtuluş Savaşı Dönemi'nin' ifadeleridir.
Kesme işaretinin doğru kullanılıp kullanılmad��ğını belirlemek için öncelikle özel adların türünü ve gelen ekleri incelememiz gerekir.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını uygulamak.
'Sağlık Bakanlığı' bir devlet kurumu adıdır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dolayısıyla bu ifadenin 'Sağlık Bakanlığının' şeklinde yazılması gerekir.
Kurum ve kuruluş isimlerine gelen çekim eklerinin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek.
3
Diğer seçeneklerdeki kesme işareti kullanımlarını değerlendirmek.
'Türk Tarih Kurumunun' ifadesinde kurum adına gelen ek ayrılmamıştır (doğru). 'Ankara'ya', 'Yakup Kadri'nin' ifadelerinde kişi ve yer adlarına gelen çekim ekleri ayrılmıştır (doğru). 'Avrupa Birliği'ne' ifadesi kurum/kuruluş kuralının istisnasıdır ve ek kesmeyle ayrılır (doğru). 'TBMM'nin' kısaltmasına gelen ek ayrılmıştır (doğru). 'Kurtuluş Savaşı Dönemi'nin' dönem adına gelen ek ayrılmıştır (doğru).
Seçeneklerde başka bir yazım yanlışı olmadığından ve yalnızca kurum adı olan Sağlık Bakanlığı ifadesinde hata yapıldığından emin olmak.

Anahtar Kavram

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.
Soru 7Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, parantez içindeki sözcüklere yönelme durumu eki (-e / -a) getirilmiş hâlleriyle, kesme işaretinin kullanım kurallarına uygun olarak tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Bu yaz tatilde hem (İzmir) hem de (Ege Üniversitesi) gitmeyi planlıyoruz.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'İzmir'e', ikinci boşluğa ise 'Ege Üniversitesine' yazılmalıdır.
Cümledeki ilk boşluğa gelecek olan 'İzmir' sözcüğü özel isimdir ve yönelme durumu eki aldığında bu ek kesme işaretiyle ayrılmalıdır. İkinci boşluğa gelecek olan 'Ege Üniversitesi' ise kurum adıdır ve TDK kuralları gereği kurum adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmamalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluktaki özel isme gelen yönelme durum ekini belirleme
'İzmir' yer adı bir özel isim olduğundan yönelme durumu eki kesme işaretiyle ayrılır ve 'İzmir'e' şeklinde yazılır.
Özel adlara getirilen durum eklerini ayırmak için kesme işareti kullanılır.
2
İkinci boşluktaki kurum ismine gelen yönelme durum ekini belirleme
'Ege Üniversitesi' bir kurum adı olduğundan gelen ek kesme işaretiyle ayrılmaz ve 'Ege Üniversitesine' şeklinde yazılır.
Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Kesme işaretinin özel adlar ile kurum ve kuruluş adlarındaki kullanım sınırları
Soru 8Soru →

Türkçede özel adlara, kısaltmalara, unvanlara ve sayılara gelen çekim eklerini ayırmak için kesme işareti (′') kullanılır; ancak kurum, kuruluş ve kurul adlarında bu kural geçerli değildir.

Bu kural ve istisnalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ankara Üniversitesi'nin yürüttüğü arkeolojik kazılar, Anadolu'nun tarih öncesi dönemine ışık tutuyor.

Cevap

Ankara Üniversitesi'nin yürüttüğü arkeolojik kazılar, Anadolu'nun tarih öncesi dönemine ışık tutuyor.
Doğru cevap, Ankara Üniversitesi ifadesine gelen ekin kesme işaretiyle ayrıldığı seçenektir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ankara Üniversitesi bir kurum/kuruluş adı olduğundan, gelen ekin kesme işareti olmadan 'Ankara Üniversitesinin' şeklinde yazılması gerekir. Bu kurala uyulmadığı için bu cümlede yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde kesme işareti kullanılan özel adları, kısaltmaları ve unvanları tespit edin.
Kaymakam Erol Bey'e, Yakın Doğu'nun, TÜBİTAK'ın ve Türkçenin ifadelerinin yazımını inceleyin.
Özel isimlerden sonra gelen saygı sözlerine (Bey'e), coğrafi yer adlarına (Yakın Doğu'nun) ve kısaltmalara (TÜBİTAK'ın) getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Özel adlara getirilen yapım eklerinden sonra gelen ekler (Türkçenin) ise kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu kullanımların hepsi kurallara uygundur.
2
Kurum ve kuruluş adlarına getirilen eklerin yazım kuralını değerlendirin.
Ankara Üniversitesi bir kurum/kuruluş adı olduğundan, gelen ekin kesme işaretiyle ayrılmaması gerektiği belirlenir.
Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Dolayısıyla 'Ankara Üniversitesi'nin' yazımı yanlıştır, doğrusu 'Ankara Üniversitesinin' olmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (`'`) yazımıyla ilgili bir hata yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğaz Köprümüz'ün bakım çalışmaları nedeniyle şeritlerden biri geçici olarak trafiğe kapat��ldı.

Cevap

Boğaz Köprümüz'ün ifadesinin yer aldığı cümledir. Bu kelimedeki kesme işareti atılmalı ve sözcük 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde yazılmalıdır.
Kesme işaretinin hatalı kullanıldığı cümle 'Boğaz Köprümüz'ün' ifadesini barındıran seçenektir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda 3. tekil kişi iyelik eki olan özel bir ada (Boğaz Köprüsü), bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde (Boğaz Köprümüz) kesme işareti kullanılmaz. Dolayısıyla doğru biçim 'Boğaz Köprümüzün' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan özel isimlere, sayılara ve unvanlara gelen eklerin yazımını inceleyin.
İncelenecek kelimeler: 'Türkçenin', 'Avrupa Birliği'ne', 'Vali'yi', 'Boğaz Köprümüz'ün', '1923'teki'.
Kesme işaretinin kullanım kurallarına aykırı bir durumu tespit etmek.
2
Özel isimlerdeki iyelik eki değişikliği kuralını uygulayın.
'Boğaz Köprüsü' özel adının sonundaki 3. tekil kişi iyelik eki yerine 1. çoğul kişi iyelik eki (-ümüz) getirilmiştir.
Sonunda 3. tekil kişi iyelik eki bulunan özel adlara başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti kullanılmayacağını doğrulamak.
3
Hatalı yazılan seçeneği belirleyin ve doğrusunu yazın.
'Boğaz Köprümüz'ün' yazımı yanlıştır, doğru kullanım 'Boğaz Köprümüzün' olmalıdır.
Soru kökünde istenen hata içeren cümleyi bulmak.

Anahtar Kavram

Özel adlarda iyelik eki değiştiğinde kesme işaretinin kullanılmaması ve kesme işaretinin genel sınırları
Soru 10Soru →

Özel adlara ve kısaltmalara gelen eklerin yazımında kesme işaretinin kullanımı ve sınırları Türk Dil Kurumu tarafından kurallara bağlanmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen cümlelerin hangisinde bu kurallara uyulmamasından kaynaklanan bir noktalama hatası vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yükseköğretim Kurulunun son kararıyla, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dekanlığı'na yeni bir atama gerçekleştirildi.

Cevap

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Co��rafya Fakültesi Dekanlığına ifadesinde kesme işareti kullanılmamalı ve kelime 'Dekanlığına' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Dekanlık gibi idari birim, makam ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Ayrıca TDK kurallarına göre 'Başbakanlık, Rektörlük vb. sözler ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde Başbakanlığa, Rektörlüğe vb. biçimlerde yazılır.' kuralı uyarınca dekanlık kelimesine yönelme eki geldiğinde kesme işareti kullanılmadan doğrudan yumuşama yapılarak 'Dekanlığına' şeklinde yazılması gerekir. Bu nedenle ilgili seçenekte noktalama hatası yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki özel adlara ve kısaltmalara getirilen eklerin kesme işaretiyle ayrılma durumlarını tek tek analiz et.
Avrupa Birliği'ne, Amik Ovamızın, Türkçenin, Dekanlığı'na ve 2026'daki / ASELSAN'ın ifadeleri incelenmek üzere belirlenir.
Yazım yanlışının hangi kuralın ihlalinden kaynaklandığını saptamak.
2
TDK'nin kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerin ayrılmaması kuralını ve bunun istisnalarını hatırla.
Avrupa Birliği'ne ifadesindeki kesme kullanımı doğrudur çünkü Avrupa Birliği bu kuralın dışındadır. Ancak Dekanlık gibi idari makam ve kurul adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmamalı ve ünlüyle başlayan ek aldığında yumuşayarak yazılmalıdır.
Kurum ve kuruluş adlarındaki ek ayrımı sınırlarını denetlemek.
3
Özel adlardaki iyelik eki değişimi ve yapım eki sonrası gelen eklerin durumunu kontrol et.
Amik Ovamızın (başka bir iyelik eki geldiği için kesmesiz) ve Türkçenin (yapım ekinden sonra gelen çekim eki olduğu için kesmesiz) kullanımlarının kurallara tamamen uygun olduğunu doğrula.
İyelik eki ve yapım eki kurallarının doğru uygulanıp uygulanmadığını teyit etmek.
4
Hatalı kullanımı tespit edip düzelt.
Dekanlığı'na yazımının yanlış olduğunu, doğrusunun 'Dekanlığına' şeklinde olması gerektiğini belirle.
Soru kökünde istenen noktalama hatasını netleştirmek.

Anahtar Kavram

Kesme işaretinin kurum, kuruluş adlarında, yapım eki almış özel isimlerde ve iyelik eki değişimlerinde kullanım sınırları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, parantez içinde verilen sözcüklere belirtilen ekleri getirerek kesme işaretinin kullanımı ve yazım kurallarına uygun şekilde doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Son yapılan düzenlemelerle birlikte (Kültür ve Turizm Bakanlığı - ilgi eki almış biçimi) bütçesi artırılmış; tarihi yapıların restorasyon süreci hızlandırılmıştır. Bu kapsamda yayımlanan (Yönetmelik - ilgi eki almış biçimi) ilgili maddelerine göre, sit alanlarında yapılacak her türlü kazı faaliyeti sıkı denetime tabi tutulacaktır. Bu kararlar, ülkemizdeki tarihi ve kültürel mirasın korunarak gelecek nesillere aktarılmasında ve (Avrupalılaşma - ilgi eki almış biçimi) getirdiği evrensel koruma standartlarının yakalanmasında büyük önem taşımaktadır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla "Kültür ve Turizm Bakanlığının", "Yönetmelik'in" ve "Avrupalılaşmanın" şeklinde doldurulmalıdır.
Türk Dil Kurumu (TDK) yazım ve noktalama kurallarına göre: 1. Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz; bu nedenle 'Kültür ve Turizm Bakanlığının' yazımı doğrudur. 2. Belli bir kanun, tüzük veya yönetmelik kastedildiğinde büyük yazılan bu sözcüklere gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır; bu nedenle 'Yönetmelik'in' yazımı doğrudur. 3. Özel adlara gelen yapım eklerinden sonra eklenen çekim ekleri kesmeyle ayrılmaz; bu nedenle 'Avrupalılaşmanın' yazımı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluğun analiz edilmesi
Kültür ve Turizm Bakanlığının
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Kültür ve Turizm Bakanlığı bir kurum/kuruluş adı olduğu için gelen ilgi eki (-nın) ayrılmadan ve ünsüz yumuşaması kuralına uyularak 'Kültür ve Turizm Bakanlığının' şeklinde yazılmalıdır.
2
İkinci boşluğun analiz edilmesi
Yönetmelik'in
Belli bir kanun, tüzük veya yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözleri ek aldığında kesme işaretiyle ayrılır. Bu kural gereği 'Yönetmelik' sözcüğü gelen ilgi ekini kesme işaretiyle ayırarak 'Yönetmelik'in' şeklinde yazılmalıdır.
3
Üçüncü boşluğun analiz edilmesi
Avrupalılaşmanın
Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz. 'Avrupa' özel adına getirilen '-lı', '-laş' ve '-ma' yapım eklerinden sonra gelen ilgi eki (-nın) kesme işareti kullanılmadan bitişik olarak 'Avrupalılaşmanın' şeklinde yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Kesme işaretinin kurum/kuruluş adlarında, kanun/tüzük/yönetmelik sözcüklerinde ve yapım eki almış özel adlarda kullanımı
Soru 12Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekolojik dengesi bozulan Van Gölü'müzün korunması amacıyla hazırlanan eylem planı uygulamaya konuldu.

Cevap

Ekolojik dengesi bozulan Van Gölü'müzün korunması amacıyla hazırlanan eylem planı uygulamaya konuldu.
Van Gölü özel adına birinci çoğul şahıs iyelik eki getirildiğinde sözcük 'Van Gölümüz' halini alır. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda üçüncü teki şahıs iyelik eki olan özel ada bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz. Bu nedenle sözcüğün 'Van Gölümüzün' şeklinde kesme işareti kullanılmadan yazılması gerekir. Seçenekteki cümlede 'Van Gölü'müzün' şeklinde yazılarak kesme işaretinin kullanımıyla ilgili bir noktalama yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki özel adlara ve kısaltmalara gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılma durumlarını inceleyin.
Tüm cümlelerde kesme işaretiyle ayrılan veya ayrılmayan ekler belirlendi.
Yazım ve noktalama kurallarına uygunluğu denetlemek.
2
Türkçenin, TBMM'nin, Batı'daki ve Yakup Kadri'nin (Karaosmanoğlu) ifadelerindeki kuralları kontrol edin.
Bu ifadelerin tamamının ilgili TDK kurallarına uygun olarak doğru yazıldığı tespit edildi.
Yanlış seçenekleri eleyerek doğru cevaba ulaşmak.
3
Van Gölü'müzün ifadesindeki ek yapısını ve kuralını değerlendirin.
Van Gölü adı üçüncü tekil şahıs iyelik ekiyle (-ü) kurulmuştur. Bu ekin yerine birinci çoğul şahıs iyelik eki (-müz) getirildiğinde kesme işareti kullanılmamalıdır. 'Van Gölü'müzün' yazımının yanlış olduğu, doğrusunun 'Van Gölümüzün' olması gerektiği belirlendi.
Hatalı kullanımı tespit edip doğru cevabı kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Kesme işaretinin özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırırken uyulması gereken kuralları ve istisnaları (özellikle iyelik eki değişimi).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere, parantez içinde verilen özel isim ve ifadelere belirtilen ekleri getirerek kesme işaretinin kullanımı kurallarına uygun biçimde yazınız. Numaralanmış boşlukları nasıl doldurmalısınız?

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Cumhuriyetimizin ilanının 100. yılı olan (2023 - bulunma hâli eki) düzenlenen bilimsel kongrede, (Türk Tarih Kurumu - ilgi hâli eki) yürüttüğü arkeolojik kazıların raporları sunuldu. Kongreye (Avrupa Birliği - yönelme hâli eki) üye ülkelerden de temsilciler katıldı. Hazırlanan ortak projelerin (TÜBİTAK - yönelme hâli eki) sunulmasına karar verildi.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metindeki boşluklar sırasıyla '2023'te', 'Türk Tarih Kurumunun', 'Avrupa Birliği'ne' ve 'TÜBİTAK'a' şeklinde doldurulmalıdır.
Metindeki boşluklar sırasıyla '2023'te', 'Türk Tarih Kurumunun', 'Avrupa Birliği'ne' ve 'TÜBİTAK'a' şeklinde doldurulmalıdır. Sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır ve ünsüz benzeşmesine uyar (2023'te). Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz (Türk Tarih Kurumunun). Ancak Avrupa Birliği bu kuralın istisnasıdır ve ek kesmeyle ayrılır (Avrupa Birliği'ne). Büyük harfli kısaltmalara gelen ekler de kesme işaretiyle ayrılır (TÜBİTAK'a).

Adım Adım Çözüm

1
2023 sayısına getirilecek bulunma hâli ekini belirleme ve biçimlendirme.
2023'te
Sayılara gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılması gerekir. Ayrıca, '2023' sayısı sert ünsüz olan 'ç' (üç) sesiyle bittiği için bulunma hâli eki ünsüz benzeşmesine uğrayarak '-te' şeklini almalıdır.
2
Türk Tarih Kurumu özel adına getirilecek ilgi hâli ekini belirleme.
Türk Tarih Kurumunun
Türk Dil Kurumu kurallarına göre kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Avrupa Birliği özel adına getirilecek yönelme hâli ekini belirleme.
Avrupa Birliği'ne
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması kuralının resmi istisnası Avrupa Birliği'dir. Dolayısıyla bu ifadeye gelen ek kesme işaretiyle ayrılmalıdır.
4
TÜBİTAK kısaltmasına getirilecek yönelme hâli ekini belirleme.
TÜBİTAK'a
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre belirlenir ve kesme işaretiyle ayrılır.

Anahtar Kavram

Özel adlara, kurumlara, kısaltmalara ve sayılara getirilen eklerde kesme işaretinin kullanım kuralları ile istisnaları
Soru 14Soru →

Özel adlara getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılırken yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz. Ayrıca kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesmeyle ayrılmaması kuralı geçerlidir.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (′') kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tanzimat Dönemi'nin siyasi ve toplumsal koşulları, sanatçıların eserlerine doğrudan yansımıştır.

Cevap

Tanzimat Dönemi'nin ifadesinde kesme işaretinin kullanımı doğrudur; çünkü çağ ve dönem adlarına getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
Tanzimat Dönemi ifadesi bir tarihî dönem adı olduğu için gelen çekim ekinin kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem ve çağ adlarına gelen eklerin kuralını kontrol etme.
Tanzimat Dönemi ifadesi dönem adı olduğundan gelen çekim ekinin kesme işaretiyle ayrılması doğrudur.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre tarihî dönem, çağ ve olay adlarına getirilen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.
2
Kurum ve kuruluş adlarına gelen eklerin durumunu inceleme.
Türk Dil Kurumunun ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
3
Yapım eki almış özel adlara gelen eklerin durumunu inceleme.
İstanbulluların ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
Özel adlara getirilen yapım ekleri ve bunlardan sonra gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılmaz.
4
Türetilmiş sözcüklere gelen eklerin durumunu inceleme.
Türkçeleşmekten ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
Yapım eki alarak gövde durumuna gelmiş sözcüklere gelen ekler kesmeyle ayrılmaz.
5
İş yeri adlarına gelen eklerin durumunu inceleme.
Mavi Köşe Bakkaliyesinden ifadesinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
İş yeri adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.

Anahtar Kavram

Kesme işaretinin özel adlar, dönem adlar, kurum/kuruluş adları ve yapım eki almış kelimelerle kullanımı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru →

Türkçede kesme işaretinin (′') kullanımıyla ilgili birçok kural ve bu kuralların kendine özgü istisnaları bulunmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kesme işaretinin (′') kullanımından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yabancı turistlerin İstanbul’da en çok ilgi gösterdiği tarihî mekânların başında, restorasyonu yeni tamamlanan Kız Kulemiz'deki o eşsiz manzara geliyor.

Cevap

Yabancı turistlerin İstanbul’da en çok ilgi gösterdiği tarihî mekânların başında, restorasyonu yeni tamamlanan Kız Kulemiz'deki o eşsiz manzara geliyor.
Doğru cevap, içinde 'Kız Kulemiz'deki' ifadesi geçen cümledir. Türk Dil Kurumu kurallarına göre, sonunda 3. teklik şahıs iyelik eki (Kız Kulesi'ndeki -i eki) bulunan özel adlara bu ek dışında başka bir iyelik eki (birinci çoğul şahıs iyelik eki olan -miz) getirildiğinde kesme işareti kullanılmaz. Bu nedenle ifadenin 'Kız Kulemizdeki' şeklinde kesmesiz yazılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncelikle 'Hisar'ın' sözcüğündeki kesme işareti kullanımını incelemek.
Yer adlarında kısaltmalı söyleyiş kullanıldığında ilk harf büyük yazılır ve ek kesme işaretiyle ayrılır. Dolayısıyla bu kullanım doğrudur.
TDK kurallarına göre yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğunda ek kesmeyle ayrılır.
2
'Yönetmelik'in' sözcüğündeki kesme işareti kullanımını incelemek.
Belirli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde bu sözcükler büyük harfle başlar ve gelen ekler kesme i��aretiyle ayrılır. Bu kullanım da doğrudur.
TDK kuralları uyarınca belirli bir yönetmelik kastediliyorsa kesme işareti kullanılır ve ünsüz yumuşaması yazıda gösterilmez.
3
'Türk Tarih Kurumunun' ifadesindeki kesme işareti kullanımını kontrol etmek.
Kurum, kuruluş, kurul ve iş yeri adlarına gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılmaması kuralı gereğince bu kullanım doğrudur.
Kurum adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmadığı için ek doğrudan kelimeye bitişik yazılmıştır.
4
'Kız Kulemiz'deki' ifadesindeki kesme işareti kullanımını incelemek.
Kız Kulesi özel adı sonunda 3. teklik şahıs iyelik eki (-i) barındırır. Bu ek yerine birinci çoğul şahıs iyelik eki (-miz) getirildiğinde kesme işareti kullanılmamalıdır.
TDK kurallarına göre sonunda 3. teklik şahıs iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz. Bu yüzden 'Kız Kulemiz'deki' yazımı yanlıştır, doğrusu 'Kız Kulemizdeki' olmalıdır.
5
'Avrupa Birliği'ne' ifadesindeki kesme işareti kullanımını kontrol etmek.
Avrupa Birliği kurum adı olmasına rağmen TDK tarafından kesme işaretiyle ayrılacağı özel olarak belirtilmiş bir istisnadır. Bu kullanım da doğrudur.
Avrupa Birliği kuruluşu, kurum/kuruluş adlarına getirilen eklerin ayrılmaması kuralının resmi istisnasıdır.

Anahtar Kavram

Özel adlara getirilen iyelik eklerinin değişmesi durumunda ve kurum/kuruluş adlarında kesme işareti kullanım kuralları.
Tahmini Süre:2m 0s
Kesme İşaretinin Kullanım Alanları ve Sınırları Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin